Από τις μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις λαού και νεολαίας το 2007 που ακύρωσαν την προσπάθεια αναθεώρησης του άρθρου 16

Μέσα στις επιδιώξεις της κυβέρνησης της ΝΔ είναι να δοθεί συνταγματική κατοχύρωση σε μια σειρά αντιλαϊκές τομές, όπως είναι και ο - καταδικασμένος από την πανεπιστημιακή κοινότητα - νόμος Πιερρακάκη, που έφερε τα ιδιωτικά «πανεπιστήμια» ως παραρτήματα αλλοδαπών πανεπιστημίων και ψηφίστηκε παρά το ότι το άρθρο 16 του Συντάγματος με σαφήνεια ορίζει: «Η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση» και ότι «η σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται».

Η παραβίαση του άρθρου 16, που πήρε και τη βούλα του ΣτΕ με επίκληση στο ευρωενωσιακό δίκαιο - και ενώ τα μοναδικά πράγματα που ρητά απαγορεύει το σημερινό, αστικό Σύνταγμα είναι τα βασανιστήρια και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια - έχει ανοίξει ακόμα περισσότερο την όρεξη σε διάφορους - επίδοξους - εμπόρους πτυχίων για την πλήρη απελευθέρωση αυτής της αγοράς, με προγράμματα σπουδών και πτυχία διαφόρων κατηγοριών και επιπέδων. Ετσι, η αναθεώρηση του άρθρου 16 παραμένει απαίτηση του κεφαλαίου, αφού προσβλέπει και σε κέρδη από την επένδυση στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αίτημα που έχει μόνο εν μέρει ικανοποιηθεί, καθώς τα κολέγια και τα ΝΠΠΕ - έστω τυπικά - απαιτείται να λειτουργούν ως παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων, ούτε φυσικά αρκείται στις επιχειρηματικές συναλλαγές και τις επενδυτικές ευκαιρίες σε ερευνητικά προϊόντα μέσω του δημόσιου πανεπιστήμιου.

Αν και οι ανακοινώσεις των κυβερνητικών στελεχών γύρω από το θέμα στρέφονται αποκλειστικά στην ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι το άρθρο 16 αναφέρεται στο δικαίωμα δωρεάν Παιδείας στα κρατικά ιδρύματα, δηλαδή σε δωρεάν σπουδές στα δημόσιο πανεπιστήμιο. Το «κλάδεμα» που έχει επιχειρηθεί από όλες τις κυβερνήσεις μέχρι σήμερα: Δίδακτρα στα μεταπτυχιακά, στο ΕΑΠ, στα ξενόγλωσσα προπτυχιακά, αύξηση στο κόστος σπουδών σε άλλη πόλη, προώθηση της επιχειρηματικής λειτουργίας του πανεπιστημίου κ.ά., έχει στρώσει το έδαφος για το «επόμενο βήμα» της υλοποίησης των κατευθύνσεων ΕΕ - ΟΟΣΑ, που είναι η γενίκευση των διδάκτρων και στα προπτυχιακά προγράμματα για τους ντόπιους φοιτητές. Αλλωστε, το τελευταίο διάστημα, μάλλον όχι τυχαία, έχουν πληθύνει διάφορες φωνές, που ως «λαγοί» αντιδραστικών εξελίξεων, μιλούν ακριβώς γι' αυτό.

Ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες, η ενίσχυση της πολιτικής αυτοχρηματοδότησης των πανεπιστημίων μπορεί να εξοικονομεί «χρόνο και χρήμα» που θα κατευθύνεται σε πολεμικούς σκοπούς, για τους οποίους η πανεπιστημιακή κοινότητα - αν δεν καταφέρνουν να υπηρετεί - θέλουν να μη βγάζει άχνα. Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τον αντιδραστικό εμπλουτισμό των πειθαρχικών σε φοιτητές, εργαζόμενους και ΔΕΠ, ενώ τώρα μιλούν για κατάργηση της μονιμότητας δημοσίων υπαλλήλων. Στα πανεπιστήμια αυτό σημαίνει απόλυση για όποιο μέλος ΔΕΠ δεν σύρει σε πειθαρχικό φοιτητή του επειδή, για παράδειγμα, διαμαρτυρήθηκε γιατί του κάνουν άδικα έξωση από την εστία ή για κάποιον εργαζόμενο διοικητικό επειδή, για παράδειγμα, δεν διέγραψε φοιτητές;

Παράλληλα, οι τριπλές πανελλαδικές που έρχονται με το αναγγελθέν Εθνικό Απολυτήριο οδηγούν από άλλο δρόμο σε συρρίκνωση του δημόσιου πανεπιστημίου και προϋποθέτουν γεμάτες τσέπες για να καταφέρει κάποιος να σπουδάσει.

Ο ντελάλης υπεράσπισης αυτής της πολιτικής μέσα στα πανεπιστήμια είναι η κυβερνητική παράταξη της ΔΑΠ. Η οποία με τα περί «προτάσεών της που υλοποιεί η κυβέρνηση» επιδιώκει να εμφανίζει ως δικαιωμένη την κυβέρνηση της ΝΔ σε όλη την γκάμα της αντιλαϊκής της πολιτικής. Γι' αυτό τα τελευταία χρόνια, οι φοιτήτριες και οι φοιτητές τής έχουν γυρίσει την πλάτη.

Στην ουσία αυτής της αντιδραστικής πολιτικής της ΕΕ συμφωνούν κι έχουν βάλει φαρδιά - πλατιά την υπογραφή τους όλες οι μέχρι σήμερα κυβερνήσεις και όλα τα κόμματα πλην ΚΚΕ, γι' αυτό άλλωστε διεξάγουν μια βολική αντιπαράθεση, ξεκινώντας όλοι από την ίδια αφετηρία: Θεωρούν δεδομένη και υπερασπίζονται την Παιδεία - εμπόρευμα, τους φοιτητές - πελάτες. Γι' αυτό άλλωστε η κυβέρνηση της ΝΔ ζητάει τη συναίνεση όλων πλην ΚΚΕ.

Σε αυτό το πλαίσιο, αξιοποιήθηκαν και οι γελοιότητες που παρακολουθήσαμε κατά την αναβάπτιση ορισμένων κολεγίων σε «πανεπιστήμια», όπως τα ευτελή προγράμματα σπουδών, η άρση κάθε υποτυπώδους προϋπόθεσης για τη λειτουργία τους, οι φωτογραφικές διατάξεις κ.ά., από δυνάμεις όπως το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και διάφορες ομάδες των ΕΑΑΚ που δρουν μέσα στις Σχολές.

