Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν πως προχώρησαν τη Δευτέρα στον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών (εντός και εκτός των Στενών του Ορμούζ), αυξάνοντας την κλιμάκωση της ήδη αφόρητης οικονομικής πίεσης κατά του Ιράν, ώστε να μειωθούν τα αυξημένα έσοδα από τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου. Για τον σκοπό αυτό το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό φαίνεται πως διαθέτει περίπου 12 πλοία, μεταξύ των οποίων το σκάφος αμφίβιων επιχειρήσεων «USS Tripoli».

Ωστόσο, ο αποκλεισμός των ΗΠΑ στο Ιράν εκτός από αυθαίρετος είναι και παράνομος, αφού για να έχει στοιχειώδη «νομιμοποίηση» απαιτούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως σαφής προειδοποίηση προς όλα τα πλοία που μπορεί να επηρεαστούν, επαρκή εναέρια και πλωτά μέσα επιβολής του μέτρου, ισχύ για τα πλοία όλων των χωρών. Επίσης, οι άμαχοι δεν θα πρέπει να αποτελούν κύριο στόχο του ναυτικού αποκλεισμού.

Η κίνηση αυτή συντηρεί τις υψηλές τιμές πετρελαίου. Χτες, το πετρέλαιο Brent πουλιόταν λίγο κάτω από τα 100 δολάρια και το πετρέλαιο Δυτικού Τέξας, WT, γύρω στα 97 δολάρια το βαρέλι. Σε αυτό το κλίμα, το Brent παράδοσης τον Ιούνιο έχασε 1,3% στα 98,09 δολ. το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI παράδοσης τον Μάιο υποχώρησε κατά 2,2% στα 96,94 δολ. το βαρέλι.

Η αύξηση αυτή μεταξύ άλλων εντείνει τα οικονομικά βάρη και για τους Αμερικανούς πολίτες, καθώς πληρώνουν ακριβότερα τη βενζίνη στα πρατήρια καυσίμων, πέρα από τα αυξημένα κόστη που προκαλεί η εξέλιξη σε σειρά προϊόντων και υπηρεσιών.

Μπροστά στην απειλή αυτή, το Ιράν φάνηκε να εξετάζει διάφορους τρόπους για να αποφύγει τις δυσμενείς συνέπειες. Οι «Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης» σύμφωνα με το Bloomberg εξέταζαν το ενδεχόμενο να σταματήσουν τις αποστολές ιρανικού πετρελαίου σε πλοία μέσω των Στενών του Ορμούζ, αφενός για να αποφύγουν τον αποκλεισμό των ΗΠΑ, αφετέρου για να αποτρέψουν τον εκτροχιασμό νέου γύρου διαπραγματεύσεων.

Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ), στη βάση των δεδομένων που προκαλούν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, προειδοποίησε χτες για πιθανό ενεργειακό «σοκ». Στην τελευταία τριμηνιαία έκθεση του οργανισμού καταγράφεται πως ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με τη «μεγαλύτερη διαταραχή στις προμήθειες πετρελαίου» στην Ιστορία και πως η παράλυση της διέλευσης πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ έχει μειώσει τις αποστολές «μαύρου χρυσού» από τα 20 εκατομμύρια βαρέλια τη μέρα προ πολέμου σε μόλις 3,8 εκατομμύρια στις αρχές Απρίλη.

Τονίζει ότι παραμένει απολύτως αβέβαιο αν αυτή η παύση θα οδηγήσει σε διαρκή ειρήνη ή σε επάνοδο των θαλάσσιων μεταφορών στην κανονικότητα, ενώ αντιμετωπίζει με μεγάλη ανησυχία και τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό κατά του Ιράν παρουσιάζοντας την εξέλιξη ως επιπρόσθετο παράγοντα κινδύνου.

Προειδοποιεί επίσης ότι ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για ένα σενάριο «παρατεταμένης σύγκρουσης», στο οποίο οι αγορές Ενέργειας θα βρεθούν αντιμέτωπες με ακόμη εντονότερες αναταράξεις στο δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Η απόφαση των ΗΠΑ για ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν προκάλεσε την εύλογα έντονη αντίδραση της ιρανικής κυβέρνησης.

Ο πρέσβης του Ιράν στην έδρα του ΟΗΕ στη Ν. Υόρκη, Αμίρ Σαΐντ Ιραβανί, χαρακτήρισε το μέτρο «σοβαρή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας» της χώρας του, επισημαίνοντας πως η επιβολή του μέτρου συνιστά «σοβαρή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας του Ιράν». Σε επιστολή του προς τον γγ του ΟΗΕ, Αντ. Γκουτέρες, ο Ιραβανί ανέφερε πως «η παράνομη ενέργεια των ΗΠΑ εγείρει σοβαρή απειλή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια και προφανώς επιδεινώνει τον κίνδυνο κλιμάκωσης στην ήδη ανάστατη περιφέρεια». Σε άλλη επιστολή του προς τον γγ του ΟΗΕ ο Ιραβανί απαίτησε αποζημιώσεις από χώρες της περιοχής που έχουν αμερικανικές βάσεις, επειδή επέτρεψαν στον αμερικανικό στρατό να εξαπολύσει «παράνομες, ένοπλες επιθέσεις εναντίον πολιτικών στόχων» στο ιρανικό έδαφος. Ρητά αναφέρεται σε Μπαχρέιν, Σαουδική Αραβία, Κατάρ, ΗΑΕ και Ιορδανία καλώντας τες να αποζημιώσουν πλήρως την Τεχεράνη και να επανορθώσουν «για κάθε υλική και ηθική βλάβη που υπέστη εξαιτίας των παράνομων ενεργειών τους δυνάμει του διεθνούς δικαίου».

