Η Ευρώπη «έχει συμφέρον από τον γρήγορο τερματισμό του πολέμου. Περαιτέρω κλιμάκωση θα έβλαπτε μαζικά την Ευρώπη», τόνισε την Τετάρτη στο γερμανικό κοινοβούλιο ο καγκελάριος Φρ. Μερτς για τον πόλεμο ΗΠΑ - Ισραήλ, αναφερόμενος στα συμφέροντα και τις προτεραιότητες του γερμανικού και ευρωπαϊκού κεφαλαίου, που βλέπει τον κίνδυνο να υποχωρήσει περαιτέρω στον παγκόσμιο ανταγωνισμό και να αποσπαστεί η «εστίαση» από το βασικό ευρωπαϊκό πολεμικό μέτωπο, την Ουκρανία.

Τις τελευταίες μέρες η Γερμανία επιδίδεται σε «ακροβατικά» προσπαθώντας να «εξισορροπήσει» τα γεωπολιτικά και οικονομικά της συμφέροντα χωρίς να δυσαρεστήσει τις ΗΠΑ, από τις οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό η εξαγωγική της οικονομία και οι προμήθειες εξοπλισμών. Ηδη οι δασμοί που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ στις εισαγωγές γερμανικών βιομηχανικών προϊόντων, όπως αυτοκίνητα, πλήττουν σοβαρά τη γερμανική καπιταλιστική ανάπτυξη.

Τις πρώτες μέρες των συγκρούσεων ο Γερμανός καγκελάριος είχε ταχθεί στο πλευρό της Ουάσιγκτον, υιοθετώντας όλα τα προσχήματα της επέμβασης των ΗΠΑ - Ισραήλ και λέγοντας ότι δεν θα κάνει «κήρυγμα στους συμμάχους» για παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου. Κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο, μάλιστα, ο Μερτς δήλωνε ότι βρισκόταν «στην ίδια σελίδα» με τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντ. Τραμπ για την κατεύθυνση του πολέμου και δεν υπερασπίστηκε τους - Ευρωπαίους «συμμάχους» - πρωθυπουργούς της Βρετανίας και της Ισπανίας απέναντι στην επίθεση του Τραμπ.

Ωστόσο, η ρητορική του ίδιου και της γερμανικής κυβέρνησης συνολικά φαίνεται πλέον να μεταβάλλεται αισθητά, και τις τελευταίες μέρες διακρίνεται μια προσπάθεια του Βερολίνου να κρατήσει αποστάσεις από τις πολεμικές διακηρύξεις των Τραμπ και Νετανιάχου.

Καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για τις επιπτώσεις της σύγκρουσης στη γερμανική και την ευρωπαϊκή οικονομία, όπως και στις ροές όπλων στην Ουκρανία, ο Γερμανός καγκελάριος εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός, εκφράζοντας «φόβους» ότι η αμερικανική πλευρά δεν διαθέτει «σαφή στρατηγική εξόδου» για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στον Περσικό Κόλπο και ότι δεν φαίνεται να υπάρχει συμφωνία ΗΠΑ και Ισραήλ «για τον τελικό στόχο των επιχειρήσεων, αλλά και το χρονοδιάγραμμα τερματισμού τους».

Στο μεταξύ ο Γερμανός ΥΠΕΞ Γ. Βάντεφουλ επιδόθηκε σε έναν διπλωματικό «μαραθώνιο» σε Κύπρο, Ισραήλ, χώρες του Κόλπου και Τουρκία, σε μια προσπάθεια να αναιρέσει τις αρχικές εντυπώσεις για «καθυστερημένα αντανακλαστικά» του Βερολίνου. Από το Ισραήλ δήλωσε ότι «η Γερμανία δεν επιθυμεί το χάος και τη διάλυση του Ιράν, το οποίο θα πρέπει να παραμείνει μια ενιαία κρατική οντότητα».

Προ ημερών η Γερμανία - όπως και άλλα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ - απέρριψε το αίτημα των ΗΠΑ να σταλούν πολεμικά πλοία και άλλος στρατιωτικός εξοπλισμός στα Στενά του Ορμούζ για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας, με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο να σημειώνει ότι «αυτός ο πόλεμος δεν έχει καμία σχέση με το ΝΑΤΟ. Δεν είναι πόλεμος του ΝΑΤΟ». Ο ίδιος «υπενθύμισε» ότι «ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ισραήλ μας συμβουλεύτηκαν πριν από τον πόλεμο και η Ουάσιγκτον δήλωσε ρητά στην αρχή του πολέμου ότι η ευρωπαϊκή βοήθεια δεν ήταν ούτε απαραίτητη, ούτε επιθυμητή».