Είναι προκλητικό απέναντι στη νοημοσύνη μας το ΠΑΣΟΚ, και η ΠΑΣΠ μέσα στις Σχολές, να μιλάει για την υπεράσπιση δήθεν του δημόσιου πανεπιστημίου, όταν είναι το κόμμα που ζητά μανιωδώς και με κάθε ευκαιρία την αναθεώρηση του άρθρου 16. Οταν το ΠΑΣΟΚ ως κυβέρνηση έφερε και ψήφισε μαζί με τη ΝΔ την ίδρυση και λειτουργία των ιδιωτικών κολεγίων, ενώ υπερψήφισε τη Σύμβαση της Λισαβόνας, που δίνει και ακαδημαϊκή αναγνώριση στα πτυχία των κολεγίων, για τα οποία δήθεν σκίζουν τα ιμάτιά τους ότι είναι χαμηλού επιπέδου και καταγγέλλουν τον Μητσοτάκη ότι υπηρετεί τα «ιδιωτικά συμφέροντα».

Αλλα κόμματα, όπως η Πλεύση Ελευθερίας, έχει δηλώσει ότι «η ιδιωτική παιδεία δεν είναι εξ ορισμού κακή», έχει ψηφίσει το 70% των άρθρων για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, έχει προσφέρει συναίνεση σε αντιδραστικά νομοσχέδια στην εκπαίδευση όπως π.χ. για τα «Ωνάσεια Σχολεία».

Κυρίως, κανένας τους δεν έχει κανένα απολύτως πρόβλημα τα «ιδιωτικά συμφέροντα», οι ΝΑΤΟικοί φονιάδες να σουλατσάρουν μέσα στα δημόσια πανεπιστήμια και να παραγγέλνουν έρευνα, αξιοποιώντας το προσωπικό και τις υποδομές των πανεπιστημίων μας. Μάλιστα όλοι τους έχουν διαφημίσει ότι τα «ποιοτικά» ιδιωτικά πανεπιστήμια συνεργάζονται με τα δημόσια πανεπιστήμια της χώρας μας.

Αντίστοιχα, οι διάφορες οπορτουνιστικές ομάδες που δραστηριοποιούνται στα πανεπιστήμια, ρίχνουν νερό στον μύλο της κυβερνητικής εναλλαγής με τα περί υπεράσπισης του «δημοκρατικού πανεπιστήμιου», γιατί γίνονται πλυντήρια της διαχρονικής πολιτικής της εμπορευματοποίησης του δημόσιου πανεπιστήμιου, της στρατηγικής της ΕΕ, που υπηρέτησαν και οι προηγούμενες σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις.

Απέναντι στις αντιδραστικές εξελίξεις που έρχονται, εγγύηση για τους αγώνες των φοιτητών αποτελούν το ΚΚΕ και η ΚΝΕ. Για να δυναμώσει στο φοιτητικό κίνημα η οργάνωση και η γραμμή σύγκρουσης με το κράτος, την πολιτική και τις κυβερνήσεις κάθε απόχρωσης, ο μόνος δρόμος για να κερδίζονται κατακτήσεις, να αποτρέπονται ή να καθυστερούν αντιδραστικές εξελίξεις.

Είναι προκλητικές οι αναφορές του πρωθυπουργού Κυρ. Μητσοτάκη ότι δήθεν οι αντιδραστικές τομές, στις οποίες επιδιώκει να δώσει συνταγματική κατοχύρωση και να επεκτείνει περαιτέρω, ανταποκρίνονται στις «σύγχρονες προκλήσεις της εποχής μας», όπως είναι και η Τεχνητή Νοημοσύνη.

Αυτό που είναι πραγματικά σύγχρονο, δεν είναι η περιστολή του δικαιώματος της πρόσβασης σε δωρεάν εκπαίδευση αλλά η επέκτασή του. Σε μια εποχή που πράγματι οι επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις δημιουργούν απαιτήσεις για εργατική τάξη πιο μορφωμένη. Πανεπιστημιακή εκπαίδευση αποκλειστικά δημόσια, πραγματικά δωρεάν, να παρέχει σύγχρονες και υψηλού επιπέδου σπουδές, να εξασφαλίζει στους αποφοίτους δουλειά στο αντικείμενο σπουδών με δικαιώματα. Αυτές οι δυνατότητες μπορούν να αξιοποιηθούν προς όφελος της κοινωνικής πλειοψηφίας στον σοσιαλισμό - κομμουνισμό, στο πλαίσιο του οποίου οικοδομείται το πανεπιστήμιο των σύγχρονων αναγκών και δυνατοτήτων της εποχής μας.

Το ΚΚΕ είναι το μόνο Κόμμα που ξεκάθαρα και χωρίς «ναι μεν αλλά», διατυπώνει ότι η πανεπιστημιακή εκπαίδευση δεν είναι εμπόρευμα αλλά δικαίωμα. Γι' αυτό, όπως διαχρονικά έχει πράξει, και σήμερα θα συμβάλει με τις δυνάμεις του στη Βουλή, και κυρίως μέσα στο εργατικό, στο φοιτητικό, στο λαϊκό κίνημα να εμποδιστούν τα σχέδια της αναθεώρησης του άρθρου 16, τα οποία έρχονται και επανέρχονται εδώ και πάνω από 20 χρόνια, πριν ακόμα γεννηθούν οι σημερινές φοιτήτριες και φοιτητές.

Eurokinissi

Ο πρωθυπουργός κήρυξε την έναρξη διαλόγου για το θέμα που θα ξεκινήσει την ερχόμενη Τρίτη στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, ενώ παράλληλα θα συσταθεί και επιτροπή διαλόγου υπό τον προεδρεύοντα της Συνόδου των Πρυτάνεων που θα πρωτοσυνεδριάσει την ερχόμενη Παρασκευή.

Ο διάλογος θα είναι εννιάμηνος και θα διεξαχθεί αρχικά πάνω σε ερωτήματα - στόχους. Θα λειτουργήσει τον Απρίλιο και μια ηλεκτρονική πλατφόρμα «εκτόνωσης» για όποιον το επιθυμεί. Το χρονοδιάγραμμα λέει ότι στις αρχές του καλοκαιριού θα διαμορφωθεί ένα σχετικό κείμενο πάνω στο οποίο θα συνεχιστεί ο διάλογος, για να φτάσει σε καταληκτικό νομοθέτημα τον Οκτώβρη - Νοέμβρη του 2026.

Οσο για τις αλλαγές που θα νομοθετηθούν η κυβέρνηση λέει ότι θα αφορούν τους μαθητές που θα φοιτήσουν στην Α' Λυκείου το σχολικό έτος 2027 - 28.

