Οι Θέσεις της ΚΕ σωστά επισημαίνουν ως ζήτημα μεγάλης σημασίας για το Διεθνές Κομμουνιστικό Κίνημα το θέμα του χαρακτήρα της Κίνας. Σήμερα, σε μια περίοδο που βαθαίνει ο ανταγωνισμός ΗΠΑ - Κίνας για την πρωτοκαθεδρία στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, η στάση απέναντι στην καπιταλιστική Κίνα είναι κριτήριο για την υπεράσπιση ή απόρριψη της κομμουνιστικής ταυτότητας.

Οι διαφωνίες στο πλαίσιο του ΔΚΚ δεν αφορούν μόνο στον σοσιαλισμό, αλλά και στον ίδιο τον καπιταλισμό. Η άρνηση των νομοτελειών επιχειρεί να διασκεδάσει την εγκατάλειψη του στόχου της ανατροπής του.

Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη προσπάθεια για να γίνει αντιληπτή η ταύτιση των «κινεζικών χαρακτηριστικών» του «σοσιαλισμού» στην Κίνα με τις γενικές νομοτέλειες του παγκόσμιου καπιταλισμού: Τη διείσδυση του κεφαλαίου σε κάθε πλευρά της ζωής, τον σχηματισμό μονοπωλίων, την εργατική δύναμη εμπόρευμα, τη μαζική εξαγωγή κεφαλαίου.

Ούτε τι σημαίνει το γεγονός ότι από το 2018 μέχρι το 2020 αναρριχήθηκε από την 78η θέση στην 31η στην κατάταξη της Παγκόσμιας Τράπεζας σε ό,τι αφορά στο «επιχειρηματικό κλίμα».

Οι υπερασπιστές του «Σοσιαλισμού με Κινεζικά Χαρακτηριστικά» προσπαθούν να αντικρούσουν την πραγματικότητα με σοφίσματα.

Ενα επιχείρημα είναι η σχέση κρατικού - ιδιωτικού τομέα. Ακόμα και έτσι όμως, τα επίσημα στοιχεία είναι συντριπτικά. Ο ιδιωτικός τομέας αντιπροσωπεύει το 56,9% του ΑΕΠ, το 80% της απασχόλησης στις αστικές περιοχές, το 80% των τεχνολογικών καινοτομιών.

Σε κάθε περίπτωση το μέγεθος του κρατικού τομέα δεν καθορίζει τον χαρακτήρα της οικονομίας. Ο Μαρξ ουδέποτε χρησιμοποίησε αυτό το κριτήριο. Στο Μεξικό, για παράδειγμα, μέχρι την κρίση του 1982 ο κρατικός τομέας έφτασε να αντιπροσωπεύει το 70% της οικονομίας. Κανένας όμως δεν είδε «σοσιαλισμό» στη διακυβέρνηση του Portillo και των προκατόχων του, εκτός από ορισμένους του ευρωκομμουνιστικού ρεύματος που φαντασιώνονταν ένα «Μεξικάνικο δρόμο προς τον Σοσιαλισμό» μέσω της καπιταλιστικής ανάπτυξης.

Στην Κίνα δεν θα δυσκολευτούμε να διαπιστώσουμε τους όρους για τη μετατροπή της εργασίας σε καπιταλιστική διαδικασία και του χρήματος σε κεφάλαιο: Η εμπορευματική παραγωγή είναι η γενική μορφή της παραγωγής, η εργασία είναι μισθωτή εργασία, δηλαδή ανταλλάσσεται ως εμπόρευμα με το εμπόρευμα - χρήμα, και το προϊόν της εργασίας στέκεται απέναντι σε αυτή ως ξένη εργασία, ως κεφάλαιο για την παραγωγή υπεραξίας.

Το ότι ονομάστηκε «σοσιαλιστική οικονομία της αγοράς» η εμπορευματική παραγωγή με κρατική ρύθμιση δεν αλλάζει την ουσία: Μόνο στη βάση της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής το εμπόρευμα γίνεται η γενική μορφή του προϊόντος, όλη η παραγωγή γίνεται παραγωγή εμπορευμάτων.

Η δράση του νόμου της υπεραξίας εκφράζεται στη γενική τάση της καπιταλιστικής συσσώρευσης και τη δημιουργία βιομηχανικού εφεδρικού στρατού. Το 2024 η καταγεγραμμένη ανεργία στις αστικές περιοχές ήταν 5,1%, ενώ η ανεργία των νέων ξεπερνούσε το 17%.

Παράλληλα απογειώνονται οι ανισότητες. Το 2015, το πλουσιότερο 1% του πληθυσμού κατείχε το 14% του ΑΕΠ της Κίνας, όταν στις ΗΠΑ ήταν 20% και 10% στη Γαλλία. Το 2024 υπήρχαν 1.434 άτομα με περιουσία άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων, αυξημένοι κατά 31% σε έναν χρόνο. Μεταξύ 1978-2015, το μερίδιο εισοδήματος του πλουσιότερου 10% αυξήθηκε από 27% σε 41%, ενώ το μερίδιο του φτωχότερου 50% μειώθηκε από 27% σε 15%. Οι δισεκατομμυριούχοι έχουν διπλασιάσει τον συλλογικό τους πλούτο σε 10 χρόνια. Ενδιαφέρουσα τάση για «σοσιαλισμό».

