Επίσημη επίσκεψη στις ΗΠΑ ξεκίνησε χτες η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σαναέ Τακαΐτσι, με φόντο τη δυσαρέσκεια που προκαλούν στην Ουάσιγκτον οι αντιφατικές αντιδράσεις στενών της «συμμάχων» στην πρόταση συντονισμένης αντίδρασης για την «ασφαλή διέλευση» από τα Στενά του Ορμούζ, και ενώ το Τόκιο διατηρεί έντονη ανησυχία για μια σειρά χειρισμούς της κυβέρνησης Τραμπ στην ανάπτυξη της διμερούς οικονομικής συνεργασίας (βλ. αύξηση διαφόρων δασμών στο διμερές εμπόριο).

Στις δηλώσεις που έκανε δημόσια στον Λευκό Οίκο, όπου την υποδέχτηκε ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, η Τακαΐτσι δήλωσε ότι «μέσα σε αυτήν την πολύ σοβαρή κατάσταση» στη Μέση Ανατολή «μόνο εσύ, Ντόναλντ, μπορείς να πετύχεις ειρήνη στον κόσμο». Ωστόσο δεν έδωσε νεότερες διευκρινίσεις για «απόφαση σχετικά με την αποστολή σκαφών συνοδείας» στο Ορμούζ, για την οποία το Τόκιο λέει γενικά ότι «δεν έχει ληφθεί καμία απολύτως» απόφαση, συμπληρώνοντας αόριστα πως «εξετάζουμε τι μπορεί να κάνει η Ιαπωνία ανεξάρτητα και τι είναι δυνατό εντός του νομικού πλαισίου» (με αναφορά σε περιορισμούς που μπήκαν μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο στη δράση των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας εκτός συνόρων, με βάση τον τότε διεθνή συσχετισμό δυνάμεων).

Ο δε Αμερικανός ηγέτης δήλωσε μπροστά στις κάμερες - εξίσου αόριστα - ότι η Ιαπωνία «παίρνει πραγματικά θέση» σε ό,τι αφορά τον πόλεμο, μιλώντας για «εγγυήσεις» που η Ουάσιγκτον έλαβε από το Τόκιο, «όχι όπως το ΝΑΤΟ».

Ενδεικτική δε ήταν στιχομυθία του Τραμπ με Γιαπωνέζο δημοσιογράφο όταν ρωτήθηκε «γιατί δεν ενημερώσατε τους συμμάχους σας για την επίθεση στο Ιράν». Με κυνική ειλικρίνεια ο Αμερικανός Πρόεδρος είπε: «Θέλαμε να κάνουμε έκπληξη... Υπάρχει κανείς που γνωρίζει από εκπλήξεις καλύτερα από την Ιαπωνία; Εσείς γιατί δεν μας είπατε για το Περλ Χάρμπορ;». Αναφερόταν στη συντριπτική επίθεση που δέχτηκαν οι ΗΠΑ στην ομώνυμη στρατιωτική βάση τους (Χαβάη, Ειρηνικός) τον Δεκέμβρη του 1941, που σηματοδότησε και την είσοδό τους στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, σε μια περίοδο βέβαια που οι δύο χώρες δεν ήταν σύμμαχοι.

Ενδεικτικό πάντως των σύνθετων παζαριών που μαίνονται μεταξύ των δύο πλευρών είναι ότι ανήμερα της άφιξης της Τακαΐτσι στις ΗΠΑ δημοσιεύτηκε Κοινή Δήλωση των ηγετών της Ιαπωνίας και των ευρωπαϊκών χωρών Βρετανίας, Γαλλίας, Γερμανίας, Ολλανδίας και Ιταλίας για να εκφράσουν συντονισμένα «βαθιά ανησυχία για την κλιμακούμενη σύγκρουση», αλλά και «την ετοιμότητά μας να συμβάλουμε στις κατάλληλες προσπάθειες για την ασφαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ». Βεβαίως, χαιρετίζεται με ...συμπάθεια η «δέσμευση των εθνών που συμμετέχουν στον προπαρασκευαστικό σχεδιασμό» για την ασφάλεια στο Ορμούζ, αλλά δεν υπάρχει καμία ρητή αναφορά στις ΗΠΑ και στην πρότασή τους, ενώ η Ουάσιγκτον διαμήνυσε ολοφάνερα ότι «θα μετρήσει» σοβαρά πώς (και αν) συνεργάτες της θα ανταποκριθούν στη σχετική της πρωτοβουλία.

Το δίκτυο «Al Jazeera» μετέδωσε χτες ότι μέχρι πρόσφατα η Ιαπωνία διατηρούσε καλές σχέσεις με το Ιράν, αναφερόμενο σε αναλύσεις σύμφωνα με τις οποίες το Τόκιο ίσως επιδιώξει διαπραγμάτευση με την Τεχεράνη για την ασφαλή διέλευση φορτίων που αφορούν τη δική της αγορά, με αντάλλαγμα τη μη συμμετοχή του στην «εκστρατεία των ΗΠΑ», κάτι που ίσως θα επιδιώξει και η Σεούλ.

Η Ιαπωνία υπολογίζεται σήμερα ότι εισάγει περίπου το 80% του πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή, ενώ μια σειρά ιαπωνικοί όμιλοι διατηρούν σημαντικές επενδύσεις στη Μέση Ανατολή, σε έργα ενεργειακής υποδομής κ.λπ.

Την απόφαση για τον βαθμό και τον τρόπο εμπλοκής του Τόκιο στην «υπεράσπιση ασφάλειας» των Στενών του Ορμούζ θα επηρεάσει σίγουρα και η συζήτηση που δυναμώνει στο εσωτερικό της χώρας μπροστά στη νέα αναθεώρηση νομικών διατάξεων για την εξαγωγή οπλικών συστημάτων, που αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Απρίλη.

Ο νέος κυβερνητικός συνασπισμός, όπου το Φιλελεύθερο Κόμμα (LDP) της Τακαΐτσι συνεργάζεται πλέον με το «Κόμμα Καινοτομίας», πρωτοστατεί για την ταχεία αναθεώρηση των λεγόμενων «αρχών για τη Μεταφορά Αμυντικού Εξοπλισμού και Τεχνολογίας», με στόχο καταρχάς να καταργηθούν οι «πέντε κατηγορίες» που μέχρι τώρα περιόριζαν τις εξαγωγές όπλων στους τομείς διάσωσης, μεταφοράς, προειδοποίησης, επιτήρησης και ναρκαλιείας. Σε πρώτη φάση επιδιώκεται να ανοίξει ο δρόμος για την εξαγωγή συστημάτων που είναι αποτέλεσμα συμπαραγωγής σε τρίτες χώρες, σίγουρα σε κράτη με τα οποία έχουν υπογραφεί σχετικές διμερείς συμφωνίες. Σε επόμενη φάση θα επιταχυνθούν και εξαιρέσεις ευρύτερα, με βάση «ειδικές περιστάσεις» για τις «ανάγκες εθνικής ασφάλειας της χώρας μας», όπως αναφέρουν σχετικές προτάσεις.