Αν και το υπουργείο Παιδείας δήλωσε ότι την Τρίτη στη Βουλή θα παρουσιάσει ουσιαστικά την κυβερνητική πρόταση στο πλαίσιο αυτού του διαλόγου, η υπουργός Παιδείας επιβεβαίωσε με τη συνέντευξη Τύπου που έδωσε την περασμένη Πέμπτη ότι η βάση της κυβερνητικής πρότασης είναι αυτή που καταγράφεται στο πρόγραμμα της ΝΔ για το Εθνικό Απολυτήριο. Δηλαδή για το απολυτήριο και την πρόσβαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση θα μετρούν οι επιδόσεις των μαθητών σε όλες τις τάξεις του Λυκείου, με τις εξετάσεις στο τέλος κάθε τάξης να γίνονται με θέματα που θα επιλέγονται αποκλειστικά από την Τράπεζα Θεμάτων και με διατήρηση των πανελλαδικών εξετάσεων όπως τις ξέρουμε σήμερα και της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής.

Κοινώς σε ό,τι έχουμε μέχρι σήμερα στο σύστημα πρόσβασης, που την καθιστά μια ανταγωνιστική διαδικασία με τεράστιο κόστος και άγχος για γονείς και μαθητές, θα προστεθούν άλλες δυο χρονιές με αντίστοιχες διαδικασίες. Θα προστεθούν εξεταστικές δοκιμασίες πανελλαδικού τύπου, σε περισσότερα μαθήματα και από πιο νωρίς.

Αυτή η γενική εικόνα δεν αλλάζει, αν προστεθούν ή αφαιρεθούν τρία ή πέντε μαθήματα σε μια τάξη. Δεν αλλάζει από το πόσες και ποιες κατευθύνσεις θα υπάρχουν. Δεν αλλάζει από τους συντελεστές με βάση τους οποίους θα μετρούν οι βαθμοί των τριών τάξεων. Δεν αλλάζει σε τελική ανάλυση ακόμα κι αν πουν ότι τελικά δεν θα μετράει η Α' Λυκείου αλλά μόνο η Β' και η Γ' (ένα από τα σενάρια που ακούει, λέει, το υπουργείο). Η ουσία παραμένει ότι πολλαπλασιάζονται από πιο νωρίς οι εξετάσεις, τα φροντιστήρια, τα ιδιαίτερα, το άγχος, το κόστος... Και αυτή είναι η επιβεβαίωση του εφιάλτη των λαϊκών οικογενειών.

Το παραδέχτηκε εξάλλου και ο ίδιος ο υφυπουργός Παιδείας Ν. Παπαϊωάννου σε συνέντευξή του λέγοντας: «Το θέμα των φροντιστηρίων, υπάρχει και θα υπάρχει. Εκείνο που λέμε είναι ότι στο νέο Λύκειο η διαδικασία της μάθησης και η διαδικασία της όποιας βαθμολογίας θα πρέπει να προέρχονται από μια διδασκαλία εντελώς διαφορετική από τη σημερινή. Οταν θα λαμβάνεται υπόψιν και η βαθμολογία του Λυκείου, διαμορφώνεται μια διαφορετική αντίληψη».

Το υπουργείο Παιδείας επιμένει ότι σήμερα υπάρχει «υπερβολική πίεση γιατί όλα κρίνονται σε μια στιγμή», δηλαδή στις πανελλαδικές εξετάσεις. Μα αν αυτή τη «μια στιγμή» την κάνεις τρεις ή δεκατρείς αντίστοιχες στιγμές, που σε κρίνουν όλες, θα μειωθεί η πίεση; Δεν θα αυξηθεί όσο προσθέτεις δοκιμασίες και εξετάσεις;

Κι είναι επίσης ψεύτικη και υποκριτική η επίκλησή τους ότι δεν μπορεί όλα να κρίνονται σε μια στιγμή, όταν απρόθυμα και με μεγάλη πίεση δέχτηκαν την επαναφορά των επαναληπτικών πανελλαδικών για όσους νοσούν και κυρίως όταν αρνούνται την πρόταση του εκπαιδευτικού κόσμου και του ΚΚΕ για κατοχύρωση βαθμολογίας μαθημάτων στις πανελλαδικές και επανάληψη της προσπάθειας στα υπόλοιπα μαθήματα.

Παραδέχεται επίσης το υπουργείο ως πρόβλημα την «εξάρτηση από τα φροντιστήρια και τα ιδιαίτερα» και τις «άνισες αφετηρίες που εξαρτώνται από το πορτοφόλι της οικογένειας», δεν κάνει τίποτα όμως για την ανακούφιση από αυτά, αντίθετα τα πολλαπλασιάζει.

Προπαγανδιστικά η κυβέρνηση προσπαθεί να πείσει ότι με το νέο σύστημα το «απολυτήριο από μόνο του θα έχει αξία». Τώρα πώς συνδέεται η «αξία» του απολυτηρίου με τις περισσότερες και δυσκολότερες εξετάσεις δεν μας το εξηγεί. Γιατί δεν μπορεί προφανώς. Δεν υπάρχει κανένα πανεπιστήμιο και κανένας άλλος φορέας σήμερα που αμφισβητεί το απολυτήριο Λυκείου. Είναι παντού αποδεκτό ως τέτοιο.

Το πού μπορεί να εργαστεί κανείς με το απολυτήριο Λυκείου δεν εξαρτάται από το πόσες εξετάσεις θα έχει δώσει για να το πάρει. Ούτε πρόκειται οι πιο δύσκολες εξετάσεις να αυξήσουν τις εργασιακές δυνατότητες που έχει ένας νέος με το απολυτήριο Λυκείου. Είναι αντικειμενική τάση που μπορεί να την αντιληφθεί κανείς εύκολα ότι η ενσωμάτωση της επιστήμης σε όλο και περισσότερες εργασίες, μειώνει τα επαγγέλματα που μπορεί να κάνει κάποιος «ανειδίκευτος».

Και μιλάμε για περισσότερες και πιο δύσκολες εξετάσεις γιατί κρίσιμο θέμα για την κυβέρνηση, στο οποίο επιμένει και θέλει να επικεντρώσει εκεί τον διάλογο, είναι το πώς θα διατηρηθεί το αδιάβλητο των εξετάσεων και των βαθμολογιών. Την αξιοπιστία και το αδιάβλητο αυτό που έχουν κατακτημένο και κοινώς αποδεκτό οι πανελλαδικές εξετάσεις. Γι' αυτό μιλά για «κοινά και διαφανή κριτήρια αξιολόγησης και επίδοσης», «δικλίδες που διασφαλίζουν την ισότητα και τη δικαιοσύνη στους βαθμούς (προφορικούς και γραπτούς)». Σ' αυτό το πλαίσιο, με δεδομένη την Τράπεζα Θεμάτων εξετάζει διάφορα σενάρια για αντικειμενική αξιολόγηση τύπου πανελλαδικών, προκειμένου να αποσυμφορήσει την πίεση γονιών και μαθητών προς τους εκπαιδευτικούς της τάξης στο πλαίσιο μιας βαθμοθηρίας κι από την άλλη να μην ακυρώσει πλήρως τον ρόλο των εκπαιδευτικών της τάξης αφαιρώντας από τα χέρια τους εντελώς τη βαθμολόγηση. Και λέμε να μην ακυρώσει πλήρως, γιατί και μόνο η ύπαρξη της Τράπεζας Θεμάτων είναι το πρώτο σκαλί στην ακύρωση του ρόλου του εκπαιδευτικού, που του αφαιρείται το δικαίωμα να επιλέξει αυτός τα θέματα αξιολόγησης των μαθητών του.

