Ωστόσο, μετά τη «σύλληψη» Μαδούρο, ο Τραμπ είχε σχολιάσει για την Ματσάδο - στην οποία δεν είχε επιτραπεί να είναι υποψήφια στις τελευταίες προεδρικές εκλογές - ότι «θα ήταν πολύ δύσκολο για εκείνη να είναι ηγέτης» της Βενεζουέλας, καθώς «δεν έχει ούτε την υποστήριξη ούτε τον σεβασμό» του λαού για να κυβερνήσει τη χώρα. Οπως όλα δείχνουν, η επιλογή της Ροντρίγκες να παίξει - μεταβατικό τουλάχιστον - ρόλο στα πολιτικά πράγματα της Βενεζουέλας μετά την επέμβαση των Αμερικανών, είχε αποφασιστεί πολύ νωρίτερα, με τη συμβολή ισχυρών τμημάτων της βενεζουελάνικης αστικής τάξης, με τα οποία οι ΗΠΑ βρίσκονται σε ανοιχτή γραμμή.

Η ανάλυση της CIA υποστήριζε ότι ο Ουρούτια και η Ματσάδο «θα δυσκολεύονταν να αποκτήσουν νομιμότητα ως ηγέτες κι ότι θα αντιμετώπιζαν αντίσταση από τις δυνάμεις ασφαλείας που υποστηρίζουν το καθεστώς, τα δίκτυα διακίνησης ναρκωτικών και πολιτικούς αντιπάλους». Η αναφορά αυτή της CIA, που βρισκόταν «επί του πεδίου» για μεγάλο διάστημα πριν την επέμβαση, έχοντας εισχωρήσει στη Βενεζουέλα, έπαιξε ρόλο στην απόφαση του Τραμπ να στηρίξει την αντιπρόεδρο του Μαδούρο.

Οπως παραδέχθηκε ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα Τσαρλς Σαπίρο, «(οι ΗΠΑ) επέλεξαν τη σταθερότητα». Η εναλλακτική, τόνισε, «που θα περιλάμβανε ολοκληρωτική αλλαγή καθεστώτος και στήριξη του κινήματος της Ματσάδο θα συνεπαγόταν άλλους κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων πιθανών εσωτερικών συγκρούσεων μεταξύ των προσώπων της αντιπολίτευσης και της αποξένωσης εκείνων των Βενεζουελάνων - ίσως έως και 30% - που ψήφισαν για τον Μαδούρο».

«Η Ουάσιγκτον πρέπει να είναι επιφυλακτική απέναντι στην αλλαγή καθεστώτος, είτε αυτή παρουσιάζεται ως αντιτρομοκρατία είτε όχι, και πρέπει να είναι ειλικρινής σχετικά με το κόστος, τους κινδύνους και τις πιθανές συνέπειες μιας βαθύτερης παρέμβασης», προειδοποιούσε το ICG και πρόσθετε: «Οι κίνδυνοι βίας σε οποιοδήποτε σενάριο μετά τον Μαδούρο δεν πρέπει να υποτιμηθούν. Πολλοί ανώτεροι στρατιωτικοί αξιωματικοί θα μπορούσαν να αντισταθούν στην αλλαγή καθεστώτος. Ακόμα και με μια συμφωνία για τους όρους μετάβασης, δεν είναι απίθανο τμήματα των δυνάμεων ασφαλείας να αντιδράσουν και ακόμα να διεξάγουν έναν ανταρτοπόλεμο εναντίον των νέων αρχών (...) Επιπλέον, το πλήθος των ένοπλων ομάδων που δραστηριοποιούνται σε μεγάλο μέρος της χώρας θα εκμεταλλευτούν πιθανώς οποιοδήποτε κενό εξουσίας για να ενισχύσουν ή ακόμα και να επεκτείνουν τον εδαφικό τους έλεγχο».

Το συμπέρασμα της έκθεσης του ICG ήταν ότι ακόμα κι αν έφευγε ο Μαδούρο, η μετάβαση θα έπρεπε να γίνει με τον υπάρχοντα κρατικό μηχανισμό: «Οποιαδήποτε προσπάθεια των ΗΠΑ να επιφέρουν αλλαγή καθεστώτος στο Καράκας που βασίζεται σε στρατιωτική δύναμη πυραύλων, εσφαλμένες υποθέσεις και αβάσιμες παραδοχές, είναι απίθανο να επιφέρει μια ομαλή πολιτική μετάβαση - και θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολύ χειρότερα αποτελέσματα», σημείωνε η δεξαμενή σκέψης και υποδείκνυε στην κυβέρνηση των ΗΠΑ: «Μια σαφής διαπραγματευμένη διαδρομή προς μετάβαση θα εξαρτιόταν σχεδόν σίγουρα για την επιτυχία της από μια εκτεταμένη δέσμευση των ΗΠΑ και της περιοχής ως εγγυητές οποιασδήποτε συμφωνίας, και την προθυμία τους να υποστηρίξουν την κυβέρνηση και τις ένοπλες δυνάμεις της».

Οπως φαίνεται πλέον καθαρά, στο έδαφος της ενδοαστικής αντιπαράθεσης στη Βενεζουέλα για την οικονομία και τον προσανατολισμό των διεθνών συμμαχιών της χώρας, οι ΗΠΑ διέθεταν ισχυρά ερείσματα τόσο στο αντιπολιτευόμενο, όσο και στο κυβερνητικό στρατόπεδο. Η επιλογή τους για την επόμενη μέρα δεν είχε να κάνει με το αν η γάτα ήταν μαύρη ή άσπρη, αλλά με το αν μπορούσε να πιάσει τα ποντίκια: Να εγγυηθεί τα αμερικανικά συμφέροντα και να κρατήσει στο περιθώριο οποιαδήποτε λαϊκή αντίδραση στην απαράδεκτη επέμβαση...

Επιστολή διαμαρτυρίας στην πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα απέστειλε η Ευρωκοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ, με αφορμή την πραγματοποίηση εκδήλωσης του ακροδεξιού ECR (Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές) με τίτλο «Κουβανοί μισθοφόροι στη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία». Μια εκδήλωση με ανοιχτή πολεμική απέναντι στην Κούβα, την ώρα που μεγαλώνουν οι κίνδυνοι για ιμπεριαλιστική επέμβαση.

Η Ευρωκοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ κατήγγειλε τις αλά καρτ ευαισθησίες της ΕΕ, που από τη μία ανέχεται τέτοιου είδους εκδηλώσεις, από την άλλη απορρίπτει εκθέσεις αλληλεγγύης για τις μπριγάδες των Κουβανών γιατρών που βοήθησαν στην πανδημία, ανακαλύπτοντας επιθετικό περιεχόμενο!

Ολόκληρη η επιστολή των ευρωβουλευτών του ΚΚΕ έχει ως εξής:

«Με την παρούσα επιστολή θέλουμε να εκφράσουμε την έντονη διαμαρτυρία μας για την έγκριση από μέρους σας με βάση και τους νέους απαράδεκτους σχετικούς εσωτερικούς κανονισμούς, της εκδήλωσης που έλαβε χώρα την Τετάρτη 14 Ιανουαρίου, στο Ευρωκοινοβούλιο στις Βρυξέλλες, με θέμα: "Κουβανοί μισθοφόροι στη ρωσική επίθεση εναντίον της Ουκρανίας" "Cuban Mercenaries in the Russian Aggression Against Ukraine" την οποία συνδιοργάνωσαν μέλη της ακροδεξιάς Ομάδας ECR (Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές) και μίας οργάνωσης ονόματι "Συνέλευση της Κουβανικής Αντίστασης" (ARC).

Ομιλητές στην εκδήλωση, εκτός από τους ευρωβουλευτές του ECR, ήταν Αμερικανοί βουλευτές γνωστοί για τη στάση τους ενάντια στην Κούβα και για τη στήριξή τους σε κάθε λογής παρεμβάσεις στα εσωτερικά της Κούβας, Ουκρανοί βουλευτές και μέλη οργανώσεων που δουλεύουν υπονομευτικά και με στόχο την ανατροπή της Κουβανικής Κυβέρνησης, ορισμένοι από τους οποίους έχουν εκφράσει απόψεις υπέρ μίας επέμβασης των ΗΠΑ στην Κούβα.

Η απαράδεκτη έγκριση από το Ευρωκοινοβούλιο για τη διοργάνωση αυτής της εκδήλωσης, με χαρακτήρα ανοιχτά εχθρικό και υπονομευτικό απέναντι στην Κούβα και τον λαό της, που σήμερα βρίσκεται στο στόχαστρο της επιθετικότητας των ΗΠΑ σύμφωνα με δηλώσεις του Προέδρου Τραμπ μετά τη στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα, από τη μία, και από την άλλη η απαγόρευση από τις υπηρεσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και με τη δική σας ανοχή να διεξαχθεί στους χώρους του η έκθεση για τις "Ιατρικές Μπριγάδες Χένρι Ρηβ και τη διεθνή αλληλεγγύη της Κούβας" τον Ιανουάριο 2025, που διοργάνωνε ο ευρωβουλευτής Λευτέρης Νικολάου - Αλαβάνος, αποδεικνύει τα απαράδεκτα "δύο μέτρα και δύο σταθμά" που το Ευρωκοινοβούλιο έχει υιοθετήσει. Το γεγονός ότι η έκθεση που ήταν αφιερωμένη στην ανιδιοτελή προσφορά και αλληλεγγύη Κουβανών Γιατρών για την αντιμετώπιση πανδημιών, ανθρωπιστικών καταστροφών σε πολλές χώρες του κόσμου, απαγορεύτηκε με τον προκλητικό ισχυρισμό ότι "είχε επιθετικό - προσβλητικό περιεχόμενο", ενώ η εκδήλωση με ανοιχτά καλέσματα για ιμπεριαλιστική επέμβαση στην Κούβα και πολεμικές ιαχές στοχοποίησης της Κούβας στο πλαίσιο των σκοπιμοτήτων του ιμπεριαλιστικού πόλεμου στην Ουκρανία, εκθέτουν το Ευρωκοινοβούλιο για τη μεροληψία του και την αλά καρτ επίδειξη "ευαισθησιών" ανάλογα με τα μεγάλα συμφέροντα που έτσι κι αλλιώς υπηρετεί».

Εκατοντάδες χιλιάδες διαδήλωσαν στην παραλιακή λεωφόρο Μαλεκόν

Την Πέμπτη αποδόθηκαν τιμές με την άφιξη των σορών στο αεροδρόμιο της Αβάνας και την Παρασκευή έγιναν σε όλο το νησί μεγάλες διαδηλώσεις για το τελευταίο «αντίο» στους πεσόντες, που διατράνωσαν τη θέληση του λαού να αντισταθεί στην ιμπεριαλιστική επιθετικότητα των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, που επίσης απειλεί την Κούβα. Ηταν επίσης μια δυνατή καταγγελία του πολύμορφου, βάρβαρου υπερεξηντάχρονου αποκλεισμού που στοχεύει στον στραγγαλισμό της Επανάστασης και των κατακτήσεων που έχει προσφέρει στον λαό ο σοσιαλισμός.

