Στη Βουλή φέρνει το ΚΚΕ το θέμα της Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία, με Επίκαιρη Επερώτηση που έχει καταθέσει και αναμένεται να συζητηθεί τη Δευτέρα.

Το Κόμμα αναδεικνύει την πραγματική αιτία της σημερινής κατάστασης, που οδηγεί σε τεράστιες επιπτώσεις για τους εργαζόμενους και τις οικογένειές τους από τον επαγγελματικό κίνδυνο.

Τονίζει ότι σήμερα, με βάση την πρόοδο της επιστήμης και της τεχνικής, υπάρχουν όλες οι δυνατότητες πρόληψης του επαγγελματικού κινδύνου, οι οποίες όμως δεν αξιοποιούνται, και ότι «πίσω από τις μεγάλες ελλείψεις βρίσκεται ο στόχος του κεφαλαίου να αυξήσει το ποσοστό κέρδους του. Κάθε επιχείρηση καθορίζει αν και τι μέτρα πρόληψης θα λάβει, με κριτήριο την επίδραση που θα έχουν αυτά στην κερδοφορία του».

Αναδεικνύει τους αντεργατικούς νόμους που ξεχειλώνουν τα ωράρια εργασίας, με 13ωρες βάρδιες και εξαήμερα, με τη «διευθέτηση» του χρόνου εργασίας και την ελαστικοποίηση, σημειώνοντας ότι «είναι αποδεδειγμένο πως η κόπωση αυξάνει τον κίνδυνο εργατικού ατυχήματος, ενώ η ευκαιριακή πρόσληψη προσωπικού μέσω εργολάβων ή εταιρειών προσωρινής απασχόλησης, που στην ουσία λειτουργούν ως δουλεμπορικά γραφεία, αυξάνει τον κίνδυνο ατυχήματος, καθώς δεν πραγματοποιείται καμία εκπαίδευση».

Και μεταφέρει τις διεκδικήσεις του εργατικού κινήματος:

- Κατάργηση όλων των αντεργατικών νόμων που τσακίζουν το 8ωρο, ελαστικοποιούν την εργασία και ποινικοποιούν τη συνδικαλιστική δράση. 7ωρο - 5ήμερο - 35ωρο, υπογραφή και εφαρμογή Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (ΣΣΕ) με αυξήσεις στους μισθούς.

- Μέτρα υγείας και ασφάλειας για όλους τους εργαζόμενους, ανεξάρτητα από τον τρόπο αμοιβής τους (μισθό, Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών), με ουσιαστικό έλεγχο της εργοδοτικής ευθύνης.

- Αποφασιστική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και της υλικοτεχνικής υποδομής της Επιθεώρησης Εργασίας, της Επιθεώρησης Μεταλλείων και όλων των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους σε όλες τις περιοχές της χώρας. Προσανατολισμός των Επιθεωρήσεων στην αποκλειστική εργοδοτική ευθύνη για την πρόληψη και αντιμετώπιση του επαγγελματικού κινδύνου.

- Δημιουργία κρατικού Σώματος Τεχνικών Ασφαλείας, Γιατρών Εργασίας και Υπηρεσιών Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας (ΥΑΕ), ενταγμένων στο αποκλειστικά δημόσιο σύστημα Υγείας, κατάργηση των Εξωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞΥΠΠ) και κάθε επιχειρηματικής δραστηριότητας στον χώρο της ΥΑΕ.

- Κάλυψη όλων των χώρων εργασίας με υπηρεσίες Ιατρικής της Εργασίας, ανεξάρτητα από τον αριθμό των εργαζομένων. Διαμόρφωση και στελέχωση τμημάτων Ιατρικής της Εργασίας στα δημόσια νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας, με προτεραιότητα βιομηχανικές περιοχές και ουσιαστική, αποφασιστική συμβολή τους στην αναγνώριση της επαγγελματικής νοσηρότητας.

- Ουσιαστική καταγραφή εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών. Υποχρέωση του εργοδότη να αναγγέλλει όλες τις ασθένειες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα του ΠΔ 41/2012. Να περιληφθούν στον κατάλογο επαγγελματικών ασθενειών και οι ασθένειες του παραρτήματος 2 της σχετικής οδηγίας, αλλά και κάθε νόσος που με επιστημονικά κριτήρια της Ιατρικής της Εργασίας τεκμηριώνεται η σύνδεσή της με τον επαγγελματικό κίνδυνο.

- Συστηματική παρακολούθηση της υγείας των εργαζομένων ανάλογα με τον επαγγελματικό κίνδυνο, με δωρεάν ιατρικές εξετάσεις και ιδιαίτερη φροντίδα στις εγκύους, γενικότερα στις εργαζόμενες γυναίκες. Να ισχύσει ξανά η απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας των γυναικών στη βιοτεχνία και στη βιομηχανία, ενώ για άλλα επαγγέλματα (π.χ. Υγείας, Τουρισμού, Επισιτισμού) να απαγορευτεί η νυχτερινή εργασία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

- Απαγόρευση απόλυσης εργαζομένων για λόγους που σχετίζονται με την υγεία τους, απαγόρευση απόλυσης θυμάτων εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας, ή εργαζομένων για τους οποίους έχει εκδοθεί εκτίμηση καταλληλότητας με περιορισμούς για πρόβλημα υγείας, ανεξάρτητα αν αυτό σχετίζεται ή όχι με την έκθεση στον επαγγελματικό κίνδυνο.

- Πλήρης κάλυψη των αναγκών των εργαζομένων από τον επαγγελματικό κίνδυνο, με ευθύνη του κράτους και αποκλειστική επιβάρυνση του κεφαλαίου. Πλήρης και απολύτως δωρεάν κάλυψη νοσοκομειακής και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ιατρικής αποκατάστασης σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας. Πλήρεις αποδοχές για τους εργαζόμενους για όλο το διάστημα απουσίας από την εργασία λόγω εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας (όπως εάν δούλευαν), επανεκπαίδευση, επανένταξη στην εργασία. Πλήρης σύνταξη γι' αυτούς που δεν μπορούν να εργαστούν ή στις οικογένειές τους σε περίπτωση θανάτου. Αύξηση της φορολογίας του κεφαλαίου και των εργοδοτικών εισφορών, επιπλέον αύξηση αυτών και επιβολή προστίμων όταν αυξάνεται η επικινδυνότητα (π.χ. επιχειρήσεις με θανατηφόρα ατυχήματα, υψηλή επαγγελματική νοσηρότητα κ.λπ.).

- Υπεράσπιση και διεύρυνση του θεσμού των Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων (ΒΑΕ) και σε άλλους κλάδους και ειδικότητες (σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα) που δουλεύουν σε ομοιογενείς συνθήκες, ανεξάρτητα από τον ασφαλιστικό τους φορέα και τη σχέση εργασίας. Αμεση επανένταξη στον θεσμό για τους κλάδους που εξαιρέθηκαν το 2011.

- Μείωση του χρόνου εργασίας για τα ΒΑΕ, 6ωρο - 5ήμερο - 30ωρο και αύξηση των ημερών αδείας. Καθιέρωση επιδόματος Βαριάς - Ανθυγιεινής Εργασίας. Μείωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης στα 50 για τις γυναίκες και στα 55 για τους άντρες που εργάζονται στα ΒΑΕ. Καταβολή του ασφαλίστρου των ΒΑΕ από τους εργοδότες και το κράτος, απαλλαγή των εργαζομένων από τις εισφορές.

