Eurokinissi

Το παραπάνω είναι ένα από τα βασικά συμπεράσματα της μεγάλης επιστημονικής έρευνας της ΔΟΕ για τις κτιριακές και υλικοτεχνικές υποδομές των Δημοτικών και Νηπιαγωγείων της χώρας, που παρουσιάστηκε σε διαδικτυακή εκδήλωση στις 3 Μάη και ουσιαστικά αποτελεί συνέχεια της προηγούμενης έρευνας της Ομοσπονδίας για την υποχρηματοδότηση των σχολείων.

Στην έρευνα απάντησαν περίπου 700 σχολεία (το 56% Δημοτικά και το 44% Νηπιαγωγεία), που αντιστοιχούν στο 8% του συνόλου των Δημοτικών και Νηπιαγωγείων της χώρας, ένα στατιστικό δείγμα που παρέχει πλήρως αξιόπιστα αποτελέσματα. Η έρευνα έγινε με ερωτηματολόγια και η πλειοψηφία του δείγματος που συμμετείχε ήταν μόνιμοι εκπαιδευτικοί με αυξημένα προσόντα (ή/και θέσεις ευθύνης), που υπηρετούν πάνω από 25 χρόνια στην Εκπαίδευση, δηλαδή με μεγάλη και ουσιαστική πείρα. Εχει δε σημασία να επισημανθεί ότι μέχρι τώρα δεν υπάρχει καμία άλλη τέτοια έρευνα των υποδομών των σχολείων μέσα από τη ματιά αυτών που βιώνουν καθημερινά τα προβλήματα, δηλαδή των εκπαιδευτικών.

Στην έρευνα καταγράφονται το στοίβαγμα μαθητών στις τάξεις, οι συγχωνεύσεις τμημάτων κ.ο.κ., με βάση την αύξηση του ανώτερου αριθμού μαθητών ανά τμήμα, με την οποία η συντριπτική πλειοψηφία των εκπαιδευτικών διαφωνεί. Στο πλαίσιο αυτό, το 47% των σχολείων δηλώνουν ότι έχουν ανεπαρκή χωρητικότητα στις αίθουσες διδασκαλίας, γεγονός που επιδεινώνεται με την αύξηση του αριθμού των μαθητών ανά τμήμα.

Δεν χρειάζονται πολλά λόγια για να καταλάβει κανείς ότι αυτή η ανεπάρκεια έχει άμεσο αντίκτυπο στην ποιότητα του μαθήματος, όπως και άλλες ελλείψεις που καταγράφονται παρακάτω (βιβλιοθήκης, εργαστηρίων Φυσικής, κλειστών προαυλίων κ.ά.).

Προκειμένου να καλυφθούν ανεπάρκειες χώρων των σχολικών κτιρίων, το 11% των σχολείων χρησιμοποιούν προκάτ αίθουσες και 1 στα 4 σχολεία αξιοποιεί χώρο που δεν είχε αρχικά προοριστεί για αίθουσα διδασκαλίας (πρώην αποθήκες, ακόμα και διαδρόμους). Ενα ακόμα σχετικό στοιχείο με την ανεπάρκεια των χώρων είναι ότι το 66,3% των σχολείων της έρευνας συστεγάζονται με άλλες σχολικές μονάδες.