Μια τεράστια λαοθάλασσα ξεχύθηκε από τα ξημερώματα στην πρωτεύουσα Αβάνα στο Αντιιμπεριαλιστικό Βήμα, το μνημείο που βρίσκεται ακριβώς δίπλα στην αμερικανική πρεσβεία. Από εκεί ξεκίνησε η διαδήλωση - παρουσία και των οικογενειών των στρατιωτικών - και συνεχίστηκε με μια πορεία εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων όλων των ηλικιών, για πολλές ώρες στην παραλιακή λεωφόρο Μαλεκόν, που απλώθηκε σε πολλά χιλιόμετρα. Επικεφαλής ήταν τα πορτρέτα των στρατιωτικών που έπεσαν στη μάχη, ακολουθούσαν στρατιωτικοί, ο λαός και η νεολαία με τις οργανώσεις τους, με χιλιάδες σημαίες, πλακάτ ενάντια στον αποκλεισμό, για μια Κούβα ελεύθερη και το γνωστό σύνθημα «Patria o muerte, Venceremos» (Πατρίδα ή θάνατος, Θα νικήσουμε).

Πορτρέτα με τους στρατιωτικούς που έπεσαν στη Βενεζουέλα

Εκδηλώσεις με θέμα «Ο λαός της Βενεζουέλας θα νικήσει! Η αλληλεγγύη είναι το όπλο μας!» πραγματοποιούν Οργανώσεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, και συγκεκριμένα:

- Σήμερα Σάββατο, στις 7.30 μ.μ., η ΤΟ Ρεθύμνου της ΚΝΕ, στην καφετέρια «Μικρό Καφέ» (Κριάρη 24), με ομιλητή τον Τζόνι Γκιολίκου, μέλος του ΚΣ της ΚΝΕ και Γραμματέα της Οργάνωσης Κρήτης.

- Αύριο Κυριακή, στις 12 το μεσημέρι, οι ΚΟΒ Ελασσόνας, στο καφέ «Enjoy» (δίπλα από το δημαρχείο), με ομιλητή τον Ελισαίο Βαγενά, μέλος της ΚΕ και υπεύθυνο του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων της ΚΕ.

Μπορεί η Βενεζουέλα να είναι πρώτη σε αποθέματα πετρελαίου, αλλά ο λαός βυθίζεται στις στερήσεις

Η Ροντρίγκες μέχρι πρόσφατα ήταν αντιπρόεδρος στην κυβέρνηση του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος PSUV και θεωρούνταν μία από τις στενότερες συνεργάτιδες του Ν. Μαδούρο. Μετά την αμερικανική ιμπεριαλιστική επίθεση στις 3 Γενάρη, την απαγωγή του Μαδούρο και τη μεταφορά του στη Νέα Υόρκη για να δικαστεί με κατηγορίες για «ναρκω-τρομοκρατία», η Ροντρίγκες ανέλαβε προσωρινή Πρόεδρος.

Από τότε η Ροντρίγκες εμφανίζεται - αναλόγως της περίστασης και του ακροατηρίου - άλλοτε να καταδικάζει την αμερικανική επέμβαση και άλλοτε να υπερθεματίζει στη δυνατότητα ενίσχυσης των σχέσεων και της συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και Βενεζουέλας.

Ο δε Τραμπ και τα στελέχη της κυβέρνησής του δεν σταματούν να αναφέρονται στην πολύ καλή συνεργασία και συνεννόηση με την Ροντρίγκες και την κυβέρνησή της...

Χαρακτηριστικά, τις πρώτες ώρες μετά την απαγωγή Μαδούρο η Ροντρίγκες έκανε λόγο για «σοβαρή, εγκληματική, παράνομη και παράτυπη επίθεση», αναφέροντας ότι «δεν θα γίνουμε αποικία καμίας αυτοκρατορίας». Πρόσθετε όμως ότι «είμαστε πρόθυμοι να έχουμε σχέσεις σεβασμού» και με τις ΗΠΑ.

Οταν δε ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε συμφωνία με την κυβέρνηση Ροντρίγκες για την εκμετάλλευση του πετρελαίου της Βενεζουέλας - της χώρας με τα μεγαλύτερα αποθέματα στον πλανήτη - με όρους κάτι παραπάνω από «ευνοϊκούς» για τις ΗΠΑ και τα μονοπώλιά τους, η προσωρινή Πρόεδρος της Βενεζουέλας έσπευσε να σχολιάσει πως δεν είναι «ούτε ασυνήθιστη ούτε παράτυπη» η ανάπτυξη εμπορικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ, ενώ πρόσθεσε ότι το Καράκας είναι «ανοιχτό σε ενεργειακές σχέσεις από τις οποίες θα ωφελούνται όλα τα μέρη».

Ακολούθησε η τηλεφωνική συνομιλία Τραμπ - Ροντρίγκες, την οποία η τελευταία χαρακτήρισε «μακρά, παραγωγική και ευγενική», ενώ ο Αμερικανός Πρόεδρος διευκρίνισε ότι συζήτησαν θέματα «όπως το πετρέλαιο, τα ορυκτά, το εμπόριο και, φυσικά, η εθνική ασφάλεια».

Υπενθυμίζεται ότι ήδη στα τέλη της προηγούμενης βδομάδας αντιπροσωπεία του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών προσγειώθηκε στο Καράκας, καθώς προχωρούν συνομιλίες για την επαναλειτουργία της αμερικανικής πρεσβείας στη Βενεζουέλα, που έκλεισε πριν κάποια χρόνια.

Οι δε «New York Times», επικαλούμενοι αξιωματούχο των ΗΠΑ, ανέφεραν ότι ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, συναντήθηκε με την Ντ. Ροντρίγκες την Πέμπτη στο Καράκας.

Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, συζήτησαν τη συνεργασία των μυστικών υπηρεσιών, την οικονομική σταθερότητα και την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι η Βενεζουέλα δεν θα είναι πλέον «ασφαλές καταφύγιο για αντιπάλους της Αμερικής, ιδιαίτερα για διακινητές ναρκωτικών».

Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι η Ροντρίγκες ως αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας είχε εμπλακεί σε διαπραγματεύσεις με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ, Ρίτσαρντ Γκρενέλ, μαζί με άλλους αξιωματούχους, σχετικά με μια συμφωνία ώστε ο Μαδούρο να εγκαταλείψει οικειοθελώς την εξουσία.

Σε κάθε περίπτωση, μέσα από όλες τις παραπάνω εξελίξεις και άλλες κινήσεις φαίνεται μια επιτάχυνση σε διεργασίες για στενότερη συνεργασία και συνδιαλλαγή των αστικών τάξεων ΗΠΑ - Βενεζουέλας.

Δεν μπορεί να θεωρηθεί άσχετη με την παραπάνω τάση η ανακοίνωση που έκανε την Πέμπτη η Ροντρίγκες για νέο νομοσχέδιο που θα κατατεθεί για τη «μεταρρύθμιση του οργανικού νόμου για τους υδρογονάνθρακες», με στόχο την προσέλκυση «ροών επενδύσεων».

Αυτές θα αφορούν πετρελαϊκά «πεδία όπου δεν έχουν γίνει ποτέ επενδύσεις». Τα πεδία αυτά συνδέονται με σημαντικό μέρος των υδρογονανθράκων της χώρας, η οποία ναι μεν κατατάσσεται πρώτη σε αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως, αλλά όσον αφορά τη τρέχουσα παραγωγή πετρελαίου δεν περιλαμβάνεται καν στην πρώτη δεκάδα.

Επίσης στόχος είναι η προσέλκυση επενδύσεων «σε πεδία όπου δεν υπάρχουν υποδομές», με δεδομένο και τον ιδιαίτερα απαρχαιωμένο εξοπλισμό και γενικά τις υποδομές σε μια σειρά πλούσιες σε υδρογονάνθρακες ζώνες της Βενεζουέλας, και τέλος οι επενδύσεις σε «νέα κοιτάσματα» τα οποία πιθανώς θα εντοπιστούν μέσα από νέες έρευνες.

Μέχρι σήμερα ο νόμος για τους υδρογονάνθρακες προβλέπει ότι σε οποιαδήποτε επένδυση ξένου εταίρου η κρατική εταιρεία «Petroleos de Venezuela» (PDVSA) θα πρέπει να συμμετέχει με τουλάχιστον το 51% των μετοχών.

Σχέδια επέκτασης της δράσης του στη Βενεζουέλα επεξεργάζεται ήδη ο αμερικανικός κολοσσός «Chevron», που όπως έγινε γνωστό αναμένεται από μέρα σε μέρα να πάρει διευρυμένη άδεια από την αμερικανική κυβέρνηση - αφού οι κυρώσεις που οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει στη χώρα ισχύουν στο ακέραιο.

Επιπλέον, όπως μετέδωσε η βενεζολάνικη εφημερίδα «Aporrea», συνομιλίες με την αμερικανική κυβέρνηση για να διασφαλίσουν κι εκείνες σχετικές άδειες έχουν ήδη ξεκινήσει οι εταιρείες «Marathon Petroleum» (διύλιση, εμπορία και μεταφορά πετρελαίου και παραγώγων του, με έδρα το Οχάιο) και «Valero Energy» (κατασκευή και εμπορία καυσίμων μεταφορών και άλλων συναφών προϊόντων, με έδρα το Τέξας).

Ακόμα, η «Mercuria» (πολυεθνική εταιρεία ελβετικών συμφερόντων, της οποίας η έδρα μάλιστα φέρεται να είναι στην Κύπρο και δραστηριοποιείται σε ένα ευρύ φάσμα παγκόσμιων αγορών Ενέργειας), αλλά και η αγγλοελβετική «Glencore», που δραστηριοποιείται στην εμπορία και εξόρυξη εμπορευμάτων πετρελαίου.

Επίσης, στη σύσκεψη που οργάνωσε ο Τραμπ στον Λευκό Οίκο με εκπροσώπους επιχειρήσεων οι οποίες θα μπορούσαν να διαθέσουν τα σημαντικά κεφάλαια που απαιτεί η επέκταση της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας συμμετείχαν μεταξύ άλλων η ισπανική «Repsol», η γαλλική «Maurel & Prom» και η ινδική «Reliance».

Ας καταγραφεί ότι μια σειρά οικονομικές ιστοσελίδες, επιχειρηματολογώντας για την αξία του αργού της Βενεζουέλας, αναφέρουν ότι πρόκειται για «βαρύ, ξινό πετρέλαιο, το οποίο αν είναι κανείς ιδιοκτήτης διυλιστηρίου στις ΗΠΑ, είναι μία από τις πιο ιδανικές ποιότητες αργού που θα μπορούσατε να ζητήσετε», όπως δήλωσε ο Janiv Shah, αντιπρόεδρος της εταιρείας συμβουλευτικής επιχειρήσεων «Rystad Energy». «Αυτήν τη στιγμή τα διυλιστήρια των ΗΠΑ εισάγουν βαρύ αργό στις Πολιτείες του Κόλπου μέσω αγωγού από την Κολομβία και το Μεξικό. Η εξασφάλιση αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας, θα προστίθετο σε αυτά, ενώ βοηθά και η εγγύτητα της Βενεζουέλας».

