Είδα τους Ιρανούς στις γέφυρες και ξανάνοιξαν τα μέσα μου τραύματα, και βρέθηκα στο Βελιγράδι να κοιτάω τον ποταμό σαν υποψήφια παράπλευρη απώλεια. Κλείνουν τρεις δεκαετίες κι αυτή η πληγή δεν κλείνει πουθενά, χάσκει ολούθε, με μπροσθοφυλακή τον φόβο. Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι άνθρωποι αλληλέγγυοι, παρόντες, σφιχτοδεμένοι μεταξύ τους, μπορούν να σταματήσουν ένα βομβαρδισμό. Εναν. Κάποια μέρα. Κάπου. Ομως ο φόβος ύπουλα μένει τριγύρω και στους περισσότερους, άντρες, γυναίκες, παιδιά, ανήμπορους, στρατιώτες, ακόμα και φονιάδες. Ελάχιστοι μπορούν να πουν το φετινό, βαρύ κι ασήκωτο μεγαλοβδόμαδο, ότι δεν σκιάχτηκαν στο άκουσμα ενός ακόμα φύρερ, που απείλησε να εξαφανίσει έναν... Πολιτισμό. Συνάντησα αδιάφορους, κλεισμένους στον εαυτό τους και τα καθημερινά τους προβλήματα ανθρώπους, που όμως ταράχτηκαν στο άκουσμα αυτής της φρίκης. Σαν να ξεθάφτηκε μέσα τους αυτή η λεπτή, καμιά φορά αόρατη σχεδόν κόκκινη γραμμή, που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από το κτήνος. Ο νους μου πάει στην Ερημη Χώρα του Ελιοτ. Εκεί που αυτή η λεπτή γραμμή συναντάει μια ποίηση παθών.

Στα χρόνια της καπιταλιστικής επικυριαρχίας που ζούμε, ο φόβος έχει άλλη ποιητική. Μαθηματική κι ανέσωστη. Γιατί ο φόβος για τον πόλεμο, την εισβολή, τα πετούμενα που ξερνάνε φωτιά, τους σκελετούς των παιδιών στη Γάζα που έτσι κι αναστηθούν δεν θα μείνει κτήνος, η πείνα και η φρίκη έχουν τον δείκτη τους παρακαλώ. Λέγεται βιξ (vix). Είναι ο δείκτης φόβου στη χρηματιστηριακή αγορά. Που όταν υπάρχει ...αναταραχή, οι τιμές πέφτουν και ο βιξ εκτινάσσεται. Αυτός ο δείκτης φόβου για την τιμή των μετοχών μετράει μαζί με άλλους την ιστορική και τεκμαρτή τους μεταβλητότητα. Το παρελθόν και το μέλλον τιμών σ' έναν κόσμο άγνωστο του ατέλειωτου χρήματος, εκεί που δεν έχουν πρόσβαση τα δισεκατομμύρια των ανθρώπων της Γης, ανάμεσα στις αγοραπωλησίες ξεφυτρώνουν, άκουσον άκουσον, δικαιώματα προαίρεσης. Αλλά και συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης και προϊόντα μόχλευσης, αξίες... Με αυτή την «ποιητική», τουλάχιστον μέσα μου ανεβαίνει κατακόρυφα η μετοχή της οργής. Εκτινάσσεται η μεταβλητότητα της ίδιας μου της ανθρωπιάς. Εμείς καθόμαστε και μετράμε τελεσίγραφα των φυρερίσκων, και ...ο δείκτης φόβου βιξ λέει ότι λαμβάνονται υπόψη «παραδοσιακά δικαιώματα» που λήγουν κάθε τρίτη Παρασκευή του μήνα. Οπλίζεις ή δεν οπλίζεις... Πώς να ξεχωρίσουμε τον φόβο των ανθρώπων από τον φόβο των χρηματιστηρίων, χωρίς ιδεολογικό προσανατολισμό; Τους δήθεν παράφρονες από τους δήθεν λογικούς, που όμως όλοι τους πορεύονται με βιξ;

Η εβδομάδα των Παθών έχει πάντα στο τέλος της, Ανάσταση. Κι αυτό το ανυπέρβλητο θανάτω θάνατο πατήσας, αυτή την ποιητική του ξέρω γιατί πεθαίνω, τη βλέπεις και στο χαμόγελο και την υψωμένη γροθιά των 200 Κομμουνιστών της Καισαριανής. Κι εδώ είναι που τα παίζει κυριολεκτικά ο κάθε δείκτης φόβου βιξ. Γιατί αυτό το χαμόγελο διδάσκει. Και δείχνει ποιος είναι ο εχθρός. Ορατός τε και αόρατος αγκυλωτός. Σ' ένα εικοσιτετράωρο μάθαμε ότι ο Νετανιάχου έχει καρκίνο, κι ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Εμιράτων, Αλ Ναχιάν, υπέστη εγκεφαλικό. Πετάχτηκε έτσι ειδησεογραφικά και ...τυχαία. Και πάλλονται οι δείκτες των δισεκατομμυριούχων. Δείκτης φόβου, ανθρώπινου φόβου είναι αυτός που κανένα χρηματιστήριο και συμφέρον δεν μπορεί να υπολογίσει όταν η μεταβλητή της γενναιότητας, της αξιοπρέπειας, της εντιμότητας, της πάλης για την ελευθερία και την πραγματική καλή ζωή των άλλων, κοντολογίς η θυσία θέτει τον άνθρωπο ορθό και χαμογελαστό απέναντι στον φονιά του.

Οι φονιάδες των λαών λένε πως άνθρωποι σε μία γέφυρα δεν μπορούν να ματαιώσουν τα σχέδιά τους. Κι όμως. Εστω κι ένας άνθρωπος, σε μία γέφυρα αρκεί για να γίνουμε πολλοί και να σωθούν οι πολιτισμοί. Καλό Πάσχα!