Και όπως είναι αναμενόμενο, μια τέτοια οικονομική δύναμη θέλει φυσικά να ασκήσει εξουσία, και όχι μόνο διά αντιπροσώπων.

Από το 2001 οι καπιταλιστές γίνονται δεκτοί ως μέλη στο ΚΚΚ. Το 2023 οι 41 δισεκατομμυριούχοι βουλευτές του κοινοβουλίου είχαν συνολική περιουσία 191 δισεκατομμυρίων δολαρίων - μάλλον «φτωχοί» σε σύγκριση με τους 40 δισεκατομμυριούχους της «συμβουλευτικής επιτροπής», των οποίων η συνολική περιουσία ανερχόταν σε 313 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι ζάμπλουτοι βουλευτές στα δύο κρατικά σώματα αντιπροσωπεύουν το 6% του συνόλου.

Χαρακτηριστική είναι η ταχεία επέκταση της αγοράς υγείας. Από το 2011 έως το 2021, ο αριθμός των ιδιωτικών νοσοκομείων αυξήθηκε κατά 193,4%, ενώ ο αριθμός των δημόσιων νοσοκομείων μειώθηκε κατά 12,8%. Σήμερα τα ιδιωτικά νοσοκομεία είναι δύο φορές περισσότερα από τα δημόσια, τα οποία και αυτά στην πράξη λειτουργούν με κριτήριο το κέρδος στα πλαίσια της «σοσιαλιστικής οικονομίας της αγοράς». Τον Ιούλιο του 2024 η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΚ αποφάσισε το άνοιγμα του τομέα στο ξένο κεφάλαιο. Στις 26 Φλεβάρη 2025 εγκαινιάσθηκε το πρώτο ιδιωτικό νοσοκομείο 100% ξένης ιδιοκτησίας.

Αλλος ισχυρισμός είναι ότι η κρατική ιδιοκτησία στη γη αποτελεί απόδειξη του σοσιαλιστικού χαρακτήρα της κινεζικής κοινωνίας.

Ομως από τα έργα του Μαρξ και του Λένιν γνωρίζουμε ότι η κεφαλαιοκρατική παραγωγή μπορεί να συμβιβαστεί μια χαρά με την απουσία ατομικής ιδιοκτησίας στη γη, ότι θεωρούσαν το αίτημα της εθνικοποίησης της αστικό και όχι σοσιαλιστικό. Είναι προς μελέτη το πώς επέδρασε η απουσία απόλυτης γαιοπροσόδου στην επέκταση καπιταλιστικών σχέσεων στην αγροτική οικονομία και από εκεί στο σύνολο της οικονομίας σε Κίνα, Βιετνάμ και σήμερα στην Κούβα.

Η θεωρητική ανεπάρκεια στην κατανόηση του καπιταλισμού γίνεται ένδεια στην απόπειρα ερμηνείας των ανατροπών του 20ού αιώνα. Από την αμφισβήτηση του Λένιν ορισμένα κόμματα έχουν περάσει στην ανοικτή αναθεώρηση του Μαρξ. Φτάνουν στο σημείο να θεωρούν οικοδόμηση του σοσιαλισμού τη διαβρωτική επέκταση των εμπορευματοχρηματικών σχέσεων. Να χαιρετίζουν δηλαδή ως σοσιαλισμό την πρόοδο της αντεπανάστασης. Να βλέπουν μια φανταστική διαπάλη «σοσιαλισμού - καπιταλισμού» στους ανταγωνισμούς της Κίνας με τις ΗΠΑ.

Επιβεβαιώνεται ότι η παραμικρή καθυστέρηση στη θεωρία γεννά προβλήματα. Ετσι βλέπουμε σήμερα ορισμένες δυνάμεις που από την προγραμματική καθυστέρηση γλίστρησαν στον οπορτουνισμό και με καταλύτη τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο εκδηλώνουν ανοικτά αντεπαναστατικά στοιχεία, όπως η ευθυγράμμιση με την αστική τάξη ενάντια στο εργατικό κίνημα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη στάση απέναντι στο ΚΚ Βενεζουέλας.

Σε αυτές τις συνθήκες κάθε βήμα στην κατεύθυνση της ανασύνταξης του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος πολύτιμο. Είναι πολύτιμη κατάκτηση η ουσιαστική συζήτηση που έχει ανοίξει στο ΔΚΚ με την σημαντική συμβολή του ΚΚΕ, αλλά και άλλων Κομμουνιστικών Κομμάτων και δυνάμεων. Αναδείχθηκαν δυνάμεις που διαχωρίζονται από το οπορτουνιστικό ρεύμα και με όλη την ανομοιομορφία τους προσπαθούν να χαράξουν επαναστατική στρατηγική και να αποκτήσουν δεσμούς με την εργατική τάξη, υπερασπίζονται τον προλεταριακό διεθνισμό, τη σοσιαλιστική επανάσταση. Τέτοιες προσπάθειες βρίσκουν έκφραση περίπου στις μισές από τις χώρες του G20 και αυτό συνιστά ένα νέο και ελπιδοφόρο στοιχείο σε ένα πλαίσιο που παραμένει εξαιρετικά δύσκολο, που ανεβάζει τον πήχη των απαιτήσεων για τη δουλειά μας.