Στο μεταξύ, η τεχνική «συγγένεια» των αμερικανικών διυλιστηρίων με το βενεζολάνικο αργό μαρτυρά πόσο θησαύρισε το αμερικανικό μεγάλο κεφάλαιο από τον φυσικό πλούτο του συγκεκριμένου λαού της Λατινικής Αμερικής και από τη δεκαετία του 1940, όταν πρωτοεντοπίστηκαν τα τεράστια αποθέματα της χώρας...

Ωστόσο, το πόσο και πότε θα προχωρήσουν τα επενδυτικά σχέδια των αμερικανικών μονοπωλίων θα εξαρτηθεί και από το κατά πόσο τα ίδια θα εκτιμήσουν ότι αυτό «συμφέρει» την κερδοφορία τους.

Τα σχόλια του CEO της «ExxonMobil», Ντάρεν Γουντς, ότι σήμερα η Βενεζουέλα είναι «μη επενδύσιμη», δεν ήταν τυχαία.

Εξαιτίας της απουσίας των απαραίτητων επενδύσεων και της ανυπαρξίας ή ακαταλληλότητας πλέον των υποδομών, σήμερα η παραγωγή πετρελαίου στη Βενεζουέλα έχει πέσει κάτω από ένα εκατομμύριο βαρέλια τη μέρα (bpd), ενώ ορισμένοι μιλούν ακόμα και για 850.000. Αυτό όταν στα μέσα της δεκαετίας του 2000 η παραγωγή έφτανε μέχρι και τα 2 εκατομμύρια bpd, ενώ τη δεκαετία του 1990 είχε «χτυπήσει» ρεκόρ με 3,5 εκατομμύρια bpd.

Εκπρόσωποι πετρελαϊκών ομίλων εξηγούν ότι το βαρύ αργό πετρέλαιο έχει αυξημένες απαιτήσεις για την επεξεργασία του, ενώ για να αυξηθεί και η παραγωγή χρειάζεται να επανεκκινήσει η εξόρυξη σε παλιά κοιτάσματα - κάτι που απαιτεί μεγάλες ποσότητες εξοπλισμού, γεωτρήσεων, συνεργείων επεμβάσεων και άλλων ειδικών.

Πάντως, πηγές της «Exxon» δήλωσαν στο «Reuters» ότι ο όμιλος ετοιμάζεται να στείλει «ομάδα αξιολόγησης» στη Βενεζουέλα, προκειμένου να λάβει τις αποφάσεις του.

Υπενθυμίζεται ότι η «Exxon» μαζί με τη «Chevron» και την «ConocoPhillips» ήταν βασικοί εταίροι της PDVSA πριν τις εθνικοποιήσεις από την κυβέρνηση Τσάβες τη δεκαετία του 2000, οι οποίες προκρίθηκαν τότε ως πιο συμφέρουσες για τα κυρίαρχα τμήματα της αστικής τάξης.

Ασφαλώς τις αποφάσεις των «επενδυτών» θα επηρεάσει και ο βαθμός «πολιτικής σταθερότητας» στη Βενεζουέλα, τη μέγιστη διασφάλιση της οποίας λαμβάνει υπόψην της και η κυβέρνηση των ΗΠΑ, ως προς την επιλογή των καλύτερων δυνατών «εταίρων» από την άρχουσα τάξη της λατινοαμερικανικής χώρας.

Ετσι εξηγείται και η ...απουσία ενθουσιασμού με την οποία ο Ντ. Τραμπ υποδέχτηκε την Πέμπτη στον Λευκό Οίκο την Μαρία Κορίνα Ματσάδο, ηγέτιδα της βενεζουελάνικης αντιπολίτευσης. Οπως δήλωσε εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, η κυβέρνηση έκανε μια «ρεαλιστική αξιολόγηση» της λαϊκής στήριξης που υπάρχει για την Ματσάδο και δεν έδωσε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τις επόμενες εκλογές στη Βενεζουέλα.

Το είχε πει και ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μ. Ρούμπιο πρόσφατα: «Δεν είναι στις άμεσες προτεραιότητές μας (για τη Βενεζουέλα) οι νέες εκλογές».

Οπως αναρωτιόταν και τον Οκτώβρη του 2025 το International Crisis Group (ICG), μελετώντας πώς τα αμερικανικά μονοπώλια θα διασφάλιζαν τους καλύτερους δυνατούς συνεργάτες στη Βενεζουέλα:

«Θα μπορούσε η Ματσάδο να πάρει την εξουσία εάν μεγάλο μέρος του τσαβικού μηχανισμού, που τώρα είναι βαθιά εδραιωμένο και στους τρεις κλάδους της εξουσίας και στις δυνάμεις ασφαλείας, παραμείνει άθικτο; Θα ήταν αυτή και οι ΗΠΑ πρόθυμες και ικανές να δημιουργήσουν μια συμφωνία συνεργασίας με μεσαίου επιπέδου "τσαβιστές", συμπεριλαμβανομένων των κυβερνητών πολιτειών και των νομοθετών; Θα οραματιζόταν η Ματσάδο μια εκκαθάριση των "τσαβιστών" αξιωματούχων μετά την ανάληψη της εξουσίας;...».

Και επιχειρηματολογώντας τελικά υπέρ μιας αποφασιστικής συνδιαλλαγής και συνεργασίας με το σημερινό καθεστώς, το ICG συνέχιζε: «Τι θα συμβεί εάν οι ένοπλες δυνάμεις αρνηθούν να αναγνωρίσουν μια κυβέρνηση που έχει τοποθετηθεί μετά την εκδίωξη του Μαδούρο; Ποιος, μεταξύ άλλων, θα φύλαγε βασικά κυβερνητικά κτίρια, λιμάνια, αεροδρόμια και στρατιωτικές εγκαταστάσεις; (...) Οποιαδήποτε επερχόμενη κυβέρνηση μετά τον Μαδούρο θα πρέπει να αντιμετωπίσει μια δυσλειτουργική, πολιτικοποιημένη γραφειοκρατία (...) Θα ήταν δύσκολο να διατηρήσει τη σταθερότητα εάν ταυτόχρονα υποβληθεί σε μια εκστρατεία πολιτικής βίας».

Η δε Ροντρίγκες, στην πρώτη ομιλία που έκανε για τη χρονιά στην Εθνοσυνέλευση, μόλις λίγες μέρες μετά την απαγωγή του Μαδούρο, μίλησε για «νέα πολιτική εποχή στη χώρα», η οποία θα «επιτρέπει την ανεκτικότητα παρά τις διαφωνίες, μέσω της ιδεολογικής και πολιτικής ποικιλομορφίας»...

Η τοποθεσία του κοιτάσματος Kvanefjeld

Η Energy Transition Minerals (ETM) είχε λάβει άδεια πριν από περίπου είκοσι χρόνια, για να εξερευνήσει και να εκμεταλλευτεί το κοίτασμα Kvanefjeld στη Γροιλανδία, που εκτιμάται ότι περιέχει πάνω από 11 εκατομμύρια τόνους σπάνιων μετάλλων, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων ποσοτήτων ουρανίου. Το μέγεθος του Kvanefjeld το καθιστά το μεγαλύτερο κοίτασμα θορίου, το δεύτερο μεγαλύτερο κοίτασμα ουρανίου και συνολικά το τρίτο μεγαλύτερο κοίτασμα σπάνιων γαιών στον κόσμο.

Το μέλλον του Kvanefjeld ήταν ένα από τα κεντρικά ζητήματα των εθνικών εκλογών της Γροιλανδίας το 2021. Η νίκη του συνασπισμού με επικεφαλής το σοσιαλδημοκρατικό «Inuit Ataqatigiit» οδήγησε στην απαγόρευση εξορύξεων από την ETM στο γιγαντιαίο κοίτασμα. Το 2022 η εταιρεία μήνυσε τις κυβερνήσεις της Γροιλανδίας και της Δανίας, υποστηρίζοντας ότι τα περιουσιακά της στοιχεία έχουν «απαλλοτριωθεί» από την απόφαση να αποκλείσει την εξόρυξη στο Kvanefjeld, αφαιρώντας παράνομα τα δικαιώματα που της είχαν χορηγηθεί.

Η εταιρεία, που πρόσφατα κατηγόρησε τη Γροιλανδία ότι καθυστερεί τη διαδικασία διαιτησίας, ζητά αποζημίωση 11,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ποσό υπερ-τετραπλάσιο του ΑΕΠ της Γροιλανδίας.

Πριν από λίγες ημέρες, η ETM ανακοίνωσε ότι προσέλαβε την «Ballard Partners», εταιρεία lobbying που διευθύνει ο Brian Ballard, ένας από τους βασικούς χορηγούς της προεκλογικής καμπάνιας του Τραμπ. Η γενική εισαγγελέας των ΗΠΑ Παμ Μπόντι και η προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Σούζι Γουάηλς διορίστηκαν από τον Τραμπ απευθείας από την «Ballard Partners».

Η εταιρεία, που εδρεύει στη Φλόριντα και δεν είχε καν γραφείο στην Ουάσιγκτον πριν από την πρώτη θητεία του Τραμπ, αναδείχτηκε σε μια από τις μεγαλύτερες - αν όχι η μεγαλύτερη - εταιρεία lobbying στις ΗΠΑ. Πελάτες της είναι μεγαθήρια όπως η Palantir, η Boeing, η Amazon, η Meta, αλλά και η κυβέρνηση του Κατάρ.

Η πρόσληψη της «Ballard Partners» από την ETM έγινε με ξεκάθαρη στόχευση. Οπως σημειώνει σε σχετική ανακοίνωση, «ο διορισμός (της Ballard) ενισχύει τους δεσμούς της ETM με τις ΗΠΑ και βελτιώνει τη θέση της ως αναδυόμενου προμηθευτή κρίσιμων ορυκτών που αναζητούνται έντονα από τις ΗΠΑ».

Οι υπηρεσίες που θα προσφέρει η «Ballard» είναι «συμβουλές σε θέματα δημόσιας πολιτικής και ρυθμιστικά ζητήματα που διαμορφώνουν την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού σπάνιων γαιών», ενώ σημειώνεται πως «η τεχνογνωσία της Ballard στον χώρο της πολιτικής για τα κρίσιμα ορυκτά, σε συνδυασμό με τις στενές διασυνδέσεις της εταιρείας με βασικούς φορείς λήψης αποφάσεων στην Ουάσιγκτον, αναδεικνύει την ικανότητά της να προωθήσει τη στρατηγική εμπλοκής της ETM με Αμερικανούς επενδυτές και να ενισχύσει τη διεθνή θέση της εταιρείας».

