Οι κίνδυνοι από τη μετατροπή ολόκληρων περιοχών σε ενεργειακούς κόμβους για τα κέρδη του κεφαλαίου, σε συνδυασμό με την έλλειψη ουσιαστικών μέτρων προστασία του λαού και σχεδίου αντιμετώπισης μεγάλων ατυχημάτων από το αστικό κράτος, επιβεβαιώνονται από τη διεθνή εμπειρία και δίνουν άλλη διάσταση στη μυστηριώδη οσμή, που η πηγή της παραμένει ακόμα και σήμερα αδιευκρίνιστη.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι αγωγοί, σταθμοί CNG/LNG και τερματικοί σταθμοί κοντά σε πόλεις φέρουν πραγματικό και μετρήσιμο κίνδυνο για σοβαρά ατυχήματα. Και μπορεί οι βιομηχανίες του κλάδου να διαφημίζουν τα «υποδειγματικά προφίλ ασφαλείας», η πραγματικότητα όμως είναι γεμάτη εκρήξεις, καταστροφές και κατοίκους που αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Την 1η Απρίλη 2025 ένας υπόγειος αγωγός φυσικού αερίου εξερράγη στο Putra Heights, κοντά στην πρωτεύουσα της Μαλαισίας. Η έκρηξη δημιούργησε ένα πύρινο «μανιτάρι» που έφτασε τα 30 μέτρα ύψος, με θερμοκρασίες που ξεπέρασαν τους 1.000 βαθμούς Κελσίου. Από τους 150 τραυματίες, πολλοί νοσηλεύτηκαν σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Η έκρηξη κατέστρεψε 237 σπίτια και 399 οχήματα.

Μετά από τρεις μήνες ερευνών, το πόρισμα κατέληξε ότι η βλάβη προήλθε από τη σταδιακή καθίζηση του εδάφους κάτω από τον αγωγό, που προκάλεσε τη μετατόπισή του αλλά και μηχανική καταπόνηση σε μια συγκολλημένη ένωση. Με τον καιρό, η πίεση οδήγησε σε ρωγμή και διαρροή αερίου, που αναφλέχθηκε. Εναν χρόνο μετά, οι κάτοικοι της περιοχής παραμένουν ανήσυχοι...

Το γεγονός ότι ένας αγωγός τοποθετήθηκε πάνω από ασταθές έδαφος, μέσα σε μια πυκνοκατοικημένη περιοχή, χωρίς επαρκή ζώνη ασφαλείας, εγείρει ερωτήματα για τον χωροταξικό σχεδιασμό, ο οποίος προφανώς «κούμπωσε» στα συμφέροντα και στα κέρδη των ομίλων γύρω από τον αγωγό.

Στις 31 Μάρτη 2014 σημειώθηκε έκρηξη στις εγκαταστάσεις LNG της εταιρείας «Williams» στις ΗΠΑ, κοντά στη μικρή πόλη Πλίμουθ της Πολιτείας Ουάσιγκτον. Από την έκρηξη εκτοξεύτηκαν θραύσματα βάρους περίπου 100 κιλών σε απόσταση εκατοντάδων μέτρων, ενώ τα ιπτάμενα συντρίμμια διαπέρασαν τα διπλά τοιχώματα μιας δεξαμενής LNG ύψους 41 μέτρων, προκαλώντας διαρροές. 5 εργάτες τραυματίστηκαν.

Οι τοπικές αρχές προειδοποίησαν ότι οι αναθυμιάσεις θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια δεύτερη έκρηξη, η οποία θα ισοπέδωνε μια «θανατηφόρα ζώνη» 1,2 χιλιομέτρων. Ολοι οι κάτοικοι σε ακτίνα 3,2 χιλιομέτρων εκκενώθηκαν...

Τις ώρες που ακολούθησαν, 14,3 εκατ. κυβικά πόδια αερίου απελευθερώθηκαν από μια μεγάλη σχισμή στη δεξαμενή. Οι αναθυμιάσεις επηρέασαν κατοίκους και διασώστες, ενώ ο ανατολικός άνεμος ώθησε το επικίνδυνο νέφος προς την πόλη. Μάλιστα, πάνω από 100 διασώστες έπρεπε να περιμένουν 8 ώρες για να εισέλθουν με ασφάλεια στην εγκατάσταση.