- Να επαναλειτουργήσουν οι Μεικτές Επιτροπές Υγείας και Ασφάλειας στις Κατασκευές και στα Ναυπηγεία. Δυνατότητα παρουσίας των εκπροσώπων των κλαδικών και επιχειρησιακών σωματείων και των Επιτροπών Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΕΥΑΕ) στους ελέγχους που πραγματοποιούν η Επιθεώρηση Υγείας και Ασφάλειας και η Επιθεώρηση Μεταλλείων.

- Αμεση διακοπή όλων των υπαίθριων εργασιών όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 38 βαθμούς Κελσίου, ή και σε χαμηλότερες θερμοκρασίες, ανάλογα με τη σχετική υγρασία, και κατά τη διάρκεια έντονων καιρικών συνθηκών. Αμεση διακοπή όλων των εργασιών στις περιοχές που επηρεάζονται από φυσικές και τεχνολογικές καταστροφές. Πλήρης διασφάλιση των μισθολογικών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων των εργαζομένων για όσο διαρκεί η διακοπή εργασιών.

Eurokinissi

Ενα έγκλημα διαρκείας σε πλήρη εξέλιξη, με τις ζωές των εργατών να θυσιάζονται για τα κέρδη των επιχειρηματικών ομίλων, που έχουν στα χέρια τους ένα τεράστιο νομοθετικό οπλοστάσιο για να εξασφαλίζουν την ασυλία τους.

Το πιο πρόσφατο στυγνό εργοδοτικό έγκλημα, αυτό στο μπισκοτάδικο της «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, με πέντε γυναίκες να πέφτουν νεκρές στο μεροκάματο, αποκάλυψε όλη την πραγματικότητα που επικρατεί στους χώρους δουλειάς και αποτελεί «κοκτέιλ θανάτου»: Εργαζόμενοι που καταγγέλλουν ελλείψεις και η εργοδοσία κηρύσσει «σιωπητήριο», χώροι δουλειάς - άβατα για τα σωματεία, με τη συνδικαλιστική δράση να απαγορεύεται. Αδειοδοτήσεις που δίνονται χωρίς κανέναν έλεγχο, αφού έτσι προβλέπει ο νόμος. «Ζεστό» κρατικό χρήμα με επιδοτήσεις, την ίδια στιγμή που ο εργοδότης αποφεύγει ακόμα και το παραμικρό «κόστος» για στοιχειώδη μέτρα πρόληψης, που θα μπορούσαν να σώσουν ζωές.

Οσα αποκαλύπτονται μετά από κάθε τέτοιο «μεμονωμένο» περιστατικό, όπως τα χαρακτηρίζουν οι κυβερνήσεις και τα επιτελεία των επιχειρηματικών ομίλων, επιβεβαιώνουν ότι δεν φταίει ούτε «η κακιά η ώρα» ούτε απλά μερικές «αβλεψίες».

Τα εγκλήματα στους χώρους δουλειάς είναι το αποτέλεσμα της εκμετάλλευσης που βαθαίνει με κάθε νόμο, με κάθε ρύθμιση και κάθε ευρωενωσιακή Οδηγία, από όλες τις κυβερνήσεις και τα επιτελεία τους.

Το «στύψιμο» της εργατικής δύναμης, η εντατικοποίηση της δουλειάς, το ατέλειωτο «τέντωμα» σε εργαζόμενους και μηχανήματα, η «οικονομία κλίμακας» - όπως λέγεται σε κομψή εργοδοτική διάλεκτο το ότι η ασφάλεια του εργάτη θεωρείται «κόστος» - αποτελούν την πηγή του κακού.

Η έλλειψη μέτρων Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία δεν είναι απλά μια «αμέλεια». Απορρέει από τον ίδιο τον χαρακτήρα της καπιταλιστικής παραγωγής, από το γεγονός ότι σχεδιάζεται με αποκλειστικό κριτήριο το κέρδος.

Αυτό είναι που εμποδίζει την αξιοποίηση όλων των σύγχρονων δυνατοτήτων για την αποτελεσματική πρόληψη «ατυχημάτων». Αυτό είναι που «απαγορεύει» ...σπατάλες π.χ. για μέσα ατομικής προστασίας, για οδούς διαφυγής, εξόδους κινδύνου κ.ο.κ.

Αυτό το κριτήριο απογειώνει την «ευελιξία», τα ακανόνιστα ωράρια, τις «κόντρα βάρδιες», την υποστελέχωση, τη γενικευμένη εργολαβική εργασία, που δεν επιτρέπει την ουσιαστική εκπαίδευση και εξοικείωση με επικίνδυνα αντικείμενα εργασίας. Με το ίδιο κριτήριο, της διασφάλισης της ανταγωνιστικότητας, διευκολύνονται οι απολύσεις, ώστε η εργοδοσία να μην αναλαμβάνει καμία ουσιαστική υποχρέωση και οι εργαζόμενοι να εκβιάζονται πιο εύκολα, οπότε επιβάλλεται «σιγή νεκροταφείου» στους χώρους δουλειάς.

Επομένως, η ίδια η στρατηγική του κεφαλαίου για όσο γίνεται πιο φτηνή εργατική δύναμη είναι που μετατρέπει τους χώρους δουλειάς σε παγίδες θανάτου.

Η ίδια στρατηγική είναι που προσαρμόζει το κράτος στα μέτρα του ίδιου στόχου, της θωράκισης της κερδοφορίας. Γι' αυτό προσαρμόζεται ανάλογα και ο χαρακτήρας της Επιθεώρησης Εργασίας, με σταθμό τη μετατροπή της σε «Ανεξάρτητη Αρχή», όπως και με τον πρόσφατο νόμο που πέρασε η κυβέρνηση για «ιδιωτικούς ελέγχους», «προειδοποιήσεις της εργοδοσίας» κ.λπ.

Πρόκειται για μέτρα που αποδεικνύουν ότι τα «ατυχήματα» δεν οφείλονται σε κάποιες «εξαιρέσεις» εργοδοτών, αλλά στην πολιτική που αντιμετωπίζει τα ουσιαστικά μέτρα υγείας και ασφάλειας σαν «εμπόδια» και «βαρίδια» που δεν διευκολύνουν την επιχειρηματικότητα και την προσέλκυση επενδύσεων.

Κοντά στα παραπάνω και η δουλειά μέχρι τα βαθιά γεράματα, που έχει ως αποτέλεσμα η πλειοψηφία των θυμάτων στους χώρους δουλειάς να είναι σε ηλικία που κανονικά θα έπρεπε να έχουν βγει στη σύνταξη. Ούτε αυτό όμως είναι αποτέλεσμα κάποιας «ιδεοληψίας». Με νόμους όλων των κυβερνήσεων εφαρμόζεται η στρατηγική της ΕΕ για την επιμήκυνση του εργάσιμου βίου, αφού «ο συνταξιούχος κοστίζει», αλλά και για να μεγαλώνει η μάζα της εργατικής δύναμης προς εκμετάλλευση.

Τι επιβεβαιώνεται λοιπόν; Οτι οι χώροι δουλειάς γίνονται παγίδες θανάτου επειδή έτσι κερδίζει το κεφάλαιο. Γι' αυτό ο αγώνας για να επιστρέφουν οι εργαζόμενοι όρθιοι στα σπίτια τους είναι αναμέτρηση με την ίδια πολιτική που τους θέλει φτηνούς και «ευέλικτους», με μισθούς πείνας. Είναι αγώνας ζωής και θανάτου, που δίνεται μέσα από την οργάνωση στα συνδικάτα, με διεκδίκηση για ουσιαστική προστασία, σε σύγκρουση με τους δημοσιονομικούς στόχους του κράτους και την κερδοφορία των ομίλων.

Είναι αγώνας που απέναντί του βρίσκει σύσσωμο τον «κορμό» της εκμετάλλευσης: Το κράτος και τις κυβερνήσεις του, την ΕΕ και τη μεγαλοεργοδοσία, το ίδιο το σύστημα της εκμετάλλευσης, που εγκληματεί καθημερινά σε βάρος της εργατικής τάξης. Είναι αγώνας που βάζει στο στόχαστρο το καπιταλιστικό κέρδος.

Τον τρόπο που εφαρμόζεται αυτή η πολιτική φωτίζει ο «φάκελος» που ανοίγει ο «Ριζοσπάστης» στις επόμενες σελίδες, αναλύοντας την εξέλιξη του νομοθετικού πλαισίου όλα τα προηγούμενα χρόνια και δείχνοντας πώς στην πράξη κάθε μέτρο που παίρνουν οι κυβερνήσεις για τη στήριξη της επιχειρηματικής δράσης προσθέτει ακόμα περισσότερους κινδύνους στους χώρους δουλειάς, πολλαπλασιάζει τα εργοδοτικά εγκλήματα.

Motion Team

Το αστικό κράτος, με όλες τις κυβερνήσεις ανεξαιρέτως, έχει διαμορφώσει εδώ και δεκαετίες την ολοένα και μεγαλύτερη «ασυλία» στη δράση της εργοδοσίας, δημιουργώντας τους όρους έντασης της εκμετάλλευσης των εργαζομένων για περισσότερα κέρδη. Ετσι η προστασία της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία αντιμετωπίζεται σαν «κόστος», οπότε και όταν χάνονται ζωές των εργατών γίνονται «παράπλευρες απώλειες».

Κρίσιμο σημείο για την κατανόηση του ζητήματος είναι ότι τουλάχιστον τα τελευταία 20 χρόνια βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαδικασία τροποποποίησης δύο αλληλένδετων νομοθετικών πλαισίων, με γνώμονα τη στήριξη της κερδοφόρας δράσης των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων:

- Το ένα αφορά την αδειοδότηση εγκατάστασης και λειτουργίας των επιχειρήσεων.

- Το άλλο τον ρόλο της Επιθεώρησης Εργασίας και ειδικότερα το τμήμα της Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας της Εργασίας.

- Ο νόμος 3325/2005 όριζε ότι την άδεια εγκατάστασης «χορηγεί η Αδειοδοτούσα Αρχή ύστερα από αυτοψία της» (άρθρο 4) και πως η άδεια λειτουργίας χορηγείται «εφόσον διαπιστωθεί (...) ότι έχουν τηρηθεί οι όροι και περιορισμοί που αναγράφονται στην άδεια εγκατάστασης και ότι από τη λειτουργία της δραστηριότητας εξασφαλίζεται η προστασία του περιβάλλοντος, η ασφάλεια των εργαζομένων και των περιοίκων».

RIZOSPASTIS

Ο συγκεκριμένος νόμος είναι «γέννημα» της Ομάδας Εργασίας που συγκρότησε το 2014 η τότε κυβέρνηση της ΝΔ και τον παρέλαβε ο ΣΥΡΙΖΑ, σε μια ακόμα επιβεβαίωση της αντιλαϊκής «συνέχειας» του αστικού κράτους και των κυβερνήσεών του.

Ο στόχος του νόμου περιγράφεται με σαφήνεια στη σχετική Αιτιολογική Εκθεση: «Το μέχρι σήμερα αδειοδοτικό καθεστώς εξακολουθούσε να βασίζεται πρωτίστως στην "εκ των προτέρων αδειοδότηση", με αρνητικές συνέπειες για την οικονομική ανάπτυξη, τον ανταγωνισμό...».

Ηταν η περίοδος που θεσμοθετήθηκαν διάφορα «κίνητρα» για την προσέλκυση επενδύσεων, ώστε να ανακτηθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Ετσι, αν η μία όψη των «κινήτρων» ήταν το «ζεστό» κρατικό χρήμα, οι φοροαπαλλαγές και οι εισφοροαπαλλαγές, η άλλη όψη ήταν τα αντεργατικά μέτρα (επίθεση στους μισθούς, ξήλωμα ΣΣΕ, ένταση της «ευελιξίας» κ.λπ.) και η λεγόμενη «αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας».

Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, για να αρθούν τα λεγόμενα «εμπόδια» στην επιχειρηματική δράση, ο παραπάνω νόμος των ΝΔ - ΣΥΡΙΖΑ όρισε ότι στο εξής για την εγκατάσταση και λειτουργία μιας επιχείρησης αρκεί μια «γνωστοποίηση» ή και «έγκριση» από την αρμόδια αρχή, ανάλογα με την ομάδα επικινδυνότητας στην οποία κατατάσσεται μια επιχείρηση.

INTIME NEWS

Εργοδοτικό έγκλημα στη «Βιολάντα»: Τα τραγικά αποτελέσματα της λογικής «πρώτα λειτουργία - μετά έλεγχος»

Ως «γνωστοποίηση» ορίζεται η διαδικασία «με την οποία ο ενδιαφερόμενος ενημερώνει εκ των προτέρων την αρμόδια αρχή για την έναρξη λειτουργίας της οικονομικής δραστηριότητας, την οποία προτίθεται να ασκήσει (...) χωρίς να απαιτείται εκ των προτέρων έλεγχος».

Ως «έγκριση» ορίζεται «κάθε πράξη (...) η οποία μπορεί να περιλαμβάνει και εκ των προτέρων έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές ως έγκριση».

Αξίζει να αναφερθούν δύο τοποθετήσεις στελεχών με διαδρομή στις κυβερνήσεις της ΝΔ οι οποίες επιβεβαιώνουν την αντεργατική κατεύθυνση των νόμων.

Στην Ομάδα Εργασίας του 2014, που έφερε και το νομοσχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ το 2015, συμμετείχε μεταξύ άλλων η Παγκόσμια Τράπεζα, η οποία έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στην κατεύθυνση των αλλαγών. Μέλος αυτής της ομάδας της Παγκόσμιας Τράπεζας ήταν η Θέμις Ευτυχίδου, που αργότερα τοποθετήθηκε στη θέση της γενικής γραμματέα του υπουργείου Ανάπτυξης και με αυτήν την ιδιότητα είχε μιλήσει σε ημερίδα της Ανεξάρτητης Αρχής Επιθεώρησης Εργασίας το 2024.

Αναφερόμενη στους σκοπούς που υπηρετούσε η δημιουργία της Ομάδας Εργασίας, σημείωσε: «Ελήφθη μία κυβερνητική τότε απόφαση να απλουστεύσουμε το επιχειρηματικό περιβάλλον και συγκεκριμένα να βοηθήσουμε τις επιχειρήσεις να συναντούν απλές διαδικασίες όταν πρέπει να αδειοδοτηθούν». Η προσπάθεια αυτή «συστηματοποιήθηκε τέλη του 2015 - αρχές του 2016, όπου με τη βοήθεια του τότε συμβούλου μας της Παγκόσμιας Τράπεζας, που υπήρξα και εγώ μέλος αυτής της ομάδας της Παγκόσμιας Τράπεζας (...), και βεβαίως τα στελέχη της υπηρεσίας, βάλαμε κάτω το πώς θα μπορούσαμε να απλουστεύσουμε πραγματικά και να συστηματοποιήσουμε την απλούστευση της αδειοδότησης σε αυτήν τη χώρα (...) αρχίσαμε να κάνουμε μια ευρύτερη συζήτηση, γιατί τελικά χρειαζόμαστε άδεια για τα πάντα; (...) Αρα, λοιπόν, προτάξαμε την καλή πρακτική τότε της ανάλυσης κινδύνου, και είπαμε ότι θα πρέπει να φτιάξουμε ένα μοντέλο, το οποίο εν συνεχεία ήταν ο νόμος 4442/16».

Στη συνέχεια, μιλώντας με την ιδιότητα της γγ του υπουργείου Ανάπτυξης, επεσήμανε: «Σε εμάς, στο υπουργείο Ανάπτυξης, μας ενδιαφέρει η ανάπτυξη. Αρα μας ενδιαφέρουν οι επιχειρήσεις». Και εξήγησε το ...όραμα των κυβερνήσεων.

«Πρώτα ξεκινώ την επιχειρηματική δραστηριότητά μου. Δεν περιμένω κανέναν να με ελέγξει και είμαι υπόλογος και υπεύθυνος, το οποίο είναι σημαντικό, γιατί έτσι κάνεις και τον επιχειρηματία υπεύθυνο γι' αυτά που πρέπει να τηρεί. Είμαι υπεύθυνος και υπόλογος και αναμένω τον έλεγχο. Πάμε λοιπόν τώρα στον έλεγχο. Οταν έγινε όλη αυτή η συζήτηση και η άσκηση, η πρώτη αντίδραση ήταν: "Θα αφήσω μια επιχείρηση να ανοίξει χωρίς να την έχω ελέγξει;".

Η απάντησή ήταν ναι. Σαφώς θα αφήσουμε τις επιχειρήσεις να ανοίξουν, να πάρουν την ευθύνη τους, να ξέρουν τη νομοθεσία, να είναι σαφής η νομοθεσία, για να μπορούμε μετά να ελέγξουμε. Και εδώ ερχόμαστε στα εργαλεία που θέσπισε ο 4512/16».

Και ξεκαθάρισε: «Αν πρέπει να ελέγχουμε το 100% των επιχειρήσεων, δεν θα τελειώσουμε ποτέ. Δεν είναι λογικό, και σύμφωνα με τις διεθνείς καλές πρακτικές γίνεται η παραδοχή ότι είναι αδύνατον μία χώρα να ελέγχει το 100% των επιχειρήσεων».

Ως προς την αποτελεσματικότητα του νόμου 4442/2016 για την έναρξη μιας επιχείρησης με απλή «γνωστοποίηση», διαφωτιστική είναι η τοποθέτηση - επίσης στην ημερίδα της Επιθεώρησης Εργασίας - του Διονύση Τσαγκρή, υψηλόβαθμου στελέχους του υπουργείου Ανάπτυξης:

«Η πρώτη πλατφόρμα που ξεκίνησε να λειτουργεί το 2017 όσον αφορά την αδειοδότηση, σήμερα έχει 240.000 γνωστοποιήσεις» επιχειρήσεων οι οποίες έκαναν για πρώτη φορά και «πάνω από 100.000» γνωστοποιήσεις που αφορούσαν τροποποιήσεις.

Από την άλλη, δεν υπάρχει κανένα δημοσιοποιημένο στοιχείο για το πόσοι και τι είδους έλεγχοι έχουν γίνει, έστω και εκ των υστέρων. Με δεδομένα βέβαια τον κατακερματισμό και την απαξίωση των αρμόδιων υπηρεσιών, είναι σίγουρο ότι οι έλεγχοι είναι ελάχιστοι, με ό,τι αυτό σημαίνει για το πόσες «Βιολάντες» λειτουργούν σε όλη τη χώρα.

Με το επόμενο νομοθετικό βήμα γίνεται πλέον ορατή η στενή σχέση των αλλαγών στην αδειοδότηση των επιχειρήσεων και του ρόλου της Επιθεώρησης Εργασίας. Πρόκειται για τον νόμο 4512/18, που κι αυτός ψηφίστηκε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ, με τη σύμφωνη γνώμη και ψήφιση από τα άλλα αστικά κόμματα.

Σε ημερίδα της Ανεξάρτητης Αρχής Επιθεώρησης Εργασίας στέλεχος της Επιθεώρησης, δείχνοντας πώς συμπλέκονται οι νόμοι προστασίας των εργαζομένων και εγκατάστασης - λειτουργίας των επιχειρήσεων, σημείωσε: «Το πιο σημαντικό γεγονός για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, αυτό το πρώτο έτος της Ανεξάρτητης Αρχής, ήταν η προετοιμασία για την έκδοση της δευτερογενούς νομοθεσίας για τον καθορισμό του νέου Πλαισίου Εποπτείας και Εφαρμογής, ενός πολύ σημαντικού για τη Δημόσια Διοίκηση νόμου, του 4512/18, περί Εποπτείας των Οικονομικών Δραστηριοτήτων».

Πιο κάτω επισήμαινε ότι ο νόμος 4512/18 συνδέεται με τον 4442/2016, γιατί «ένα νέο μοντέλο στην αδειοδότηση θα απαιτούσε και ένα νέο μοντέλο για την εποπτεία των αδειοδοτούμενων επιχειρήσεων (...) αυτοί οι δύο νόμοι συνδέονται μεταξύ τους και κινούνται κατά κάποιον τρόπο παράλληλα και συμπληρωματικά».

Οπως θα φανεί παρακάτω, η εφαρμογή του νόμου 4512/2018 οδηγεί ουσιαστικά στην κατάργηση της Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασίας, που είναι τμήμα της Επιθεώρησης Εργασίας.

Πάνω στις ράγες αυτού του νομοθετικού πλαισίου, λοιπόν, έγιναν τα επόμενα βήματα:

- Ο νόμος 4808/2021 (νόμος Χατζηδάκη) μετέτρεψε το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), που μέχρι τότε υπάγονταν στο υπουργείο Εργασίας, σε Ανεξάρτητη Αρχή, η οποία ξεκίνησε επίσημα τη λειτουργία της το 2023. Ετσι, και τυπικά η Επιθεώρηση δεν είναι υποχρεωμένη να λογοδοτεί, ενώ ξεπλένεται και η κυβέρνηση, αφού, επικαλούμενη την «ανεξαρτησία της Αρχής», σε κάθε ερώτημα απαντά ότι «δεν παρεμβαίνει στο έργο της».

- Μόλις τον περασμένο μήνα ψηφίστηκε ο νόμος της ΝΔ 5297/2026, που μεταξύ άλλων στόχο έχει την εφαρμογή των διατάξεων του νόμου 4512/2018, επιφέροντας νέα συντριπτικά πλήγματα στο έργο της Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας. Βασικοί άξονες της επίθεσης στο έργο της Επιθεώρησης:

• Η δυνατότητα ανάθεσης ελέγχου σε ιδιώτες και ιδιωτικές εταιρείες.
• Η δυνατότητα του ελεγχόμενου εργοδότη να διακόπτει τον έλεγχο, να καταγγέλλει τον επιθεωρητή και να ζητά την εξαίρεσή του.
• Η γνωστοποίηση των ελέγχων στους εργοδότες πριν αυτοί γίνουν.
• Η κατάργηση ακόμα και της όποιας στοιχειώδους «ανεξαρτησίας» δράσης έχουν μέχρι τώρα οι επιθεωρητές στο πλαίσιο των καπιταλιστικών εκμεταλλευτικών σχέσεων.

Ο νόμος λοιπόν προβλέπει ότι οι επιθεωρητές:

α) Δεν θα μπορούν να αποφασίζουν οι ίδιοι πότε και σε ποιες επιχειρήσεις θα κάνουν έλεγχο.

β) Δεν θα μπορούν να επιβάλλουν κυρώσεις.

γ) Το αντικείμενο, το εύρος και το βάθος του ελέγχου θα είναι προκαθορισμένο και δεν θα λαμβάνει υπόψη τους τις ιδιαίτερες συνθήκες του εκάστοτε χώρου εργασίας.

Σε ό,τι αφορά τη μεθοδολογία, τα κριτήρια και τη διαδικασία ελέγχου, ο νόμος 4512/2018, που ενεργοποιείται με τον νόμο 5297/2026, εξομοιώνει την Επιθεώρηση Ασφάλειας και Υγείας με άλλες ελεγκτικές υπηρεσίες, αρμόδιες για τον έλεγχο εγκατάστασης και λειτουργίας μιας επιχείρησης, που αφορά κυρίως κτιριακές υποδομές, εγκαταστάσεις και τεχνικές διαδικασίες. Ομως η Επιθεώρηση Ασφάλειας και Υγείας είναι επιφορτισμένη με τον έλεγχο της σχέσης του ανθρώπου με το εργασιακό περιβάλλον, του εργαζόμενου με τον χώρο εργασίας (που με τη σειρά της καθορίζεται από τη σχέση εκμετάλλευσης του εργαζόμενου από τον εργοδότη).

Η αντιμετώπιση του εργαζόμενου σαν απρόσωπο τμήμα μιας διαδικασίας, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη η συνθετότητα αυτής της σχέσης και κυρίως οι άτυπες πλευρές της που επηρεάζουν καθοριστικά το εργασιακό περιβάλλον, αυξάνει τον κίνδυνο που απειλεί την υγεία - σωματική και ψυχική - των εργαζομένων, αλλά και του λαού που συγκατοικεί με τον κίνδυνο αυτόν. Τα παραδείγματα της «Βιολάντα» και των καζανιών του θανάτου στο Πέραμα είναι πολύ πρόσφατα, και μαρτυρούν ότι αυτό που προωθείται είναι άλλος ένας κρίκος στην εγκληματική πολιτική κράτους - εργοδοσίας.

Αλλωστε, η διαμόρφωση των διατάξεων που αφορούν την Επιθεώρηση Εργασίας από ομάδα στελεχών των υπουργείων Ανάπτυξης και Εργασίας με επικεφαλής κεντρικό στέλεχος του υπουργείου Ανάπτυξης, αλλά και η ένταξη της Επιθεώρησης Εργασίας σε ενιαίο εποπτικό μηχανισμό επιβεβαιώνει και το πώς αντιμετωπίζει η κυβέρνηση την Επιθεώρηση - σαν μια υπηρεσία που εντάσσεται στο πλαίσιο στήριξης της επιχειρηματικής δράσης, επομένως αποσυνδέεται και τυπικά από την προστασία των εργαζομένων.

Συγκεκριμένα ο πρόσφατος αυτός νόμος στο άρθρο 126 ορίζει την εφαρμογή του νόμου 4512/2018, που πρακτικά σημαίνει:

- Δυνατότητα ανάθεσης του ελέγχου σε ιδιώτες και ιδιωτικές επιχειρήσεις. Ο ελεγκτής μπορεί να είναι «α) ο δημόσιος υπάλληλος της εποπτεύουσας αρχής με αρμοδιότητα την άσκηση εποπτείας, β) κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο στο οποίο ανατίθεται, κατά παραχώρηση αρμοδιότητας από την εποπτεύουσα ή άλλη δημόσια αρχή, αρμοδιότητα άσκησης ελέγχων» (άρθρο 128).

- Ο εργοδότης και οι εκπρόσωποί του μπορούν μεταξύ άλλων να αρνηθούν τον έλεγχο και να καταγγείλουν τον επιθεωρητή! Συγκεκριμένα:

«Κατά τη διενέργεια εποπτείας ο οικονομικός φορέας, ο νόμιμος εκπρόσωπός του και κάθε άλλο πρόσωπο που έχει έννομο συμφέρον μπορεί:

(...) β. να αρνείται την υποβολή του σε έλεγχο ή σε τμήμα του ελέγχου,

(...) ε. να αρνείται να συμμορφωθεί σε αίτημα ελεγκτή σχετικά με την επίδειξη εγγράφων και υλικών, αν αυτά δεν σχετίζονται με τον έλεγχο ή αν ο ελεγκτής δεν έχει δικαίωμα να ελέγξει τα έγγραφα αυτά,

(...) ζ. να προβαίνει σε καταγγελία (σ.σ. του ελεγκτή) αν ο ελεγκτής υποδεικνύει ανάρμοστη ή παράνομη συμπεριφορά, ή αν προκύπτει σύγκρουση ιδιωτικού και δημοσίου συμφέροντος,

η. να αιτείται την εξαίρεση του ελεγκτή, αν υπάρχει εύλογη και αιτιολογημένη αμφιβολία για την αμεροληψία του» (άρθρο 155).

- Οι εργοδότες θα προειδοποιούνται για τη διενέργεια ελέγχου, με αποτέλεσμα να μπορούν να «κουκουλώσουν» τα «κακώς κείμενα».

Δίνεται έτσι ένα ακόμα συντριπτικό χτύπημα στο έργο του επιθεωρητή και στην όποια «ανεξαρτησία» τους, αφού μέχρι τώρα μπορούσε, τουλάχιστον σύμφωνα με τα οριζόμενα, να ερευνά «οποιαδήποτε ώρακατά τη διάρκεια της ημέρας ή της νύχτας τους χώρους εργασίας, όταν κρίνει αναγκαίο, χωρίς προειδοποίηση προς τον εργοδότη, και έχει ελεύθερη πρόσβαση σε οποιοδήποτε από τα βιβλία, μητρώα, έγγραφα, αρχεία και κάθε άλλου είδους στοιχείο που τηρούνται από την επιχείρηση, λαμβάνει αντίγραφα και έχει πρόσβαση στη δομή της παραγωγικής διαδικασίας...».

Οι αρμοδιότητες αυτές περιορίζονται ασφυκτικά από τον 4512/2018, που ορίζει:«1. Οι έλεγχοι διενεργούνται ύστερα από απόφαση της εποπτεύουσας αρχής, η οποία αναφέρει κατ' ελάχιστον τον εποπτευόμενο οικονομικό φορέα, το προϊόν, την εγκατάσταση, το αντικείμενο του ελέγχου, την ημερομηνία του ελέγχου, τα ονόματα των ελεγκτών, τα φύλλα ελέγχου που θα χρησιμοποιηθούν και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του εποπτευόμενου φορέα.

2. Αντίγραφο της απόφασης κοινοποιείται στον εποπτευόμενο φορέα πριν από τη διενέργεια του ελέγχου, εφόσον κατά την κρίση της εποπτεύουσας αρχής η κοινοποίηση δεν ματαιώνει τον σκοπό του ελέγχου» (άρθρο 146).

Ακόμα, ο επιθεωρητής δεν θα μπορεί πλέον να επιβάλλει κυρώσεις, αφού «τα μέτρα και οι κυρώσεις που επιβάλλονται συνοδεύονται από πράξη (απόφαση) που εκδίδεται από την εποπτεύουσα αρχή, η οποία επικυρώνει την επιβολή τους» (άρθρο 151).

Οι αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας, μετά την μετατροπή της σε Ανεξάρτητη Αρχή και πριν τον τελευταίο νόμο, αποτελούν άμεση αντανάκλαση των γενικότερων τροποποιήσεων των δύο νομοθετικών πλαισίων.

Αλλωστε, η διορισμένη από την κυβέρνηση διοίκηση της Ανεξάρτητης Αρχής ρίχνει τις πρώτες τροχιοδεικτικές βολές από την αρχή της λειτουργίας της:

- Τον Γενάρη του 2023, με έγγραφό της προς τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, επικαλούμενη μεταξύ άλλων την έλλειψη προσωπικού σημειώνει: «Επισημαίνεται ιδιαίτερα πως δεδομένων και των δυνατοτήτων του υπηρετούντος στην Επιθεώρηση Εργασίας προσωπικού, η ανάλωση δυσανάλογου χρόνου εργασίας των επιθεωρητών πανελλαδικά για τον χειρισμό χιλιάδων υποθέσεων αναγγελλόμενων εργατικών ατυχημάτων ήσσονος σοβαρότητας (τουτέστιν, της μεγάλης πλειοψηφίας των αναγγελλόμενων ατυχημάτων, που εκτιμάται ότι θα προσεγγίσουν τον αριθμό των 14.000 κατά το τρέχον έτος) αποβαίνει σε βάρος του κύριου έργου τους, που είναι η διενέργεια προληπτικών ελέγχων τήρησης της νομοθεσίας για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία».

Ακολούθως ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, απευθυνόμενος προς τους εισαγγελείς Πρωτοδικών της χώρας, τους ζητά «να συστήσετε στους υπό τις οδηγίες και παραγγελίες σας δρώντες προανακριτικούς υπαλλήλους ότι δεν προβλέπεται κατά τον νόμο η σύνταξη έκθεσης έρευνας επί των ήσσονος σοβαρότητας εργατικών ατυχημάτων»!

Τον ίδιο μήνα γίνεται γνωστό έγγραφο της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης στα Αστυνομικά Τμήματα και στο Κεντρικό Λιμεναρχείο Θεσσαλονίκης, με το οποίο τους καλεί να μη δίνουν παραγγελία για «έρευνα αιτιών και συνθηκών» εργατικών «ατυχημάτων», αν αυτά εντάσσονται στην κατηγορία «ήσσονος σημασίας»!

Τι σημαίνει όμως «ήσσονος σημασίας ατυχήματα»; Σημαίνει ότι η εργοδοσία απαλλάσσεται από τάχα «περιττούς ελέγχους» για συμβάντα που κατά κανόνα «προειδοποιούν» για κάτι πολύ πιο σοβαρό. Υπενθυμίζεται ότι στην περίπτωση της «Βιολάντα», με τις πέντε νεκρές εργάτριες, το προσωπικό προειδοποιούσε πολλούς μήνες πριν για διάφορα τάχα «μικροσυμβάντα», από καλώδια που μπερδεύονταν στα πόδια τους μέχρι ύποπτες οσμές κ.λπ. Αυτά τα «ήσσονος σημασίας» αποδείχθηκε με τον πιο τραγικό τρόπο ότι ήταν προάγγελος της έκρηξης...

- Αφού λοιπόν απαλλάχθηκε από τη διερεύνηση των «ήσσονος σημασίας» εργατικών «ατυχημάτων», το επόμενο βήμα ήταν να ανακοινώσει και τη μη διερεύνηση ακόμα και θανατηφόρων εργατικών «ατυχημάτων». Τούτη τη φορά το πρόσχημα δεν ήταν η έλλειψη προσωπικού, αλλά τα αίτια των «ατυχημάτων».

Συγκεκριμένα, στην Εκθεση Πεπραγμένων 2024 της Επιθεώρησης Εργασίας αναφέρεται ότι «από τα εργατικά ατυχήματα που αναγγέλλονται στην Επιθεώρηση Εργασίας, καταχωρίζονται μεν αλλά δεν διερευνώνται ως προς τα αίτιά τους όσα έχουν παθολογική ή τροχαία αιτιολογία, ατυχήματα σε βάρος απασχολουμένων χωρίς κάποια μορφή εξαρτημένης σχέσης εργασίας (ελεύθεροι επαγγελματίες, εργοδότες, αυτοαπασχολούμενοι κ.λπ.), καθώς και τα ατυχήματα ήσσονος σοβαρότητας».

Στην προσπάθεια εξαφάνισης των εργατικών «ατυχημάτων» που οφείλονται σε παθολογικά ή τροχαία αίτια έχουν συμβάλει όλες οι κυβερνήσεις.

Καταρχάς, οι θάνατοι με τροχαία αίτια δεν δημοσιοποιούνται από το 2006 και μετά! Επίσης, όλες οι κυβερνήσεις κάνουν αυτόν τον εσκεμμένο διαχωρισμό, που αθωώνει τις συνθήκες εργασίας για τους θανάτους με παθολογικά ή τροχαία αίτια.

Ενδεικτικό είναι ότι το 2017 η διορισμένη από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ηγεσία του ΣΕΠΕ στην Εκθεση Πεπραγμένων διαχώρισε τα θανατηφόρα σε «παθολογικά» και «μη», για να στηρίξει τον ισχυρισμό της ότι η αύξηση συνολικά των εργατικών «ατυχημάτων» της περιόδου 2015 - 2017 «δεν αντανακλάται στην αντίστοιχη πορεία των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων» αλλά στα θανατηφόρα «παθολογικής αιτιολογίας». Αρα όλα καλά!

Βέβαια, στον αντίποδα αυτού του αντιεπιστημονικού διαχωρισμού, που θάβει όχι μόνο τα εργατικά «ατυχήματα» αλλά και ασθένειες και θανάτους που συνδέονται έμμεσα ή άμεσα με την εργασία, το ίδιο το ΣΕΠΕ το 2001 πρότεινε: «Μια τέτοια αυξητική μεταβολή (σ.σ. των εργατικών "ατυχημάτων" με παθολογικά και τροχαία αίτια) χρήζει περαιτέρω διερεύνησης (...) ίσως θα έπρεπε να εξεταστεί η πιθανότητα τα ατυχήματα αυτά να οφείλονται σε επαγγελματικές ασθένειες (που προκλήθηκαν δηλαδή από την εργασία που εκτελούσαν οι παθόντες και εξελίχθηκαν στο πλαίσιο αυτής) ή στις συνθήκες εργασίας (π.χ. ελάττωση προσοχής λόγω κόπωσης και εξουθενωτικών ωραρίων, για την περίπτωση των τροχαίων)».

Αυτά βέβαια δεν έγιναν ποτέ πράξη, με παρέμβαση όλων των κυβερνήσεων, είτε η Επιθεώρηση ήταν τυπικά κρατική υπηρεσία είτε «ανεξάρτητη αρχή» σήμερα.

Ιδιαίτερη είναι η ...φροντίδα που επιδεικνύουν οι κυβερνήσεις για την υπονόμευση στην πράξη του έργου των επιθεωρητών Εργασιακών Σχέσεων και των επιθεωρητών Ασφάλειας και Υγείας, κρατώντας μονίμως υποστελεχωμένη και χωρίς την αναγκαία υλικοτεχνική υποδομή την Επιθεώρηση Εργασίας στο σύνολό της.

Βασική πλευρά του προσανατολισμού που δίνεται από όλες τις αστικές κυβερνήσεις είναι η κατεύθυνση ότι τα προβλήματα στους χώρους δουλειάς μπορούν να λυθούν με «κοινωνική συναίνεση», και ότι ο επιθεωρητής Εργασίας πρέπει να έχει έναν «συμφιλιωτικό» ρόλο ανάμεσα στον εργαζόμενο και στον εργοδότη. Αυτός ο προσανατολισμός υπονομεύει την ουσιαστική εφαρμογή μέτρων που θα μπορούσαν να αποτρέψουν όσο γίνεται τους κινδύνους στους χώρους δουλειάς.

Σύμφωνα με την τελευταία δημοσιοποιημένη Εκθεση Πεπραγμένων, το 2024 υπηρετούσαν 369 επιθεωρητές Εργασιακών Σχέσεων και μόλις 233 επιθεωρητές Ασφάλειας και Υγείας στην Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας.

Επίσης σύμφωνα με το Ειδικό Ετήσιο Τεύχος του «Εργάνη» του 2025, των φορέων Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας - ΔΥΠΑ - ΕΦΚΑ, ο αριθμός των καταγεγραμμένων επιχειρήσεων είναι 355.509 και ο αριθμός των εργαζομένων που απασχολούν με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου είναι σχεδόν 2,6 εκατομμύρια.

Με άλλα λόγια, ακόμα κι αν μπορούσαν να βγουν όλοι οι επιθεωρητές Ασφάλειας και Υγείας για έλεγχο καθημερινά, όλες τις μέρες του χρόνου και σε κάθε έλεγχο να υπάρχει μόνο ένας επιθεωρητής, αυτό σημαίνει ότι σε κάθε επιθεωρητή αναλογεί να ελέγξει 1.525 επιχειρήσεις με 11.585 εργαζόμενους. Είναι δηλαδή ανθρωπίνως αδύνατο να ελέγξει σε βάθος έστω ένα ελάχιστο κλάσμα από αυτές, πολύ περισσότερο όταν δεν διαθέτει τα αναγκαία μέσα για να κάνει ελέγχους π.χ. χημικών, φυσικών και βιολογικών παραγόντων στους χώρους εργασίας.

Το ότι κυβερνήσεις - κράτος και εργοδοσία φέρνουν τα κάθε φορά στοιχεία στα μέτρα τους, με παραδοχές που βολεύουν τα μαγειρέματά τους, αποδεικνύεται και από το τι γίνεται με τις επαγγελματικές ασθένειες.

Η κυβέρνηση λοιπόν που επικαλείται την Eurostat καταπίνει τη γλώσσα της σχετικά με τα αντίστοιχα στοιχεία της ΕΕ για τις επαγγελματικές ασθένειες.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ίδια η ΕΕ («Στρατηγικό πλαίσιο για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021 - 2027) σημειώνει:

- «Το 2018 σημειώθηκαν και πάλι περισσότερα από 3.300 θανατηφόρα ατυχήματα και 3,1 εκατ. μη θανατηφόρα ατυχήματα στην ΕΕ των 27, ενώ 200.000 και πλέον εργαζόμενοι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο εξαιτίας ασθενειών που σχετίζονται με την εργασία».

- Η κύρια αιτία των θανάτων που συνδέονται με την εργασία είναι ο καρκίνος, καθώς εκτιμάται ότι «οι καρκινογόνες ουσίες ευθύνονται για 100.000 θανάτους στον χώρο εργασίας εξαιτίας επαγγελματικού καρκίνου κάθε χρόνο».

- «Τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη αιτία θανάτων που συνδέονται με την εργασία στην ΕΕ, δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία σχετικά με τις υποκείμενες αιτίες τους και τη σύνδεσή τους με επαγγελματικούς κινδύνους. Αυτό συνιστά εμπόδιο στην ανάπτυξη κατάλληλων μέτρων πρόληψης στον χώρο εργασίας».

Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω στοιχεία, σε ολόκληρη την ΕΕ για κάθε 3.300 νεκρούς εργάτες από «ατυχήματα» υπάρχουν άλλοι 200.000 που χάνουν τη ζωή τους από επαγγελματικές ασθένειες.

Αν εφαρμόσουμε μια τέτοια αναλογία για τη χώρα μας, ακόμα και στην καλύτερη περίπτωση των 82 θανάτων, σίγουρα στο ...παρασκήνιο υπάρχουν πολλές χιλιάδες θυμάτων από τις επαγγελματικές ασθένειες που δεν ερευνώνται με τη «βούλα» του κράτους.

Κι αυτό γιατί με την «επαγγελματική νοσηρότητα» στην Ελλάδα να παραμένει ουσιαστικά ένας «θαμμένος κίνδυνος», δεν έχει διερευνηθεί ούτε ένας θάνατος από καρδιαγγειακές παθήσεις και καρκίνο! Δεν έχει διερευνηθεί καθόλου αν τέτοιοι θάνατοι οφείλονται στις συνθήκες εργασίας, αναδεικνύοντας το τεράστιο μέγεθος συγκάλυψης των εργοδοτικών εγκλημάτων.

Ετσι, χιλιάδες επαγγελματικές ασθένειες κουκουλώνονται κάτω από τη «διάγνωση» της «κοινής νόσου», αλλά και λόγω της παντελούς έλλειψης μηχανισμών και διαδικασιών αναγνώρισης, καταγραφής και μελέτης της, ώστε να μπορεί να αντιμετωπιστεί ο επαγγελματικός κίνδυνος.

Η πορεία μείωσης των ερευνών για «ατυχήματα», θανατηφόρα ή μη, είναι αποκαλυπτική

Το πρόσχημα που χρησιμοποιεί είναι ότι αυτά συνδέονται με παθολογική ή τροχαία αίτια, χωρίς όμως να εξηγεί γιατί αυτά δεν σχετίζονται με τις συνθήκες εργασίας, και σε αντίθεση με τα όσα η ίδια η Επιθεώρηση Εργασίας πρότεινε το 2001 (βλ. σελ. 20 - 21).

Ετσι κι αλλιώς, πολλά από αυτά είναι πιθανό να αποτελούν κατάληξη επαγγελματικών ασθενειών, η καταγραφή των οποίων στην Ελλάδα είναι κυριολεκτικά μηδενική, με ευθύνη όλων των κυβερνήσεων, παρά την παραδοχή ακόμα και των αρμόδιων οργάνων της ΕΕ ότι οι θάνατοι από επαγγελματικές ασθένειες είναι πολλαπλάσιοι των θανάτων από εργατικά «ατυχήματα». Κι όμως, στην Ελλάδα δεν έχει πεθάνει ποτέ κανείς από επαγγελματική ασθένεια!

Στην τελευταία δημοσιοποιημένη Εκθεση Πεπραγμένων της Ανεξάρτητης Αρχής Επιθεώρησης Εργασίας, το 2024, ο νέος τρόπος καταγραφής των εργατικών «ατυχημάτων» εφαρμόζεται όχι μόνο στο έτος αυτό αλλά και αναδρομικά σε προηγούμενα έτη, παρουσιάζοντας μια εντελώς διαφορετική εικόνα από αυτή που παρουσίαζαν οι ίδιες οι Εκθέσεις Πεπραγμένων.

- Στις Εκθέσεις της Επιθεώρησης Εργασίας για την περίοδο 2020 - 2023 καταγράφηκαν και δημοσιοποιήθηκαν 400 θανατηφόρα εργατικά «ατυχήματα».

- Πλέον στην Εκθεση του 2024 εμφανίζονται για την ίδια περίοδο μόνο τα 130, δηλαδή το 32,5%! Εξαφάνισαν αναδρομικά σχεδόν 7 στους 10 θανάτους εργαζομένων! Σε ό,τι αφορά το 2024 εμφανίζονται μόνο 47 θανατηφόρα, αφού δεν δημοσιοποιούνται όσα αποδίδονται σε παθολογικά αίτια.

Η λειψή καταγραφή των εργατικών «ατυχημάτων» είναι ακόμα μεγαλύτερη, καθώς η Επιθεώρηση Εργασίας βάσει νόμου δεν καταγράφει τα «ατυχήματα» στους ναυτεργάτες και στους εργάτες ορυχείων, λατομείων, μεταλλείων. Επιπλέον, από το 2006 δεν δημοσιοποιούνται ούτε οι θάνατοι με τροχαία αίτια.

Επιπλέον έχει μειωθεί και ο αριθμός των εργατικών «ατυχημάτων» που διερευνώνται, με προφανή στόχο τη συγκάλυψη των ευθυνών κράτους και εργοδοσίας. Σύμφωνα με τις Εκθέσεις Πεπραγμένων του κάθε έτους της Επιθεώρησης Εργασίας διερευνήθηκαν από το σύνολο των «ατυχημάτων» και των θανατηφόρων αντίστοιχα:

- Το 2021 το 73% και το 46%.

- Το 2022 το 68% και το 45%.

- Το 2023 το 52% και το 43%.

- Το 2024 διερευνήθηκε μόλις το 36% του συνόλου των «ατυχημάτων» (!), ενώ δεν γνωρίζουμε το ποσοστό επί του συνόλου των θανατηφόρων εργατικών «ατυχημάτων» που διερευνήθηκαν, καθώς αποσιωπούνται τα θανατηφόρα με παθολογικά και τροχαία αίτια.

Προκειμένου να δικαιολογήσει την εξαφάνιση των εργοδοτικών εγκλημάτων, η κυβέρνηση επικαλείται δύο επιχειρήματα.

Το πρώτο είναι ότι η απόφαση για διερεύνηση ενός θανάτου με παθολογικά αίτια λαμβάνεται μόνο μετά από «συγκεκριμένη διαδικασία πιστοποίησης των δικαστικών και ιατροδικαστικών αρχών».

Αυτό όμως διαψεύδεται από την ίδια την Επιθεώρηση Εργασίας. Σε εγκύκλιό της σημειώνεται: «Στην περίπτωση των σοβαρών και θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων παθολογικής φύσεως ο επιθεωρητής διερευνά ως ανωτέρω το ατύχημα και εφόσον δεν προκύπτει συσχέτιση με την εργασία, εισηγείται στον προϊστάμενο του αρμόδιου Τμήματος, ο οποίος το αρχειοθετεί, σημειώνοντας στις παρατηρήσεις πως πρόκειται για "ατύχημα που οφείλεται σε παθολογικά αίτια"». Η οδηγία αυτή θέτει το ερώτημα: Πώς μπορεί να αποφασίσει ένας επιθεωρητής αν ένας θάνατος με παθολογικά αίτια συνδέεται με τις συνθήκες εργασίας, όταν γι' αυτό απαιτούνται μια σειρά έλεγχοι που δεν μπορούν να γίνουν από τον ίδιο;

Επίσης, όπως ήδη αναφέραμε, η ίδια η διοίκηση της Ανεξάρτητης Αρχής της Επιθεώρησης Εργασίας λέει καθαρά ότι «από τα εργατικά ατυχήματα που αναγγέλλονται στην Επιθεώρηση Εργασίας, καταχωρίζονται μεν αλλά δεν διερευνώνται ως προς τα αίτιά τους όσα έχουν παθολογική ή τροχαία αιτιολογία».

Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση δεν δίνει στοιχεία όπως πόσες τέτοιες διαδικασίες πιστοποίησης δικαστικών και ιατροδικαστικών αρχών έχουν γίνει, πώς και με ποιον τρόπο αποφάσισαν ότι ένα θανατηφόρο εργατικό «ατύχημα» δεν οφείλει περαιτέρω διερεύνησης.

Περαιτέρω, εκτός από την εξαφάνιση των θανάτων, η μη διερεύνηση σημαίνει ότι δεν θα μαθευτεί ποτέ αν αυτοί έχουν ως αιτία τις συνθήκες εργασίας ή τουλάχιστον αν συνέβαλαν οι συνθήκες εργασίας στην εκδήλωση της θανατηφόρας πάθησης. Οσο για τους θανάτους με τροχαία αίτια, η σύνδεση με τις συνθήκες εργασίας, τουλάχιστον σε ένα ποσοστό τους, είναι προφανής: Ενας εργαζόμενος σε συνθήκες διαρκούς εντατικοποίησης, άγχους και εξάντλησης έχει σαφώς περισσότερες πιθανότητες εμπλοκής σε τροχαίο απ' ό,τι ένας εργαζόμενος με σταθερό ημερήσιο χρόνο εργασίας και δικαιώματα.

Το δεύτερο επιχείρημα της κυβέρνησης επαναλαμβάνει μονότονα ότι όσα μεταφέρει «είναι στοιχεία της Eurostat», σαν να αποτελεί αυτή η επίκληση τη «χρυσή σφραγίδα» της εγκυρότητας.

Επιπλέον, ακόμα και τα στοιχεία της Eurostat σε ό,τι αφορά την Ελλάδα συλλέγονται από την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία και είναι διαφορετικά από αυτά που καταγράφει και δημοσιοποιεί η Επιθεώρηση Εργασίας! Ενδεικτικά, για την περίοδο 2021 - 2023:

- Η Eurostat αναφέρει ότι στην Ελλάδα σημειώθηκαν αθροιστικά σχεδόν 14.000 εργατικά «ατυχήματα», όμως η «Ανεξάρτητη» Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας αναφέρει ότι σημειώθηκαν πάνω από 41.000 εργατικά «ατυχήματα».

- Η Eurostat αναφέρει ότι τα θανατηφόρα ήταν 82, ενώ η «Ανεξάρτητη» Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας στην πρώτη εκδοχή της (περιλαμβάνει και όσα οφείλονται σε παθολογικά αίτια) αναφέρει ότι στην Ελλάδα σημειώθηκαν 311 θανατηφόρα εργατικά «ατυχήματα» και στη δεύτερη εκδοχή της (από το 2024 αφαιρεί από την καταμέτρηση - και μάλιστα αναδρομικά - όσα οφείλονται σε παθολογικά αίτια) τα εμφανίζει 139!

Δηλαδή η Επιθεώρηση Eργασίας, σε σχέση με τη Eurostat, στην πρώτη εκδοχή παρουσιάζει τριπλάσιο αριθμό συνολικών εργατικών «ατυχημάτων» και αυξημένο κατά 280% τον αριθμό των θανατηφόρων. Στη δεύτερη εκδοχή τα θανατηφόρα - ως διά μαγείας - παρουσιάζονται αυξημένα μόνο κατά 70%!

Επιπλέον, η «Ανεξάρτητη» Αρχή της Επιθεώρησης Εργασίας αναφέρει πως «ακολουθεί διαχρονικά τη μεθοδολογία ταξινόμησης εργατικών ατυχημάτων της Ευρωπαϊκής Στατιστικής για τα εργατικά ατυχήματα (ESAW)». Ομως ο ορισμός του θανατηφόρου εργατικού «ατυχήματος» με βάση την ESAW είναι το ατύχημα «που οδηγεί στον θάνατο του θύματος μέχρι και έναν χρόνο μετά το ατύχημα»!

Αλήθεια, με ποιο μηχανισμό παρακολουθεί σήμερα η Επιθεώρηση τους εργαζόμενους που έχουν τραυματιστεί σε χώρους δουλειάς και διαπιστώνει την εξέλιξη της κατάστασής τους; Πόσοι από αυτούς τους εργαζόμενους κατέληξαν μέχρι και έναν χρόνο μετά; Πόσοι ανάρρωσαν; Πού είναι αυτά τα στοιχεία;

Σε κάθε περίπτωση, οι διαφορετικοί τρόποι καταγραφής έχουν διαφορετικά αποτελέσματα. Η ουσία είναι ότι κανείς δεν αποτυπώνει το πραγματικό μέγεθος των εργατικών «ατυχημάτων» στους χώρους δουλειάς και ότι αυτό που ενδιαφέρει τις κυβερνήσεις δεν είναι να εξαλείψουν στην πράξη τα εργατικά «ατυχήματα», γιατί αυτό σημαίνει κόστος για την εργοδοσία, αλλά να εμφανίσουν μια πλασματική μείωσή τους, προκειμένου να «κουκουλώσουν» το σακάτεμα και το θανατικό που συμβαίνει στους χώρους δουλειάς.