Η ETM, σύμφωνα με διάφορες πηγές, έδειχνε μικρό ενδιαφέρον για την αμερικανική πολιτική μέχρι πρόσφατα. Πρόκειται για μια εταιρεία με έδρα το Σίδνεϊ, χωρίς στελέχη από τις ΗΠΑ και χωρίς σχέσεις με αμερικανικές εταιρείες. Οι πρόσφατες εξελίξεις ωστόσο, με την επαναφορά της Γροιλανδίας στην ιμπεριαλιστική πολιτική της Ουάσιγκτον και μετά τα τετελεσμένα στη Βενεζουέλα, έχουν ευθυγραμμίσει τα συμφέροντα της εταιρείας με τον Λευκό Οίκο, με τον οποίο έχει ανοιχτή γραμμή.

Παράλληλα, η ETM προσέλαβε την «Cohen & Company Capital Markets», μια άλλη συμβουλευτική εταιρεία, επίσης στενά συνδεδεμένη με τον Τραμπ, ο οποίος την αξιοποίησε πέρσι για να συγκεντρώσει 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια για την πλατφόρμα Truth Social. Σύμφωνα με την ΕΤΜ, η εταιρεία προσλήφθηκε για να παρέχει υπηρεσίες σχετικά με μια πιθανή εισαγωγή της ETM στον χρηματιστηριακό δείκτη Nasdaq.

Αυτό που κινεί το ενδιαφέρον, είναι το γεγονός ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κανένα λειτουργικό ορυχείο στον κόσμο που να εξάγει προϊόντα υπό την ETM. Τα πρότζεκτ που η εταιρεία κατέχει στο χαρτοφυλάκιό της, είναι στην καλύτερη περίπτωση σε φάση διερεύνησης. Στη περίπτωση μάλιστα του κοιτάσματος της Γροιλανδίας, η εταιρεία όπως προαναφέρθηκε βρίσκεται σε μια ακριβή νομική διαμάχη και σε αναμονή πολιτικών και νομικών αποφάσεων.

Η υπόθεση της ETM είναι κομμάτι στο παζλ που συναρμολογείται σε μια κρίσιμη φάση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Περιλαμβάνει ωστόσο και μια σημαντική λεπτομέρεια: Τον Αύγουστο του 2025, η αυστραλιανή εταιρεία OCJ Investments Pty Ltd κατείχε το 17% των μετοχών της εταιρείας. Βασικός μέτοχος αυτής της επενδυτικής είναι ο Κινέζος Chunlin Ouyang, ο οποίος κατέχει σημαντικά ποσοστά και σε άλλες δύο αυστραλιανές μεταλλευτικές εταιρείες.

Στο μετοχικό σχήμα της ETM, ακολουθεί με 7% η «Shenghe Resources», εταιρεία που το μετοχικό της κεφάλαιο ανήκει κατά πλειοψηφία στο κινεζικό Υπουργείο Φυσικών Πόρων. Ολα αυτά βέβαια διαμορφώθηκαν σε μια προηγούμενη φάση των ανταγωνισμών και είναι βέβαιο ότι θα αποτελέσουν καταλύτη εξελίξεων για το μέλλον της Γροιλανδίας, την οποία οι ΗΠΑ προειδοποιούν ότι θα «αποκτήσουν» ως «ζωτικής σημασίας» για την άμυνά τους, για να μην πέσει στα χέρια της Ρωσίας ή της Κίνας.

Εν αναμονή εξελίξεων στο «ιδιοκτησιακό» της Γροιλανδίας, είναι φανερό ότι η ETM επιχειρεί να κατοχυρώσει τη μελλοντική θέση για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος Kvanefjeld και η υπόθεσή της θα αξιοποιείται στα παζάρια και στα σχέδια στρατιωτικής επέμβασης. Το άλογο των μονοπωλιακών συμφερόντων σέρνει το κάρο των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και μια νέα ζοφερή εποχή έχει ανοίξει για τους λαούς σε όλο τον καπιταλιστικό κόσμο.

Μάλιστα, και τα δύο αυτά «στρατόπεδα» έχουν φτάσει σε σημείο ανοιχτά και δημόσια είτε να αμφισβητούν τη «χρησιμότητα» του ΝΑΤΟ είτε να δυσπιστούν για τη «δέσμευση» των κρατών - μελών στη «συμμαχία», αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν αντικρουόμενα συμφέροντα.

Ενδεικτικά είναι τα δημοσιεύματα που αναφέρουν ότι οι Ευρωπαίοι του ΝΑΤΟ εξετάζουν σενάρια αντίδρασης σε περίπτωση που οι ΗΠΑ κάνουν κίνηση ελέγχου του δανέζικου νησιού, μεταξύ άλλων με ένταση του εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ, αλλά και κατάργηση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων σε ευρωπαϊκό έδαφος, κάτι που θεωρείται «αδιανόητο».

Ανεξάρτητα από το ποια θα είναι η ακριβής κατάληξη στη Γροιλανδία, δικαιώνεται ο χαρακτηρισμός «λυκοσυμμαχία» για το ΝΑΤΟ, με τον ανταγωνισμό των μονοπωλίων για πρώτες ύλες, δρόμους μεταφοράς εμπορευμάτων και Ενέργειας, νέες αγορές και γεωπολιτική «επιρροή» να συνθλίβει και υποτιθέμενους «συμμάχους» και φυσικά τους λαούς, οι οποίοι μπαίνουν στο στόχαστρο αυτού του ανελέητου ανταγωνισμού και τέτοιων ιμπεριαλιστικών «συμμαχιών».

Μπορεί ο Ντ. Τραμπ ως προσωπικότητα να λέει «και μια κουβέντα παραπάνω» στα εξελισσόμενα παζάρια, όμως ως Πρόεδρος των ΗΠΑ λέει - και εννοεί - αυτό ακριβώς που εξυπηρετεί το αμερικανικό κεφάλαιο, ή τουλάχιστον το κυρίαρχο τμήμα του σε αυτήν τη φάση της πολεμικής προπαρασκευής για γενικευμένη ιμπεριαλιστική σύγκρουση.

Εχοντας πλήρη επίγνωση τι θα σήμαινε για το ΝΑΤΟ η απόκτηση της Γροιλανδίας - με στρατιωτικά ή πολιτικά μέσα - ο Αμερικανός Πρόεδρος απάντησε: «Αν επηρεάσει το ΝΑΤΟ, ας το επηρεάσει. Αλλά, ξέρετε, αυτοί μας χρειάζονται πολύ περισσότερο απ' ό,τι εμείς».

Τα στοιχεία του ΝΑΤΟ δείχνουν ότι οι αναμενόμενες στρατιωτικές δαπάνες των ΗΠΑ για το 2025 φτάνουν τα 845 δισ. δολάρια, ενώ των υπόλοιπων 31 κρατών - μελών μαζί φτάνουν τα 559 δισ. δολάρια. Να σημειωθεί επίσης ότι οι Ενοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ έχουν 1,3 εκατ. ενεργό στρατιωτικό προσωπικό.

Παράλληλα ο Τραμπ εξέφρασε δυσπιστία ως προς τους «κοινούς σκοπούς» του ΝΑΤΟ, αφού τα αντικρουόμενα συμφέροντα τείνουν να γίνουν τόσο ασυμβίβαστα, ώστε δεν υπάρχει καμία «εμπιστοσύνη» ότι μέσω του ΝΑΤΟ οι αμερικανικές επιδιώξεις στην Αρκτική θα εκπληρωθούν.

«Αμφιβάλλω ότι το ΝΑΤΟ θα ήταν εκεί για μας αν το χρειαζόμασταν πραγματικά», είχε δηλώσει την προηγούμενη βδομάδα.

Το πόσο σημαντική είναι η Αρκτική για τις ΗΠΑ, ώστε να μην «αφεθεί» στην «τύχη» του ΝΑΤΟ και των «συμμάχων», αναφέρεται και στη νέα «Αρκτική Στρατηγική» των ΗΠΑ, που δημοσιεύτηκε το 2024 (επί προεδρίας Μπάιντεν).

Εκεί η Αρκτική ορίζεται ως το βόρειο μέτωπο του Ινδο-Ειρηνικού θεάτρου. Δηλαδή το βόρειο μέτωπο στη σύγκρουση ΗΠΑ - Κίνας για παγκόσμια πρωτοκαθεδρία, πέρα από την Ταϊβάν και άλλα «νότια μέτωπα» σε Ασία - Ειρηνικό.

Και αυτό εξηγεί πολλά για την επιμονή των ΗΠΑ να αποκτήσουν το νησί, την ώρα που η Δανία δηλώνει ότι προσφέρει στην Ουάσιγκτον απεριόριστη πρόσβαση στη Γροιλανδία για στρατιωτικές βάσεις, εγκατάσταση πυραυλικών συστημάτων, επενδύσεις στον ορυκτό πλούτο.

«Οποιος ελέγχει τη Γροιλανδία ελέγχει τις κύριες οδούς της ναυσιπλοΐας στην Αρκτική και την αρχιτεκτονική ασφαλείας που προστατεύει τις ΗΠΑ», αναφέρεται σε πρόταση νόμου να γίνει η Γροιλανδία η 51η Πολιτεία των ΗΠΑ, την οποία κατέθεσε τη Δευτέρα στη Βουλή των Αντιπροσώπων ο Ράντι Φάιν, Ρεπουμπλικάνος βουλευτής από τη Φλόριντα.

Η κίνηση θεωρείται «συμβολική», αλλά πολύ ουσιαστική σε σχέση με τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και όσα διακυβεύονται.

Υπενθυμίζεται ότι η Ουάσιγκτον έχει εκφράσει πρόθεση να γίνει «Πολιτεία των ΗΠΑ» και ο Καναδάς, κράτος με μεγάλη πρόσβαση στην Αρκτική, έλεγχο στη Θάλασσα Μπάφιν, ανάμεσα σε Καναδά - Γροιλανδία, κ.ά.

Η Γροιλανδία έχει βρεθεί στην «πρώτη γραμμή» καθώς οι πάγοι λιώνουν στην Αρκτική, ανοίγοντας νέες θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές και αποκαλύπτοντας κρίσιμους πόρους, μεταξύ άλλων πετρέλαιο, φυσικό αέριο και σπάνιες γαίες.

Αρκετά αρκτικά κράτη έχουν «νόμιμα δικαιώματα» και διεκδικήσεις στην Αρκτική: Καναδάς, ΗΠΑ, Ρωσία, Δανία (μέσω Γροιλανδίας), Νορβηγία.

Με την απόκτηση της Γροιλανδίας οι ΗΠΑ θα αποκτούσαν πολύ μεγαλύτερα κυριαρχικά δικαιώματα.

Η συρρίκνωση των πάγων σημαίνει ότι ο Αρκτικός Ωκεανός γίνεται πλεύσιμος για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, ενώ το καλοκαίρι το παγοκάλυμμα δεν υπάρχει πλέον στις ρωσικές και καναδικές ακτές.