Επιπλέον στοιχεία της ανεπάρκειας των υποδομών είναι ότι σχεδόν σε όλα τα σχολεία του δείγματος λειτουργεί ολοήμερο πρόγραμμα, ωστόσο σε ένα ποσοστό 63% των σχολείων οι μαθητές σιτίζονται μέσα στην αίθουσα, γιατί δεν υπάρχει χώρος σίτισης. Επίσης, το 80% των σχολείων δεν έχει ιατρείο, το ίδιο ποσοστό επίσης δεν έχει εργαστήριο Φυσικής, το 73% δεν έχει αίθουσα ψυχολόγου, το 67% δεν έχει στεγασμένους αύλειους χώρους, το 47,1% δεν έχει αίθουσα εκδηλώσεων, το 46,1% δεν έχει βιβλιοθήκη, το 32% δεν έχει τουαλέτα ΑμεΑ... Επιμερίζοντας κάποια στοιχεία σε Δημοτικά και Νηπιαγωγεία, προκύπτει ότι το 56% των Δημοτικών δεν έχει κλειστό γυμναστήριο, ενώ τα νηπιαγωγεία δεν έχουν χώρο σίτισης σε ποσοστό 73%, ούτε αίθουσα εκδηλώσεων σε ποσοστό 72%.

Ξεχωριστό ιδιαίτερο στοιχείο που μετρήθηκε στην έρευνα στο πλαίσιο της επάρκειας των υποδομών ήταν η προσβασιμότητα και η μέριμνα για μαθητές ΑμεΑ, που βρέθηκε επίσης προβληματική. Συγκεκριμένα, τα μισά Δημοτικά χρειάζονται ανελκυστήρα, που όμως δεν υπάρχει. Είδαμε ότι το 32% των σχολείων δεν διαθέτουν τουαλέτες ΑμεΑ, ωστόσο και σε αυτά που διαθέτουν, στο 53% αυτές δεν προσεγγίζονται, π.χ. φτιάχτηκε τουαλέτα ΑμεΑ αλλά ...χρειάζεται να ανέβεις σκάλες για να πας! Τα μισά σχεδόν σχολεία της έρευνας παρουσιάζουν προβλήματα προσβασιμότητας ακόμα και στην είσοδό τους!

Παραπέρα στην έρευνα μετρήθηκαν ζητήματα συντήρησης των σχολείων που σχετίζονται άμεσα με την ασφάλεια του δυναμικού, μαθητών και εκπαιδευτικών που περνούν τη μισή τους μέρα μέσα σε αυτά.

Το 25% των κτιρίων από τα σχολεία της έρευνας είναι πάνω από 65 ετών, ενώ μόλις το 6% είναι χτισμένα από το 2010 και μετά. Αυτό σημαίνει ότι όσο πιο παλιά είναι τα κτίρια, τόσο μεγαλύτερες είναι οι ανάγκες για παρεμβάσεις συντήρησης σε τακτά χρονικά διαστήματα. Ωστόσο για μονώσεις, ηλεκτρολογικά, κουφώματα κ.λπ. η ετήσια συντήρηση από τους δήμους είναι σχεδόν ανύπαρκτη, ενώ μόλις στα μισά σχολεία συντηρείται σε ετήσια βάση ο καυστήρας. Για το δε εσωτερικό βάψιμο, σε ποσοστό 11,4% επιστρατεύονται γονείς, εκπαιδευτικοί και χορηγίες.

Επιπλέον, το 40% των σχολείων χρειάζεται επιδιόρθωση του ηλεκτρολογικού του συστήματος, το 76% των σχολείων δεν έχει αυτόματη ειδοποίηση πυρόσβεσης, το 56% δεν έχει σύστημα συναγερμού και πάνω από τα μισά σχολεία δεν έχουν πυρασφάλεια.

Οι εκπαιδευτικοί περιέγραψαν στην έρευνα στοιχεία της καθημερινότητάς τους στα σχολεία, με παράθυρα παλιά και επικίνδυνα, χώρους που πλημμυρίζουν με τις βροχές και έχουν στημένους μόνιμα κουβάδες, σοβάδες από ταβάνια που πέφτουν κ.ά. που βέβαια δεν είναι άγνωστα στους δήμους και στην κυβέρνηση, αφού σε εβδομαδιαία βάση καταγράφονται σε πολλά ρεπορτάζ.