Ο διάλογος που θα ξεκινήσει η κυβέρνηση για όλα αυτά βέβαια δεν έχει μόνο το νόημα να καθοριστούν όλες αυτές οι τεχνικές λεπτομέρειες του συστήματος που θέλει να φέρει. Στοχεύει επίσης στη συναίνεση. Επιδιώκει να φέρει ένα σύστημα που θα αντέξει στον χρόνο και δεν θα ξηλωθεί από το επόμενο κυβερνητικό σχήμα. Κυρίως όμως, με ένα νομοθέτημα που θα έχει διακομματική στήριξη θέλει να κατευνάσει την αγανάκτηση και τις λαϊκές αντιδράσεις που προφανώς ξέρει ότι θα ξεσηκωθούν.

Σ' αυτό το πλαίσιο έχουν ήδη εμφανιστεί πρόθυμοι συζητητές. ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ έχουν εκφραστεί και στο παρελθόν υπέρ της καθιέρωσης ενός Εθνικού Απολυτηρίου κι έσπευσαν να δηλώσουν το «παρών» στον διάλογο όπου θα καταθέσουν τις προτάσεις τους. Στις προτάσεις τους κι οι δυο εντάσσουν την... κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων. Οταν όμως το Λύκειο «μπουκωθεί» από εξετάσεις πανελλαδικού τύπου, όταν κάθε τεστ και διαγώνισμα, κάθε ανάσα και συμπεριφορά του μαθητή κρίνει την πρόσβαση και την κατάταξή του στην ανώτατη εκπαίδευση, όταν κάθε βαθμός μετρά για να του ανοίξει ή να του κλείσει πόρτες στο μέλλον... τότε ακόμα και η κατάργηση των πανελλαδικών δεν ακούγεται ανακουφιστική.

Ετσι κι αλλιώς θα δίνουν εξετάσεις οι μαθητές στο τέλος της Γ' Λυκείου, όπως και στο τέλος της Β' Λυκείου κ.ο.κ. Οταν οι εξετάσεις στο τέλος κάθε τάξης εμπεδωθούν ως πανελλαδικές που κρίνουν τα πάντα, τότε η κατάργηση των πανελλαδικών όπως τις γνωρίζουμε σήμερα μπορεί και να έρθει ως «ώριμο φρούτο», χωρίς να αλλάξει τίποτα στο άγχος, το κόστος, τον ανταγωνισμό που κυριαρχεί σήμερα.

Οσο και να προσπαθεί λοιπόν η κυβέρνηση να καθησυχάσει ότι τάχα «πάμε στον διάλογο χωρίς έτοιμες απαντήσεις», ότι «είμαστε έτοιμοι να ακούσουμε» και ότι «κανείς δεν θα αιφνιδιαστεί», τη συναίνεση των αστικών κομμάτων με τα οποία συναντιέται στρατηγικά μπορεί να την πετύχει, τη συναίνεση των λαϊκών οικογενειών όμως που και πάλι θα ματώνουν για το Λύκειο και την πρόσβαση δεν πρόκειται να την κερδίσει.

Εξάλλου, οι τελευταίες τρεις δεκαετίες είναι πλούσιες σε... κυβερνητικούς διαλόγους για την Παιδεία, αλλά και πιο συγκεκριμένα για το Λύκειο και το εξεταστικό σύστημα. Εχουν νομοθετηθεί και δοκιμάστηκαν στην πράξη διάφορα συστήματα με αυξομοιώσεις μαθημάτων, συντελεστών βαρύτητας, ελάχιστων βάσεων κ.λπ. σε καμιά όμως από όλες αυτές τις περιπτώσεις δεν θεραπεύτηκαν οι βασικές παθογένειες στο θέμα της πρόσβασης, ο ανταγωνισμός, η πίεση, το άγχος, τα φροντιστήρια, οι διαφορετικές ταξικές αφετηρίες και διακρίσεις.

Οπως σημειώνει το ΚΚΕ στην ανακοίνωσή του για τις εξαγγελίες της κυβέρνησης, «όλα τα παραπάνω αποτελούν τρανές αποδείξεις ότι το σχολείο και το Λύκειο νοσούν, γιατί εκφράζουν και δουλεύουν για μια άδικη, εκμεταλλευτική και ξεπερασμένη ιστορικά κοινωνία.

Και τα μέτρα που παίρνει η κυβέρνηση της ΝΔ δείχνουν ξεκάθαρα τους δυο κόσμους αυτής της κοινωνίας, απ' τη μια τον κόσμο της υλικής και πολιτιστικής πράξης που όλα τα δημιουργεί κι όμως όλα του λείπουν και απ' την άλλη τον κόσμο του παρασιτισμού, της αντικοινωνικής σπατάλης και του κέρδους. Σε αυτόν τον ταξικά πολωμένο κόσμο βρίσκονται οι αιτίες των αδιεξόδων της νέας γενιάς, των εμποδίων να ξεδιπλώσει αρετές και κλίσεις, να αναπτύξει ολόπλευρα την προσωπικότητά της, ειδικά κατά την περίοδο της εφηβείας. Και στην πάλη για την κατάργηση αυτού του κόσμου της εκμετάλλευσης βρίσκεται και η λύση αυτών των προβλημάτων.

Το ΚΚΕ και η ΚΝΕ θα πρωτοστατήσουν στην ενημέρωση και συζήτηση για τις ταξικές και αντιπαιδαγωγικές αλλαγές στο Λύκειο παντού: Στα σωματεία και στους συλλόγους διδασκόντων, στους συλλόγους και στις ενώσεις γονέων, στα 5μελή και 15μελή των μαθητών. Θα μπει μπροστά για την οργάνωση του αγώνα για να μην περάσουν αυτά τα απαράδεκτα μέτρα».

Η ανακοίνωση για το Συνέδριο έγινε μήνες πριν, κηρύσσοντας την προσυνεδριακή διαδικασία. Κάθε Οργάνωση έστελνε εβδομαδιαία ανταποκρίσεις από την πλούσια δουλειά τους. «Σύντροφοι, βάλαμε στόχο να διπλασιάσουμε την ΟΒ μας μέχρι το Συνέδριο», «Θα καταφέρουμε να οικοδομήσουμε ΟΒ σε κάθε σχολή της Αθήνας», «Στόχος μας η διαπαιδαγώγηση νέων κομμουνιστών» και πολλά άλλα διαβάζουμε στις σελίδες του «Οδηγητή». Παράλληλα, η ΚΝΕ κάλεσε τον λαό και τη νεολαία να ενισχύσουν οικονομικά για τις ανάγκες της Οργάνωσης και του Συνεδρίου. Δραχμή τη δραχμή, μεροκάματο το μεροκάματο, καταφέρνει να ξεπεράσει τους στόχους που έβαλε. Διαβάζουμε στον «Οδηγητή» της περιόδου μήνυμα ενός παλιού ΟΚΝίτη.

