Βασική αιτία της βάρβαρης αυτής πραγματικότητας, που προσπαθούν να κουκουλώσουν η σημερινή και οι προηγούμενες κυβερνήσεις, είναι ότι η θωράκιση της κερδοφορίας και της ανταγωνιστικότητας των ομίλων δεν συναντιέται πουθενά με την ουσιαστική προστασία της ζωής των εργαζομένων, αντίθετα προϋποθέτει την ένταση της εκμετάλλευσης και την εντατικοποίηση, τις περικοπές από αναγκαία μέτρα που λογίζονται ως «κόστος».

Σε ένα τέτοιο φόντο, η κυβέρνηση προσπαθεί να αμβλύνει τις αντιδράσεις από το πρόσφατο μακελειό στη «Βιολάντα» και τα καθημερινά «ατυχήματα» στους τόπους δουλειάς, μεταφέροντας το κέντρο βάρους της συζήτησης στο αν υπάρχουν περισσότερα ή λιγότερα εργατικά «ατυχήματα».

Στο χθεσινό φύλλο του «Ριζοσπάστη» η κυβέρνηση προκλήθηκε να διαψεύσει τη θέση ότι ο τρόπος καταγραφής των εργατικών «ατυχημάτων» δεν αποτυπώνει το σύνολό τους και ότι οι επαγγελματικές ασθένειες, που επιφέρουν χιλιάδες θανάτους, είναι κυριολεκτικά εξαφανισμένες. Η απάντηση που έδωσε, βάζοντας μπροστά τη διορισμένη από αυτή διοίκηση της «Ανεξάρτητης» Αρχής της Επιθεώρησης Εργασίας, είναι μια ανακοίνωση με γενικόλογους αφορισμούς σε ό,τι αφορά τα εργατικά «ατυχήματα», ενώ για τις επαγγελματικές ασθένειες τήρησε «άκρα του τάφου σιωπή».

Ξεκινώντας λοιπόν από αυτά που επιλέγει να αποσιωπά η κυβέρνηση, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι στην Ελλάδα η καταγραφή των επαγγελματικών ασθενειών είναι μηδενική. Αυτό σημαίνει ότι μηδενική είναι και η αντιμετώπισή τους, και ότι δεν θα μάθουμε ποτέ για τους χιλιάδες θανάτους που προκαλούν.

Υπενθυμίζεται ότι ακόμα και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, EU - OSHA (όργανο της ΕΕ), αναφέρει ότι «οι ασθένειες που σχετίζονται με την εργασία αντιπροσωπεύουν το 98% όλων των θανάτων που σχετίζονται με την εργασία στην ΕΕ». Αν λοιπόν εφαρμοστεί αυτή η αναλογία στη χώρα μας, σημαίνει πως ακόμα και με τα στοιχεία του υπουργείου οι θάνατοι φτάνουν κατ' εκτίμηση τους 2.500 ανά έτος στην Ελλάδα! Επομένως, προκύπτει το ερώτημα: Είναι ή δεν είναι έμμεσο κουκούλωμα η επιλογή όλων των κυβερνήσεων να μην ασχολούνται με τις επαγγελματικές ασθένειες στην εργασία;

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ορθώς δεν δημοσιοποιεί στοιχεία θανάτων στην εργασία οι οποίοι αποδίδονται - εντελώς αυθαίρετα - σε παθολογικά ή τροχαία αίτια. Στην πραγματικότητα, θάνατοι π.χ. από έμφραγμα ή εγκεφαλικό στον χώρο εργασίας βαφτίζονται «ατυχήματα» που δεν συνδέονται με την εργασία και δεν διερευνώνται ποτέ...

Ακόμα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη Στρατηγική για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία 2021 - 2027 έχει παραδεχτεί - στα λόγια - πως «τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη αιτία θανάτων που συνδέονται με την εργασία στην ΕΕ», όμως «δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία σχετικά με τις υποκείμενες αιτίες τους και τη σύνδεσή τους με επαγγελματικούς κινδύνους. Αυτό συνιστά εμπόδιο στην ανάπτυξη κατάλληλων μέτρων πρόληψης στον χώρο εργασίας».

Εξίσου σημαντική είναι η παραδοχή της ότι «ο καρκίνος είναι η κύρια αιτία των θανάτων που συνδέονται με την εργασία στην ΕΕ. Εκτιμάται ότι οι καρκινογόνες ουσίες ευθύνονται για 100.000 θανάτους στον χώρο εργασίας εξαιτίας επαγγελματικού καρκίνου κάθε χρόνο».