Η πιο ανεπτυγμένη είναι η Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή, η οποία επικαλύπτει και το Βορειοανατολικό Πέρασμα και εκτείνεται κατά μήκος των αρκτικών ακτών της Ρωσίας από την Ευρώπη έως την Ασία.

Το Βορειοδυτικό Πέρασμα διασχίζει το αρκτικό αρχιπέλαγος του Καναδά, ενώ μια κεντρική αρκτική διαδρομή κατά μήκος του Βόρειου Πόλου αναδύεται επίσης στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, όταν οι πάγοι θα λιώσουν περισσότερο.

Με δυο λόγια, ο παγκόσμιος εμπορικός χάρτης επανασχεδιάζεται, προσθέτοντας διαδρομές που θα μπορούσαν να προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις στη Διώρυγα του Σουέζ και να μειώσουν το ταξίδι από τη Δυτική Ευρώπη στην Ανατολική Ασία σχεδόν στο μισό.

Το 2025 το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων «Istanbul Bridge» έγινε το πρώτο πλοίο τακτικών γραμμών που ταξίδεψε από την Κίνα (Νίνγκμπο) στην Ευρώπη (Φέλιξστοου), σε περίπου 20 μέρες, μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής, την οποία η Κίνα εντάσσει στον «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» (βλ. και «Ριζοσπάστη» 5/9/2025, «Αρκτική: Η Κίνα εγκαινιάζει θαλάσσια διαδρομή προς ευρωπαϊκά λιμάνια»).

Δεδομένα από το Marine Exchange of Alaska δείχνουν ότι το 2024 έγιναν 665 διελεύσεις μέσω του Βερίγγειου Πορθμού, που χωρίζει τη Ρωσία από τις ΗΠΑ (Αλάσκα), σημειώνοντας αύξηση 175% από 242 το 2010.

Η Μόσχα στοχεύει στη χρήση του Βορειοανατολικού Περάσματος από την Ευρώπη στην Ασία «όλο τον χρόνο» και επενδύει μεγάλα ποσά σε πυρηνικά παγοθραυστικά.

Το 2024 η Κίνα ανέπτυξε τρία παγοθραυστικά πλοία στην Αρκτική. Το Πεκίνο προωθεί την κατασκευή υπερσύγχρονων παγοθραυστικών και, κατά τη διάρκεια των 13 ερευνητικών αποστολών στην Αρκτική που έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα, τα πλοία του έχουν δοκιμάσει μεταξύ άλλων μη επανδρωμένα υποβρύχια drones.

«Η ασφάλεια αυτών των ναυτιλιακών οδών απαιτεί στρατιωτική εποπτεία από τα κράτη της Αρκτικής», τονίζουν Ευρωπαίοι διπλωμάτες και συμπληρώνουν:

«Μαζί με τις ευκαιρίες, αυξάνονται και τα οικονομικά κίνητρα για την εξασφάλιση αυτών των πολύτιμων πόρων, οδηγώντας σε αυξημένες εντάσεις σχετικά με τα χωρικά ύδατα και τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες. Για να μην αναφέρουμε τον ανταγωνισμό για τα αλιευτικά δικαιώματα και τα θαλάσσια σύνορα, ο οποίος θα εντείνει περαιτέρω τις γεωπολιτικές διαμάχες».

Η Γροιλανδία «είναι ζωτικής σημασίας για τον Χρυσό Θόλο που χτίζουμε», τόνισε επίσης την περασμένη βδομάδα ο Τραμπ, αναφερόμενος στη δημιουργία της αντιπυραυλικής ασπίδας των ΗΠΑ, ένα τριετές σχέδιο ύψους 175 δισ. δολαρίων.

Φυσικά, οι ΗΠΑ δεν χρειάζεται να καταλάβουν τη Γροιλανδία για να τη συμπεριλάβουν στον «Χρυσό Θόλο», όμως ο πλήρης έλεγχός της θα επέτρεπε ενδεχόμενη παράκαμψη των ΝΑΤΟικών «συμμάχων», δεδομένων και των οξυμένων αντιθέσεων.

Επιπλέον, η Γροιλανδία βρίσκεται στην ταχύτερη διαδρομή πτήσης μεταξύ Ασίας και Βόρειας Αμερικής, για διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους και στρατηγικά βομβαρδιστικά που πετούν από τη μία άκρη του κόσμου στην άλλη.

Για τις ΗΠΑ «η Αρκτική αντιπροσωπεύει την πρώτη και πιο κρίσιμη γραμμή έγκαιρης προειδοποίησης σε περίπτωση σύγκρουσης με τη Ρωσία ή την Κίνα», ανέφερε τον περασμένο μήνα έκθεση των δανέζικων μυστικών υπηρεσιών.

Η Ρωσία «διατηρεί την ικανότητα να αναπτύσσει γρήγορα μαχητικά και βομβαρδιστικά στις βάσεις της στην Αρκτική», γεγονός που θα την καθιστούσε «ικανή να χτυπήσει δυτικούς στόχους σε μεγάλο μέρος της Αρκτικής και του Βόρειου Ατλαντικού σε σύντομο χρονικό διάστημα».

Η δε Κίνα, «ενώ δεν έχει επί του παρόντος στρατιωτική παρουσία στην Αρκτική, στοχεύει να αναπτύξει μια ανεξάρτητη ικανότητα να χειρίζεται τόσο πλοία επιφανείας όσο και υποβρύχια στα ύδατα της Αρκτικής μέσα σε 5-10 χρόνια», σημειώνει η έκθεση.

Αντίστοιχη δυσπιστία για την «ενότητα του ΝΑΤΟ» υπάρχει και στους Ευρωπαίους για τις ΗΠΑ, όμως τα ευρωπαϊκά κράτη «εξαρτώνται» στρατιωτικά από τις ΗΠΑ.

Η ΕΕ και η Βρετανία παρουσιάζουν την «ασφάλεια» στην Αρκτική ως υπόθεση του ΝΑΤΟ, ώστε να εξασφαλίσουν και εκείνοι μερίδιο και λόγο.

«Η ασφάλεια στην περιοχή της Αρκτικής είναι στρατηγικής σημασίας για όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ», ξεκαθάρισε χαρακτηριστικά ο Ολλανδός υπουργός Αμυνας Ρ. Μπρέκελμανς.

Σε ένα τέτοιο φόντο, Γερμανία, Γαλλία, Σουηδία, Νορβηγία, Ολλανδία, Φινλανδία και Εσθονία έστειλαν στρατεύματα στη Γροιλανδία για να συμμετάσχουν στη στρατιωτική άσκηση «Arctic Endurance» («Αρκτική Αντοχή»), που οργανώνεται από τη Δανία και τη Γροιλανδία, σε μια προσπάθεια να αυξηθεί η ΝΑΤΟική στρατιωτική παρουσία στην Αρκτική και να «πειστεί» η Ουάσιγκτον να μην κάνει κίνηση κατάκτησης ή αγοράς του νησιού.

Στόχος είναι η «εδραίωση μιας πιο μόνιμης στρατιωτικής παρουσίας» στη Γροιλανδία, σύμφωνα με τον Δανό υπουργό Αμυνας Τρ. Λ. Πούλσεν.

Τις επόμενες μέρες η αποστολή θα ενισχυθεί με χερσαία, εναέρια και θαλάσσια μέσα, ενώ εξετάζεται και η ανάπτυξη μαχητικών αεροσκαφών «Eurofighter».

Η Ρωσία - που διατηρεί στρατιωτικές βάσεις στην Αρκτική - έκανε λόγο για στρατιωτικοποίηση της Αρκτικής και δήλωσε πως παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην περιοχή.

Συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις γύρω από την ιμπεριαλιστική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ και Ρωσίας στην Ουκρανία, σε μια φάση όπου τα μέλη του ΝΑΤΟ αποφασίζουν σχετικά με τις λεγόμενες «εγγυήσεις ασφαλείας» για το Κίεβο, ενώ Γαλλία και Βρετανία σχεδιάζουν την αποστολή στρατευμάτων «μετά από μια ειρηνευτική συμφωνία» - κάτι που απορρίπτει κατηγορηματικά η Μόσχα.

Ουκρανική αντιπροσωπεία μεταβαίνει το Σαββατοκύριακο στις ΗΠΑ για συνομιλίες σχετικά με τις «εγγυήσεις ασφαλείας» και ένα πακέτο «μεταπολεμικής ανασυγκρότησης» για να επενδύσουν τα αμερικανικά μονοπώλια, σύμφωνα με τον Ουκρανό Πρόεδρο Β. Ζελένσκι, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι τα σχετικά έγγραφα θα μπορούσαν να υπογραφούν στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός την επόμενη βδομάδα.

Η δε Ρωσία θα υποδεχτεί τον απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και τον σύμβουλο του Τραμπ, Τζ. Κούσνερ, μόλις συμφωνηθεί ημερομηνία επίσκεψης.

Πάντως ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντ. Τραμπ κατηγόρησε τον Ουκρανό Πρόεδρο για κωλυσιεργία στις διαπραγματεύσεις. Υποστήριξε ότι ο Ρώσος Πρόεδρος Βλ. Πούτιν είναι «έτοιμος να κλείσει συμφωνία». Ερωτηθείς τι εμποδίζει την πρόοδο των διαπραγματεύσεων, απάντησε «ο Ζελένσκι». «Πρέπει να πείσουμε τον Πρόεδρο Ζελένσκι να την αποδεχτεί», είπε.

Πρόκειται για αντίθετη θέση από αυτή των Ευρωπαίων του ΝΑΤΟ, που κατηγορούν τον Πούτιν ότι δεν θέλει «ειρήνη» και δεν εννοεί στα σοβαρά την εμπλοκή του στις διαπραγματεύσεις.

Παράλληλα η Ρωσία ξεκαθάρισε για άλλη μια φορά ότι θεωρεί απαράδεκτη οποιαδήποτε ανάπτυξη «δυτικών» στρατευμάτων στην Ουκρανία στο πλαίσιο μιας ενδεχόμενης μελλοντικής «ειρηνευτικής συμφωνίας», προειδοποιώντας πως τέτοιες δυνάμεις θα θεωρούνται νόμιμοι στρατιωτικοί στόχοι.

«Γνωρίζοντας πλήρως ότι ένα τέτοιο σενάριο είναι απαράδεκτο για τη Ρωσία, οι Βρετανοί το χρησιμοποιούν ως ακόμη ένα εργαλείο για να υπονομεύσουν την ειρηνευτική διαδικασία», επεσήμανε το ρωσικό ΥΠΕΞ και πρόσθεσε: «Οποιαδήποτε ξένη στρατιωτική δύναμη στην Ουκρανία θα θεωρείται νόμιμος στόχος για τις ρωσικές Ενοπλες Δυνάμεις. Το βρετανικό σκέλος δεν θα αποτελέσει εξαίρεση».

Εξάλλου, το σχέδιο της Βρετανίας να βοηθήσει το Κίεβο να αναπτύξει τον βαλλιστικό πύραυλο «Nightfall» δεν συνιστά βήμα προς την «κατεύθυνση της ειρήνης», τονίζεται.

