Στις αρχές Φλεβάρη, η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΙΔΕ) Πειραιά πραγματοποίησε ημερίδα για τα σχολεία με αφορμή την Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου.

Συμμετείχε πλήθος σχολείων του Πειραιά, με μαθητές και εκπαιδευτικούς (κύρια κλάδου Πληροφορικής), καθώς το ζήτημα είναι εξαιρετικά σημαντικό και επίκαιρο, απασχολεί εκπαιδευτικούς, αλλά και κάθε οικογένεια. Στην εκδήλωση απηύθυναν χαιρετισμό η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δ. Μιχαηλίδου (και βουλευτής ΝΔ στην Α' Πειραιά), ο περιφερειάρχης Ν. Χαρδαλιάς κ.ά. και τελούσε υπό την αιγίδα του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, της Περιφέρειας Αττικής και του δήμου Πειραιά. Οπως αναφέρει στην ιστοσελίδα του το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου (υπό την αιγίδα του Ινστιτούτου Πληροφορικής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Ερευνας του Πανεπιστημίου Κρήτης): «Η Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου (SID) διοργανώνεται από το κοινό δίκτυο των Κέντρων Ασφαλούς Διαδικτύου στην Ευρώπη, με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κάθε Φεβρουάριο για την προώθηση της ασφαλούς και θετικής χρήσης της ψηφιακής τεχνολογίας, ειδικά μεταξύ των παιδιών και των νέων».

Το ζήτημα δεν είναι καινούργιο. Το υπουργείο Παιδείας, ακόμα και εταιρείες του χώρου, εδώ και χρόνια οργανώνουν καμπάνιες για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου, οι καρποί των οποίων όμως επαφίενται τελικά στην ατομική ευθύνη για τη χρήση που κάνει ο καθένας. Παράλληλα εμπεριέχουν όλες τις αντιφάσεις του συστήματος, π.χ. δίνουν συμβουλές για λελογισμένη χρήση, την ίδια ώρα που οι εταιρείες που κυριαρχούν στο διαδίκτυο σπρώχνουν τον χρήστη σε αλόγιστη χρήση.

Το πρόβλημα είναι ότι οι ίδιες αντιφάσεις και η υποκρισία κυριαρχούν και στο εκπαιδευτικό σύστημα. Σε μια εποχή που οι έφηβοι περνούν το μεγαλύτερο μέρος της επικοινωνίας τους, της ενημέρωσης, της αναζήτησης πληροφοριών και γνώσεων, της διασκέδασής τους μέσα από το διαδίκτυο, η μέριμνα και η φροντίδα του σχολείου για τη θωράκισή τους είναι υποτυπώδεις. Τα βιβλία και τα αναλυτικά προγράμματα της Πληροφορικής είναι απαρχαιωμένα. Στις οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος της Πληροφορικής Γυμνασίου και Λυκείου οι εκπαιδευτικοί προτρέπονται να αφιερώνουν κάποιες διδακτικές ώρες μέσα στο σχολικό έτος για το ζήτημα του ασφαλούς διαδικτύου, αλλά χωρίς ιδιαίτερο υποστηρικτικό υλικό, που να αποκαλύπτει π.χ. το πώς λειτουργούν και τι επιδιώκουν ουσιαστικά τα social media, δηλαδή οι εταιρείες που τα ελέγχουν. Σε κάθε περίπτωση, οι όποιες οδηγίες και αναφορές είναι παντελώς αναντίστοιχες του τεράστιου προβλήματος που υπάρχει σήμερα στη χρήση των social media από έφηβους και ενήλικες.

Δεδομένου ότι η συντριπτική πλειοψηφία των γονιών των σημερινών εφήβων πέρασαν την αντίστοιχη δική τους ηλικία της εφηβείας χωρίς κινητά και ίντερνετ, η απουσία ουσιαστικής εκπαίδευσης των νέων στο σχολείο (και όχι ορισμένες αποσπασματικές αναφορές), που θα λειτουργούσε προληπτικά, δημιουργεί ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα. Είναι άκρως υποκριτικό η κυβέρνηση να καυχιέται για τα κινητά που μένουν στην τσάντα στο σχολείο και για τα πιλοτικά προγράμματα εκμάθησης χρήσης της ΑΙ, την ίδια ώρα που το θέμα της ασφαλούς χρήσης του διαδικτύου δεν διαπερνά το μάθημα της Πληροφορικής, αντιμετωπίζεται με μεμονωμένες πρωτοβουλίες των Συλλόγων Γονέων (που επειδή τους απασχολεί, οργανώνουν σχετικές εκδηλώσεις στα σχολεία) ή των ίδιων των εκπαιδευτικών και με καμπανιακές ημερίδες σαν αυτή της ΔΙΔΕ Πειραιά... Ακόμα περισσότερο, απουσιάζει παντελώς ακόμα και η παραμικρή μέριμνα για την αντιμετώπιση φαινομένων εθισμού, όπως η ύπαρξη δημόσιων κέντρων πρόληψης, η σύνδεσή τους με τα σχολεία κ.λπ.

