Ενα μνημείο που θυμίζει την τεράστια αντοχή του κουβανικού λαού να μη γονατίσει απέναντι στις απειλές, στα κάθε λογής προσχήματα και στις πολεμικές πράξεις του αμερικανικού ιμπεριαλισμού εδώ και 67 χρόνια, από την πρώτη στιγμή της νίκης της Επανάστασης.

Η «κρίση του Οκτώβρη» αφορά τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν από τις 22 Οκτώβρη 1962, όταν η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωνε ότι με τα κατασκοπευτικά της αεροπλάνα «ανακάλυψε» πυρηνικές κεφαλές στην Κούβα.

Ηταν η κορύφωση μιας προσπάθειας υπονόμευσης και ανατροπής της νεαρής τότε κουβανικής εξουσίας, που γινόταν από τις ΗΠΑ. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο μνημείο εκτίθεται μια συνάντηση του τότε Προέδρου των ΗΠΑ Τζ. Κένεντι με το επιτελείο των αρχηγών του στρατού που σχεδίασαν την επιχείρηση «Μαγκούστα», μια επιχείρηση της CIA που ξεδιπλώθηκε από το 1961 με στόχο την ανατροπή της κουβανικής κυβέρνησης. Ετσι, από τον Γενάρη μέχρι τον Οκτώβρη του 1962 είχαν πραγματοποιηθεί 5.780 τρομοκρατικές και ανατρεπτικές πράξεις εναντίον της Κούβας, εκ των οποίων οι 716 με σοβαρές ζημιές σε οικονομικές και κοινωνικές υποδομές.

Με τα προσχήματα να μένουν ίδια και απαράλλαχτα ακόμα και σήμερα, οι ΗΠΑ προετοίμαζαν το έδαφος για επέμβαση, συναντώντας όμως τη σθεναρή αντίσταση τόσο της Κούβας όσο και της Σοβιετικής Ενωσης, που στεκόταν στο πλευρό της, παρεμβαίνοντας για να πάψουν οι απειλές. Μάλιστα, για σχεδόν μία βδομάδα οι λαοί όλοι του κόσμου αγωνιούσαν για την κλιμάκωση της επιθετικότητας των ΗΠΑ, αφού πέρα από τα σχέδιά τους να πλήξουν την Κούβα, αμερικανικό κατασκοπευτικό αεροπλάνο είχε εισβάλει και στον σοβιετικό εναέριο χώρο, προκαλώντας την άμεση αντίδραση της ΕΣΣΔ.

Στη δε Κούβα, που επίσης υπερασπιζόταν την εδαφική της κυριαρχία, κατερρίφθη ένα U-2, το γνωστό κατασκοπευτικό πολεμικό αεροσκάφος των ΗΠΑ, τα συντρίμμια του οποίου εκτίθενται στο συγκεκριμένο μνημείο και εντυπωσιάζουν.

Το μνημείο θυμίζει αυτήν την «κρίση», που κατέληξε σε συμφωνία μετά την υποχώρηση των Αμερικανών, οι οποίοι δήλωσαν ότι δεν πρόκειται να εισβάλουν στην Κούβα.

Πρόκειται για μια μόνιμη υπαίθρια έκθεση, με το χρονικό της «κρίσης» και σχετικό φωτογραφικό υλικό. Η συλλογή αυτή είναι εγκατεστημένη στην περιοχή Λα Καμπάνια, στα περίχωρα της Αβάνας, και περιλαμβάνει στρατιωτικό υλικό που αποτέλεσε μέρος του αμυντικού συστήματος της Κουβάς: Αντιαεροπορικά πυροβόλα, όλμους, μαχητικά MIG, σοβιετικούς πυραύλους κ.λπ.

Φιλοξενούνται επίσης φωτογραφίες του Φιντέλ Κάστρο με μαχητές, όπως και του Τσε, που διαδραμάτισε τότε καθοριστικό ρόλο στην οργάνωση της άμυνας.

Και αν ξεχωρίζει κάτι από τις επιγραφές στην υπαίθρια έκθεση, είναι μεταξύ άλλων η δήλωση που έκανε ο Φιντέλ Κάστρο την 1η Νοέμβρη 1962, ενώ είχαν πια αποσυρθεί οι θρασύτατες απειλές των ΗΠΑ: «Εχουμε ηθικά βλήματα μεγάλης εμβέλειας που δεν μπορούν να διαλυθούν και δεν θα διαλυθούν ποτέ! Αυτό είναι το πιο ισχυρό στρατηγικό μας όπλο, στρατηγική άμυνα, στρατηγική επίθεση».

Η παρουσία της αποστολής του ΠΑΜΕ στην Αβάνα ολοκληρώθηκε με την επίσκεψη στην πλατεία της Επανάστασης «Χοσέ Μαρτί», που είναι γνωστή για τις φιγούρες του Τσε Γκεβάρα και του Καμίλο Σιενφούγος οι οποίες δεσπόζουν από κάθε σημείο, όπως και για τις τεράστιες παλλαϊκές συγκεντρώσεις των εκατομμυρίων Κουβανών κάθε χρόνο την Πρωτομαγιά. Εκεί βέβαια στέκει και ο Χοσέ Μαρτί, «επιβλέποντας» όλη την αχανή έκταση της πλατείας.

Τελευταίος σταθμός της περιήγησης στην Αβάνα ήταν η διασταύρωση των οδών 23 και 12, το σημείο από όπου ο Φιντέλ Κάστρο στις 16 Απρίλη 1961 διακήρυξε τον σοσιαλιστικό χαρακτήρα της Κουβανικής Επανάστασης. Ηταν η μέρα του πένθιμου αποχαιρετισμού Κουβανών που έπεσαν από τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ τις προηγούμενες μέρες. Σε μια μαζική συγκέντρωση, ο Φιντέλ θα έλεγε: «Αυτό που οι ιμπεριαλιστές δεν μπορούν να μας συγχωρήσουν είναι ότι κάναμε μια σοσιαλιστική επανάσταση ακριβώς κάτω από τη μύτη των Ηνωμένων Πολιτειών!».