Από το 1ο Συνέδριο της ΚΝΕ

Σου στέλνω ενάμισι μεροκάματό μου, 300 δρχ., δεύτερη δόση οικονομική ενίσχυση για το 1ο Συνέδριο της ΚΝΕ. Καλώ σε άμιλλα όλους τους παλιούς συντρόφους της χώρας, να δουλέψουμε και να ενισχύσουμε τον αγώνα σας με ό,τι μπορούμε, για να φτάσετε στον τελικό και ιερό σκοπό σας. Σκοπό τον οποίο είχαμε ονειρευτεί και εμείς σαν ΟΚΝίτες».

Η εναρκτήρια εκδήλωση του Συνεδρίου έγινε μέσα σε κλίμα ενθουσιασμού το απόγευμα της Τετάρτης 18 Φλεβάρη 1976. Εκεί συναντήθηκαν 4 γενιές κομμουνιστών: Η γενιά της ΟΚΝΕ, η γενιά της ΕΠΟΝ και του ΔΣΕ, η γενιά που ατσαλώθηκε στους λαϊκούς αγώνες του 1950 - 1967 και η γενιά του αντιδικτατορικού αγώνα, αγκαλιασμένες, χαιρέτισαν εκείνους που πήραν στα χέρια τους την αιματοβαμμένη σκυτάλη. «Μαζί μας βρίσκονται ο Μαλτέζος, η Ηλέκτρα, ο Μπελογιάννης, όλοι όσοι γέμισαν τα όπλα τους μόνο με την καρδιά τους, όλοι όσοι έπεσαν για να μην πεθάνουν ποτέ. Μαζί μας θα υψώνουν τη γροθιά, μαζί μας θα τραγουδούν τον Υμνο, μαζί μας θα σηκώνουν το χέρι στις ψηφοφορίες σφίγγοντας στα δάχτυλά τους ένα κατακόκκινο διαπιστευτήριο, βαμμένο με το αίμα τους». Το Σπόρτιγκ δονούνταν από συνθήματα, «Κάππα-Νι-Εψιλον», ενώ στην έναρξη τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή προς τιμήν των χιλιάδων ηρώων που έπεσαν στις επάλξεις του αγώνα.

This document is protected by

Αυτό το κατάφερε αναπτύσσοντας επαναστατική δράση κάτω από τη μύτη του αντιπάλου, τυπώνοντας και διακινώντας παράνομα τον «Οδηγητή», ξεπερνώντας τα μέτρα της Ασφάλειας με αυστηρούς κανόνες συνωμοτικής δουλειάς και πειθαρχία των μελών και στελεχών της. Απέκτησε κύρος και δύναμη, ισχυρούς δεσμούς με τη νεολαία της εργατικής τάξης. Καθοριστικός παράγοντας που έκανε την ΚΝΕ να ξεχωρίσει και να κατοχυρωθεί είναι το γεγονός ότι αποτελεί την Οργάνωση Νεολαίας του ΚΚΕ, ότι καθοδηγείται ολόπλευρα από το ΚΚΕ με την επαναστατική θεωρία του μαρξισμού - λενινισμού, ότι υιοθέτησε από την αρχή τα χαρακτηριστικά που τη συγκροτούν ως κομμουνιστική επαναστατική οργάνωση.

Η επαναστατική πάλη έχει επιβεβαιώσει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι η ύπαρξη επαναστατικής οργάνωσης νεολαίας είναι απολύτως αναγκαία. Η παρουσία μιας τέτοιας οργάνωσης καθιστά δυνατή την εξειδίκευση της δουλειάς του Κόμματος και την άμεση και αποτελεσματική παρέμβασή του στους νέους. Χωρίς την ΚΝΕ, το ΚΚΕ δεν θα μπορούσε να εισχωρήσει τόσο δυναμικά και αποφασιστικά σε σχολεία, πανεπιστήμια και άλλους χώρους, μεταφέροντας το επαναστατικό του Πρόγραμμα και εμπνέοντας τις νέες και τους νέους. Μόνο με την ύπαρξη της ΚΝΕ μπορεί να δοθεί ο σωστός προσανατολισμός στο μαθητικό και φοιτητικό κίνημα, βοηθώντας να ξεπεραστούν ο συμβιβασμός και ο εγκλωβισμός εντός των στενών ορίων του καπιταλιστικού συστήματος.

Ολα αυτά τα αναγκαία καθήκοντα εμπίπτουν στην επαναστατική Νεολαία του ΚΚΕ, μαζί με ένα ακόμα: Την προετοιμασία των μελών της ΚΝΕ να αποκτήσουν τον τιμημένο τίτλο του μέλους του Κόμματος, την προετοιμασία των στελεχών της υπό την καθοδήγηση του Κόμματος να αποτελέσουν την αυριανή βάρδια των μελών και στελεχών του ΚΚΕ, των στελεχών του εργατικού κινήματος. Οπως είπε ο Χαρίλαος Φλωράκης στην ομιλία του στο 1ο Συνέδριο της ΚΝΕ: «Δεξί χέρι του Κόμματός μας και μαχητική πρωτοπορία ολόκληρης της νέας γενιάς της χώρας μας στάθηκε αυτά τα σκληρά χρόνια της δικτατορίας και της μεταχουντικής περιόδου η Κομμουνιστική Νεολαία Ελλάδας. Η απόφαση του Κόμματός μας για τη δημιουργία της ΚΝΕ δικαιώθηκε απόλυτα από τη ζωή. (...) Εχοντας σαν τίτλους τιμής την αλύγιστη στάση εκατοντάδων μελών της στις φυλακές και στις εξορίες, στα άντρα της Μπουμπουλίνας και της ΕΣΑ και πάνω απ' όλα την ενεργό συμμετοχή της στο έπος του Πολυτεχνείου».

Οι απαιτήσεις στην ιδεολογικοπολιτική παρέμβαση της ΚΝΕ έχουν μεγαλώσει. Η νέα γενιά από την παιδική ηλικία διαπαιδαγωγείται από το σύστημα με σάπιες αξίες και ιδανικά, τον ατομισμό και τον ατομικό δρόμο, απαξιώνοντας τη συλλογική διεκδίκηση και πάλη. Εχει εμπορευματοποιήσει κάθε πλευρά της ανθρώπινης ζωής, από την Υγεία και την Παιδεία μέχρι και τις ίδιες τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, τη μητρότητα, τον έρωτα. Η δυνατότητα που προσφέρει η εποχή μας να αναβαθμιστεί η ποιότητα ζωής εγκλωβίζεται από το κριτήριο του κέρδους στην παραγωγή, και μαζί με αυτήν η ποιότητα των κοινωνικών σχέσεων. Παράγονται και αναπαράγονται ο ανορθολογισμός και μια σειρά αντιεπιστημονικές θεωρίες, διαστρεβλώνεται η αντικειμενική πραγματικότητα, κάνοντας επίθεση στα ταξικά κριτήρια και αντανακλαστικά.

