Το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία ξύπνησε μνήμες από το έγκλημα στα Τέμπη στις 28 Φλεβάρη 2023. Τότε που - τι ειρωνεία - τις μέρες του θρήνου και της οργής αυτό που ακουγόταν από την κυβέρνηση, τα κόμματα της συστημικής αντιπολίτευσης και τα αστικά ΜΜΕ ήταν ότι «στην Ελλάδα είμαστε πολύ πίσω. Στην Ευρώπη δεν γίνονται αυτά! Να εκσυγχρονιστούμε κι εμείς για να γλιτώσουμε». Γνωστό επιχείρημα, με το οποίο προσπαθούν να συγκαλύψουν την πραγματικότητα, αφού δεν υπάρχουν χώρες που οι λαοί τους να ...γλιτώνουν από τις συνέπειες της «απελευθέρωσης», των ιδιωτικοποιήσεων και της συνολικότερης λειτουργίας των μεταφορών με κριτήριο το κέρδος.

Παρακολουθώντας τα ρεπορτάζ των Μέσων Ενημέρωσης νομίζει κανείς ότι δεν ξανάγινε σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία, που θεωρείται μάλιστα από τις πιο σύγχρονες στις σιδηροδρομικές μεταφορές. Αναρωτιούνται μάλιστα ορισμένοι - σαν να έπεσε ο ουρανός στο κεφάλι τους: «Μα πώς έγινε και εκτροχιάστηκαν τα τρένα;». Πέρα από όσα ήδη αποκάλυψαν οι Ισπανοί σιδηροδρομικοί, που οι προειδοποιήσεις τους δεν εισακούστηκαν από τη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση, τα στοιχεία για το πολύνεκρο δυστύχημα που βλέπουν το φως της δημοσιότητας δείχνουν ότι το σύνθημα «τα κέρδη τους ή οι ζωές μας» βρίσκει εφαρμογή και στην περίπτωση της Ισπανίας. Αλλωστε, ούτε η πολιτική της «απελευθέρωσης» των σιδηροδρόμων ούτε οι συνέπειές της για τους εργαζόμενους και τον λαό αλλάζουν από χώρα σε χώρα...

Με αφορμή τα τέσσερα απανωτά σιδηροδρομικά ατυχήματα που έγιναν στην Ισπανία τις τελευταίες μέρες - τα δύο από αυτά θανατηφόρα και τα τρία μέσα σε μια βδομάδα - δεν μπορεί να μην ανακαλέσει κανείς το άλλο πολύνεκρο δυστύχημα πριν 13 χρόνια, που έμεινε στην Ιστορία ως το «ατύχημα του Ανγκρουά». Ηταν 14 Ιούλη 2013, όταν η υπερταχεία στη γραμμή Μαδρίτη - Φερόλ εκτροχιάστηκε, περίπου 5 χιλιόμετρα πριν από τον σταθμό της πόλης Σαντιάγκο ντε Κομποστέλα. 80 άτομα έχασαν τη ζωή τους και πάνω από 130 τραυματίστηκαν. Οι ευθύνες έπεσαν πρώτα στον μηχανοδηγό, για την ταχύτητα που είχε αναπτύξει η αμαξοστοιχία στο συγκεκριμένο σημείο - μια στροφή - που αναγνωριζόταν ως το πιο επικίνδυνο της διαδρομής.

Με αφορμή το έγκλημα στα Τέμπη, και ενώ η αντιπαράθεση των αστικών κομμάτων στην Ελλάδα γινόταν για τις ευθύνες του σταθμάρχη, για το αν προσλήφθηκε αξιοκρατικά και για το «μπάχαλο» στις ενδοεπικοινωνίες, το ΚΚΕ και ο «Ριζοσπάστης» έδιναν τη μάχη για να αποκαλυφθεί ο πραγματικός ένοχος: Η πολιτική της «απελευθέρωσης» και ιδιωτικοποίησης του σιδηρόδρομου, που εφαρμόζουν πιστά όλες οι κυβερνήσεις στην Ελλάδα, με καταστροφικές συνέπειες για την ασφάλεια, ακόμα και για τη ζωή των εργαζομένων και των επιβατών. Η πολιτική του κέρδους, που ευθύνεται για την υποστελέχωση του σιδηρόδρομου, την υποσυντήρηση του δικτύου, την παλαιότητα του τροχαίου υλικού, την έλλειψη σύγχρονων μέσων ασφάλειας.

