Από τον ιστορικό περίπατο στις βιομηχανίες κλωστοϋφαντουργίας

Το Σάββατο 25 Απρίλη στον αύλειο χώρο του Εργατικού Κέντρου στη Νάουσα έγινε η κεντρική εκδήλωση, με μαζική παρουσία του εργαζόμενου λαού της πόλης. Μίλησαν ο Νίκος Νατζμέ, πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ημαθίας «Γιώργος Βουτυράς», και χαιρέτισαν η Δόμνα Γεωργιάδου, εγγονή του Γιώργου Βουτυρά, και ο Χαράλαμπος Μωυσίδης, εγγονός του προέδρου των αρτεργατών Νάουσας, συναγωνιστή του Βουτυρά και μάρτυρα της δολοφονίας του. Η εκδήλωση έκλεισε με μουσικό πρόγραμμα με εργατικά - λαϊκά τραγούδια που ερμήνευσαν ο Νίκος Σκεντερίδης, ο Σίμος Παραλίκας και ο Ν. Νατζμέ.

Η συνέχεια δόθηκε την Κυριακή 26 Απρίλη με τον ιστορικό περίπατο στις βιομηχανίες κλωστοϋφαντουργίας της Νάουσας, και στη συνέχεια με ξενάγηση στο Μουσείο Βιομηχανικής Κληρονομιάς.

Η εκδήλωση του Σαββάτου ξεκίνησε με αφηγηματικό δρώμενο που παρουσίασε τα γεγονότα τα οποία συγκλόνισαν την τοπική κοινωνία και ξεσήκωσαν την εργατική τάξη.

Ηταν Τετάρτη 17 Απρίλη 1946, γύρω στις 10 το πρωί, όταν ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Νάουσας, κλωστοϋφαντουργός Γιώργος Βουτυράς, την ώρα που πήγαινε στο Εγατικό Κέντρο, έπεσε νεκρός από τις σφαίρες του Χίτη Αχιλλέα Αντωνίου.

Η δολοφονία ξεσήκωσε κύμα αγανάκτησης στους εργάτες της Νάουσας, της Εδεσσας και της Θεσσαλονίκης και κηρύχθηκαν απεργίες διαμαρτυρίας. Η αστυνομία της Νάουσας απαγόρευσε να γίνει δημόσια η κηδεία του θύματος, ενώ συγχρόνως εξαπέλυσε άγρια τρομοκρατία σε ολόκληρη την πόλη. Η Νάουσα ξαναζούσε τις μέρες της φασιστικής κατοχής.

«Το να βγει ο Βουτυράς από τη μέση ήταν μονόδρομος για τους εθνικιστές και τους τραμπούκους», ανέφερε στον χαιρετισμό της η εγγονή του, Δ. Γεωργιάδου, και έπειτα μίλησε για τις αφηγήσεις της μητέρας της σχετικά με τα βασανιστήρια που υπέστη όλη η οικογένεια. «Ούτε τρεις μήνες μετά τη δολοφονία του οι δύο κόρες του, Μαρία και Βικτωρία, 14 και 19 ετών αντίστοιχα, και η θεία τους, αδελφή της μητέρας τους, Σωτηρία, συνελήφθησαν και υπέστησαν βασανιστήρια, φάλαγγα μεταξύ άλλων, στο αστυνομικό τμήμα της Νάουσας. Την 1η Οκτωβρίου η Μαρίνα συνελήφθη και πάλι και έμεινε για τρεις μήνες στο αστυνομικό τμήμα Γιαννιτσών, ενώ το κυνήγι της οικογένειας συνεχίστηκε και στη Θεσσαλονίκη, όπου η γιαγιά μας η Δόμνα βρέθηκε με τα παιδιά της μετά τη δολοφονία του άνδρα της.