Οι διαρροές συνεχίστηκαν για πάνω από 24 ώρες, ενώ οι εργαζόμενοι χρειάστηκε να μπουν πολλές φορές στη «θερμή ζώνη» για να κλείσουν βαλβίδες, παρότι δεν είχαν καμία εκπαίδευση για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Το 2022 στο Φρίπορτ του Τέξας έκρηξη και πυρκαγιά στον τερματικό σταθμό LNG σταμάτησε περίπου το ένα πέμπτο της δυναμικότητας εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου των ΗΠΑ. Εκθεση της αμερικανικής Υπηρεσίας Ασφάλειας Αγωγών (PHMSA) διαπίστωσε ότι μια βαλβίδα ασφαλείας που είχε απομονωθεί εσφαλμένα επέτρεψε τη θέρμανση και διαστολή του LNG μέσα σε σωληνώσεις, αυξάνοντας την πίεση, κάτι που οδήγησε σε ρήξη που απελευθέρωσε το αέριο τόσο σε μορφή ατμού όσο και σε υγρή μορφή.

Στη συνέχεια ο ατμός LNG αναφλέχθηκε, προκαλώντας μια πύρινη σφαίρα που διέρρηξε άλλους κοντινούς σωλήνες και προκάλεσε δευτερεύουσα πυρκαγιά.

Τα δεδομένα έδειξαν ότι ο τερματικός σταθμός είχε ξανά προβλήματα ασφαλείας πριν την έκρηξη. Οπως το 2020, όταν ξέσπασε πυρκαγιά και η βοήθεια χρειάστηκε να διανύσει πάνω από 60 μίλια για να φτάσει στο εργοστάσιο. Τόση ήταν η ετοιμότητα για τεχνολογικά ατυχήματα μεγάλης έκτασης! Η έκρηξη του 2022 ήταν το τέταρτο περιστατικό που αναφέρθηκε από το 2019.

Στις 30 Ιούλη 2004 ένας υπόγειος αγωγός φυσικού αερίου εξερράγη στη βιομηχανική ζώνη του Ghislenghien, περίπου 50 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά των Βρυξελλών. Η έκρηξη ισοπέδωσε την περιοχή σε ακτίνα εκατοντάδων μέτρων, αφήνοντας πίσω της 24 νεκρούς και 132 τραυματίες, στη χειρότερη βιομηχανική καταστροφή των τελευταίων δεκαετιών στο Βέλγιο.

Ο αγωγός, διαμέτρου ενός μέτρου και υπό πίεση 80 bar, μετέφερε φυσικό αέριο από το Ζεεμπρούγκε προς τα γαλλοβελγικά σύνορα, με τη σχετική έρευνα να αποδίδει την καταστροφή σε εξωτερική φθορά που είχε προκληθεί μήνες νωρίτερα, από μηχάνημα εργοταξίου. Η έκρηξη δημιούργησε έναν κρατήρα διαμέτρου 10 μέτρων και βάθους 5 μέτρων, ενώ συντρίμμια εκτοξεύτηκαν σε απόσταση έως και 6 χιλιομέτρων. Ο,τι βρισκόταν σε ακτίνα 400 μέτρων αποτεφρώθηκε.

Η Αττική συγκεντρώνει στην ακτογραμμή της ένα ευρύ φάσμα ενεργειακών υποδομών, όπως ο τερματικός LNG της Ρεβυθούσας υπό τη διαχείριση του ΔΕΣΦΑ, τα διυλιστήρια της «Helleniq Energy» σε Ασπρόπυργο και Ελευσίνα, ενώ σε πολύ κοντινή απόσταση βρίσκεται και το διυλιστήριο της «Motor Oil» στους Αγίους Θεοδώρους.

Ολες αυτές οι υποδομές βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από τον οικιστικό ιστό και προσεγγίζονται σε καθημερινή βάση από δεξαμενόπλοια. Πέρα από τον εγγενή κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι ίδιες οι εγκαταστάσεις, δεν αποκλείεται και ο κίνδυνος που προέρχεται από τα δεξαμενόπλοια.

