Η Ανώτατη Εκπαίδευση, η έρευνα, οι νέοι επιστήμονες και συνολικά οι εργαζόμενοι στα πανεπιστήμια και στα ερευνητικά ιδρύματα βιώνουν τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης και της πολεμικής οικονομίας σε όλο τον κόσμο.

Συντρόφισσες και σύντροφοι, το 22ο Συνέδριο του ΚΚΕ πραγματοποιείται σε μια εποχή πολεμικής προετοιμασίας, μεταβολής του κέντρου βάρους της καπιταλιστικής μηχανής σε αυτό που κωδικοποιείται ως πολεμική οικονομία. Οι συνέπειες αυτής της διεργασίας είναι τεράστιες για τους λαούς, με τεράστια κεφάλαια να αποσπώνται από διάφορους τομείς για να διοχετευθούν στην πολεμική βιομηχανία και σε συναφείς κλάδους, δημιουργώντας νέα αδιέξοδα και αντιφάσεις, που επιβεβαιώνουν ότι το ίδιο το σύστημα αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη της κοινωνίας, στην καλυτέρευση του βιοτικού επιπέδου.

Η λεγόμενη 4η βιομηχανική επανάσταση, η ανάπτυξη της τεχνολογίας και η ολοένα και μεγαλύτερη διάχυση νέων τεχνολογιών στην παραγωγή (τεχνητή νοημοσύνη, ρομποτική κ.ά.) δημιούργησαν την ανάγκη για μια στρατιά εργαζομένων επιστημονικά εξειδικευμένων σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας. Τον ρόλο της επιστημονικής εκπαίδευσης των εργαζομένων αναλαμβάνουν τα πανεπιστήμια, με τα διάφορα τμήματα και σχολές κατασκευασμένα έτσι ώστε τα προγράμματα σπουδών τους να συμβαδίζουν με τις ανάγκες των καπιταλιστών. Νέα μεταπτυχιακά προγράμματα, νέα τμήματα και σχολές, ακόμα και νέα πανεπιστήμια δημιουργήθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες για να εξυπηρετήσουν αυτόν τον σκοπό. Ταυτόχρονα, η κούρσα της τεχνολογικής ικανότητας στην παραγωγή, αλλά και γενικότερα το ποιος ιμπεριαλιστής θα αποκτήσει το πάνω χέρι στις νέες τεχνολογίες, δημιούργησε την ανάγκη για περισσότερη και γρηγορότερη έρευνα, εννοείται μόνο για τους τομείς που ενδιαφέρουν το κεφάλαιο. Αποτέλεσμα είναι η αύξηση του αριθμού των ερευνητών και των επιστημόνων σε όλα τα επίπεδα της επιστημονικής έρευνας. Τις τελευταίες δεκαετίες αυξήθηκαν οι διδακτορικοί φοιτητές, οι μεταδιδακτορικοί ερευνητές, οι ανεξάρτητοι ερευνητές και οι ερευνητές που δουλεύουν στα αντίστοιχα τμήματα μεγάλων μονοπωλιακών ομίλων.

Οι εργασιακές σχέσεις όλων αυτών ποικίλλουν, αντικατοπτρίζοντας τη ρευστότητα της κατάστασης και την ανάγκη για ευελιξία ανάλογα με τις ανάγκες και τους στόχους του κεφαλαίου. Οι εργασιακές συνθήκες είναι τραγικές, με τα στοιχεία να δείχνουν πως οι μεταδιδακτορικοί και διδακτορικοί ερευνητές ανήκουν στους χαμηλά αμειβόμενους εργαζόμενους σε μια σειρά χώρες. Η ανάγκη για γρήγορα αποτελέσματα ώστε να μη μείνεις πίσω στην κούρσα του ανταγωνισμού οδηγεί σε εξαντλητικά ωράρια, πίεση, εργασιακό στρες, ακόμα και σε εκφοβισμό και κακοποιητικές συμπεριφορές. Σαφώς έχει αλλάξει και η ίδια η έρευνα, η μέθοδος εξαγωγής των επιστημονικών συμπερασμάτων, η ουσιαστική της σημασία, καθώς όλο και περισσότερο βάρος πέφτει στην ποσότητα παρά στην ποιότητα. Οι συνθήκες αυτές γέννησαν και τη διαφθορά, με πολλά ερευνητικά αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν ως εξαιρετικά και πρωτοποριακά να αποδεικνύονται τελικά απάτες, ακόμα και δημοσιευμένες μελέτες στα πιο γνωστά επιστημονικά περιοδικά από επιστήμονες στα πιο αναγνωρισμένα ιδρύματα.