Το 1951 πέθανε ο γιος του, Μιχάλης Βουτυράς, φοιτητής Ιατρικής και δημοσιογράφος στη "Λαϊκή Φωνή" στη Θεσσαλονίκη, ο οποίος είχε συλληφθεί ως δήθεν ύποπτος για τη δολοφονία του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζ. Πολκ. Η σύλληψή του δείχνει την προσπάθεια της χωροφυλακής να "κλείσει" την υπόθεση μέσω της ενοχοποίησης στελεχών του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη. Μετά από τρίμηνη απομόνωση αναγκάστηκαν να τον αφήσουν ελεύθερο, προκειμένου να μην πεθάνει στη φυλακή, καθώς είχε κλονισμένη υγεία.

Παρά τα βασανιστήρια και τις ταλαιπωρίες, η οικογένεια Βουτυρά κράτησε ψηλά το κεφάλι. (...) Η γυναίκα του και τα παιδιά του κράτησαν ακέραιη τη μνήμη του και μεταλαμπάδευσαν σε εμάς τα ιδανικά του».

Ο Χ. Μωυσίδης, εγγονός του προέδρου των αρτεργατών Νάουσας, στον δικό του χαιρετισμό ανέφερε μεταξύ άλλων: «Αυτό που τιμάμε σήμερα δεν είναι μόνο η μνήμη ενός ανθρώπου. Είναι η σύγκρουση δύο κόσμων - του κόσμου της εκμετάλλευσης και του κόσμου της συλλογικής χειραφέτησης». Αυτή η υπόθεση, συνέχισε, «είναι προσωπική με έναν τρόπο που δεν αφήνει περιθώριο για ουδετερότητα. Ο παππούς μου, Χαράλαμπος Μωυσίδης, δεν ήταν απλώς μάρτυρας στη δίκη του 1947. Ηταν παρών τη στιγμή της δολοφονίας. Ηταν δίπλα στον Γιώργο Βουτυρά, μιλούσαν και όταν έπεσαν οι πυροβολισμοί, το αίμα του Βουτυρά έπεσε πάνω του».

Αναφέρθηκε επίσης στην προσπάθεια τρομοκράτησης του παππού του. «Του είπαν ξεκάθαρα: "Την ίδια τύχη θα έχεις με τον Βουτυρά... 'Η θα πας στο δικαστήριο και θα πεις «δεν είδα, δεν άκουσα», ή φύγε τώρα από τη Νάουσα"».

Κλείνοντας τόνισε ότι η ιστορία ανθρώπων όπως ο Βουτυράς «είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που βρέθηκε απέναντι σε μια εξουσία που δεν ανεχόταν την οργάνωση, τη φωνή, τη διεκδίκηση. (...) Ο Βουτυράς δεν ανήκει στο παρελθόν. Ανήκει σε κάθε στιγμή που ένας άνθρωπος σηκώνεται και λέει "ως εδώ". Και τότε η ιστορία δεν τελειώνει. Συνεχίζεται από εμάς».

«Ο Γιώργος Βουτυράς συγκαταλέγεται ανάμεσα στους χιλιάδες πρωτοπόρους αγωνιστές - συνδικαλιστές που όπως και στην πόλη μας, τη Νάουσα, έτσι και σε ολόκληρη τη χώρα δεν συμβιβάστηκαν με το άδικο, την εκμετάλλευση, δεν φοβήθηκαν τα αφεντικά, δεν λογάριασαν το μίσος των βιομηχάνων, την κρατική και παρακρατική καταστολή», τόνισε ο Ν. Νατζμέ.

Και πρόσθεσε: «Αυτή του η ηρωική στάση αποτελεί παρακαταθήκη για εμάς σήμερα, και παράδειγμα από το οποίο αντλούμε δύναμη για να συνεχίσουμε τους καθημερινούς αγώνες για τη ζωή και τα δικαιώματα της εργατικής τάξης στον δρόμο για την οριστική απαλλαγή από τις αιτίες της εκμετάλλευσης, των πολέμων, της προσφυγιάς και της φτώχειας.

