Η συμμετοχή της Ελλάδας και της Τουρκίας στο ιμπεριαλιστικό σύστημακαι ο ρόλος που καλούνται σήμερα να παίξουν μέσα σε αυτό είναι οι βασικοί παράγοντες, που καθορίζουν την ποιότητα στις μεταξύ τους σχέσεις και τον τρόπο που αυτές εκδηλώνονται. Πρόκειται για χώρες που η ανάπτυξή τους στο καπιταλιστικό σύστημα συντελέστηκε και συντελείται κάτω από σχέσεις εξάρτησης με το μονοπωλιακό κεφάλαιο. Σχέση εξάρτησης που επεκτείνεται φυσικά σε όλα τα επίπεδα, το οικονομικό, το πολιτικό και το στρατιωτικό.

Ο γεωγραφικός τους χώρος προκαλεί - όπως είναι φυσικό - το στρατηγικό ενδιαφέρον των ιμπεριαλιστικών κέντρων καθώς αποτελούν προγεφυρώματα για τα σχέδια των μεγάλων δυνάμεων σε μια περιοχή, όπου διασταυρώνονται τρεις ήπειροι, η Ευρώπη, η Ασία και η Αφρική. Αυτή ακριβώς η πρόσδεση των δυο χωρών στα ιμπεριαλιστικά κέντρα, καθώς και οι επιδιώξεις της ελληνικής και τουρκικής ολιγαρχίας για την αναβάθμιση του ρόλου τους στην περιοχή, αποτελούν την αιτία για την εκδήλωση και όξυνση των κρίσεων ανάμεσα στις δυο πλευρές. Η αναζήτηση αυτού του αναβαθμισμένου ρόλου, που ουσιαστικά ισοδυναμεί με τη διεκδίκηση του "χρίσματος" του αντιπροσώπου των ιμπεριαλιστικών συμφερόντων στην περιοχή, συνιστά τη βάση του εύφλεκτου χαρακτήρα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Ταυτόχρονα, τις αφήνει έκθετες στις αντιθέσεις των ιμπεριαλιστικών κέντρων, των ΗΠΑ και της ΕΕ, που ερίζουν για το ποιος θα έχει υπό τις εντολές του τις δυο χώρες.

Οι μεγάλες δυνάμεις, επεμβαίνοντας στην περιοχή και ακολουθώντας την τακτική του "διαίρει και βασίλευε", αξιοποιούν και ενισχύουν τις επιδιώξεις, άλλοτε της ελληνικής και άλλοτε της τουρκικής ολιγαρχίας. Στόχος, η διατήρηση και παγίωση της επιδιαιτησίας τους στην περιοχή και η προώθηση των συμφερόντων τους σε οικονομικό, πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί η παρακάτω περικοπή από το Σχέδιο Προγράμματος του ΚΚΕ, που δόθηκε στη δημοσιότητα τρεις μέρες πριν την κρίση στην Ιμια, και η οποία "προφητικά" (για όσους δεν αντιλαμβάνονται τον επιστημονικό χαρακτήρα της μαρξιστικολενινιστικής ανάλυσης), σημείωνε: "Στην εξωτερική πολιτική των δύο χωρών και στις μεταξύ τους σχέσεις, εκφράζεται και η τάση του συμβιβασμού υπό την ιμπεριαλιστική διαιτησία και η επιδίωξη για υπερίσχυση της μιας έναντι της άλλης. Στα πλαίσια αυτά, ανάλογα και με τις γενικότερες εξελίξεις στην περιοχή, ελλοχεύει ο κίνδυνος η όξυνση της αντιπαράθεσης και του ανταγωνισμού να φτάσει ως την πολεμική σύγκρουση. Η άρχουσα τάξη της Τουρκίας εκδηλώνει ανοιχτά και με έργα τις μιλιταριστικές της βλέψεις αξιοποιώντας και τη σημασία που έχει για τον ιμπεριαλισμό η γεωγραφική της θέση".

Αναπόφευκτα, ο ανταγωνισμός μεταξύ των δύο χωρών παίρνει οξύτερο χαρακτήρα μετά τις εξελίξεις στις ανατολικές χώρες. Η "ισορροπία" που επιχειρούσαν να κρατήσουν οι ιμπεριαλιστές απέναντι στις σχέσεις τους με Ελλάδα και Τουρκία, διαμορφώνεται σε νέα επίπεδα. Ο ρόλος της Ελλάδας ως προγεφύρωμα απέναντι στις σοσιαλιστικές χώρες των Βαλκανίων, στερείται πλέον αντικειμένου. Την ίδια ώρα η Τουρκία παίρνει θέση επιτελικού παράγοντα για την προώθηση της "Νέας Τάξης" στη Μέση Ανατολή, στα Βαλκάνια και στο χώρο που περικλείεται από τα εδάφη εντός και περί την πρώην ΕΣΣΔ. Τα νέα δεδομένα στην περιοχή, το "παρθένο έδαφος" στα Βαλκάνια, ο πόλεμος συμφερόντων για το ποιος θα κερδίσει οικονομικά από τον έλεγχο του Αιγαίου, ο ανάλογος πόλεμος για την κατάκτηση του "πρώτου διαμετακομιστικού ρόλου" στην περιοχή (Εγνατία - Παραεγνατία, Μεσόγειος, Εύξεινος Πόντος κλπ.), αποτελούν αντικειμενική βάση για την όξυνση του ανταγωνισμού ανάμεσα στις ολιγαρχίες των δύο χωρών.

Οσον αφορά την από δω πλευρά, "η επιδίωξη της ελληνικής ολιγαρχίας - σημειώνεται στο Σχέδιο Προγράμματος του ΚΚΕ - για αναβάθμιση στα πλαίσια του ιμπεριαλιστικού κέντρου και γενικότερα στην περιοχή, εκδηλώνεται με την πολιτική της "διείσδυσης" στα Βαλκάνια, με την αναγόρευση της περιοχής ως "ενδοχώρας" της Ελλάδας, με τη λογική των αξόνων και αντιαξόνων, με το "Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα"". Η ελληνική άρχουσα τάξη, κινούμενη όλο και βαθύτερα στο πλέγμα του ενδοβαλκανικού ανταγωνισμού με τη γείτονα, και επιχειρώντας λόγω της ένταξής της στους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς του ΝΑΤΟ και της ΕΕ να κερδίσει την εύνοιά τους, προκαλεί τεράστιους κινδύνους για τη χώρα και το λαό.

Ταυτόχρονα, όντας ενταγμένη στους παραπάνω οργανισμούς, μετατρέπει τη χώρα σε πεδίο άσκησης των ιμπεριαλιστικών αντιθέσεων μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ, με αποτέλεσμα την εμπλοκή της στα τυχοδιωκτικά τους παιχνίδια, όπως αυτό που παίζεται στη Βοσνία. Αλλωστε, η ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ (και συνολικά στο ιμπεριαλιστικό σύστημα) αποτέλεσε και αποτελεί μόνιμη απειλή για την Ελλάδα, η οποία υφίσταται τις συνέπειες, είτε συμμετέχοντας ενεργητικά είτε όχι στις γκαγκστερικές επιδόσεις των "συμμάχων". Από την εποχή της εκστρατείας στην Ουκρανία και τον πόλεμο της Κορέας μέχρι τον Περσικό Κόλπο, τις επιδρομές στη Λιβύη και τη Γιουγκοσλαβία.