Η Βρετανία έχει ανακοινώσει σχέδιο ταχείας ανάπτυξης βαλλιστικών πυραύλων εδάφους για την Ουκρανία, με σκοπό να τη βοηθήσει να καταφέρει πιο ισχυρά χτυπήματα εντός της Ρωσίας.

Παράλληλα το Κρεμλίνο χαιρέτισε τις δηλώσεις Ευρωπαίων ηγετών ότι κάποια στιγμή θα πρέπει να ξαναρχίσουν επαφές με τη Ρωσία - δηλώσεις που αντανακλούν την προσπάθεια των Ευρωπαίων του ΝΑΤΟ να αναβαθμίσουν τον ρόλο τους στα ιμπεριαλιστικά παζάρια για την «επόμενη μέρα» των ανταγωνισμών στην Ανατολική Ευρώπη.

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζ. Μελόνι, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμ. Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρ. Μερτς φαίνεται πως προκρίνουν την προώθηση του διαλόγου με τη Μόσχα, με τον Μερτς αυτήν τη βδομάδα να ζητά «ισορροπία στις σχέσεις» με τη Ρωσία. Μάλιστα η Μελόνι πρότεινε τον διορισμό ειδικού απεσταλμένου της ΕΕ για τη Ρωσία και από στελέχη της κυβέρνησής της ακούστηκε το όνομα του Μ. Ντράγκι.

Η εκπρόσωπος της Κομισιόν Π. Πίνιο χαρακτήρισε επίσης τις συνομιλίες με τη Ρωσία αναπόφευκτες «κάποια στιγμή», αλλά «δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί».

Η Μόσχα «παρατήρησε τις δηλώσεις που έγιναν τις τελευταίες μέρες από ορισμένους Ευρωπαίους ηγέτες, συγκεκριμένα από το Παρίσι, τη Ρώμη, ακόμα και το Βερολίνο, όσο περίεργο κι αν φαίνεται, ότι για να διασφαλιστεί η σταθερότητα στην Ευρώπη πρέπει να μιλήσουμε με τους Ρώσους. Αυτό συμβαδίζει απόλυτα με το όραμά μας», σχολίασε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμ. Πεσκόφ.

Σε συνθήκες πολεμικής οικονομίας, ενδοαστικών ανταγωνισμών και ιμπεριαλιστικού πολέμου είναι αναγκαία η συνεχής επαγρύπνηση και ο διαρκής αγώνας ενάντια σε όλες τις συστημικές πολιτικές εμπλοκής στα ιμπεριαλιστικά σχέδια, τα οποία οι πολιτικοί - κομματικοί βραχίονες της αστικής δημοκρατίας προσπαθούν να εξωραΐσουν με μέτρα απατηλής ασφάλειας και κίβδηλης σταθερότητας. Με μέτρα που στοχεύουν αφενός στον εγκλωβισμό των εργατικών και λαϊκών τάξεων, αφετέρου στην υπονόμευση της ταξικής συνείδησης. Και που, συνακόλουθα, επιχειρούν τον εκμαυλισμό του λαϊκού κινήματος με αποϊδεολογικοποιημένες και ανιστόρητες πρακτικές μεταμφίεσης κι εξαπάτησης. Ωστόσο καθημερινά αποδεικνύεται πως η αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία και τα κόμματα που υλοποιούν τις πολιτικές της, αδυνατούν να μεταμφιέσουν τη δικτατορία του κεφαλαίου και, συνακόλουθα, τις εφιαλτικά ευδιάκριτες πτυχές στρατιωτικοποίησης της κοινωνίας κι εκφασισμού του δημόσιου βίου.

Μια από τις κύριες πρακτικές εξαπάτησης είναι η ιμπεριαλιστική εξαγγελία από την ΕΕ του προγράμματος μαμούθ «ReArm Europe» ύψους 800 δισ. ευρώ, που συνοδεύτηκε με προκλητικές μεταμφιέσεις εφησυχασμού, ασφάλειας, σταθερότητας και παραπλάνησης. Δίχως άλλο, κυβερνήσεις - ΝΑΤΟ - ΕΕ συνδιαμορφώνουν αυταρχικά ιδεώδη και ντιρεκτίβες οικονομίας πολέμου μέσω «ReArm Europe», SAFE, «Λευκής Βίβλου», έκθεσης Draghi και «Στρατιωτικού Σένγκεν», υλοποιώντας έτσι ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και, βέβαια, κατευθύνοντας 1 περίπου τρισ. ευρώ στις πολεμικές βιομηχανίες.

Η αγορά τεχνητής νοημοσύνης για την αεροδιαστημική και τους εξοπλισμούς στο Διάστημα αναμένεται να ξεπεράσει τα 44 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2030

Μέσα σε συνθήκες ακραίας φτωχοποίησης και βίαιων ανισοτήτων και, παράλληλα, όξυνσης των ενδοκαπιταλιστικών ανταγωνισμών, τα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα εντείνουν τη συνολικότερη στροφή στην πολεμική οικονομία, προετοιμάζοντας το ενδεχόμενο γενικευμένης στρατιωτικής σύγκρουσης. Εξ ου ενεργειακοί και τεχνολογικοί τομείς, όπως υποδομές μεταφορών και επικοινωνιών, ενσωματώνονται οργανικά στην πολεμική βιομηχανία, μετατρέποντας τη στρατιωτική προπαρασκευή σε σταθερό μηχανισμό τόνωσης της κερδοφορίας. Το βέβαιο είναι πως το αστικό κράτος, λειτουργώντας ως όργανο των μονοπωλίων, κατευθύνει τεράστιες δημόσιες δαπάνες προς τη στρατιωτικο-βιομηχανική παραγωγή, νομιμοποιώντας πολιτικά τις πολεμικές επιλογές.

Στις σημερινές συνθήκες, ο μονοπωλιακός καπιταλισμός εντείνει την οικονομία πολέμου, καθιστώντας τη στρατιωτική παραγωγή θεμελιώδη παράγοντα της οικονομικής του δυναμικής. Ταυτόχρονα, εκτείνει αυτήν την οικονομία σε όλους σχεδόν τους τομείς, μέσω της ενεργειακής, της τεχνολογικής και επιστημονικής εξάρτησης. Είναι φανερό πως ο μονοπωλιακός καπιταλισμός, με τη συγκέντρωση παραγωγής και τεχνολογικής γνώσης στα χέρια υπερεθνικών ομίλων, μετασχηματίζει την τεχνολογική εξέλιξη σε όργανο οικονομικής και στρατιωτικής κυριαρχίας. Η όλη πάντως διαδικασία στρατιωτικοποίησης της τεχνολογίας στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα αποκτά επικίνδυνες διαστάσεις, καθότι η επιστημονική έρευνα, η καινοτομία και η βιομηχανική ανάπτυξη καθοδηγούνται αποκλειστικά από την ολιγαρχία του τραπεζοχρηματιστικού κεφαλαίου και του στρατιωτικο-βιομηχανικού και τεχνολογικού συμπλέγματος. Η σύγχρονη τεχνολογική επανάσταση - από την τεχνητή νοημοσύνη και την κυβερνοασφάλεια μέχρι τη ρομποτική, τη βιοτεχνολογία, τη νευροεπιστήμη και την οπτογενετική - ενσωματώνεται στη στρατηγική της οικονομίας πολέμου. Συνολικά, ο καπιταλισμός στοχεύει να αυτοματοποιήσει το μέλλον με διάφορους τρόπους, στρατιωτικοποιώντας την τεχνολογία.

Ο Marx θεωρούσε την τεχνολογία όχι ως ουδέτερη δύναμη, αλλά μέσο ανθρώπινης παραγωγικότητας και, συνάμα, απόρροια κοινωνικής και ιστορικής ανάπτυξης που διαμορφώνει και διαμορφώνεται από τις κοινωνικές σχέσεις. Στον καπιταλισμό αποτελεί το μέσο για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά του, γεγονός που περιλαμβάνει και τη χρήση της ως όπλου κατά της εργασίας, όπως η καταστολή των απεργιών. Για τον Marx⁴ οι μηχανές είναι «το πιο ισχυρό όπλο για την καταστολή των απεργιών». Γι' αυτό και πρότεινε «να γραφτεί μια αρκετά μεγάλη ιστορία των εφευρέσεων που έγιναν από το 1830 και μετά, με μοναδικό σκοπό τον εφοδιασμό του κεφαλαίου με όπλα ενάντια στις εξεγέρσεις της εργατικής τάξης» (σελ. 410 και 411).

Γενικά, ο Marx έβλεπε τον πόλεμο ως συνέχεια της καπιταλιστικής πολιτικής, που καθοδηγείται από την επιδίωξη του κέρδους, των αγορών και των πόρων, καθιστώντας όλους τους καπιταλιστικούς πολέμους αντιδραστικούς από όλες τις πλευρές. Η τεχνολογία και ο πόλεμος δεν αποτελούν ξεχωριστά ζητήματα για τον Marx, αλλά αλληλένδετα μέσω της τάσης του καπιταλιστικού συστήματος για επέκταση και έλεγχο. Επιπρόσθετα, η ανάλυση της τεχνολογίας στα κείμενά του, όπως το «Απόσπασμα για τις Μηχανές» στα Grundrisse⁵, έχει διορατική και διαχρονική αξία. Ειδικότερα, η περιγραφή του για το «αυτόματο σύστημα μηχανών» ως την «πιο πλήρη, πιο επαρκή μορφή» μηχανών, φέρνει στον νου εικόνες ρομποτικής και Τεχνητής Νοημοσύνης από τον 21ο αιώνα.

O Engels στην επιστολή του⁶ προς τον W. Borgius ενσωμάτωσε την τεχνολογία στον ιστορικό υλισμό, προσθέτοντας πέραν των οικονομικών σχέσεων και άλλους παράγοντες (γεωγραφία, παράδοση, εξωτερικό περιβάλλον) ως την αντικειμενικά «αποφασιστική βάση» της Ιστορίας. Για τον Engels ο ιστορικός υλισμός δεν είναι μια απλή περίπτωση «οικονομικού ντετερμινισμού», αλλά μια πιο σύνθετη επιστημονική θεωρία, όπου οι οικονομικοί παράγοντες αποτελούν μεν την πρωταρχική βάση για την κοινωνική ανάπτυξη, ωστόσο αλληλεπιδρούν με άλλες κοινωνικές και υλικές δυνάμεις.