Γιατί σήμερα είναι ανάγκη τα σωματεία να δυναμώσουν, να δημιουργηθούν νέα σε κάθε χώρο δουλειάς, με τη συμμετοχή της νεολαίας, που είναι η αυριανή βάρδια της εργατικής τάξης.

Ειδικά σήμερα, σε έναν κόσμο που φλέγεται, μόνο η οργανωμένη εργατική τάξη και ο λαός μπορούν να βάλουν τη σφραγίδα τους και να γείρουν το τιμόνι προς την κατεύθυνση των δικών τους συμφερόντων.

Αυτό διδάσκει η στάση του Γιώργου Βουτυρά, η οποία υπήρξε σε μια συγκεκριμένη περίοδο στην οποία μέσα από τις φλόγες και τις φουρτούνες η εργατική τάξη και ο λαός μετατράπηκαν σε γίγαντες και πρωταγωνιστές στη ζωή, τα έβαλαν με θεούς και δαίμονες μετρώντας μεγάλες κατακτήσεις και έριξαν το λίπασμα για τις επόμενες γενιές».

Στη συνέχεια αναφέρθηκε στην ανάπτυξη της κλωστοϋφαντουργίας στη Νάουσα, που συνέβαλε στη συγκέντρωση της εργατικής τάξης και στην ανάπτυξη του συνδικαλιστικού κινήματος την εποχή πριν τη δικτατορία του Μεταξά, κάτι που ανησυχούσε τους βιομηχάνους και τις κρατικές αρχές. Επίσης στις παρεμβάσεις της βασιλομεταξικής κυβέρνησης για να χτυπηθεί το κίνημα, που όμως δεν κατάφεραν να καταστείλουν τα ταξικά σωματεία και τους πρωτοπόρους συνδικαλιστές.

Μίλησε ακόμα για τον ρόλο των σωματείων μέσα στη φωτιά του Β' Παγκοσμίου ιμπεριαλιστικού Πολέμου, τις κινητοποιήσεις, τις διαδηλώσεις και τις απεργίες που έγιναν την κατοχική περίοδο.

Στάθηκε στη μεγάλη απεργία των κλωστοϋφαντουργών στη Νάουσα το 1945, για τη ματαίωση της απόφασης του Λαναρά να μεταφέρει τα μηχανήματα των εργοστασίων του στην Αθήνα, απεργία η οποία μετατράπηκε σε παλλαϊκή. Επίσης στη λειτουργία των εργοστασίων από την Επιμελητεία του Αντάρτη και στην επαναφορά τους στο προηγούμενο καθεστώς λειτουργίας, μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Βάρκιζας.

Μίλησε για το κλίμα τρομοκρατίας που ακολούθησε και ξεσήκωσε νέο κύμα λαϊκών εκδηλώσεων, για τον αγώνα της εργατικής τάξης να βάλει φρένο στην επέκταση του τρομοκρατικού οργίου.

Και ολοκληρώνοντας την ομιλία του σημείωσε: «Μέσα στο καμίνι της πάλης αναδείχθηκαν ηγέτες όπως ήταν ο Γιώργος Βουτυράς. Από τους καθημερινούς αγώνες τους μαζί με τους εργαζόμενους και τον λαό, τρόμαξαν την εργοδοσία, το κράτος, μέχρι και τις αρχές της ναζιστικής κατοχής και τους ντόπιους συνεργάτες τους, και απελευθέρωσαν την Ελλάδα με το όπλο στο χέρι.

(...) Σήμερα, σε έναν κόσμο που φλέγεται, 80 χρόνια από τη δολοφονία του Γιώργη Βουτυρά, 140 χρόνια από την ηρωική Εργατική Πρωτομαγιά, διδασκόμαστε, παίρνουμε δύναμη συνεχίζοντας τον αγώνα μέσα από τα σωματεία μας ενάντια στην εκμετάλλευση, στους πολέμους τους, στη φτώχεια και την προσφυγιά».