«Καλή σοδειά» σε κέρδη απέφερε, και το 1999, στις εμπορικές επιχειρήσεις - κυρίως τις μεγάλες - η δήθεν φιλολαϊκή οικονομική πολιτική της κυβέρνησης του «νέου» ΠΑΣΟΚ. Αδιάψευστος μάρτυρας, τα στοιχεία της εταιρίας ICAP - από την επεξεργασία των ισολογισμών δείγματος 7.006 εμπορικών επιχειρήσεων - που δόθηκαν χτες στη δημοσιότητα, από τα οποία προκύπτει πως οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις αύξησαν τα καθαρά τους κέρδη κατά 42,1%. Το ποσοστό αυτό είναι 16 φορές μεγαλύτερο από το ρυθμό αύξησης του πληθωρισμού (έκλεισε επίσημα πέρσι στο 2,6%) και περίπου 3,5 φορές μεγαλύτερο από την αύξηση των πωλήσεων των ίδιων επιχειρήσεων. Με δεδομένο ότι την ίδια χρονιά η επίσημη εισοδηματική πολιτική της κυβέρνησης περιόρισε τις ονομαστικές αυξήσεις μισθών και συντάξεων γύρω στο 2%, προκύπτει ότι το ποσοστό αύξησης των κερδών των εμπορικών επιχειρήσεων του δείγματος είναι περίπου 20 φορές μεγαλύτερο από τις μισθολογικές αυξήσεις! Διαβάζοντας κανείς τα αναλυτικά στοιχεία της δειγματοληπτικής έρευνας της ICAP, διαπιστώνει ότι και το 1999 οι κατεξοχήν κερδισμένες ήταν οι μεγάλες εμπορικές επιχειρήσεις.

Αναλυτικότερα, η δειγματοληπτική έρευνα της ICAP μάς πληροφορεί ότι κατά το 1999 οι 7.006 εμπορικές επιχειρήσεις του δείγματος:

• Αύξησαν τον τζίρο τους κατά 1.336,1 δισ. δραχμές, ήτοι κατά 12,3%. Συγκεκριμένα, οι συνολικές πωλήσεις τους διαμορφώθηκαν στο ποσό των 12.231,9 δισ. δραχμών, έναντι 10.895,8 δισ. δραχμές το 1998.
• Αύξησαν τα καθαρά προ φόρων κέρδη τους κατά 154,9 δισ. δραχμές, ήτοι κατά 42,1%. Συγκεκριμένα, τα συνολικά, καθαρά προ φόρων κέρδη τους διαμορφώθηκαν στο ποσό των 523,1 δισ. δραχμών, έναντι 368,2 δισ. δραχμές το 1998.
• Βελτίωσαν παραπέρα το μεικτό περιθώριο κέρδους όπως επίσης και της αποδοτικότητας των ιδίων κεφαλαίων. Συγκεκριμένα, το μεικτό περιθώριο κέρδους διαμορφώθηκε στο 20,5%, από 20,2% το 1998 και η αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων ανέβηκε στο 21,9% από 21,2% το 1998. Ας σημειωθεί, ότι τα ποσοστά αυτά είναι τα υψηλότερα μεταξύ όλων των χωρών-μελών της ΕΕ των «15».
• Αύξησαν το σύνολο του ενεργητικού κατά 28,5%, κυρίως λόγω της αύξησης του κυκλοφορούντος και λιγότερο των καθαρών παγίων (επενδύσεων).

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα σχόλια-επισημάνσεις των συντακτών της έρευνας της ICAP, σύμφωνα με τα οποία η μεγάλη αύξηση της κερδοφορίας των εμπορικών επιχειρήσεων κατά το 1999 οφείλεται στα φτηνότερα τραπεζικά δάνεια, στην αύξηση του τζίρου και στη μεγάλη αύξηση των «μη λειτουργικών εσόδων». Αυτό το τελευταίο σημαίνει, στην απλοελληνική γλώσσα, ότι οι ιδιοκτήτες των εμπορικών επιχειρήσεων - κυρίως των μεγάλων που στην ουσία μετέχουν στο στενό κύκλο εκείνων που κινούν τα νήματα στο Χρηματιστήριο - αύξησαν τα κέρδη τους όχι μόνο από τις εμπορικές δραστηριότητες αλλά και από το γεγονός ότι επιδόθηκαν δεόντως στο παιχνίδι του «τζόγου». Μετέχοντας λοιπόν ενεργά στον «τζόγο» απέσπασαν από τους «μη μυημένους» ή τους «εγκλωβισμένους» σημαντικές υπεραξίες, αγοράζοντας και πουλώντας μετοχές στην «κατάλληλη στιγμή»! Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, οι εμπορικές επιχειρήσεις «άντλησαν από το Χρηματιστήριο κατά το 1999 195 δισ. δραχμές, έναντι μόλις 27 δισ. δραχμές το 1998».

Οπως στη βιομηχανία έτσι και στο εμπόριο είναι εμφανής η συντελούμενη πορεία συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του κεφαλαίου και των κερδών στα χέρια λίγων μεγαλοεπιχειρηματιών. Ενδεικτικά από αυτή την άποψη είναι τα στοιχεία της δειγματοληπτικής έρευνας της ICAP για την εξέλιξη των βασικών οικονομικών μεγεθών των 100 μεγαλύτερων εμπορικών επιχειρήσεων. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι κατά το 1999 οι 100 μεγαλύτερες - βάσει πωλήσεων - εμπορικές επιχειρήσεις:

• Πραγματοποίησαν πωλήσεις συνολικού ύψους 5.795,4 δισ. δραχμών (αύξηση 15,4% συγκριτικά με το 1998). Οι πωλήσεις που πραγματοποίησαν οι 100 μεγαλύτερες εμπορικές επιχειρήσεις καλύπτουν το 47,3% των συνολικών πωλήσεων και το ποσοστό αύξησης των πωλήσεων είναι μεγαλύτερο κατά 2,1 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το ποσοστό αύξησης του τζίρου όλων των επιχειρήσεων του δείγματος.
• Μοιράστηκαν μεταξύ τους κέρδη συνολικού ύψους 216,2 δισ. δραχμών, που είναι αυξημένα κατά 54,3% συγκριτικά με το 1998. Τα κέρδη που καρπώθηκαν οι 100 μεγαλύτερες εμπορικές επιχειρήσεις αποτελούν το 41,3 των κερδών που εμφανίζουν όλες μαζί οι 7.006 εμπορικές επιχειρήσεις του δείγματος, το δε ποσοστό αύξησης είναι κατά 12,2 ποσοστιαίες μονάδες μεγαλύτερο σε σχέση με το ποσοστό αύξησης των συνολικών κερδών όλων των εμπορικών επιχειρήσεων.

Τέλος, από τις πληροφορίες που συγκέντρωσαν, οι συντάκτες της έρευνας της ICAP καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «ο εμπορικός κλάδος βρίσκεται σε μια διαδικασία ανακατατάξεων, που θα οδηγήσει σε μια νέα διάρθρωση, που ο αριθμός και το μέγεθός τους θα ανταποκρίνεται στις νέες συνθήκες της αγοράς». Επίσης, σημειώνουν πως είναι αισιόδοξες«οι προοπτικές ανάπτυξης του κλάδου» με την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί η ίδια οικονομική πολιτική (κάνουν λόγο για «διατήρηση σταθερού μακροοικονομικού περιβάλλοντος που θα οδηγήσει σε υψηλότερους ρυθμούς κατανάλωσης») και «θα αξιοποιηθούν οι δυνατότητες εμπορικής διείσδυσης στις χώρες της Βαλκανικής».