Η αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα αποτελεί κορύφωση μιας πολύμηνης κλιμάκωσης της επιθετικότητας των ΗΠΑ σε βάρος της χώρας και συνολικά στο «θέατρο» της Λατινικής και Κεντρικής Αμερικής.

Ο εντεινόμενος ανταγωνισμός ΗΠΑ - Κίνας για την πρωτοκαθεδρία στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, η στρατηγική σημασία της Λατινικής Αμερικής ως εμπορικής διόδου και αποθήκης κρίσιμων πρώτων υλών, όπως και ο έλεγχος της Βενεζουέλας ως χώρας με τεράστια αποθέματα φυσικών πόρων, είναι οι πραγματικές αιτίες της επέμβασης, πίσω από τα προσχήματα περί «καταπολέμησης των ναρκωτικών» και «αποκατάστασης της δημοκρατίας».

Το σίγουρο είναι ότι αναζωπυρώνεται μια ακόμα εστία έντασης και συγκρούσεων, με κίνδυνο να επεκταθεί σε όλη τη Λατινική Αμερική, προσθέτοντας καύσιμη ύλη στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς που κλιμακώνονται, φέρνοντας όλο και πιο κοντά μια γενικευμένη σύγκρουση.

Ορισμένοι «κρίκοι» στην αλυσίδα των γεγονότων που έχει καταγράψει και αποκαλύψει ο «Ριζοσπάστης», βοηθούν στην παρακολούθηση των εξελίξεων που είναι καταιγιστικές και στην αποκάλυψη της μεγάλης εικόνας πίσω από την ευρωατλαντική προπαγάνδα, που αναπαράγει η κυβέρνηση και μεταδίδουν αμάσητη τα αστικά ΜΜΕ στη χώρα μας.

Τον Δεκέμβρη του 2025, ο Λευκός Οίκος δημοσίευσε τη «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ», που αποτελεί ουσιαστικά τον οδικό χάρτη της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Τραμπ. Η αναφορά στη Λατινική Αμερική είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική...

Το κείμενο δηλώνει ρητά: «Μετά από χρόνια αμέλειας και αδιαφορίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επαναβεβαιώσουν και θα επιβάλουν το Δόγμα Μονρόε για την αποκατάσταση της αμερικανικής υπεροχής στο δυτικό ημισφαίριο, για να προστατεύσουμε την πατρίδα μας και την πρόσβασή μας σε γεωγραφικές περιοχές βασικής σημασίας σε όλη την περιοχή». Πρόκειται για αναβίωση του νεοαποικιακού δόγματος του 1823, με το οποίο οι ΗΠΑ διακήρυξαν ότι η αμερικανική ήπειρος θα αποτελεί αποκλειστική «σφαίρα επιρροής» της Ουάσιγκτον.

Ακόμα πιο σημαντική είναι η αναφορά στους «ανταγωνιστές εκτός ημισφαιρίου»: «Θα αρνηθούμε σε ανταγωνιστές εκτός ημισφαιρίου την ικανότητα να τοποθετούν δυνάμεις ή άλλες απειλητικές ικανότητες ή να κατέχουν ή να ελέγχουν περιουσιακά στοιχεία στρατηγικής σημασίας στο δικό μας ημισφαίριο». Στόχος είναι η αποτροπή της επιρροής δυνάμεων του υπό διαμόρφωση ευρασιατικού ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου, κυρίως της Κίνας και της Ρωσίας.

Η Στρατηγική προβλέπει συγκεκριμένα μέτρα για τη Λατινική Αμερική: «Αναπροσαρμογή της στρατιωτικής μας παρουσίας παγκοσμίως, ώστε να αντιμετωπιστούν επείγουσες απειλές στο ημισφαίριό μας», «καταλληλότερη παρουσία του Λιμενικού Σώματος, αλλά και του Πολεμικού Ναυτικού για τον έλεγχο των θαλάσσιων λωρίδων», «στοχευμένες αναπτύξεις για την ασφάλεια των συνόρων και την ήττα των καρτέλ, συμπεριλαμβανομένης, όπου είναι απαραίτητο, της χρήσης θανατηφόρου βίας» και «καθιέρωση ή επέκταση πρόσβασης σε στρατηγικά σημαντικές τοποθεσίες».

Οι «ανησυχίες» των ΗΠΑ για τους «ανταγωνιστές εκτός ημισφαιρίου» διατυπώνονται από την οπτική των συμφερόντων αμερικανικών μονοπωλίων, καθώς τις δυο τελευταίες δεκαετίες η Κίνα έχει πραγματοποιήσει μεγάλη διείσδυση στη Λατινική Αμερική.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: Το 2000, η κινεζική αγορά αντιπροσώπευε λιγότερο από το 2% των εξαγωγών της Λατινικής Αμερικής. Σήμερα, η Κίνα είναι ο πρώτος εμπορικός εταίρος της Νότιας Αμερικής και δεύτερος συνολικά σε όλη τη Λατινική Αμερική - μόλις μία θέση πίσω από τις ΗΠΑ.

