Τις διαστάσεις που αποκτά η δράση των καρτέλ ναρκωτικών, αλλά και το πώς η «αντιμετώπισή» τους γίνεται όχημα για την επιτάχυνση μιας σειράς αντιλαϊκών σχεδιασμών, έφερε στο προσκήνιο η κατάσταση που διαμορφώθηκε στο Μεξικό μετά από επιχείρηση της οποίας ηγήθηκαν οι Ενοπλες Δυνάμεις της χώρας κατά του καρτέλ «Χαλίσκο Νέα Γενιά» (CJNG), και που στο πλαίσιό της σκοτώθηκε ο επικεφαλής του, Νεμέσιο Οσεγκέρα ή «Ελ Μέντσο», ο οποίος καταζητούνταν και από τις ΗΠΑ.

Οι αντιδράσεις που προκάλεσε η ανακοίνωση του θανάτου του 59χρονου πρώην αστυνομικού Ν. Οσεγκέρα επεκτάθηκαν σε αποκλεισμούς δρόμων, επιθέσεις και καταστροφές σε βενζινάδικα, καταστήματα, τράπεζες, οχήματα, αλλά και συγκρούσεις μεταξύ δυνάμεων του καρτέλ και μεξικανικών δυνάμεων ασφαλείας, που οδήγησαν στον θάνατο τουλάχιστον 60 ατόμων, διαμορφώνοντας επικίνδυνη κατάσταση για τους κατοίκους πολλών πόλεων, αρχικά στις πολιτείες Χαλίσκο, Μιτσοακάν, Γκουαναχουάτο, Πουέμπλα και Σιναλόα, που όμως μετά επεκτάθηκαν σε 20 πολιτείες της χώρας.

Μόνο στη Χαλίσκο έφτασαν να αναπτυχθούν 10.000 στρατιώτες, στο πλαίσιο της «υπεράσπισης της τάξης», την οποία η κυβέρνηση Σεϊνμπάουμ προκρίνει ενόψει και του Μουντιάλ του 2026, που φιλοξενούν από κοινού τον Ιούνη το Μεξικό, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς.

Στην επιχείρηση κατά του καρτέλ φαίνεται ότι όχι απλά συνέβαλαν οι ΗΠΑ, αλλά δοκιμάστηκε και η νεοσυσύστατη «Κοινή Διυπηρεσιακή Μονάδα Κατά των Καρτέλ» (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel / JIATF-CC), που συγκροτήθηκε στο Πεντάγωνο μόλις τον Γενάρη. Στη συγκεκριμένη υπηρεσία συμμετέχουν αρκετές κυβερνητικές υπηρεσίες των ΗΠΑ και η σύστασή της συνδέεται με την αντιμετώπιση δικτύων διακίνησης ναρκωτικών που δραστηριοποιούνται στα σύνορα με το Μεξικό, θέμα που η κυβέρνηση Τραμπ ιεραρχεί ευρύτερα στη δράση της για «την ασφάλεια και τη σταθερότητα στο δυτικό ημισφαίριο», όπως επιβεβαίωσαν και οι εξελίξεις με τη Βενεζουέλα και τη στρατιωτική επίθεση της 3ης Γενάρη. Η δήθεν καταπολέμηση του εμπορίου των ναρκωτικών αποτελεί διαχρονικά ένα βολικό πρόσχημα για κάθε είδους επεμβάσεις.