Η ΚΝΕ έχει αποκτήσει μεγάλη πείρα και ικανότητα να αποσπά από τα δεσμά της αστικής τάξης νεανικές συνειδήσεις, τα παιδιά των εργατών και των άλλων λαϊκών στρωμάτων. Μέσα από τον καθημερινό αγώνα διαπαιδαγωγεί χιλιάδες νέους με τα ιδανικά της ταξικής πάλης, του συλλογικού και οργανωμένου αγώνα, της αλληλεγγύης και της συντροφικότητας, της αγάπης για τον εργαζόμενο άνθρωπο και τα παιδιά του, καλλιεργεί το θάρρος, την τόλμη και την αφοβία σε σύγκρουση με το αστικό κράτος και τους μηχανισμούς του.

Στις συνθήκες που ζούμε είναι πιο κρίσιμο από ποτέ η ΚΝΕ να δυναμώσει με ακόμα περισσότερους μαθητές, φοιτητές, νέους εργαζόμενους. Σήμερα, σε έναν κόσμο που φλέγεται, εμείς ξέρουμε ότι νικητές μπορούν να είναι οι λαοί. Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος, που συνεχώς κλιμακώνεται, επιβεβαιώνει ότι κανένας αντίπαλος, όσο ισχυρός και να φαίνεται, δεν είναι παντοδύναμος, δείχνει τα αδιέξοδα αυτού του συστήματος. Βλέπουμε ιμπεριαλιστικές συμμαχίες να κλονίζονται και συμφωνίες να σπάνε από τη μια μέρα στην άλλη. Μπροστά μας έχουμε κοσμοϊστορικά γεγονότα, που από σήμερα με κάθε μας πράξη προετοιμαζόμαστε γι' αυτά. Είμαστε βέβαιοι ότι με όπλο την Απόφαση του 22ου Συνεδρίου του ΚΚΕ, το επαναστατικό Πρόγραμμά του, θα τα καταφέρουμε. Η ΚΝΕ κατάφερε να γράψει τις δικές τις σελίδες ηρωισμού και αυτοθυσίας, τη δική της Ιστορία στην ταξική πάλη που διεξάγεται στη χώρα μας. Σε αυτόν τον δρόμο συνεχίζουμε να βαδίζουμε σήμερα, με περηφάνια, τόλμη και αντοχή, για ΚΝΕ γερή και μαζική.

Σε πρακτικό επίπεδο, η δομή της ταινίας απέχει από τα πρότυπα των επιτυχημένων βιογραφιών. Δεν υπάρχει σαφές δραματουργικό κέντρο με κομβικό ερώτημα («δράμα ζωής»), ούτε έντονη εσωτερική σύγκρουση του ήρωα. Η αφήγηση παρουσιάζει τον Καποδίστρια σχεδόν αλάνθαστο και μόνο τους άλλους να αμφισβητούν τις επιλογές του. Κατά συνέπεια, οι κύριοι ανταγωνιστές του στέκουν σχηματικά («κακές δυνάμεις», «Ελληνες που δεν κατάλαβαν»), χωρίς σαφείς ιδεολογικές αναφορές και πραγματικά αντίπαλα κίνητρα. Οι ερμηνείες και η σκηνοθεσία ενισχύουν την επιφαινόμενη μονοδιάστατη αναπαράσταση. Ο πρωταγωνιστής (ερμηνευτικά αξιοπρεπής) αφήνεται να κρατά το βάρος όλης της ιστορίας χωρίς διλήμματα ή δραματικές κορυφώσεις. Ακόμη και οι διάλογοι ενισχύουν αυτήν την εικόνα, είναι μακροσκελείς και ενημερωτικοί, με συνεχείς επεξηγήσεις που έρχονται να καλύψουν τα δραματουργικά κενά.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι τι «θα μπορούσε» να κάνει ο Σμαραγδής, για να φτιάξει μια καλλιτεχνικά καλύτερη ταινία, ούτε απλώς αν ο κινηματογραφικός Καποδίστριας «αντιστοιχεί» στον ιστορικό, αλλά ποιος είναι ο ιδεολογικός ρόλος της ταινίας στο συγκεκριμένο ιστορικό περιβάλλον και γιατί, παρά την οξύτατη αρνητική κριτική που έχει δεχτεί αυτή η ταινία, αποκτά απήχηση στις μέρες μας.

Η συζήτηση γύρω από την ταινία ανέδειξε μια έντονη αντιπαράθεση: Από τη μια, «φιλελεύθεροι» και μεταμοντέρνοι κριτικοί που ειρωνεύονται το «αναχρονιστικό εθνικό αφήγημα», εξετάζοντάς το μόνο μορφολογικά και εξωιστορικά. Από την άλλη, υπερασπιστές της ταινίας που καταγγέλλουν τον «αριστερόστροφο ελιτισμό», μιλούν για «λαϊκό έργο», «εθνική αυτογνωσία», «χριστιανικό ανθρωπισμό».

Αν μείνουμε σε αυτό το επίπεδο, δεν βγαίνει άκρη στο πεδίο της επιτυχίας της ταινίας. Ο πρώτος εκπροσωπεί τον υποκειμενικό ιδεαλισμό: Ολα είναι «αφηγήματα», «κατασκευές», δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια για την Ιστορία, παρά μόνο η αλήθεια του κάθε υποκειμένου ή μιας ομάδας υποκειμένων, έξω από αναφορά σε ταξικά συμφέροντα, σε τάξεις και στη μεταξύ τους πάλη. Με λίγα λόγια, Ιστορία στο όνομα της ατομικής ταυτότητας και «ελευθερίας του καλλιτέχνη».

Ο δεύτερος εκπροσωπεί τον αντικειμενικό ιδεαλισμό: Απαντά στη ρευστότητα και την αστάθεια της σημερινής κοινωνικής ζωής με δήθεν αιώνιες και αυθύπαρκτες αξίες - Εθνος, Πατρίδα, Παράδοση, Θρησκεία - και ένα πακέτο παλαιών-νέων μύθων.

