Το γεωπολιτικό «μειονέκτημα» της Ευρώπης στον παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό ανταγωνισμό, λόγω της εξάρτησης από τρίτες χώρες σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, έρχεται στο προσκήνιο με κάθε ευκαιρία, όπως τώρα με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Αλλά και στη σύγκρουση στην Ουκρανία, ο ανταγωνισμός για τα κοιτάσματα και τις διαδρομές φυσικού αερίου και πετρελαίου μεταξύ ρωσικών, αμερικανικών και ευρωπαϊκών μονοπωλίων είναι βασικός παράγοντας έναρξης και κλιμάκωσης του πολέμου.

Παρά το κόστος από την αύξηση των τιμών Ενέργειας, που επιδεινώνει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών βιομηχανιών, η ΕΕ πήρε τη στρατηγική απόφαση να μειώσει τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου, εκτιμώντας ότι το γεωπολιτικό διακύβευμα στην Ουκρανία και η πλήρης ενεργειακή αποκοπή από τη Ρωσία, με στόχο την αποδυνάμωσή της, είναι το καίριο.

Παράλληλα - στο πλαίσιο της «στρατηγικής αυτονομίας» που επιδιώκει η ΕΕ - προχωρούν επενδύσεις στην ενεργειακή μετάβαση, καθώς η Κομισιόν ανακοίνωσε χρηματοδότηση για επενδύσεις σε πυρηνικούς αντιδραστήρες σε κράτη - μέλη, αλλά και επενδύσεις σε χώρες της Βόρειας Αφρικής και του Περσικού Κόλπου σε ΑΠΕ και έργα βιώσιμης ανάπτυξης, σε δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας τις συνδέσεις με τις χώρες του Κόλπου. Αυτά τα επενδυτικά σχέδια τώρα βρίσκονται «στον αέρα», εν μέσω της νέας σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη αντικαθιστά με ραγδαίο ρυθμό την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο μέσω αγωγών με μια νέα εξάρτηση, από το αμερικανικό LNG, και σε μια συγκυρία που οι αντιθέσεις μέσα στον ευρωατλαντικό άξονα οξύνονται, έχουν βγει στη φόρα και διατυπώνονται ανησυχίες για «υπερβολική εξάρτηση από τις ΗΠΑ».

Οι εισαγωγές αμερικανικού LNG στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (περιλαμβάνει τα 27 κράτη - μέλη της ΕΕ συν την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία) αντιπροσώπευαν το 2025 σχεδόν το 40% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου (αγωγοί και LNG) και το 59% των εισαγωγών LNG. Ενδεικτικά, η ενεργοβόρα Γερμανία λαμβάνει πλέον έως και το 96% του LNG της από τις ΗΠΑ. Στο πετρέλαιο πλέον μόνο το 2% - 3% των εισαγωγών προέρχεται από τη Ρωσία, κατευθυνόμενο αποκλειστικά προς Ουγγαρία και Σλοβακία μέσω του αγωγού Ντρούζμπα.

Με φόντο και τις απειλές των ΗΠΑ για απόκτηση της Γροιλανδίας, στην ΕΕ έχει μεγαλώσει η «συνειδητοποίηση» ότι οι ΗΠΑ θα χρησιμοποιήσουν τις προμήθειες Ενέργειας ως «όπλο» προκειμένου να εκβιάσουν για άλλα ανταλλάγματα, σε άλλες γεωπολιτικές προτεραιότητες. Εξάλλου η εμπορική συμφωνία ΗΠΑ - ΕΕ που κλείστηκε πέρυσι, υπό την απειλή υψηλότερων αμερικανικών δασμών από αυτούς που τελικά επιβλήθηκαν στα ευρωπαϊκά εμπορεύματα, περιλαμβάνει δέσμευση της ΕΕ για αγορά Ενέργειας αξίας 750 δισ. δολαρίων από τις ΗΠΑ έως το 2028.

Αν και η Ευρώπη δεν αγοράζει μεγάλες ποσότητες πετρελαίου ή LNG από τη Μέση Ανατολή, ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ προκαλεί άνοδο τιμών και επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών ομίλων. Το πόσο άσχημα θα είναι για τη Γερμανία και την Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση και πόσο θα εξαπλωθεί, τονίζουν αναλυτές.

Εκεί που κερδίζουν οι ΗΠΑ, χάνει η ΕΕ. Για παράδειγμα, αν η τιμή του πετρελαίου παρέμενε στα 100 δολάρια το βαρέλι για τα επόμενα δύο χρόνια, το ΑΕΠ της Γερμανίας θα ήταν 0,3% χαμηλότερο φέτος και 0,6% χαμηλότερο το 2027 απ' ό,τι θα ήταν χωρίς την αύξηση της τιμής. Αυτό αντιστοιχεί σε απώλεια συνολικής οικονομικής παραγωγής περίπου 40 δισ. ευρώ σε πραγματικούς όρους σε διάστημα δύο ετών, λέει το IW.

Οσο διαρκεί ο πόλεμος οι προοπτικές ανάπτυξης θα επιδεινώνονται, εξανεμίζοντας για άλλη μια φορά τις ελπίδες της Γερμανίας για επιστροφή στην ανάπτυξη, την ώρα που ήδη συμπιέζεται ανάμεσα στον ανταγωνισμό από τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Η πολεμική αναταραχή στη Μέση Ανατολή, που δημιουργεί ενεργειακή αβεβαιότητα για την Ευρώπη, αναζωπυρώνει τη συζήτηση για εξορύξεις υδρογονανθράκων στην Αρκτική. Η Νορβηγία, που μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει αναδειχθεί στον μεγαλύτερο προμηθευτή φυσικού αερίου της ΕΕ, επιχειρεί να αξιοποιήσει τη συγκυρία ώστε η Κομισιόν να επιτρέψει νέες γεωτρήσεις στην περιοχή.

Η νορβηγική πετρελαϊκή βιομηχανία ασκεί έντονο λόμπινγκ ενάντια στον τερματισμό της ανάπτυξης πετρελαίου και φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή Αρκτική. Η τελική αναθεωρημένη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αρκτική αναμένεται να παρουσιαστεί το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Η Νορβηγία διαθέτει σήμερα δύο πεδία φυσικού αερίου βόρεια του Αρκτικού Κύκλου - το Snohvit και το Aasta Hansteen - αλλά η κυβέρνηση ενθαρρύνει νέες έρευνες. Τον Γενάρη πρότεινε να ανοίξουν 70 νέα μπλοκ για έρευνα, περισσότερα από τα μισά στη Θάλασσα Μπάρεντς. Το Οσλο υποστηρίζει ότι η ΕΕ «υπονομεύει τον εαυτό της», επισημαίνοντας παράλληλα ότι η Ρωσία έχει μεγάλα σχέδια για επέκταση της παραγωγής LNG στη ρωσική Αρκτική.