Φωτιά στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και κυρίως του φυσικού αερίου, LNG, βάζουν μέρα με τη μέρα οι εξελίξεις στα μέτωπα πολέμου της Μέσης Ανατολής, και ήδη μετριούνται κέρδη και ζημιές, με τις τελευταίες να πληρώνονται από τους λαούς.

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντ. Τραμπ ανακοίνωσε χτες το βράδυ την παροχή στρατιωτικής συνοδείας και οικονομικής κάλυψης στα τάνκερ που θα επιλέξουν να περάσουν το επικίνδυνο Στενό του Ορμούζ, στο πλαίσιο μέτρων περιορισμού της έκρηξης στην τιμή Ενέργειας λόγω του πολέμου που εξαπέλυσε μαζί με το Ισραήλ στο Ιράν. Σε ανάρτησή του στο Truth Social ανέφερε πως ήδη διέταξε την αρμόδια αρχή να παράσχει σε «πολύ λογική τιμή» ασφάλιστρα πολιτικού ρίσκου και εγγυήσεις για την ασφαλή ναυσιπλοΐα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη μεταφορά Ενέργειας στον Κόλπο. «Αν χρειαστεί, οι ΗΠΑ θα αρχίσουν να συνοδεύουν τάνκερ μέσω του Στενού του Ορμούζ το συντομότερο δυνατόν», ανέφερε ο Τραμπ, προσθέτοντας πως ό,τι και να γίνει «οι ΗΠΑ θα εξασφαλίσουν την ελεύθερη ροή Ενέργειας στον κόσμο», επειδή οι ΗΠΑ είναι «η μεγαλύτερη οικονομική και στρατιωτική δύναμη στη Γη».

Η ουσιαστική παράλυση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ (από όπου περνά το 20% με 25% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG) βάζει μπουρλότο όχι μόνο στις ανησυχίες για παρατεταμένο σοκ προσφοράς και ελλείψεων στις αγορές, αλλά και στα ναύλα και τα ασφάλιστρα εμπορικών πλοίων, ειδικά των τάνκερ. Ο δείκτης TD3C του Baltic Exchange για τη διαδρομή Μέση Ανατολή - Κίνα (MEG - China) αποτιμήθηκε τη Δευτέρα στα 423.736 δολάρια ημερησίως, ενώ ο δείκτης TD2 για τη διαδρομή Μέση Ανατολή - Σιγκαπούρη (MEG - Singapore) διαμορφώθηκε στα 257.986 δολάρια ημερησίως.

Η κατάσταση προκαλεί πιέσεις σε κρατικά ομόλογα, επαναφέροντας σενάρια για αύξηση των τραπεζικών επιτοκίων. Οι αποδόσεις των διετών γερμανικών ομολόγων ανέβηκαν τελευταία στο 2,16%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη διήμερη άνοδο των τελευταίων 10 μηνών. Επιπλέον, αναλυτές προβλέπουν ως πιθανή μια μικρή (στην παρούσα φάση) αύξηση επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έως το τέλος του έτους - ενώ πριν τη σύγκρουση προεξοφλούσαν μειώσεις. Παρόμοιες είναι οι εκτιμήσεις για Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ, με τις προσδοκίες για άμεσες μειώσεις επιτοκίων να περιορίζονται.

Το τελευταίο διήμερο προηγήθηκε και σειρά αλυσιδωτών ανησυχητικών εξελίξεων, όπως η απόφαση του Κατάρ να κλείσει, στις 2/3, την παραγωγή LNG από το μεγάλο κοίτασμα South Pars / North Dome (που «μοιραζόταν» με το Ιράν), η απόφαση της Σαουδικής Αραβίας να κλείσει το μεγαλύτερο διυλιστήριο της «Aramco» στο Ras Tanura (που είναι και το μεγαλύτερο διεθνώς) και η χτεσινή απόφαση του Ιράκ να διακόψει τις μεταφορές αργού πετρελαίου μέσω του βασικού αγωγού προς το τουρκικό λιμάνι Τσεϊχάν.

Σύμφωνα με το «Bloomberg», αυτό πρακτικά θα στερήσει από τις αγορές περίπου 200.000 βαρέλια πετρελαίου τη μέρα. Θα παράγονται πλέον από αυτόνομες περιοχές του Κουρδιστάν στο βόρειο Ιράκ μόνο 50.000 βαρέλια πετρελαίου ημερησίως αποκλειστικά για «τοπική κατανάλωση». Οπως σημείωνε το αμερικανικό δίκτυο, οι ενεργειακές υποδομές στην περιοχή του βόρειου Ιρακινού Κουρδιστάν έχουν αποτελέσει επανειλημμένα στόχο κατά τη διάρκεια προηγούμενων αναταραχών.

Το Brent τις τελευταίες μέρες κινείται πάνω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, έχοντας αγγίξει τα 82 δολάρια (ρεκόρ από αρχή 2026). Διάφοροι αναλυτές δεν αποκλείουν, σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, το σενάριο αύξησης της τιμής του βαρελιού πετρελαίου («στην καλύτερη περίπτωση») στα 120 - 150 δολάρια.