Ο Σαρωνικός αποτελεί μία από τις πιο πολυσύχναστες περιοχές της Μεσογείου. Σε αυτό το περιβάλλον, κάθε πλοίο που μεταφέρει καύσιμα ή διέρχεται δίπλα από εγκαταστάσεις όπως αυτές στην Αττική αποτελεί δυνητική πηγή σύγκρουσης. Τέτοιο ατύχημα είχε συμβεί το 2017 με το «Αγία Ζώνη ΙΙ», με αποτέλεσμα να μαυρίσουν με μαζούτ όλος ο Σαρωνικός και οι ακτές.

Ανάλογο περιστατικό έχει σημειωθεί στο Ζεεμπρούγκε, το κύριο λιμάνι της Μπριζ, στο Βέλγιο. Το 2015 το LNG carrier «Al Oraiq» συγκρούστηκε με το φορτηγό «Flinterstar» σε πολυσύχναστη θαλάσσια περιοχή.

Ακόμα πιο ανησυχητικός είναι ο νέος παράγοντας που μπήκε στην εξίσωση. Οι μυστικές επιχειρήσεις της Ουκρανίας έχουν επεκταθεί από τη Μαύρη Θάλασσα στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως καταδείχθηκε και από τον εντοπισμό ουκρανικού μη επανδρωμένου ναυτικού drone (USV) παγιδευμένου με εκρηκτικά στη Λευκάδα. Οπως έχουν δείξει πρόσφατες έρευνες, η δραστηριότητα αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό αλλά μέρος μιας ευρύτερης επιχείρησης της Ουκρανίας κατά του ρωσικού «σκιώδους στόλου», με τη στήριξη και την ανοχή των Ευρωατλαντικών συμμάχων της.

Σοβαρά ερωτήματα για την τεχνική αξιοπιστία και την ασφάλεια ενεργειακών εγκαταστάσεων που λειτουργούν κοντά σε κατοικημένες περιοχές έχει εγείρει και η πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης φυσικού αερίου (FSRU) στην Αλεξανδρούπολη, που εγκαινιάστηκε τον Οκτώβρη του 2024.

Η αποθήκη, μετά από χρόνια σχεδιασμού και εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ επενδύσεων, αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα μόλις τέσσερις μήνες μετά την έναρξη της εμπορικής της λειτουργίας, παρά τις διαβεβαιώσεις ασφαλείας που είχαν δοθεί.

Σε έκτακτη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Αλεξανδρούπολης τον Μάρτη του 2024 η διοίκηση της «Gastrade» παρουσίασε μια σειρά μελετών που, όπως υποστήριζε, αποδείκνυαν το ασφαλές της λειτουργίας. Η εταιρία υποστήριξε τότε ότι η πιθανότητα ατυχήματος είναι «μία στο εκατομμύριο».

Στα τέλη Γενάρη 2025 όμως το FSRU σταμάτησε να λειτουργεί, λόγω σοβαρού τεχνικού προβλήματος. Η βλάβη άφησε τον σταθμό εκτός λειτουργίας για μήνες, με την «Gastrade» να ανακοινώνει διαδοχικές παρατάσεις. Τελικά η επαναλειτουργία προγραμματίστηκε για τον Αύγουστο του 2025 (μόλις στο 25% της ονομαστικής δυναμικότητας), με την πλήρη αποκατάσταση να μετατίθεται για τον Οκτώβρη.

Το γεγονός ότι ένα πολυδιαφημισμένο έργο κατέρρευσε σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα εγείρει ερωτήματα: Πώς ήταν δυνατόν μια βλάβη σε κρίσιμο εξοπλισμό να μην είχε προβλεφθεί ή να μην αντιμετωπίστηκε άμεσα; Και αν η εταιρεία δεν μπόρεσε να προβλέψει μια τέτοια βλάβη, πώς μπορεί να διαβεβαιώνει με απόλυτη βεβαιότητα για την πιθανότητα ενός καταστροφικού ατυχήματος, όπως έκρηξη, πυρκαγιά ή διαρροή;

Αντί να δώσει πειστικές απαντήσεις για τα αίτια της βλάβης και τα μέτρα που έλαβε, η «Gastrade» προχώρησε σε μια ...άσκηση καταπολέμησης θαλάσσιας ρύπανσης τον Ιούνη του 2025, παρουσιάζοντάς την με μεγαλοπρέπεια στα ΜΜΕ. Η άσκηση, με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA), αφορούσε διαρροή πετρελαίου και όχι διαρροή φυσικού αερίου, που θα είχε πολύ πιο καταστροφικές συνέπειες.