Εντονη ήταν η αντίδραση της Κίνας, χώρα που εισάγει το περισσότερο ιρανικό πετρέλαιο από κάθε άλλη στον κόσμο. Ο Κινέζος υπουργός Αμυνας, Ντονγκ Τζουν, προειδοποίησε ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να αποφύγει την ανάμειξη στις διμερείς σχέσεις της Κίνας με το Ιράν, εξηγώντας: «Εχουμε εμπορικές και ενεργειακές συμφωνίες με το Ιράν και αναμένουμε από άλλους να μην παρεμβαίνουν στις υποθέσεις μας». Πρόσθεσε δε ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτά για την Κίνα. Επιπλέον, το σινικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τον αμερικανικό αποκλεισμό «επικίνδυνο και ανεύθυνο», προειδοποιώντας ότι το μόνο που θα καταφέρει, είναι να επιδεινώσει τις εντάσεις. Προέτρεψε επίσης όλα τα μέρη να σεβαστούν την κατάπαυση του πυρός, να παραμείνουν προσηλωμένα στον διάλογο και τις ειρηνευτικές συνομιλίες, να λάβουν πρακτικά μέτρα για την άμβλυνση των περιφερειακών εντάσεων και την αποκατάσταση της κανονικής διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ το συντομότερο δυνατό.

Η Σαουδική Αραβία επίσης αντέδρασε αρνητικά στον ναυτικό αποκλεισμό που αποφάσισαν οι ΗΠΑ, καθώς ρεπορτάζ της εφημερίδας «Wall Street Journal» αναφέρει τις έντονες ανησυχίες της μοναρχίας στο Ριάντ πως η κίνηση θα επιφέρει τα αντίθετα αποτελέσματα και θα οδηγήσει σε κλιμάκωση των ιρανικών αντιποίνων και της μεγαλύτερης διατάραξης στις αγορές πετρελαίου και της εφοδιαστικής αλυσίδας, με πιθανό τον αποκλεισμό και άλλων στρατηγικών περασμάτων όπως τα Στενά Μπαμπ αλ Μαντέμπ της Ερυθράς Θάλασσας που βρίσκεται μεταξύ Υεμένης και ανατολικής Αφρικής.

Ο Σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών Φαϊσάλ Μπιν Φαρχάν, σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Ιρανό ομόλογο Αμπάς Αραγτσί, συζήτησαν όλες τις τελευταίες εξελίξεις στο φόντο και των συνομιλιών ΗΠΑ - Ιράν στο Ισλαμαμπάντ. Ο Σαουδάραβας υπουργός στη συνέχεια επικοινώνησε και με τον Αιγύπτιο ομόλογο, Μπαντρ Αμπντελάτι, συζητώντας τρόπους «ενίσχυσης της σταθερότητας» στην ευρύτερη περιοχή, και ακολούθως δέχθηκε το τηλεφώνημα του υπουργού Εξωτερικών του Κιργιστάν, του υπουργού Εξωτερικών του Κουβέιτ, του πρωθυπουργού και υπουργού Εξωτερικών του Κατάρ, και του ΥΠΕΞ των ΗΑΕ.

Ξεχώρισε η δήλωση του ΥΠΕΞ του Κατάρ Σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν αλ Θάνι, που προειδοποίησε ενάντια στην παρεμπόδιση της διεθνούς ναυσιπλοΐας μέσω του ναυτικού αποκλεισμού ως εργαλείου «άσκησης πίεσης ή διαπραγμάτευσης». Ο ίδιος ζήτησε να παραμείνουν ανοικτές όλες οι ναυτιλιακές οδοί για να αποφευχθούν άλλες δυσμενείς συνέπειες στις αγορές Ενέργειας, στην εφοδιαστική αλυσίδα και στη μεταφορά τροφίμων.

Στο φόντο αυτών των επαφών, ο ΓΓ του «Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου» (GCC) Τζασίμ αλ Μπουνταΐουι, συναντήθηκε στο Ριάντ την Δευτέρα με τον Ουκρανό πρέσβη στη Σαουδική Αραβία, Ανατόλι Πετρένκο, συζητώντας θέματα «κοινού ενδιαφέροντος» στο πλαίσιο του Σχεδίου «Κοινής Δράσης» 2025-2030.

Τρία δεξαμενόπλοια που συνδέονται με το Ιράν εισήλθαν στο Στενό του Ορμούζ, την πρώτη μέρα του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ.

Ωστόσο, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, τα τρία πλοία δεν κατευθύνονταν προς ιρανικά λιμάνια και επομένως δεν επηρεάζονταν από τον αποκλεισμό. Πρόκειται για το τάνκερ με σημαία Παναμά, «Peace Gulf», το πλοίο «Murlikishan» που έπλεε προς το Ιράκ για να φορτώσει μαζούτ και το κινέζικο πλοίο «Rich Starry», που έχει υποστεί αμερικανικές κυρώσεις και μετέφερε 250.000 βαρέλια μεθανόλης.

Στη συνέχεια πέρασαν άλλα δύο πλοία που χρησιμοποίησαν ιρανικά λιμάνια: Το τάνκερ «Christianna» με σημαία Λιβερίας που ξεφόρτωσε καλαμπόκι στο ιρανικό λιμάνι Μπαντάρ Ιμάμ Χομεϊνί, και το τάνκερ «Elpis» με σημαία Νησιών Κομόρες.