Σε αυτό το πλαίσιο, ασιατικά διυλιστήρια εξετάζουν πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο μείωσης των ποσοστών λειτουργίας τους ή επίσπευσης προγραμματισμένων εργασιών συντήρησης, καθώς η εξάπλωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή και οι δυσκολίες στη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ απειλούν την πρόσβασή τους σε αργό πετρέλαιο.

Από την άλλη, υπάρχουν και παράπλευρες επιπτώσεις αυτής της κρίσης. Η «QatarEnergy» σταμάτησε χτες και την παραγωγή αλουμινίου και ορισμένων χημικών προϊόντων, καθώς αντιμετώπιζε τις συνέπειες των ιρανικών επιθέσεων, που ανάγκασαν το κλείσιμο του κύριου εργοστασίου υγροποιημένου φυσικού αερίου της τη Δευτέρα. Οι τιμές του αλουμινίου σημείωσαν άνοδο έως και 3,8% στο Χρηματιστήριο Μετάλλων του Λονδίνου μετά την ανακοίνωση, σύμφωνα με το «Bloomberg».

Δεν λείπουν και αυτοί που διακρίνουν «ευκαιρίες». Ο διευθύνων σύμβουλος της «Shell» στη Βραζιλία, Κριστιάνο Πίντο ντα Κόστα, δήλωσε χτες ότι η σύγκρουση των ΗΠΑ - Ισραήλ με το Ιράν προσφέρει στη Βραζιλία μια «τεράστια ευκαιρία» να προσελκύσει επενδύσεις για την ανάπτυξη των πετρελαϊκών της πόρων. Η γεωπολιτική σταθερότητα της Βραζιλίας και το ιστορικό της ως αξιόπιστου παραγωγού πετρελαίου τής δίνουν πλεονέκτημα έναντι άλλων χωρών, ανέφερε, αν και παραδέχτηκε ότι η χώρα του έχει περιορισμένη ικανότητα να αυξήσει την παραγωγή της βραχυπρόθεσμα.

Παρ' όλα αυτά, φωτιά στα σενάρια για «έκρηξη» στην τιμή της Ενέργειας έβαλε προχτές το βράδυ ο Ιρανός στρατηγός Σαρντάρ Τζαμπάρι, ο οποίος δήλωσε ότι η Τεχεράνη «δεν θα επιτρέψει να φύγει ούτε μία σταγόνα πετρελαίου από την περιοχή».

«Κόκκινο», από την άλλη, χτυπά η άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές αγορές.

Το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο (δείκτης TTF) έκανε άλμα 30% - 50% από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.

Σε ορισμένες συνεδριάσεις οι τιμές στον ολλανδικό TTF ανέβηκαν κατά 36% - 51% μέσα σε μία μέρα, φτάνοντας περίπου τα 40 - 65 ευρώ / MWh.

Σε σχέση με τα επίπεδα αμέσως πριν τις επιθέσεις και την παύση παραγωγής LNG προχτές στο Κατάρ, η άμεση επίπτωση του πολέμου αποτιμάται σε αύξηση γύρω στο 30% - 40% στις ευρωπαϊκές τιμές χονδρικής.

Στο «κάδρο» της αναταραχής στις πηγές και αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου μπήκε χτες ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ), που δήλωσε «έτοιμος να βοηθήσει στη σταθεροποίηση» της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Ανέφερε πως τα κράτη - μέλη του διατηρούν πάνω από 1 δισ. βαρέλια πετρελαίου σε στρατηγικά αποθέματα, ωστόσο παραδέχεται ότι ενώ η παραγωγή πετρελαίου ουσιαστικά συνεχίζεται ανεπηρέαστα από τις εξελίξεις, οι ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ (που το έκλεισε το Ιράν στις 28 Φλεβάρη, λόγω του πολέμου) «έχουν επηρεαστεί σημαντικά». Εγγραφο του ΔΟΕ που επικαλούνται διεθνή πρακτορεία αναφέρει επίσης ότι ο Οργανισμός μπορεί να φέρει επιπλέον προμήθειες στην αγορά όταν χρειαστεί, αλλά δεν περιλαμβάνει σχέδιο για κάτι τέτοιο, κρίνοντας ότι προς το παρόν η αγορά είναι επαρκώς εφοδιασμένη.

Ο Οργανισμός έχει εφαρμόσει πέντε τέτοιες απελευθερώσεις τα τελευταία 35 χρόνια: Κατά τον Πόλεμο του Κόλπου του 1991, τους τυφώνες «Κατρίνα» και «Ρίτα» το 2005, την επέμβαση στη Λιβύη το 2011, και άλλες δύο μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Αξίζει να σημειωθεί ότι την Κυριακή 1η Μάρτη (δεύτερη μέρα του πολέμου στο Ιράν) ο πετρελαιοπαραγωγικός οργανισμός OPEC+ (στον οποίο συμμετέχει και η Ρωσία) συμφώνησε σε μια μετριοπαθή αύξηση παραγωγής, με μέλη όπως η Σαουδική Αραβία να ενισχύουν την παραγωγή τους.