2. Ενσωμάτωση της νευροεπιστήμης στην οικονομία πολέμου

Καθώς το αστικό κράτος κατευθύνει τους πόρους στη στρατιωτική παραγωγή, ώστε να διαχειριστεί κρίσεις και εσωτερικές αντιφάσεις του καπιταλισμού, η οικονομία πολέμου αποκτά μόνιμα χαρακτηριστικά διαπερνώντας σύγχρονους επιστημονικούς τομείς, όπως είναι ο τομέας της νευροεπιστήμης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ανθρώπινος εγκέφαλος γίνεται απαραίτητος για την οικονομία πολέμου, η οποία απαιτεί ολοένα και περισσότερη γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική εμπειρογνωμοσύνη. Η νευροεπιστήμη χρησιμοποιείται στην πολεμική βιομηχανία. Επομένως εγείρονται σημαντικά ζητήματα, καθώς οι εφαρμογές της περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τη δημιουργία «διεπαφών ανθρώπου - μηχανής», με στόχο την ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων, γνωστών ως «νευρο-όπλων». Επιπλέον, η ραγδαία πρόοδος της νευροεπιστήμης και των αντίστοιχων τεχνολογιών της μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία «υπερστρατιωτών», για τη σύνδεση του ανθρώπινου εγκεφάλου με οπλικά συστήματα ή, ακόμα, για τη διαχείριση και τον έλεγχο ομάδων, προσώπων και ηγετών. Μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί σε μη κινητικούς ή/και κινητικούς τομείς, όπως και σε πτυχές γενετικών τεχνικών, άμεσα συνδεδεμένων με πολεμικές επιχειρήσεις και υπηρεσίες πληροφοριών. Ειδικότερα η παραγωγή και η χρήση της από μονοπωλιακούς ομίλους και πολυεθνικές επιχειρήσεις αποτελεί εργαλείο εξουσίας του κεφαλαίου με γνώμονα το κέρδος και, βέβαια, τον έλεγχο και την καταστολή της εργατικής - λαϊκής πάλης.

Διόλου τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια γίνεται λόγος για τη «νευροβιοοικονομία». Πρόκειται για νεοφυή τομέα της καπιταλιστικής οικονομίας, που χρησιμοποιεί τη νευροεπιστήμη και τη νευροτεχνολογία μετατρέποντας τις εγκεφαλικές λειτουργίες, τα δεδομένα και τις γνώσεις για εμπορικούς και στρατιωτικούς σκοπούς. Συνδεδεμένη με τη «νευροβιοοικονομία» και τις νευροεπιστήμες είναι και η οπτογενετική, που συνδυάζει την οπτική (φως) και τη γενετική για τον έλεγχο και τη μελέτη της δραστηριότητας συγκεκριμένων νευρώνων ή κυτταρικών ομάδων στο νευρικό σύστημα. Πρόκειται για αναπτυσσόμενο τομέα χρήσης γενετικών τεχνικών. Συνολικά στην οπτογενετική το φως χρησιμοποιείται για έλεγχο και τροποποίηση των νευρώνων μέσα από τεχνικές που αλλάζουν ακόμα και τον εγκέφαλο. Πρόδηλα αυτές οι τεχνικές επανασημασιολογούν τους όρους της καπιταλιστικής χειραγώγησης. Αλλωστε ο καπιταλισμός δεν έχει ως κίνητρο τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων. Καθώς αποκλειστικό του κίνητρο είναι η επέκταση και η κερδοφορία, εμπορευματοποιεί και, παράλληλα, στρατιωτικοποιεί την επιστημονική έρευνα. Για παράδειγμα, η παγκόσμια αγορά τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται⁷ να φτάσει τα 3,5 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2033. Η δε αγορά τεχνητής νοημοσύνης για την αεροδιαστημική και τους εξοπλισμούς στο Διάστημα αναμένεται να ξεπεράσει τα 44 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2030.

Είναι φανερό πως η παραγωγή, συγκέντρωση και εφαρμογή τεχνο-επιστημονικής γνώσης από μονοπωλιακούς ομίλους και πολυεθνικές επιχειρήσεις ενσωματώνεται στην οικονομία πολέμου που, συνακόλουθα, οδηγεί σε μια «νευροβιοοικονομία», όπου η γνωστική επιστήμη ευθυγραμμίζεται με τη στρατιωτικοποίηση της επιστημονικής έρευνας και της τεχνολογίας. Η εφαρμογή της οπτογενετικής στους διαστημικούς στρατιωτικούς εξοπλισμούς αποτελεί παράδειγμα στρατιωτικοποίησης της νευροεπιστήμης.

Ειδικά το ΝΑΤΟ, στη Σύνοδο Κορυφής της Μαδρίτης (20-30/06/2022) υιοθέτησε ένα έγγραφο στρατηγικής, βάσει του οποίου στρατιωτικοποιεί την επιστήμη και, ταυτόχρονα, την πολιτική της ευρωπαϊκής ηπείρου, σχεδιάζοντας παράλληλα κλιμάκωση του πολέμου σε διάφορες περιφέρειες ανά την υφήλιο. Στο συνέδριο «Quantum Conference» της Κοπεγχάγης το 2023, ο τότε γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, μίλησε για υιοθέτηση νέων τεχνολογιών μέσα από συνεργασίες δημόσιου, ιδιωτικού και ακαδημαϊκού τομέα.

Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το Διάστημα πρέπει να σημειωθεί πως τον Μάη του 2018, το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο (NAC) υιοθέτησε την πολιτική διαστημικής υποστήριξης του ΝΑΤΟ σε επιχειρήσεις. Τον δε Ιούνη του 2019 διατυπώθηκε η νέα διαστημική πολιτική της ευρωατλαντικής λυκοσυμμαχίας στη σύνοδο υπουργών Αμυνας στις Βρυξέλλες, που τον Νοέμβρη του 2019 οδήγησε στην ανακήρυξη του Διαστήματος ως πέμπτου τομέα δραστηριοτήτων του ΝΑΤΟ⁸.

3. Το Διάστημα ως νέο ιμπεριαλιστικό πεδίο

Η στρατιωτικοποίηση του Διαστήματος με πυρήνα τα αντιδορυφορικά όπλα (ASAT), τις τεχνολογίες αιχμής τύπου Τεχνητής Νοημοσύνης και τις εφαρμογές των νευροεπιστημών αντιπροσωπεύει την έκταση του καπιταλιστικού ελέγχου σε νέο στάδιο ανάπτυξης. Είναι προφανές πως η συνθετότητα της όλης κατάστασης εντείνεται, αποκαλύπτοντας παράλληλα την απάνθρωπη επιχείρηση του ιμπεριαλισμού να επιβάλει, μέσα από την οικονομία πολέμου, τη στρατιωτικοποίηση του Διαστήματος.

Ο Λένιν⁹ ανέλυσε την ουσία και τις νομοτέλειες του ιμπεριαλισμού στο έργο του, πιστεύοντας ότι «μπορεί και πρέπει να δοθεί διαφορετικός ορισμός του ιμπεριαλισμού, αν πάρουμε υπόψη (....) την ιστορική θέση του δοσμένου σταδίου του καπιταλισμού σε σχέση με τον καπιταλισμό γενικά». Για τον Λένιν ο ιμπεριαλισμός δεν είναι ένα στατικό φαινόμενο, αλλά μια εξελικτική διαδικασία που πρέπει να αναλύεται στο πλαίσιο της συγκεκριμένης ιστορικής του κατάστασης, λαμβάνοντας υπόψη τη σχέση με τον καπιταλισμό στο σύνολό του. Η λενινιστική θεωρία για τον ιμπεριαλισμό βοηθά να κατανοηθεί και να ερμηνευτεί η στρατιωτικοποίηση και οπλοποίηση του Διαστήματος.

Πρέπει επομένως να μελετήσουμε πιο βαθιά την επέκταση του ιμπεριαλισμού στον διαπλανητικό χώρο, αφού μεταξύ άλλων εμπεδώνει μια διαστημική οικονομία (γνωστή ως NewSpace), που στηρίζεται στο σύμπλεγμα «πολεμική βιομηχανία - κολοσσοί τεχνολογίας - πολεμική βιομηχανία - έρευνα/πανεπιστήμια». Για παράδειγμα, η συνέργεια μεταξύ των επιστημών του εγκεφάλου και της διαστημικής βιομηχανίας πολέμου, που αναπτύσσεται ραγδαία μέσω της νευροτεχνολογίας, περιλαμβάνοντας εφαρμοσμένους τομείς διεπαφών εγκεφάλου - υπολογιστή. Και ακόμα: Η οπτογενετική ενισχύει τη στρατιωτική βιομηχανία Διαστήματος μέσω της οπλοποίησης της νευροτεχνολογίας, εγείροντας έτσι επικίνδυνα ζητήματα, όπως είναι οι έλεγχοι των νευρωνικών κυκλωμάτων. Λόγου χάρη, η πλατφόρμα OptoGeneSat της NASA χρησιμοποιεί οπτογενετική τεχνολογία για τον χειρισμό γονιδιακής έκφρασης και κυτταρικών διεργασιών. Γενικά, η υπό εξέλιξη οπλοποίηση της οπτογενετικής συνδέεται με τη χειραγώγηση και τον ελέγχο του ανθρώπινου εγκεφάλου και, ευρύτερα, του κοινωνικού ελέγχου.

Συνολικά η νευροτεχνολογία - όπως και κάθε τεχνολογία - δεν είναι ουδέτερη. Αποτελεί εργαλείο ενίσχυσης του αστικού κράτους, αφού οι χειραφετητικές χρήσεις αυτών των επιστημών παραμένουν υποταγμένες στον μονοπωλιακό καπιταλισμό. Η κατανόηση λοιπόν της ανάπτυξης της νευροεπιστήμης και της οπτογενετικής στη διαστημική εξοπλιστική βιομηχανία αναδεικνύει τις δομικές, υλικές και ιδεολογικές δυναμικές που διαμορφώνουν την επιστημονική έρευνα στο πλαίσιο της σημερινής ιστορικής κατάστασης του ιμπεριαλισμού, όπου οι ψηφιακές και κβαντικές τεχνολογίες αλλά και οι νευροεπιστήμες εργαλειοποιούνται, διευρύνοντας στο σημερινό στάδιο του ιμπεριαλισμού τη χωρική διάσταση της Φύσης. Αν, επομένως, η Γη στα «Grundrisse» αποτυπώνεται από τον Μαρξ ως «εργαστήριο» και «αρχέγονη προϋπόθεση της παραγωγής» ή ως «πρωταρχική εργαλειοαποθήκη» («Κεφάλαιο»), τότε καταλαβαίνουμε τι μπορεί να σημαίνουν οι διαστημικοί πόροι. Αντιλαμβανόμαστε τι ακριβώς σηματοδοτούν οι τεχνολογίες και οι υποδομές που προκύπτουν από την αυξανόμενη εξάρτηση από τα διαστημικά «περιουσιακά» στοιχεία επικοινωνίας, πλοήγησης, οπτογενετικής έρευνας και κβαντικών εξοπλισμών.