Το συνολικό εμπόριο με την Κίνα έφτασε στο ιστορικό ρεκόρ των 518,47 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2024, αυξημένο κατά 6% σε ετήσια βάση. Για χώρες όπως η Βραζιλία, η Χιλή και το Περού, το Πεκίνο είναι ήδη ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος. Αναλυτές προβλέπουν ότι μέχρι το 2035 η Κίνα θα μπορούσε να ξεπεράσει τις ΗΠΑ ως ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος ολόκληρης της περιοχής.

Η οικονομική διείσδυση δεν περιορίζεται στο εμπόριο. Από το 2005, η China Development Bank και η China Exim Bank έχουν χορηγήσει πάνω από 141 δισεκατομμύρια δολάρια σε δανειακές δεσμεύσεις προς χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.

Το ποσό αυτό υπερβαίνει τα δάνεια που έχουν χορηγήσει συνολικά η Παγκόσμια Τράπεζα, η Διαμερικανική Τράπεζα Ανάπτυξης και η Τράπεζα Ανάπτυξης της Λατινικής Αμερικής την ίδια περίοδο. Τα δάνεια αφορούν κυρίως τέσσερις χώρες - Αργεντινή, Βραζιλία, Εκουαδόρ και Βενεζουέλα - που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 93% του συνολικού ποσού. Η πλειονότητα κατευθύνθηκε σε έργα Ενέργειας (69%) και υποδομών (19%).

Η Βενεζουέλα κατέχει ξεχωριστή θέση σε αυτή τη σχέση. Εχει λάβει κινεζικά κρατικά δάνεια αξίας σχεδόν 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων - ποσό σχεδόν διπλάσιο από ό,τι έχει εισπράξει η Βραζιλία, ο δεύτερος μεγαλύτερος δανειολήπτης.

Η Κίνα είναι επίσης ο μεγαλύτερος αγοραστής βενεζουελάνικου πετρελαίου. Δεν είναι τυχαίο ότι λίγες ώρες πριν από την αμερικανική επίθεση, ο Πρόεδρος Μαδούρο είχε συναντηθεί στο Καράκας με τον ειδικό απεσταλμένο της Κίνας για τη Λατινική Αμερική, Τσίου Σιαοτσί, ανακοινώνοντας μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης: «Επιβεβαιώσαμε τη δέσμευσή μας στη στρατηγική σχέση που ενισχύεται σε διάφορους τομείς».

Πέρα από το εμπόριο και τα δάνεια, κινεζικές εταιρείες έχουν αποκτήσει ιδιοκτησία ή έλεγχο σε πάνω από δέκα στρατηγικές λιμενικές υποδομές στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Τα κινεζικά έργα υποδομών έχουν αυξηθεί κατά 50% την τελευταία πενταετία.

Η «Huawei» συνεργάζεται πλέον με κάθε μεγάλο πάροχο κινητής τηλεφωνίας και διαδικτύου στην περιοχή, αναπτύσσοντας υποδομές 5G. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το λιμάνι Τσανκάι στο Περού, που κατασκεύασε και διαχειρίζεται η κινεζική COSCO. Οταν ολοκληρωθεί, θα μπορεί να διαχειρίζεται 3,5 εκατομμύρια εμπορευματοκιβώτια τον χρόνο - εξελισσόμενο πιθανώς στο μεγαλύτερο λιμάνι που διαχειρίζεται κινεζική κρατική εταιρεία παγκοσμίως.

Η πρωτοβουλία «Μία Ζώνη - Ενας Δρόμος» (Belt and Road Initiative) έχει επεκταθεί στην περιοχή, καθώς 24 από τις 33 χώρες της CELAC (Κοινότητα Λατινοαμερικανικών Κρατών και Κρατών της Καραϊβικής) είναι πλέον εταίροι στο σχέδιο της Κίνας. Στην υπουργική συνάντηση για το 2025 του Φόρουμ Κίνας - CELAC στο Πεκίνο, ο Κινέζος Πρόεδρος δεσμεύτηκε για νέα πιστωτική γραμμή 9 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς την περιοχή.

Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο: 303 δισεκατομμύρια βαρέλια αργού, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 17,5% των παγκόσμιων αποθεμάτων, σύμφωνα με τον Αμερικανικό Οργανισμό Ενέργειας (EIA). Ομως η παραγωγή πετρελαίου έχει καταρρεύσει τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω κυρώσεων, οικονομικής κρίσης και έλλειψης επενδύσεων.

Σήμερα η χώρα παράγει περίπου 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα - λιγότερο από το μισό της παραγωγής πριν αναλάβει ο Μαδούρο το 2013. Η κρατική εταιρεία PDVSA εκτιμά ότι οι αγωγοί της δεν έχουν ανανεωθεί εδώ και 50 χρόνια και ότι το κόστος επαναφοράς ακόμα στα προηγούμενα (χαμηλά) επίπεδα θα έφτανε τα 58 δισ. δολάρια.