Οπως ισχύει σε όλους τους τομείς της οικονομίας, έτσι και στην έρευνα, στον πυρήνα της δημιουργίας της βρίσκεται ο εργαζόμενος άνθρωπος, ο ερευνητής επιστήμονας. Σήμερα οι επιστήμονες ερευνητές αποτελούν σημαντικό κομμάτι του εργαζόμενου πληθυσμού σε κάθε χώρα, συγκρίσιμο με τους εργαζόμενους σε άλλους κλάδους. Η στροφή στην πολεμική οικονομία μείωσε δραστικά τα κρατικά κονδύλια στην έρευνα, ακόμα και σε χώρες και ιδρύματα που θεωρείται ότι βρίσκονται στην ελίτ, όπως το ιατρικό Ινστιτούτο Καρολίνσκα στη Στοκχόλμη, το Πολυτεχνείο της Ζυρίχης ETH, το Πανεπιστήμιο της Σορβόνης κ.ά., ενώ στις ΗΠΑ ο Ντόναλντ Τραμπ διακηρύσσει σε όλους τους τόνους ότι η χρηματοδότηση των πανεπιστημίων πρέπει να μειωθεί κι άλλο. Οι εργαζόμενοι στα πανεπιστήμια βλέπουν τις προοπτικές για ακαδημαϊκή εξέλιξη να μειώνονται, τους μισθούς να μένουν παγιωμένοι στα χαμηλότερα κλιμάκια, τα ωράρια εργασίας να γίνονται λάστιχο και την προοπτική μιας καλύτερης ζωής να στενεύει όλο και περισσότερο. Μέσα σε αυτήν την κατάσταση, οι επιστήμονες δημιουργούν τις δικές τους οργανώσεις, τους δικούς τους συλλόγους και σωματεία, και συλλογικοί αγώνες και διεκδικήσεις ξεσπάνε σε όλο τον πλανήτη, με χαρακτηριστικότερες τις διαδηλώσεις των ερευνητών στα Πανεπιστήμια του Δουβλίνο τον Φλεβάρη του 2024, την απεργία των ερευνητών σε Πανεπιστήμια του Καναδά το 2022, τις κινητοποιήσεις στα Πανεπιστήμια του Νέου Δελχί στην Ινδία το 2019 κ.λπ. Η στρατιά αυτή των νέων επιστημόνων προστίθεται στην εργατική τάξη και αυξάνει τη δυναμική της.

Η επιστημονική έρευνα, η προσπάθεια του ανθρώπου να γνωρίσει την αντικειμενική πραγματικότητα του υλικού κόσμου και η αξιοποίησή της για την καλυτέρευση της ποιότητας ζωής του λαού δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν στον καπιταλισμό. Επιπλέον, οι εργαζόμενοι στην έρευνα βιώνουν στην ίδια τους την καθημερινότητα την καπιταλιστική εκμετάλλευση και συνειδητοποιούν πως χρειάζεται μια άλλη οργάνωση της κοινωνίας ώστε να μπορέσουν να επιτελέσουν τον ρόλο τους ως επιστήμονες. Για να ανοίξει κάθε πανεπιστήμιο, κάθε ερευνητικό κέντρο, κάθε εργαστήριο μια χαραμάδα στο μέλλον, πρέπει να γίνουν χώροι διάδοσης των κομμουνιστικών ιδεών και χώροι αγώνα και αντίστασης στην αστική προπαγάνδα. Γι' αυτό, πρέπει τώρα όλοι οι νέοι επιστήμονες να συστρατευθούν με το ΚΚΕ στην Ελλάδα, με τις κομμουνιστικές ιδέες σε κάθε χώρα, να θέσουν τις γνώσεις τους στην υπηρεσία και στην υπόθεση του σοσιαλισμού. Να μην «αφήνουν τις απόψεις τους στον καλόγερο του εργαστηρίου μαζί με το παλτό τους», όπως τους συμβουλεύουν τα αφεντικά, αλλά να ενωθούν με τους υπόλοιπους εργαζόμενους και να μπουν αποφασιστικά στη μάχη για μια κοινωνία όπου η επιστήμη θα μπορέσει να ξαλαφρώσει τον άνθρωπο από τον μόχθο, την άγνοια και τον σκοταδισμό.