Παράλληλα μετρήθηκαν και θέματα υλικοτεχνικού εξοπλισμού των σχολείων, και σημειώνεται ότι κλιματισμός για το καλοκαίρι υπάρχει μόνο στο 35% των αιθουσών τους. Αναφορικά με τις νέες τεχνολογίες, υπάρχουν περιπτώσεις σχολείων με διαδραστικούς πίνακες 15ετίας, λογισμικά που δεν υποστηρίζονται, ελλείψεις σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές, αίθουσες όπου δεν πιάνει το ίντερνετ κ.λπ., την ίδια ώρα που η κυβέρνηση εδώ και πέντε χρόνια διαφημίζει ότι σε αυτόν τον τομέα ρίχνει κονδύλια, προς χάριν και των εταιρειών - κολοσσών του χώρου.

Απέναντι σε όλα αυτά, στην ερώτηση που έγινε στους εκπαιδευτικούς του δείγματος «ποιος συμβάλλει περισσότερο στην κάλυψη των αναγκών;»το 55% απάντησε ο Σύλλογος Γονέων, το 42% ο δήμος και το 27% το υπουργείο και η πολιτεία. Για άλλη μια φορά λοιπόν αναδεικνύεται ότι με την απουσία και την ανεπάρκειά του το κράτος σπρώχνει συνειδητά τους γονείς να γίνονται οι κύριοι «χορηγοί» των σχολείων!

Στην εκδήλωση παρουσίασης των παραπάνω στοιχείων στην έρευνα της ΔΟΕ, παρέμβαση έκανε μεταξύ άλλων η Εύη Γεωργιάδου, πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας, η οποία τόνισε ότι η κυρίαρχη πολιτική δεν προετοιμάζει τα σχολεία για έκτακτες καταστάσεις.

Σημείωσε ότι οι κίνδυνοι έκτακτων καταστάσεων, όπως π.χ. πυρκαγιές, σεισμοί, πλημμύρες, βιομηχανικό ατύχημα κ.ά., είναι υπαρκτοί, φέρνοντας συγκεκριμένα παραδείγματα από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Και έθεσε το ερώτημα: Υπάρχουν οι προϋποθέσεις ασφαλούς εκκένωσης και προστασίας των σχολείων;

Τόνισε ότι σε μια σειρά σχολείων δεν εξασφαλίζεται η επάρκεια των εξόδων κινδύνου, των ελεύθερων χώρων καταφυγής κ.λπ. Ο μεγάλος αριθμός παιδιών στον χώρο, η ύπαρξη και παιδιών με αναπηρίες, η ύπαρξη υπόγειων αιθουσών σε συνδυασμό με τις ανεπάρκειες στον εξοπλισμό πυρόσβεσης κ.ο.κ. εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια και την προστασία των πληθυσμών των σχολείων, είπε.

Πρόσθεσε ότι τα προβλήματα με την ασφάλεια δεν περιορίζονται αποκλειστικά στο κτίριο και δεν έχουν να κάνουν μόνο με τους κινδύνους ατυχημάτων, αλλά και με επαγγελματικές ασθένειες κ.ά.

Επίσης ο Δημήτρης Κουτζής, πολιτικός μηχανικός, μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ, μίλησε για την ασφάλεια σε δομική και μη δομική τρωτότητα, δηλαδή για τις αντισεισμικές αντοχές τους.

Η κυβέρνηση ήρθε με καθυστέρηση 20 χρόνων να υλοποιήσει αυτά που αποτελούν το πρώτο στάδιο ιεράρχησης, είπε σε σχέση με τους πρωτοβάθμιους προσεισμικούς ελέγχους που ολοκληρώθηκαν στα σχολεία. Τόνισε όμως ότι χωρίς τον δευτεροβάθμιο έλεγχο είναι «κενό γράμμα» ο πρωτοβάθμιος.

