Το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία στις 18/1, αλλά και το μπαράζ άλλων ατυχημάτων στους σιδηροδρόμους τα οποία ακολούθησαν τις επόμενες μέρες, έφεραν ξανά σε πρώτο πλάνο την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί σε ολόκληρη την ΕΕ από την πολιτική της «απελευθέρωσης» των σιδηροδρομικών μεταφορών, τις συνέπειες που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι του κλάδου και οι λαοί που τις χρησιμοποιούν, ως αποτέλεσμα της πολιτικής που υπηρετεί το καπιταλιστικό κέρδος.

Για όλα τα παραπάνω, και μπροστά στην απεργιακή κινητοποίηση που έχουν προκηρύξει από 9 έως 11 Φλεβάρη συνδικάτα των σιδηροδρομικών στην Ισπανία, ο «Ριζοσπάστης» συζήτησε με τον Ρουμπέν Καμπεθόν, εργαζόμενο στον σιδηρόδρομο και υπεύθυνο της Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Εργαζομένων Ισπανίας (PCTE) για τους Σιδηροδρόμους.

- Το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα της 18ης Ιανουαρίου στην Ισπανία ήρθε να επιβεβαιώσει με άλλη μια τραγωδία ότι η πολιτική της ΕΕ για την «απελευθέρωση» των Μεταφορών όχι μόνο δεν βελτίωσε τα σιδηροδρομικά δίκτυα, όπως ισχυρίζονταν τα αστικά επιτελεία, αλλά επιδείνωσε σοβαρά τις συνθήκες ασφάλειας των τρένων. Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση και ποιες πολιτικές ευθύνες αναγνωρίζετε εσείς ως εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους;

- Τα αίτια και η προέλευση της ιδιωτικοποίησης του σιδηροδρομικού τομέα στην Ισπανία μπορούν να εντοπιστούν στη δεκαετία του 1990, με τη δημοσίευση της Λευκής Βίβλου της ΕΕ. Το έγγραφο αυτό αντιπροσωπεύει την εφαρμογή των αντιλαϊκών και επικίνδυνων για τους λαούς σχεδίων της ΕΕ για τη δημιουργία μιας ενιαίας περιοχής λειτουργίας των σιδηροδρόμων σε όλη την ήπειρο, η οποία στόχευε να επιτρέψει στα ευρωπαϊκά μονοπώλια να εκμεταλλευτούν μια νέα θέση στην αγορά διεθνώς.

Στην Ισπανία, η διαδικασία ξεκίνησε το 2005 με τη διαίρεση του κρατικού μονοπωλίου (RENFE) στα δύο: Εναν διαχειριστή υποδομών (ADIF) και μία εταιρεία λειτουργίας («Renfe»).

Το 2007 εισήχθησαν οι ιδιωτικές σιδηροδρομικές μεταφορές εμπορευμάτων και το 2021 προστέθηκαν οι επιβατικές μεταφορές, με μια εταιρεία που υποστηρίζεται από γαλλικό δημόσιο κεφάλαιο («Ouigo»).

Αυτήν τη στιγμή υπάρχουν περισσότερες από 25 ιδιωτικές εταιρείες με άδεια λειτουργίας στην Ισπανία, τόσο για μεταφορές εμπορευμάτων όσο και επιβατών.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ολόκληρη η ανάπτυξη του ισπανικού δικτύου σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας (που σήμερα είναι το δεύτερο πιο εκτεταμένο στον κόσμο μετά από αυτό της Κίνας), συμπεριλαμβανομένων της κατασκευής, της συντήρησής του και της κατασκευής και συντήρησης των τρένων που κινούνται σε αυτό, βρίσκεται εξολοκλήρου στα χέρια μεγάλων κατασκευαστικών μονοπωλίων (ACS, «Comsa», «Acciona», «Ferrovial») και μεγάλων κατασκευαστών τρένων («Alstom», «Bombardier», «Siemens», CAF, «Talgo»).

Παράλληλα έχουν δημιουργηθεί εταιρείες συντήρησης με μεικτό - δημόσιο και ιδιωτικό - κεφάλαιο, οι οποίες απασχολούν στελέχη από δημόσιες εταιρείες και πολιτικούς που είχαν εμπλακεί στη διαδικασία ιδιωτικοποίησης.

Καθ' όλη τη διάρκεια αυτών των ετών έχουν πραγματοποιηθεί από όλες τις κυβερνήσεις σημαντικές επενδύσεις δημόσιου χρήματος στον τομέα, με ιδιαίτερη έμφαση στους σιδηροδρόμους υψηλής ταχύτητας. Αυτές οι επενδύσεις έχουν συμβάλει στη μεταφορά εισοδήματος από την εργασία στο κεφάλαιο και στον μετασχηματισμό του σιδηροδρομικού μοντέλου, παραμελώντας τη συντήρηση του παλιού συμβατικού δικτύου, το οποίο παραμένει το πιο χρησιμοποιούμενο από τους εργαζόμενους.