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η αναφορά ότι «η έκθεση στον αμίαντο θα αποτελέσει παράγοντα κινδύνου για την υγεία στο πλαίσιο του κύματος ανακαινίσεων, το οποίο στοχεύει στην προσαρμογή των κτιρίων σε ένα κλιματικά ουδέτερο μέλλον στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. (...) Η έκθεση σε αμίαντο ευθύνεται για την απώλεια περίπου 88.000 ζωών στην Ευρώπη ετησίως και αντιστοιχεί στο 55% - 85% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα που αναπτύχθηκαν στην εργασία, ενώ υπολογίζεται ότι τα ποσοστά θνησιμότητας λόγω της συγκεκριμένης έκθεσης θα εξακολουθήσουν να αυξάνονται έως τα τέλη της δεκαετίας του 2020 και κατά τη δεκαετία του 2030»!

Ας μπει λοιπόν στον ...κόπο η κυβέρνηση να απαντήσει: Πόσους θανάτους από καρδιαγγειακές παθήσεις και καρκίνο έχει διερευνήσει στην Ελλάδα για να διαπιστώσει αν αυτοί οφείλονται στις συνθήκες εργασίας;

Παρά λοιπόν την ανάγκη διερεύνησης όλων των θανάτων που σχετίζονται με την εργασία, οι εντολές που δίνει η «Ανεξάρτητη» Αρχή της Επιθεώρησης Εργασίας κινούνται στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση.

Σε εγκύκλιό της σημειώνει ότι «τα ατυχήματα παθολογικής φύσης για τα οποία δεν προκύπτει άμεση συσχέτιση με τις συνθήκες εργασίας (...) χαρακτηρίζονται επίσης εκτός αρμοδιότητας» και ότι «επιδείνωση της υγείας του εργαζόμενου από μακροχρόνια έκθεση δεν θα πρέπει να κοινοποιείται σαν εργατικό ατύχημα, αφού δεν υπάρχει βίαιος χαρακτήρας, αλλά σαν επαγγελματική ασθένεια».

Βέβαια, δεν λέει από ποιον θα κοινοποιείται και ποιος είναι υποχρεωμένος να την εντοπίζει και να τη διερευνά.

Στην ίδια εγκύκλιο επισημαίνεται ότι ένα «ατύχημα» μπορεί να χαρακτηριστεί ότι δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Επιθεώρησης από τον προϊστάμενο του αρμόδιου Τμήματος, και ως τέτοιο «το ατύχημα αρχειοθετείται άμεσα από τον προϊστάμενο του Τμήματος, σημειώνοντας στις παρατηρήσεις πως πρόκειται για "ατύχημα που δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα έρευνας της υπηρεσίας μας". Και για τα ατυχήματα αυτά δεν συντάσσονται (σ.σ. ούτε) εκθέσεις έρευνας». Οχι μόνο δηλαδή δεν διερευνώνται, αλλά δεν γίνεται ούτε ένας πρώτος έλεγχος!

Αν όμως ένα θανατηφόρο περιστατικό φτάσει στα χέρια επιθεωρητών, αυτοί έρχονται αντιμέτωποι με τη συστηματική από όλες τις κυβερνήσεις απαξίωση της υπηρεσίας και του ρόλου τους. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η υποστελέχωση και η έλλειψη εξοπλισμού, που καθιστούν αδύνατο να γίνουν ουσιαστικοί έλεγχοι για χημικούς, φυσικούς και βιολογικούς παράγοντες, είναι αποτέλεσμα της πολιτικής των κυβερνήσεων που απαξιώνουν συστηματικά την Επιθεώρηση Εργασίας, στο πλαίσιο της προώθησης της «ταξική συνεργασίας».

Η κυβέρνηση, νομίζοντας ότι έτσι θα προσδώσει «κύρος» στους ισχυρισμούς της, επαναλαμβάνει μονότονα ότι όσα μεταφέρει «δεν τα λέμε εμείς, αυτά είναι στοιχεία της Eurostat», σαν να αποτελεί αυτή η επίκληση τη «χρυσή σφραγίδα» της εγκυρότητας.

Τι δεν λέει; Οτι τα περιβόητα στοιχεία της Eurostat σε ό,τι αφορά την Ελλάδα συλλέγονται από την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία. Μάλιστα είναι ...διαφορετικά από αυτά που καταγράφει και δημοσιοποιεί η Επιθεώρηση Εργασίας!

Ενδεικτικά, για την περίοδο 2021 - 2023:

- Η Eurostat αναφέρει ότι στην Ελλάδα σημειώθηκαν αθροιστικά σχεδόν 14.000 εργατικά «ατυχήματα», όμως η «Ανεξάρτητη» Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας αναφέρει ότι σημειώθηκαν πάνω από 41.000 εργατικά «ατυχήματα».