Για όλα αυτά, ο «Ριζοσπάστης» δημοσίευσε εκείνες τις μέρες στοιχεία από τη δίκη για το «ατύχημα του Ανγκρουά», η οποία ξεκίνησε τον Μάρτη του 2023, δέκα χρόνια μετά το πολύνεκρο έγκλημα. Σύμφωνα με το υλικό της δίκης, ο διαχωρισμός των διαφόρων τμημάτων και υπηρεσιών στον τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών επέδρασε σοβαρά στη συντήρηση του δικτύου, όπως και τα ανταγωνιστικά συμφέροντα των εταιρειών που εμπλέκονται στο σιδηροδρομικό έργο. Η διοίκηση της εταιρείας διαχείρισης του σιδηροδρομικού δικτύου (ADIF) αναγνώρισε ότι το εξελιγμένο - για τα δεδομένα της εποχής - σύστημα ασφάλειας, που θα μπορούσε να αποτρέψει την τραγωδία, δεν είχε εγκατασταθεί, ρίχνοντας την ευθύνη στον «φορέα εκμετάλλευσης» των τρένων.

«Εμείς διαχειριζόμαστε μόνο τη σιδηροδρομική γραμμή (...) Κάθε σιδηροδρομικός φορέας λαμβάνει τις αποφάσεις που θεωρεί κατάλληλες και αποστέλλει τα συστήματα ασφαλείας που θεωρεί κατάλληλα», είχε πει τότε, και διευκρίνιζε ότι «υπάρχει ακόμα πιο εξελιγμένο σύστημα ασφάλειας, που όμως έχει εγκατασταθεί σε πολύ λίγες περιπτώσεις». Να σημειώσουμε ότι σύγχρονα συστήματα ασφάλειας διαθέτει μόνο το 13% του σιδηροδρομικού δικτύου στην ΕΕ, επειδή η εγκατάστασή τους υπακούει στον καπιταλιστικό κανόνα του κόστους - οφέλους: Εγκαθίστανται εκεί που «βγάζουν τα λεφτά τους» και όχι εκεί που το κόστος υπερβαίνει το κέρδος ή το εμποδίζει, όπως στην περίπτωση που μπαίνουν «κόφτες» στη συχνότητα των δρομολογίων, στην ταχύτητα των τρένων κ.λπ.

Από τη μεριά τους - όπως και τώρα - οι εργαζόμενοι στον σιδηρόδρομο είχαν καταγγείλει εγκαίρως μια σειρά επικίνδυνες αλλαγές που έφερνε η «απελευθέρωση». Οπως η διαμόρφωση «κινήτρου για την παραγωγικότητα», που προέβλεπε μέχρι και μείωση μισθού αν καθυστερούσε η άφιξη της αμαξοστοιχίας. Τόνιζαν ακόμα ότι η μείωση των δαπανών συντήρησης συνολικά στους ισπανικούς σιδηροδρόμους έφτανε τα τελευταία χρόνια το 70%. Επικίνδυνη ήταν η κατάσταση και στη σήμανση, καθώς ακόμα και στη συγκεκριμένη στροφή δεν υπήρχε η απαιτούμενη, παρά τη διέλευση τρένων με ταχύτητες μέχρι και 200 χλμ./ώρα. Οποιαδήποτε ομοιότητα με τη συζήτηση που γίνεται τώρα για το δυστύχημα στην Ισπανία ή για το έγκλημα στα Τέμπη, μόνο τυχαία δεν είναι...

Για μία ακόμα φορά, κέρδος και ασφάλεια του λαού αποδεικνύονται έννοιες ασύμβατες σε κάθε κράτος όπου την οικονομία κινούν οι ανάγκες των μονοπωλίων σε βάρος των αναγκών του λαού. Ασφαλείς, σύγχρονες και φτηνές σιδηροδρομικές μεταφορές, με εργαζόμενους που θα δουλεύουν με αξιοπρεπείς μισθούς και ωράρια, δεν μπορούν να υπάρξουν χωρίς σύγκρουση με τη στρατηγική της «απελευθέρωσης», τον θεμέλιο λίθο δηλαδή της ανάπτυξης των σιδηροδρόμων με κριτήριο το κέρδος των επενδυτών, είτε είναι ιδιώτες είτε το αστικό κράτος.