Η υψηλή εκμετάλλευση των σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας λόγω της καπιταλιστικής στρατηγικής της «απελευθέρωσης» και της εμπορευματοποίησης, σε συνδυασμό με την έλλειψη συντήρησης και επενδύσεων στο συμβατικό δίκτυο, διαμορφώνει τις συνθήκες για τον πολλαπλασιασμό των σιδηροδρομικών ατυχημάτων.

Δεν είμαστε αντίθετοι στην τεχνική ανάπτυξη που έχει φέρει ο σιδηρόδρομος υψηλής ταχύτητας, αλλά κατανοούμε ότι η ανάπτυξή του έχει καθοδηγηθεί από το κεφάλαιο για να ευνοήσει τη δημιουργία ενός δικτύου υψηλής απόδοσης, ώστε τα μονοπώλια να μπορούν να αποκομίζουν υψηλά κέρδη από τη μεταφορά επιβατών, εργαζομένων και εμπορευμάτων.

Είναι απαραίτητο να τονιστεί πως αυτή η διαδικασία καταδεικνύει ότι τα καπιταλιστικά κράτη δεν «προστατεύουν» τα συμφέροντα του πληθυσμού, αλλά προωθούν τα συμφέροντα του κεφαλαίου με δύο τρόπους: Ευνοούν την ανάπτυξη ιδιωτικών μονοπωλίων και, μέσω αυτών των ίδιων των κρατών, ενεργούν ως απλώς ένας ακόμα καπιταλιστής μέσω δημόσιων επιχειρήσεων.

- Εργαζόμενοι και σωματεία στους σιδηροδρόμους είχαν προειδοποιήσει για τους αυξανόμενους κινδύνους στο ισπανικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Αυτές τις μέρες τα σιδηροδρομικά συνδικάτα προχωρούν σε νέες κινητοποιήσεις. Ποιες είναι οι συνθήκες εργασίας που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι του κλάδου;

- Η μείωση του προσωπικού στις κρατικές εταιρείες «Renfe» και ADIF, η δημιουργία νέων ιδιωτικών εταιρειών και η ανάπτυξη μονοπωλίων που ελέγχουν μεγάλες δημόσιες συμβάσεις έχουν από κοινού προκαλέσει σημαντική επιδείνωση των συνθηκών εργασίας στον σιδηροδρομικό τομέα.

Πριν από χρόνια ήταν πολύ ασυνήθιστο να βρίσκεις ιδιωτικές εταιρείες να δραστηριοποιούνται στους σιδηροδρόμους, και σήμερα είναι ασυνήθιστο να βλέπεις δημόσιες εταιρείες στις γραμμές ή στα συνεργεία.

Η συνολική διαδικασία που αντιμετωπίζουμε είναι η υποταγή ολόκληρου του τομέα στη λογική του κέρδους, όπου ο στόχος όλων των εταιρειών - δημόσιων και ιδιωτικών - είναι να ανταγωνίζονται στην «ελεύθερη αγορά» και να αποκομίζουν κέρδη σε βάρος της ασφάλειας των εργαζομένων και των επιβατών, της συντήρησης των υποδομών, με μειώσεις μισθών και αύξηση των ωρών εργασίας.

- Ποιες είναι οι ευθύνες του αστικού κράτους για την κατάσταση που αντιμετωπίζουν τόσο οι επιβάτες όσο και οι εργαζόμενοι στα τρένα, όπως αποδεικνύεται για παράδειγμα από τη λειτουργία των εταιρειών στις οποίες κατέχει πλειοψηφικό μερίδιο;

- Το αστικό κράτος, υπό διαφορετικές κυβερνήσεις, αποφάσισε να ακολουθήσει την πορεία της «απελευθέρωσης» και της πλήρους εμπορευματοποίησης του τομέα.

Οι σιδηροδρομικές μεταφορές είναι υποταγμένες στη λογική της καπιταλιστικής αγοράς, και όλες οι εταιρείες ανταγωνίζονται για την απόσπαση μεγαλύτερου μεριδίου της αγοράς.

Επικεντρώνονται με όλα τα μέσα στην απόκτηση κέρδους, αυξάνοντας - με ευθύνη του αστικού κράτους - τις τιμές των εισιτηρίων, και όχι στην κάλυψη των αναγκών μετακίνησης των εργαζομένων με ασφάλεια.

Και στην επιδίωξη του κέρδους γίνονται περικοπές στους μισθούς, επιδεινώνονται οι συνθήκες εργασίας, υποβαθμίζονται τα πρότυπα ασφαλείας.

Οπως ακριβώς η εμπορευματοποίηση της υγειονομικής περίθαλψης παίζει με την υγεία των εργαζομένων, έτσι και η εμπορευματοποίηση του σιδηροδρομικού τομέα θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την ασφάλεια και τη ζωή των εργαζομένων στον τομέα και των ίδιων των επιβατών.