Και οι δύο πλευρές - όσο κι αν συγκρούονται επιφανειακά - η μία με τον αποπροσανατολισμό και η δεύτερη με την επίκληση «σταθερών αξιών» επιδιώκουν τον ίδιο σκοπό, που είναι τη λαϊκή χειραγώγηση.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ταινία «Καποδίστριας» δρα ως εργαλείο του δεύτερου - του νεοσυντηρητικού - σκέλους. Σε μια εποχή όπου το σάπιο καπιταλιστικό σύστημα και οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί οδηγούν τους λαούς στη σφαγή του πολέμου, έρχεται να τονώσει την αστική αντίληψη ότι οι κοινωνικές αντιφάσεις λύνονται από τα πάνω, από φωτισμένες ηγεσίες, Μεσσίες με στιβαρό χέρι. Με λίγα λόγια, η ταινία μέσα από τον μύθο και με την κατασκευή του «πατριώτη ηγέτη» εξοικειώνει το κοινό με την ιδέα ότι η ασφάλεια απαιτεί ισχυρή, συγκεντρωτική εξουσία ως εχέγγυο για «εθνική ενότητα» και πειθάρχηση. Ο ιστορικός χρόνος απογυμνωμένος από την ταξική αιτιότητα δείχνεται να καθορίζεται από την υποδειγματική αρετή της προσωπικότητας του Καποδίστρια. Κάτω απ΄ αυτό το πρίσμα, η όποια κοινωνική συζήτηση για τις πραγματικές αιτίες των συγκρούσεων (οικονομικά συμφέροντα, ιμπεριαλιστικές συμμαχίες και ανταγωνισμοί) οδηγείται σε εκφυλισμό ή εξαφάνιση.

Η ταινία δεν γεννήθηκε σε ιδεολογικό κενό. Η στροφή που αναζητά «παραδοσιακές» σταθερές αξίες σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται (με παραδείγματα ταινιών όπως «Ο Ανθρωπος του Θεού» ή τηλεοπτικές σειρές για τον Αγιο Παΐσιο) δημιούργησε ένα ευνοϊκό έδαφος. Η μαζική, ενίοτε συναισθηματικά φορτισμένη αποδοχή της ταινίας από τμήματα του κοινού, σε πλήρη αντίθεση με την αισθητική της ανεπάρκεια, δεν μπορεί να ερμηνευτεί με τους όρους μιας απλοϊκής ερμηνείας του γούστου, ούτε να αποδοθεί σε «χαμηλό πολιτιστικό επίπεδο». Αποτελεί σύμπτωμα μιας βαθύτερης ιδεολογικής διεργασίας. Αποκαλύπτει τη λειτουργία αυτού που ο μαρξισμός αναγνωρίζει ως «ιδεώδες»: Την ενσάρκωση δηλαδή συγκεκριμένων κοινωνικών αναγκών και ταξικών συμφερόντων σε μια υλική, συμβολική μορφή.

Η ταινία «Καποδίστριας» μπορεί να θεωρηθεί ως τέτοια «ιδεώδης» μορφή, που μεταφέρει το ιδεώδες της ισχυρής, κηδεμονευτικής εξουσίας ως λύση στο χάος. Αποτυγχάνει ως αισθητικό αντικείμενο (δραματουργική αγιογραφία, επίπεδη σκηνοθεσία), αλλά επιτυγχάνει ως ιδεολογικό σύμβολο όπου το υλικό και κοινωνικά καθορισμένο περιεχόμενο ενσωματώνεται σε αισθητικό υλικό. Η «ιδεώδης» φύση μιας ταινίας μπορεί να βρίσκεται σε αντίθεση με την άμεση αισθητική της υλοποίηση. Στην περίπτωση του «Καποδίστρια», η συμβολική του αξία (ο Καποδίστριας ως ιδεατός σωτήρας - πατέρας) επισκίασε την αισθητική του ανεπάρκεια.²

Ο κινηματογραφικός Καποδίστριας δεν έχει σχεδόν καμία σχέση με τον ιστορικό Καποδίστρια. Πρόκειται για μια αποϊστορικοποιημένη κατασκευή που αντανακλά κεφαλαιοκρατικές ιδεολογικές ανάγκες του σήμερα και όχι του παρελθόντος.

Ο ρόλος της ταινίας είναι προπαρασκευαστικός. Νομιμοποιεί, μέσω της ιστορικής αναλογίας, μία κοινωνική οργάνωση βασισμένη στη θυσία, την ανάγκη για απόλυτη εμπιστοσύνη στον Ηγέτη σε καιρό κρίσης. Tμήματα του ελληνικού κεφαλαίου με τον φόβο της απότομης ριζοσπαστικοποίησης στηρίζουν, στον πολιτικό όσο και στον πολιτισμικό τομέα, μια «μηχανή αναγέννησης μύθων» για μια εποχή που πλησιάζει με νέες μορφές σύγκρουσης στο πεδίο των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών.

Η ταινία του Γ. Σμαραγδή δεν αποτελεί «ανεξάρτητη» ή περιθωριακή παραγωγή, όπως συχνά επιχειρείται να εμφανιστεί. Υποστηρίχτηκε - και οικονομικά - ως «εθνικό χρέος» από μερίδα του κεφαλαίου (π.χ. ΒΙΟΧΑΛΚΟ, όμιλος Βαρδινογιάννη) και γνώρισε θερμή υποδοχή από στελέχη της σημερινής κυβερνητικής παράταξης (π.χ. Αδωνις Γεωργιάδης) γεγονός που καταρρίπτει τον μύθο του «υποχρηματοδοτούμενου» και δήθεν αντισυστημικού δημιουργού.³

Η ταινία «Καποδίστριας» εκφράζει μια συγκεκριμένη εκδοχή της αστικής ιδεολογίας, που επενδύει στο κηδεμονευτικό πρότυπο για την «εθνική σωτηρία» ως απάντηση στις κοινωνικές και ταξικές αντιφάσεις. Η διαφοροποίηση αυτή δεν αμφισβητεί το «σύστημα», αλλά αφορά τον τρόπο διαχείρισης και ιδεολογικής του νομιμοποίησης.

Η μαζική αποδοχή ταινιών όπως ο «Καποδίστριας» δεν είναι μόνο αποτέλεσμα μιας «συντηρητικής στροφής». Είναι η αισθητικοποιημένη αποτύπωση μιας διαφαινόμενης ροπής ενός τμήματος της κοινωνίας προς πιο «σταθερές» ιδεατές «λύσεις».

Παραπομπές:

1. «Ολόκληρη η εκπαίδευση, η ανατροφή και η μόρφωση της σύγχρονης καπιταλιστικής κοινωνίας διέπεται από το πνεύμα των ταξικών συμφερόντων της μπουρζουαζίας. [...] Η μπουρζουαζία, μέσω του σχολείου, του Τύπου, του θεάτρου, της λογοτεχνίας, εξασκεί επιρροή στα μάζες σύμφωνα με τους σκοπούς της, προκειμένου να διατηρήσει το σύστημα της εκμετάλλευσης». Β. Ι. Λένιν, Απαντα, τ. 38, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα, «Ομιλία στο Α΄ Πανρωσικό Συνέδριο για την Εξωσχολική Εκπαίδευση», 1919.