Η σημασία της Λατινικής Αμερικής δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο. Η περιοχή συγκεντρώνει τεράστιο ορυκτό και φυσικό πλούτο, καθοριστικής σημασίας για στρατηγικούς κλάδους της οικονομίας, ιδιαίτερα σε καιρούς παγκόσμιας πολεμικής προετοιμασίας.

Σύμφωνα με έκθεση της Οικονομικής Επιτροπής του ΟΗΕ για τη Λατινική Αμερική (ECLAC), πρόκειται για πρώτες ύλες που «αποτελούν συχνά αναγκαίες εισροές για ευρύ φάσμα στρατηγικών τομέων, συμπεριλαμβανομένων των τομέων της Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές, της ψηφιακής βιομηχανίας, του Διαστήματος, της Αμυνας και της Υγείας».

Η περιοχή φιλοξενεί σχεδόν το 20% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου, το 47% των παγκόσμιων αποθεμάτων λιθίου, το 36,6% του χαλκού, το 34,5% του αργύρου, το 23,8% του φυσικού γραφίτη, το 20,6% του κασσίτερου, το 18,8% του σιδήρου, το 16,7% των σπάνιων γαιών και το 15,7% του νικελίου.

Η περιοχή δεν διαθέτει μόνο αποθέματα, αλλά παράγει και σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προσφοράς. Αντιπροσωπεύει πάνω από το 50% της παραγόμενης παγκοσμίως ποσότητας αργύρου, το 37% του χαλκού και του λιθίου, το 36% του μολυβδαινίου, το 20% του κασσίτερου και του ψευδαργύρου, το 16% του σιδήρου.

Το λεγόμενο «Τρίγωνο του Λιθίου» (Χιλή, Βολιβία, Αργεντινή) αποτελεί βασικό σημείο ενδιαφέροντος για τη βιομηχανία ηλεκτρικών οχημάτων. Κινεζικές εταιρείες έχουν επενδύσει πάνω από 73 δισ. δολάρια στον τομέα των πρώτων υλών της Λατινικής Αμερικής από το 2000 έως το 2018.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η Βραζιλία, που διαθέτει τεράστιες ποσότητες νιοβίου - ένα μέταλλο που χρησιμοποιείται για να γίνεται ο χάλυβας ισχυρότερος και θεωρείται κατάλληλο για κατασκευή κινητήρων αεροσκαφών, πυραυλοκινητήρων και προϊόντων υψηλής τεχνολογίας. Η περιοχή φιλοξενεί επίσης πάνω από το 30% των πρωτογενών δασών του πλανήτη, ενώ τεράστια είναι και η σημασία της αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής.

Την τελευταία εικοσαετία, σχεδόν το ένα τέταρτο των παγκόσμιων επενδύσεων για εξόρυξη μη σιδηρούχων μεταλλευμάτων έχει συγκεντρωθεί στην περιοχή, κυρίως σε Βραζιλία, Χιλή, Περού και Μεξικό.

Ο ανταγωνισμός για τον έλεγχο αυτών των πόρων βρίσκεται στο επίκεντρο της σύγκρουσης ΗΠΑ - Κίνας. Οι Αμεσες Ξένες Επενδύσεις της Κίνας στην περιοχή εστιάζουν σε κλάδους που το Πεκίνο χαρακτηρίζει «νέες υποδομές», όπως τηλεπικοινωνίες, τεχνολογία και Ενέργεια, που αντιπροσωπεύουν το 58% των συνολικών κινεζικών επενδύσεων στη Λατινική Αμερική.

Η επέμβαση στη Βενεζουέλα επιβεβαιώνει τη βαρβαρότητα και τον κυνισμό των ιμπεριαλιστών. Με την αμερικανική επέμβαση, η Λατινική Αμερική προστίθεται στα «θερμά σημεία» του πλανήτη. Μετά την Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Ασία, η αμερικανική ήπειρος γίνεται πεδίο ανοιχτής σύγκρουσης.

Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ αναφέρεται ρητά στη μεταφορά στρατιωτικών δυνάμεων από άλλα μέτωπα προς τη Λατινική Αμερική. Ο Τραμπ δεν έκρυψε ότι μετά τη Βενεζουέλα στο στόχαστρο είναι η Κούβα και η Νικαράγουα, ενώ απείλησε ανοιχτά και το Μεξικό, λέγοντας ότι «κυβερνάται από καρτέλ» και «κάτι πρέπει να γίνει».

Το ιμπεριαλιστικό έγκλημα στη Βενεζουέλα δεν είναι η «τελευταία πράξη», αλλά η αρχή ενός ντόμινο που θα εξαπλωθεί σε όλη την περιοχή. Γι' αυτό η ελληνική κυβέρνηση αναλαμβάνει τεράστιες ευθύνες, στηρίζοντας την επέμβαση και τα προσχήματα του ευρωατλαντικού ιμπεριαλισμού. Οπως και τα άλλα κόμματα, που κρύβουν τις πραγματικές αιτίες του ιμπεριαλιστικού σχεδιασμού και συμπλέουν με την κυβέρνηση στην υπηρέτηση των συμφερόντων της αστικής τάξης, που προδιαγράφουν την ακόμα μεγαλύτερη εμπλοκή.