Να σημειωθεί ότι γι' αυτόν τον δευτεροβάθμιο έλεγχο δεν έχει ανακοινωθεί κανένα πρόγραμμα και καμία χρηματοδότηση. Επίσης καμία χρηματοδότηση δεν ανακοινώθηκε για τα σχολεία που κρίθηκε ότι χρειάζονται άμεσες παρεμβάσεις.

Τα στοιχεία που έδωσε ο Δ. Κουτζης από τους πρωτοβάθμιους ελέγχους που έγιναν τα δύο προηγούμενα χρόνια σε όλα τα σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης δείχνουν ότι: Το 55% των σχολικών κτιρίων που ελέγχθηκαν έχει κατασκευαστεί με τους αντισεισμικούς κανονισμούς πριν το 1995, και μόνο το 45% των κτιρίων κατασκευάστηκαν με τον ισχύοντα αντισεισμικό κανονισμό. Από τους ελέγχους προέκυψε ότι το 19% είναι στην κατηγορία της υψηλής προτεραιότητας για έλεγχο, μέσης προτεραιότητας είναι το 36% και χαμηλής προτεραιότητας το 45%.

Ανέδειξε την άμεση ανάγκη, τώρα που ολοκληρώθηκαν οι προσεισμικοί έλεγχοι, για επιτάχυνση των δευτεροβάθμιων και τριτοβάθμιων ελέγχων όπου απαιτούνται.

Τόνισε επίσης την ανάγκη τα σχολεία να ελέγχονται για Α1 κατάταξη και όχι Β1 όπως γίνεται τώρα, δηλαδή ο έλεγχος να γίνεται με κριτήριο το σχολείο να μπορεί να αντέξει κατά τη διάρκεια και μετά τον σεισμό.

Παράλληλα μίλησε για την ανάγκη συνολικού ελέγχου μη δομικής τρωτότητας των σχολείων (επιχρισμάτων οροφής, τζαμαριών, φωτιστικών κ.λπ.) σε ετήσια βάση, αφού όπως παραδέχεται η κυβέρνηση στη νομοθεσία της, «κατά τον σεισμό δεν αποκλείονται ακόμα και σοβαροί τραυματισμοί ατόμων λόγω βλαβών ή πτώσης στοιχείων του μη φέροντος οργανισμού του κτιρίου (διαχωριστικά, τοιχοπληρώσεις κ.λπ.)».

Απέναντι σε όλα αυτά, μπορεί κάποιος να αναρωτηθεί: Πώς απαντά η κυβέρνηση;

Από τις προγραμματικές της δηλώσεις ακόμα, εξήγγειλε με τυμπανοκρουσίες ένα πρόγραμμα αναβάθμισης των σχολικών κτιρίων, εξαίροντας τη σημασία που έχει ο χώρος του σχολείου για την εκπαιδευτική διαδικασία και την ανάπτυξη των μαθητών.

Αυτές οι μεγάλες υποσχέσεις μεταφράστηκαν τελικά στο πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», που αφορά μόνο επιφανειακές παρεμβάσεις (βαψίματα, προαύλια, τουαλέτες) και άγγιξε λιγότερο από το 3% των σχολείων. Υλοποιήθηκε δε με τη δήθεν δωρεά 100 εκατ. ευρώ από τις συστημικές τράπεζες, οι οποίες χρωστάνε 12,5 δισ. ευρώ από αναβαλλόμενους φόρους και απολαμβάνουν μια σειρά απαλλαγές. Η κυβέρνηση είχε εξαγγείλει τη χρηματοδότηση του προγράμματος με 250 εκατ. ευρώ, τα οποία δεν έδωσε ποτέ.

Οσο για τη συνέχισή του, οι τράπεζες είπαν ότι θα δίνουν από 100 εκατ. ευρώ τα επόμενα τρία χρόνια, ενώ η κυβέρνηση ...εξήγγειλε και πάλι τα 250 εκατ. που είχε υποσχεθεί και πέρυσι και δεν τα έδωσε ποτέ...