2. Ο Ιλιένκοφ ορίζει ότι: Το ιδεώδες δεν είναι ψυχικό φαινόμενο, δεν είναι υποκειμενική παράσταση, αλλά κοινωνική αντικειμενοποίηση ανθρώπινων σχέσεων, δηλαδή ενσάρκωση κοινωνικών αναγκών και ταξικών σχέσεων σε υλικές μορφές (θεσμοί, σύμβολα, γλώσσα, τέχνη, κράτος, νόμος, εμπόρευμα κ.λπ.). Εδώ θεμελιώνει ακριβώς τη σύλληψη: ιδεώδες = κοινωνική μορφή + υλική ενσάρκωση κοινωνικών σχέσεων. Δες: Η διαλεκτική του αφηρημένου και του συγκεκριμένου στο «Κεφάλαιο» του Μαρξ. Συγγραφέας: Ilyenkov Evald V Εκδόσεις: «Ενεκεν» 2016 και The Concept of the Ideal by Evald Ilyenkov 1977 https://www.marxists.org

3. Από τα άρθρα: Σμαραγδής - «Τους ευχαριστώ βαθιά», parapolitika.gr / Σμαραγδής για την ταινία «Καποδίστριας»: «Χρωστάμε περίπου 800.000 ευρώ», lifo.gr

2025, dpa (www.dpa.de). Alle R

Τα σιδηροδρομικά «ατυχήματα» αυξάνονται εξαιτίας της πολιτικής που θυσιάζει την ασφάλεια για τα κέρδη (φωτ. από θανατηφόρο εκτροχιασμό τρένου στη Γερμανία τον περασμένο Ιούλη)

Το σύγχρονο τρένο υψηλών ταχυτήτων με πάνω από 200 επιβάτες, οικογένειες με μικρά παιδιά, σταμάτησε απότομα με τη χρήση του φρένου κινδύνου, ενώ είχε αναπτύξει ταχύτητα πάνω από 200 Km/h.

Το φρένο ενεργοποίησαν οι ίδιοι οι επιβάτες του 3ου βαγονιού, που μύρισαν τις αναθυμιάσεις και συνειδητοποίησαν - ευτυχώς γρήγορα - ότι πρόκειται για φωτιά στο κάτω μέρος του τρένου. Εκεί βρίσκεται όλο το ηλεκτρολογικό κομμάτι του τρένου που αφορά τα συστήματα ελέγχου, και έρχεται σε άμεση επαφή με τις σιδηροδρομικές γραμμές από τις οποίες και παίρνει ρεύμα.

Η «κακοκαιρία» υποθέτουν οι αρμόδιοι ότι είναι η αιτία της φωτιάς, και φάνηκε η γύμνια του παγκοσμίου φήμης θαυμαστού δικτύου των γερμανικών τρένων, της «ακρίβειας του λεπτού», της «άνεσης» και της «πράσινης αποτελεσματικότητας».

Υπήρχε μάλιστα τη δεκαετία του '60 ένα σλόγκαν για τα γερμανικά τρένα (DB, Deutsche Bahn) που έλεγε ότι «Ολοι μιλούν για τον καιρό. Εμείς όχι!», υπονοώντας ότι τίποτα δεν μπαίνει εμπόδιο στην αξιοπιστία των γερμανικών τρένων. Χαμηλές θερμοκρασίες, χιόνια και πάγος δεν είναι άλλωστε κάτι ασυνήθιστο για την εποχή σε μια βόρεια χώρα σαν τη Γερμανία.

Είναι τα αποτελέσματα της πολιτικής του κατακερματισμού των υποδομών των σιδηροδρόμων, των «απελευθερώσεων» και ιδιωτικοποιήσεων με τις ευλογίες της ΕΕ, της υποχρηματοδότησης, των απολύσεων προσωπικού, της κακής συντήρησης που οδηγεί μέρα με τη μέρα σε καινούργια «Τέμπη». Που για να είναι κερδοφόρα επιχείρηση η κρατική, κατά τ' άλλα DB, δεν διστάζει να θυσιάσει την ασφάλεια των επιβατών και των εργαζομένων.

Το δίκτυο έπρεπε να συντηρείται, να καθαρίζεται από τα χιόνια και τους πάγους, από τα κλαδιά και τα δέντρα που πέφτουν, αλλά στο πλαίσιο των περικοπών θυσιάζονται, κατεβάζουν τον πήχη της ασφάλειας, δεν διαθέτουν το απαραίτητο προσωπικό. Αυτή είναι η αιτία των ατυχημάτων και των πυρκαγιών, που τυχαία αυτήν τη φορά δεν κόστισε ανθρώπινες ζωές.

Αυτός είναι ο λόγος που το 2024 υπήρχαν 142 θάνατοι από σιδηροδρομικά ατυχήματα που τους φέρνει πρώτους στην ΕΕ, ενώ η ακρίβεια των γερμανικών τρένων μειώθηκε στο 52,1% τον Γενάρη του 2026.

83 χρονών οικοδόμος (!) σκοτώθηκε εν ώρα εργασίας μαζί με έναν... νεότερο συνάδελφό του 64 χρονών (!), όταν έπεσαν σε κενό 18 μέτρων τον περασμένο μήνα στην Κολωνία.

345 νεκροί σε εργατικά ατυχήματα σε όλη τη Γερμανία για το 2024, ενώ τα νούμερα για το 2025 δεν έχουν δοθεί ακόμα.

Αυτά συμβαίνουν στη Γερμανία του κράτους δικαίου και πρόνοιας, που όλοι οι πολίτες είναι «ίσοι και προστατευμένοι», «ελεύθεροι» να κάνουν ό,τι θέλουν. Εκεί που η σοσιαλδημοκρατία λύνει και δένει στα συνδικάτα και υπερασπίζεται δήθεν τα δικαιώματα των εργαζομένων. Εκεί που η δημόσια ασφάλεια θυσιάζεται από το κράτος και την ΕΕ στο όνομα του κέρδους.

Είναι οι ίδιοι που θέλουν τη γερμανική νεολαία κρέας στα κανόνια τους και μπαίνουν μέσα στα τεχνικά και επαγγελματικά σχολεία και προπαγανδίζουν τον γερμανικό στρατό ως διέξοδο επαγγελματική με επιτυχημένη καριέρα.

Το πραγματικό δίλημμα «Τα κέρδη τους ή οι ζωές μας» βρίσκεται παντού! Και στα πιο ανεπτυγμένα καπιταλιστικά κράτη προωθείται ακόμα πιο πολύπλευρα και συγκαλυμμένα.

Στο χέρι μας είναι να σταματήσουμε τα επόμενα «Τέμπη», τις επόμενες «Βιολάντες». Με οργανωμένη πάλη που στόχο έχει την ανατροπή αυτού του σάπιου συστήματος, μαζί με τους ντόπιους και ξένους συναδέλφους μας. Με το ανατρεπτικό Πρόγραμμα του ΚΚΕ.