Η υποβάθμιση των δημόσιων επιχειρήσεων αποτελεί επίσης ευθύνη της κυβέρνησης, η οποία επιδιώκει μόνο να επιβάλει γραφειοκρατικές διαδικασίες και να δέσει τα χέρια των εργαζομένων που εκτελούν την εργασία τους καθημερινά, για να εμποδίσει και να μπλοκάρει διεκδικήσεις.

- Ποιες πρωτοβουλίες αναπτύσσει το Κομμουνιστικό Κόμμα Εργαζομένων Ισπανίας (PCTE) σε απάντηση στις εξελίξεις στον σιδηροδρομικό τομέα στη χώρα σας;

- Το PCTE είναι παρόν στην οργάνωση των εργαζομένων στον σιδηρόδρομο, με πολλαπλούς τρόπους.

Αυτό περιλαμβάνει τόσο πολιτικές εκστρατείες, όπου αναπτύσσουμε τις θέσεις του Κόμματος για τον τομέα και τις συζητάμε με όλους τους εργαζόμενους, όσο και την καθημερινή παρουσία και δράση σε κάθε σιδηροδρομικό χώρο όπου διαθέτουμε δυνάμεις, μέλη και φίλους του Κόμματος.

Αντιπαλεύοντας δυσκολίες, προωθούμε την οργάνωση των εργαζομένων στα συνδικάτα και επιμένουμε στη δράση με ταξικό προσανατολισμό, ενάντια στη γραμμή της σοσιαλδημοκρατίας, έτσι ώστε οι εργαζόμενοι να συμμετέχουν σε συνδικαλιστικές οργανώσεις και να δημιουργηθεί μια ισχυρή και ενωμένη εργατική δύναμη, σε σύγκρουση με την κυρίαρχη πολιτική, το κεφάλαιο, τη στρατηγική της ΕΕ, το εκμεταλλευτικό σύστημα.

Πιστεύουμε ότι η απεργία που προκηρύχθηκε στον κλάδο στις 9, 10 και 11 Φεβρουαρίου έχει κεντρική σημασία στην τρέχουσα πολιτική κατάσταση στην Ισπανία.

Μετά την τραγωδία της 18ης Ιανουαρίου, δυνάμεις όπως το Λαϊκό Κόμμα και το VOX (ακροδεξιό) εκμεταλλεύτηκαν την κατάσταση για να προσπαθήσουν να ενισχύσουν λαϊκιστικά την αντίθεσή τους στη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση, ενώ κι αυτές έχουν μερίδιο ευθύνης για την «απελευθέρωση» και την προοδευτική επιδείνωση του σιδηροδρομικού συστήματος.

Στο μεταξύ, πολιτικές δυνάμεις και μέσα ενημέρωσης που είναι ευθυγραμμισμένα με τη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση έχουν επικαλεστεί την «ευθύνη» και την «αυτοσυγκράτηση» των συνδικάτων και των εργαζομένων, για να αφοπλίσουν και να ενσωματώσουν το εργατικό κίνημα.

Στο περιβάλλον αυτής της ψευδούς και παραπλανητικής διαμάχης μεταξύ της κυβέρνησης και της δεξιάς αντιπολίτευσης, το ΚΚ Εργαζομένων Ισπανίας προσανατόλισε και διέταξε τις δυνάμεις του παρεμβαίνοντας στα συνδικάτα και στις διεργασίες που είναι σε εξέλιξη, τονίζοντας την ανάγκη οργάνωσης κινητοποιήσεων, όπως η απεργία του Φεβρουαρίου, προκειμένου να μεταδοθεί ένα ταξικό μήνυμα το οποίο καμία άλλη οργάνωση δεν μπορεί να στείλει: Να αναδειχθεί ότι οι θάνατοι και οι τραυματισμοί εργαζομένων και επιβατών προκύπτουν από τη στρατηγική της «απελευθέρωσης», τη συνεχή υποβάθμιση και εμπορευματοποίηση του σιδηροδρομικού συστήματος για το κυνήγι του καπιταλιστικού κέρδους, να καταλογιστούν διαχρονικές ευθύνες στο αστικό κράτος, στην κυβέρνηση και στα κόμματα του συστήματος, να μπει στην ημερήσια διάταξη η πάλη για την υπεράσπιση της ζωής, των συμφερόντων και των αναγκών των εργαζομένων, του λαού, και αυτό να γίνει υπόθεση της εργατικής τάξης.

Το βασικό ζήτημα είναι να κατανοηθεί ότι ο καπιταλισμός, το σύστημα της εκμετάλλευσης και του κέρδους, υπονομεύει την ασφάλεια, τη ζωή και τα δικαιώματα του λαού. Οτι η απάντηση μπορεί να δοθεί μέσα από την πάλη για την ανατροπή, για τον σοσιαλισμό.

Με την οικοδόμηση του σοσιαλισμού - κομμουνισμού, οι σιδηροδρομικές μεταφορές θα αποτελούν απαραίτητο στοιχείο ανάπτυξης στην υπηρεσία του λαού και με κριτήριο τις ανάγκες του αυτές θα είναι αποτελεσματικές, γρήγορες, άνετες, φτηνές και ασφαλείς.