- Η Eurostat αναφέρει ότι τα θανατηφόρα ήταν 82, ενώ η «Ανεξάρτητη» Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας στην πρώτη εκδοχή της (περιλαμβάνει και όσα οφείλονται σε παθολογικά αίτια) αναφέρει ότι στην Ελλάδα σημειώθηκαν 311 θανατηφόρα εργατικά «ατυχήματα» και στη δεύτερη εκδοχή της (από το 2024 και στο εξής) τα εμφανίζει 139!

Δηλαδή η Επιθεώρηση Eργασίας, σε σχέση με τη Eurostat, στην πρώτη εκδοχή παρουσιάζει τριπλάσιο αριθμό συνολικών εργατικών «ατυχημάτων» και αυξημένο κατά 280% τον αριθμό των θανατηφόρων. Στη δεύτερη εκδοχή τα θανατηφόρα - ως διά μαγείας - παρουσιάζονται αυξημένα μόνο κατά 70%!

Επομένως, ποιος «παίζει με τα νούμερα»; Η κυβέρνηση που διαλέγει κάθε φορά ό,τι τη βολεύει, ή οι εργαζόμενοι και τα συνδικάτα τους που καταγγέλλουν με συγκεκριμένα στοιχεία και που κάθε φορά δικαιώνονται από τις ίδιες τις εξελίξεις;

Από τα προαναφερθέντα προκύπτει και το ανυπόστατο των ισχυρισμών ότι σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη ή τέταρτη καλύτερη θέση στην ΕΕ σε ό,τι αφορά τα εργατικά «ατυχήματα».

Σε κάθε περίπτωση, οι διαφορετικοί τρόποι καταγραφής έχουν διαφορετικά αποτελέσματα. Η ουσία είναι ότι κανείς δεν αποτυπώνει το πραγματικό μέγεθος των εργατικών «ατυχημάτων» στους χώρους δουλειάς. Επιπλέον, πολλαπλάσιοι των θανατηφόρων εργατικών «ατυχημάτων» είναι οι θάνατοι από επαγγελματικές ασθένειες, οι οποίες στην Ελλάδα είναι κυριολεκτικά εξαφανισμένες, αφού δεν καταγράφονται.

Επιπλέον, η «Ανεξάρτητη» Αρχή της Επιθεώρησης Εργασίας, με τη χθεσινή της ανακοίνωση που υποτίθεται ότι «απαντά» στα όσα λέγονται για τα θανατηφόρα «ατυχήματα», τονίζει πως η Επιθεώρηση «ακολουθεί διαχρονικά τη μεθοδολογία ταξινόμησης εργατικών ατυχημάτων της Ευρωπαϊκής Στατιστικής για τα εργατικά ατυχήματα (ESAW)».

Ομως ...ξέχασε να αναφέρει στην ανακοίνωσή της το πιο βασικό: Τον ορισμό του θανατηφόρου εργατικού «ατυχήματος» με βάση την ESAW, που είναι το ατύχημα «που οδηγεί στον θάνατο του θύματος μέχρι και έναν χρόνο μετά το ατύχημα»! Αλήθεια, με ποιο μηχανισμό παρακολουθεί σήμερα η Επιθεώρηση τους εργαζόμενους που έχουν τραυματιστεί σε χώρους δουλειάς και διαπιστώνει την εξέλιξη της κατάστασής τους; Πόσοι από αυτούς τους εργαζόμενους κατέληξαν μέχρι και έναν χρόνο μετά; Πόσοι ανάρρωσαν; Πού είναι αυτά τα στοιχεία;

Απέναντι σε όλες αυτές τις αλχημείες, το ζητούμενο για τα συνδικάτα και τους εργαζόμενους είναι να καταγράφονται και να διερευνώνται όλοι οι θάνατοι που σχετίζονται με την εργασία, και αυτό προϋποθέτει κατ' ελάχιστον την καταγραφή και τη διερεύνηση αυτών.

Απαιτείται ακόμα αποφασιστική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και της υλικοτεχνικής υποδομής της Επιθεώρησης Εργασίας, της Επιθεώρησης Μεταλλείων και όλων των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους σε όλες τις περιοχές της χώρας. Προσανατολισμός των Επιθεωρήσεων στην αποκλειστική εργοδοτική ευθύνη για την πρόληψη και αντιμετώπιση του επαγγελματικού κινδύνου. Ουσιαστική καταγραφή εργατικών «ατυχημάτων» και επαγγελματικών ασθενειών. Συστηματική παρακολούθηση της υγείας των εργαζομένων ανάλογα με τον επαγγελματικό κίνδυνο. Πλήρης κάλυψη των αναγκών των εργαζομένων από τον επαγγελματικό κίνδυνο, με ευθύνη του κράτους και αποκλειστική επιβάρυνση του κεφαλαίου, κ.λπ.