Κατανοείται λοιπόν καλύτερα πως «νευροβιοοικονομία» και νευροεπιστήμες είναι στην υπηρεσία της οικονομίας πολέμου και, κατ' επέκταση, του ιμπεριαλισμού. Ας σημειωθεί πως τα τελευταία χρόνια πολλά κρατικά επενδυτικά ταμεία (ΚΕΤ) - με περιουσιακά στοιχεία περίπου 13,7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων - επενδύουν στη νευροεπιστήμη, κυρίως μέσω τομέων βιοεπιστημών και βιοτεχνολογίας. Πέραν τούτων, η «Morgan Stanley» εκτιμά ότι η παγκόσμια διαστημική οικονομία / βιομηχανία (γνωστή ως NewSpace) θα δημιουργήσει μέχρι το 2040 έσοδα πέραν του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων. Ειδικότερα, οι παγκόσμιες επενδύσεις στην αεροδιαστημική και στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς Διαστήματος ανέρχονται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, με το συνολικό μέγεθος της αγοράς να εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια μέχρι το 2029. Η εν λόγω οικονομία, ως συστατικό στοιχείο της οικονομίας πολέμου, δεν αποτελεί παρέκκλιση ή/και προσωρινό φαινόμενο, αλλά δομικό χαρακτηριστικό του ιμπεριαλιστικού σταδίου στρατιωτικοποίησης του Διαστήματος, όπου ο ενδομονοπωλιακός ανταγωνισμός, σε διαπλανητικό πλέον επίπεδο, διαμορφώνει ένα σύνθετο όσο και ιεραρχικό σύστημα ανισότιμης αλληλεξάρτησης και προνομίων, με θύμα την παγκόσμια εργατική τάξη. Σε κάθε περίπτωση, σημαίνει νέες θυσίες της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων για τη θωράκιση της καπιταλιστικής κερδοφορίας, τσεκούρι στις κοινωνικές δαπάνες, όπως και νέας κοπής χαράτσια αλλά και αντιδραστικά προαπαιτούμενα, όπως καταγράφονται στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ 2028 - 2034. Και αντικατοπτρίζονται στα 131 δισεκατομμύρια ευρώ που αφορούν το σκέλος «Αμυνας και Διαστήματος» στο πλαίσιο του Ταμείου Ανταγωνιστικότητας.

Πορεία πολέμου, επομένως, χαράσσει συστηματικά η ΕΕ μέσα από τις αλληλοεξαρτώμενες σχέσεις της οικονομίας πολέμου και της επιστημονικής έρευνας νευροεπιστημών. Οι συγκεκριμένες επενδύσεις, συνδυάζοντας την επιστήμη δεδομένων με τη νευροτεχνολογία, στοχεύουν όχι στην προστασία, λόγου χάρη, της υγείας, αλλά στην παράταση των ωραρίων εργασίας.

Ο Μαρξ συνέδεσε τις μηχανές με την επέκταση του ωραρίου εργασίας, υποστηρίζοντας («Οικονομικά Χειρόγραφα 1861-63») ότι ενώ οι μηχανές μπορούν θεωρητικά να μειώσουν τον χρόνο εργασίας, οι καπιταλιστές τις χρησιμοποιούν για να εντείνουν την εργασία και να παρατείνουν την εργάσιμη ημέρα, ώστε να μεγιστοποιήσουν το κέρδος, αντιμετωπίζοντας τους εργάτες ως εξαρτήματα μηχανών.

4. Σοσιαλισμός - κομμουνισμός για την ανατροπή του καπιταλισμού

Μέσα σε συνθήκες όξυνσης των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων, όπου εκτείνονται νεοφυείς μέθοδοι καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και εντείνονται οι νόμοι ανισόμετρης ανάπτυξης, η πολιτική που υλοποιείται από τις αστικές κυβερνήσεις στην Ελλάδα αποκαλύπτει την ενδιάμεση θέση του ελληνικού καπιταλισμού στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα και τις ισχυρές εξαρτήσεις από τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Οι περί «αναγκαστικής εφαρμογής» ευρωατλαντικές ντιρεκτίβες και, συνάμα, οι περί «εθνικού καθήκοντος» κορόνες δεν είναι τίποτα περισσότερο παρά συνειδητή πολιτική επιλογή του αστικού πολιτικού συστήματος συνολικά, με στόχο να αποκρύψει με ψευδή αφηγήματα την εξαρτημένη θέση της Ελλάδας στο ιμπεριαλιστικό μπλοκ και τα οφέλη που αυτή η εξάρτηση κομίζει στην ελληνική οικονομική ολιγαρχία. Αλλωστε, όλη η αστική προπαγάνδα επιχειρεί να εγκλωβίσει εργατικές και λαϊκές δυνάμεις στα πεδία της κυρίαρχης πολιτικής. Στόχος πάντοτε είναι να ενισχυθεί η χειραγώγηση και η υποταγή στα συμφέροντα της αστικής τάξης.

Εν μέσω αυτών των εξελίξεων, εργατική τάξη και εργαζόμενοι στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη, βιώνουν την επιδείνωση των όρων ζωής τους. Οχι τυχαία, 2,74 εκατ. άτομα στη χώρα διαβιώνουν υπό συνθήκες κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Πέραν ωστόσο από την ακραία φτωχοποίηση και τον κοινωνικό αποκλεισμό, καταγράφεται ένταση της ενεργειακής φτώχειας και των ανισοτήτων. Για παράδειγμα, το 1% των πλουσιότερων τάξεων κατέχει περίπου το ένα τέταρτο (25%) του συνολικού πλούτου της Ελλάδας, ενώ το 5% των πλουσίων το 44,2%. Από την άλλη, υπάρχουν ματωμένα πλεονάσματα σε βάρος συνταξιούχων, ανέργων, ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, ενώ υπολογίζεται πως την περίοδο 2019 - 2023 χάθηκαν περίπου 180.000 πρώτες κατοικίες. Ομως την ίδια ώρα η κυβέρνηση και το αστικό πολιτικό σύστημα της χώρας ενισχύουν την πολεμική οικονομία. Πρωταγωνιστούν ή/και πρωτοστατούν στη διάθεση κεφαλαίων για εφαρμογή των ευρωατλαντικών σχεδιασμών, ακόμα και στην εφαρμογή ΝΑΤΟικών προτύπων στη στρατιωτικοποίηση της πολιτικής προστασίας, αλλά και στη διαμόρφωση της στρατιωτικοποίησης της ευρωπαϊκής πολιτικής Διαστήματος.

Το ΚΚΕ, παρά τις συνθήκες αρνητικού συσχετισμού, είναι το μόνο κόμμα που παλεύει με συνέπεια για την ανατροπή του καπιταλισμού. Για την ανατροπή της εξαγγελθείσας από το ευρωενωσιακό σύστημα «κουλτούρας πολέμου». Σύστημα που διαθέτει δισεκατομμύρια στην πολεμική βιομηχανία μέσω του EDIP (Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανίας), μετατρέποντας τις χώρες σε στρατιωτικά πεδία, με τραγικές συνέπειες για τους λαούς.

Απέναντι σε αυτές τις συνθήκες, η αφομοίωση του διαλεκτικού και ιστορικού υλισμού, της μαρξιστικής - λενινιστικής κοσμοθεωρίας, αποτελεί στέρεο και σταθερό φιλοσοφικό πυλώνα για την ταξική ανάλυση όλων αυτών των εξελίξεων. Με τη μαρξιστική - λενινιστική κοσμοθεωρία δυναμώνεται η ιδεολογικοπολιτική δεινότητα του ΚΚΕ σε καθημερινή βάση για την ταξική πάλη με αντικαπιταλιστική και αντιιμπεριαλιστική κατεύθυνση.

Γι' αυτό οι Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ για το 22ο Συνέδριο αποκτούν ειδικό βάρος για τη διαμόρφωση της αντικαπιταλιστικής - αντιμονοπωλιακής συμμαχίας. Διαμορφώνουν επίσης ένα ισχυρό ρεύμα ιδεολογικής και πολιτικής διαπάλης και, ταυτόχρονα, επαναστατικής κατεύθυνσης ως απάντηση στον αντικομμουνισμό, όπως και στις διάφορες ανορθολογικές και αντιεπιστημονικές θεωρίες των αστικών σχολών σκέψης, που μεταμφιέζοντας την οικονομία πολέμου, συγκαλύπτουν την επικίνδυνη κλιμάκωση των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και των πολεμικών συγκρούσεων.

Οι Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ αναδεικνύουν ξεκάθαρα πως ακριβώς η «υπαγωγή πολλών κλάδων στην οικονομία πολέμου» έχει αντιδραστική κατεύθυνση. Ενάντια λοιπόν στην αντιδραστική κατεύθυνση, στα νέα «υπερμνημόνια» πολεμικής προετοιμασίας, ενάντια στην αστική στρατηγική της στρατιωτικοποίησης της Εκπαίδευσης, του Διαστήματος, της τεχνολογίας και της οικονομίας, είναι ο ταξικός αγώνας, στον οποίο πρωταγωνιστεί το ΚΚΕ.

Με σημείο αναφοράς τις Θέσεις του ΚΚΕ και το επαναστατικό του Πρόγραμμα, δυναμώνουμε μεθοδικά την καθημερινή πάλη και δράση για να οργανωθεί η λαϊκή συμμαχία στο κάλεσμα της Ιστορίας για τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό.

Βιβλιογραφία:

1. The European Anti-Poverty Network-EAPN (2025): Eurostat updated poverty and social exclusion statistics for the EU in May 2025. May 6, 2025. https://www.eapn.eu/eurostat-updated-poverty-and-social-exclusion-statistics-for-the-eu-in-may-2025

2. G20 (2025): Extraordinary Committee of Independent Experts on Global. Commissioned by the G20 South Africa Presidency. November 2025. https://g20.org/wp-content/uploads/2025/11/2-G20-Global-Inequality-Report-Full-and-Summary.pdf#:~:text=Box:%20Some%20key%20facts%20on%20inequality%20However%2C,captured%20by%20the%20bottom%20half%20of%20humanity.

3. PMNCH (2024): New WHO report reveals governments deprioritizing health spending. https://pmnch.who.int/news-and-events/news/item/12-12-2024-new-who-report-reveals-governments-deprioritizing-health-spending

4. Marx, K. (1867/1967): Capital (vol 1). New York: International Publishers.

5. Marx, Karl (1973): Grundrisse. Harmondsworth: Penguin.

6. Engels Friedrich (1968): Engels to Borgius in Marx and Engels Correspondence. Translated: Donna Torr; Ιnternational Publishers. https://www.marxists.org/archive/marx/works/1894/letters/94_01_25.htm#:~:text=(1)%20What%20we%20understand%20by,forward%20more%20than%20ten%20universities.

7. Grand View Research (2025): Artificial Intelligence Market To Reach $3,497.26 Billion By 2033. https://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2025-11/67035480-grand-view-research-inc-ai-market-poised-to-hit-dollar-3-5-trillion-by-2033-powered-by-31-5-annual-growth-grand-view-research-008.htm

8. Boffey Daniel (2019): Nato leader identifies space as the next 'operational domain'. The Guardian. Wed 20 Nov 2019 https://www.theguardian.com/world/2019/nov/20/nato-identifies-space-as-next-operational-domain

9. Β. Ι. Λένιν (1987): Απαντα. Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα.