Ο Νικίτα Μιχάλκοφ υπήρξε ανέκαθεν ένας περιβόητος αντιμπολσεβίκος, ένας μέγας νοσταλγός της Ρωσίας των τσάρων, κάτι που φροντίζει πάντα να υπενθυμίζει στο κοινό. «Η Εξοδος» μοιάζει άριστη ευκαιρία να «βγάλει το άχτι του». Ο Στάλιν καρικατούρα, καρικατούρα ένα επίλεκτο σώμα του Κόκκινου Στρατού, ανευθυνότητα ο υπεύθυνος για τη μεταφορά των Αρχείων του κράτους, σύγχυση ο υπεύθυνος για τη γέφυρα που πρόκειται να ανατιναχτεί... Αυτό που εκνευρίζει περισσότερο, είναι τα θρησκευτικά στοιχεία, παντελώς άχρηστα δραματουργικά, που ξεφυτρώνουν παντού. Είναι αλήθεια, πάντως, ότι πέρασε πολύς καιρός που ο Μιχάλκοφ υπέγραφε ταινίες τέχνης και κινηματογραφικά δοκίμια. 22 χρόνια πριν, κυκλοφόρησε η ταινία - ποταμός του σκηνοθέτη «Ψεύτης ήλιος» (1994), που σάρωσε τη διεθνή ακτινοβολία και το Μέγα Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στις Κάννες. Ανοιχτά αντικομμουνιστική η ταινία. Με σπάνια, όμως, καθηλωτική κινηματογραφική γοητεία και τρυφερή ομορφιά. Στην ταινία του 1994, ο Στρατηγός Κοτόφ συλλαμβάνεται από τον πράκτορα της KGB, Αρσέντιεφ, ενώ περνά τις καλοκαιρινές του διακοπές με τη γυναίκα και την κόρη του. Η συνέχεια ευνόητη. Καταδικάζεται και καταλήγει σε κάποιο γκούλαγκ... όπου τον βρίσκουμε 5 χρόνια μετά να δολοφονεί, σ' έναν ηλιόλουστο εφιάλτη του, τον Στάλιν, με όπλο την τούρτα γενεθλίων του ηγέτη. Κατ' αυτόν τον τρόπο ανοίγει το «Ψεύτης ήλιος 2: Εξοδος» (2009), συνέχεια της πρώτης ταινίας και πρώτο μέρος του δίπτυχου που ολοκληρώνεται με το «Ψεύτης ήλιος 3: Το Οχυρό» (2010). Η «Εξοδος» μοιάζει με καταστροφικό ναυάγιο, με κινηματογραφικό Τιτανικό. Ο ίδιος ο Μιχάλκοφ ομολόγησε ότι η ρωσική κριτική ήταν «νεκρή» και ότι η ταινία προβλήθηκε στις Κάννες την τελευταία μέρα, όταν οι περισσότεροι κριτικοί είχαν ήδη φύγει και εύκολα μαντεύει κανείς τι σημαίνει αυτό για την τύχη ενός φιλμ. Η ταινία παντού χαρακτηρίζεται «σούπα» και παντού μποϊκοτάρεται, δεν βγαίνει στις αίθουσες, παρά κατευθείαν σε DVD...Η «Εξοδος» δεν είναι παρά το μισό μιας ταινίας που από την τσεχωφική, γλυκιά και ταυτόχρονα θλιμμένη ατμόσφαιρα της πρώτης, μεταμορφώνεται σε μαξιμαλιστική, περιπετειώδης τοιχογραφία πάνω στα βάσανα και τα δεινά του Μεγάλου Πολέμου, αλλά και μια ιστορία αγάπης ανάμεσα σε έναν πατέρα και μια κόρη που κανείς από τους δυο τους δεν ξέρει αν ο άλλος ζει. Η ταινία τεραστίων, χολιγουντιανών διαστάσεων, φόρος τιμής σε ένα κινηματογραφικό είδος που έχει περιπέσει σε αδράνεια. Σκηνές θαυμαστές, εισβολή του μπαρόκ και του γκροτέσκ στο δράμα, το ιριδίζον φως της απεραντοσύνης του καλοκαιριού εναλλάσσεται με το θαμπό των ατέρμονων χειμώνων στα πεδία των μαχών που ο Κοτόφ πολεμά λυσσαλέα τους Γερμανούς. Δυόμισι ώρες γεμάτες με πανταχού παρόντα Μιχάλκοφ. Στο σενάριο, πίσω από την κάμερα, μπροστά από την κάμερα... Το 1943, ο αξιωματούχος της KGB που συνέλαβε και καταδίκασε τον Κοτόφ, παίρνει διαταγή από τον ίδιο τον Στάλιν να ψάξει και να βρει τα ίχνη του Κοτόφ. «Τα λάθη πρέπει να διορθώνονται». Ο Μιχάλκοφ πήρε τους κεντρικούς ρόλους του πρώτου φιλμ και τους έριξε σε μια ίντριγκα που έμπλεξε στην Ιστορία, στον αγώνα του σοβιετικού λαού εναντίον των ναζί κατακτητών. Η ταινία ξεδιπλώνεται πάνω σε δυο αφηγηματικούς άξονες. Στο «συλλογικό» του 1941 με εστίαση στις μάχες και στον «προσωπικό» του 1943, στην έρευνα για τα ίχνη του Κοτόφ. Στην ταινία παίζει και η κόρη του Μιχάλκοφ, Νάντια. Μόνο που δεν έμαθε να παίζει, παρά να κλαψουρίζει και να στριφογυρνά τα μάτια...
Με τους: Νικίτα Μιχάλκοφ, Ολέγκ Μενσίκοφ, Εβγκένι Μιρόνοφ, Ναντέζντα Μιχάλκοβα κ.ά.
Παραγωγή: «Burnt By the Sun 2: Exodus», Ρωσία, Γερμανία, Γαλλία (2009).
ΚΡΙΤΙΚΗ: Τζία ΓΙΟΒΑΝΗ