Ο χαιρετισμός του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ στο 4ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο Σαρακατσαναίων, στην Αλεξανδρούπολη
RIZOSPASTIS |
«Θα ήθελα από την αρχή να σας ευχαριστήσω για την πρόσκλησή σας να παρευρεθώ και να χαιρετίσω στο 4ο Επιστημονικό Συνέδριο που διοργανώνεται από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Σαρακατσαναίων.
Είναι ένα συνέδριο με ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα: "Από τη νομαδική ζωή στην ψηφιακή εποχή". Από μόνο του ένα τέτοιο θέμα καλύπτει μια μεγάλη ιστορική περίοδο, και θα μπορούσε με άλλα λόγια να διατυπωθεί ως εξής: "Το πέρασμα από τη νομαδική ζωή στις σύγχρονες κοινωνικές εξελίξεις σε όλες τις εκφράσεις τους, κοινωνικές, οικονομικές, πολιτιστικές και άλλες μορφές".
Η διαδικασία αυτή, όπως είναι φυσικό, δεν εξελίχθηκε στο κενό, αλλά επηρεαζόταν από μια σειρά παράγοντες. Συνδέεται με τις εξελίξεις για το πώς διαμορφώθηκαν τα σύγχρονα κράτη στην περιοχή των Βαλκανίων, που είχε για παράδειγμα ως αποτέλεσμα ένα μέρος τους, όχι ευκαταφρόνητο, να βρίσκεται εκτός Ελλάδας, όπως συνέβη με τους Σαρακατσαναίους της Βουλγαρίας.
Συνδέεται επίσης με τις γενικότερες κοινωνικοπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στη χώρα μας. Είναι γνωστό ότι η νομαδική ζωή των Σαρακατσαναίων καθοριζόταν από την κύρια οικονομική δραστηριότητά τους, που ήταν η κτηνοτροφία. Αυτή ήταν που υπαγόρευε και τις μετακινήσεις στα βουνά και στα χειμαδιά. Μια κατάσταση που συνεχίστηκε με διαβαθμίσεις μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '50. Ενώ από την άλλη πλευρά διατηρούνταν ισχυροί δεσμοί με τις πατριαρχικές μορφές οικογένειας, κατάλοιπα προηγούμενων κοινωνικών σχηματισμών, με ό,τι αυτό συνεπαγόταν στην εξέλιξη των Σαρακατσαναίων.
Ολες αυτές οι συνθήκες φαίνονται καθαρά στα ήθη και στα έθιμα που επικρατούσαν τότε, και που σήμερα οι νεότεροι τα βλέπουν και τα γνωρίζουν από τις αναπαραστάσεις που γίνονται στις διάφορες εκδηλώσεις, και κυρίως στα ανταμώματα που διοργανώνονται.
Ολα αυτά πέρασαν στα τραγούδια, που ήταν και το κύριο μέσο διασκέδασης. Στα κλέφτικα, όπως για παράδειγμα για τον Κατσαντώνη, τον Δίπλα και άλλους, στα μοιρολόγια, στα επιτραπέζια, στα τραγούδια του γάμου και γενικότερα στα τραγούδια που εξέφραζαν τις αγωνίες, τους πόθους και τους καημούς τους.
Τραγούδια που έγιναν γνωστά από πολλούς ερμηνευτές που έβαλαν τη σφραγίδα τους στο δημοτικό τραγούδι, και μάλιστα πολλοί από αυτούς κατάγονται από εδώ, από την περιοχή σας. Δεν χρειάζεται να αναφέρω ονόματα, για να μην αδικήσω κανέναν, άλλωστε τους γνωρίζετε.
Η έλλειψη μόνιμης εγκατάστασης, η διαβίωση στα καλύβια, στα κακοτράχαλα βουνά, μακριά και από τις όποιες ακόμη στοιχειώδεις υπηρεσίες σε Υγεία και Παιδεία, συνεπαγόταν τις μύριες όσες δυσκολίες. Ομως δεν μπόρεσαν να εμποδίσουν την εξέλιξη. Η ζωή προχώρησε.
Σήμερα οι ίδιες οι εξελίξεις είναι που επιβάλλουν να περάσουμε σε μια άλλη, ανώτερη οργάνωση της κοινωνίας, που στην προμετωπίδα της θα έχει την ικανοποίηση των σύγχρονων αναγκών όλων εκείνων που παράγουν τον πλούτο και όχι τα κέρδη κάποιων λίγων.
Είναι συνεπώς από πολλές απόψεις ενδιαφέρον το θέμα του Συνεδρίου σας, που μπορεί να φωτίσει και να αναδείξει πλευρές αυτής της διαδικασίας. Με αυτές τις σύντομες σκέψεις θα ήθελα για ακόμη μια φορά να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση και να ευχηθώ καλή επιτυχία στις εργασίες σας».