Η ημερίδα, σε γενικές γραμμές και με εξαιρέσεις, δεν κατάφερε να τραβήξει το ενδιαφέρον των παιδιών, που στην πλειοψηφία τους την ώρα των ομιλιών ήταν σκυμμένα στα κινητά τους και στα social media (τι ειρωνεία, αλήθεια)... Παρά το γεγονός πως υπήρξαν σωστές επισημάνσεις που στάθηκαν στην ύπαρξη αλγορίθμων στα social media που στοχεύουν το εφηβικό κοινό, καταγράφουν τις προτιμήσεις του και τα ενδιαφέροντά του, παρόλο που επισημάνθηκε πως τα social media είναι προσαρμοσμένα να επιδιώκουν την όσο μεγαλύτερη παραμονή του/της χρήστη/χρήστριας, κανείς και καμία δεν μίλησε για «τον ελέφαντα στο δωμάτιο»: Τη δραστηριοποίηση μονοπωλιακών κολοσσών, που κατέχουν - ελέγχουν τις πλατφόρμες διαδικτύου και τα social media, που αποσκοπούν στη μεγιστοποίηση του κέρδους, αλλά και στην ιδεολογική χειραγώγηση, την καλλιέργεια συγκεκριμένων προτύπων συμπεριφοράς. Κάθε τέτοια αναφορά απουσιάζει και από τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών του μαθήματος της Πληροφορικής στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο.

Και πώς να μιλήσει κάποιος, όταν καλεσμένη στην ημερίδα και ομιλήτρια ήταν σημαίνον στέλεχος της εταιρείας TikTok και συγκεκριμένα η κ. Νικολέτα Λυδάκη - Σημαντήρη, Αναλύτρια Δημόσιας Πολιτικής και Κυβερνητικών Σχέσεων στις Βρυξέλλες, της εταιρείας TikTok! Ναι, ναι. Η ίδια η εταιρεία, που κατέχει ένα σημαντικό brand στα social media, έκανε ομιλία στα παιδιά για το ασφαλές διαδίκτυο... Σε ημερίδα της ΔΙΔΕ Πειραιά, δηλαδή της δημόσιας αρχής που εποπτεύει τη λειτουργία των δημόσιων σχολείων στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση του Πειραιά... Πραγματικά ασχολίαστο... Γιατί δεν έβαλαν π.χ. μία εταιρεία που κάνει χοντρεμπόριο κρέατος να μιλήσει για την αξία της διατροφής vegan; Φυσικά, η εκπρόσωπος της εταιρείας έπλεξε το εγκώμιο του εργοδότη της, για το πόσο ασφαλής είναι η χρήση του TikTok, πόσα φίλτρα ασφάλειας διαθέτει η πλατφόρμα κ.λπ...

Ομως, είναι χαρακτηριστική η επισήμανση μαθήτριας της Α' Λυκείου πως ακόμα και αν ισχύουν όσα αναφέρει η εκπρόσωπος της εταιρείας περί προστασίας, δικλίδων ασφαλείας κ.λπ., προϋπόθεση αποτελεί να δηλωθεί σωστά η ηλικία, όταν εγγράφεσαι στην πλατφόρμα. Γιατί έφηβοι των 15 και 16 γράφονται δηλώνοντας πως είναι 25, ενώ το 75% των παιδιών Δημοτικού διατηρεί προφίλ στα social media, κάτι που θεωρητικά δεν επιτρέπεται...

Μετά τα παραπάνω δεν μας κάνει εντύπωση βέβαια που δεν ειπώθηκε κουβέντα στην ημερίδα για τον κίνδυνο του εθισμού από το διαδίκτυο και τις οθόνες, για την πλήρη απουσία προγραμμάτων πρόληψης στα σχολεία, την υποστελέχωση των Κέντρων Πρόληψης κ.ο.κ.

Προκύπτουν όμως εύλογα τα ερωτήματα:

Είναι σωστό και ηθικό να μιλά μια εταιρεία των social media στα παιδιά για το ασφαλές διαδίκτυο; Μα αυτές οι εταιρείες επιδιώκουν την ολοένα μεγαλύτερη προσκόλληση και παραμονή των παιδιών (και των ενηλίκων) στο διαδίκτυο, τη στιγμή που ακόμα και η κυβέρνηση μιλά (υποκριτικά) για τον κίνδυνο του εθισμού από τη χρήση των social media! Οι εταιρείες αυτές ελέγχουν - καθορίζουν απόλυτα το περιεχόμενό τους!

Είναι σωστό και ηθικό τη δυνατότητα παρέμβασης της εταιρείας να την προσφέρει η ίδια η Διεύθυνση Εκπαίδευσης, που εποπτεύεται από το υπουργείο Παιδείας; Παρουσία της υπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας;

Ρητορικά τα ερωτήματα... Φαίνεται πως οι εταιρείες έχουν γενικά «ελευθέρας» να μπαινοβγαίνουν στα σχολεία, να αυτο-διαφημίζονται για την «κοινωνική ευαισθησία» που διαθέτουν. Σε αντίθεση με τους συλλόγους γυναικών, τα συνδικάτα, όπου εκεί ο αλγόριθμος του υπουργείου Παιδείας επιβάλλει... κόφτη...