«Τι περιμένει (...) ο Ντόναλντ Τραμπ από μια - δυο χούφτες ευρωπαϊκές φρεγάτες να κάνουν στα Στενά του Ορμούζ που δεν μπορεί να κάνει το ισχυρό αμερικανικό Ναυτικό;», διερωτήθηκε με νόημα ο Γερμανός υπουργός Αμυνας, Μπ. Πιστόριους. «Δεν είναι πόλεμός μας, δεν τον έχουμε ξεκινήσει εμείς», πρόσθεσε.

Τα κίνητρα της γερμανικής κυβέρνησης συνασπισμού Χριστιανοδημοκρατών - Σοσιαλδημοκρατών δεν είναι ούτε «ηθικά», ούτε «φιλειρηνικά». Η στάση της καθοδηγείται από την ανησυχία ότι οι ΗΠΑ θα αποκλείσουν τους «συμμάχους» τους στο ΝΑΤΟ από τη «μοιρασιά» και παράλληλα οι Ευρωπαίοι ΝΑΤΟικοί θα πληρώσουν υψηλό τίμημα από μια εμπλοκή τους στον πόλεμο. Οι «φόβοι» αυτοί ενισχύονται από το γεγονός ότι οι ΗΠΑ δεν ενημέρωσαν τους Ευρωπαίους πριν την επέμβαση στο Ιράν, από τη στάση των ΗΠΑ στον πόλεμο στην Ουκρανία, από τις απειλές για απόκτηση της Γροιλανδίας κ.ά.

Οπως είπε ο καγκελάριος, βρίσκεται σε σχεδόν καθημερινή επαφή με τους ηγέτες της Γαλλίας, της Βρετανίας και της Ιταλίας σχετικά με την κατάσταση στο Ιράν και «για να τερματιστεί σύντομα η σύγκρουση» στη Μέση Ανατολή. Αντίθετα, για την ιμπεριαλιστική σύγκρουση ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ και Ρωσίας στην Ουκρανία είπε ότι η πίεση στη Ρωσία πρέπει να ενταθεί, με την έγκριση του 20ού πακέτου κυρώσεων της ΕΕ στη Ρωσία και του δανείου της στην Ουκρανία, 90 δισ. ευρώ, μεγάλο μέρος του οποίου προορίζεται για την αγορά ευρωπαϊκών εξοπλισμών.

«Η Ευρώπη έχει συμφέρον να τερματιστεί γρήγορα ο πόλεμος, να αποτραπεί περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και να αποφευχθεί η διάλυση του Ιράν ως κράτους», τόνισε ο Γερμανός καγκελάριος μιλώντας στους βουλευτές την Τετάρτη, μία μέρα πριν ταξιδέψει για τις Βρυξέλλες προκειμένου να πάρει μέρος στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ.

Μια τέτοια κατάρρευση «θα έθετε σε σοβαρό κίνδυνο την ασφάλειά μας, θα είχε τεράστιες επιπτώσεις στον ενεργειακό μας εφοδιασμό και θα μπορούσε να προκαλέσει μαζικές μεταναστευτικές ροές», πρόσθεσε.

Ο Μερτς είπε ακόμα ότι η Γερμανία δεν θα συμμετάσχει στον πόλεμο των ΗΠΑ - Ισραήλ στο Ιράν, αλλά θα «βοηθήσει» στην εγκαθίδρυση «ειρηνικής τάξης» στην περιοχή μετά το τέλος των εχθροπραξιών. Προτίθεται δηλαδή να συμμετάσχει στα παζάρια την «επόμενη μέρα» και να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία για να αναβαθμίσει το γεωπολιτικό της πάτημα στη Μέση Ανατολή.

Ετσι, ενώ στην ιμπεριαλιστική σύγκρουση στην Ουκρανία - που αποτελεί γεωπολιτική προτεραιότητα για το γερμανικό και το ευρωπαϊκό κεφάλαιο - η γερμανική κυβέρνηση δεν δίστασε να θυσιάσει τη φτηνή για τη βιομηχανία ρωσική Ενέργεια και να κάνει «μοχλό ανάπτυξης» την πολεμική οικονομία, ο καγκελάριος υπογράμμισε τις συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή στον πληθωρισμό και στην καπιταλιστική ανάπτυξη της Γερμανίας.

Από την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν, σύσσωμες οι «δεξαμενές σκέψεις» και οι αναλύσεις στον γερμανικό Τύπο προειδοποιούν ότι η μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ αντιμετωπίζει ήδη «πιέσεις» στη βιομηχανία της, και μια αύξηση των τιμών Ενέργειας θα είναι νέο πλήγμα για την οικονομική δραστηριότητα και ανταγωνιστικότητα.

Περίπου το 80% των αποστολών πετρελαίου που διέρχονται από την περιοχή του Κόλπου κατευθύνονται στην Ασία: Κίνα, Ινδία και Ιαπωνία. Η Γερμανία προμηθεύεται μόνο ένα σχετικά μικρό μέρος του αργού πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία, το 2025 μόνο το 6,1% των εισαγωγών πετρελαίου προήλθε από χώρες όπως το Ιράκ, η Σαουδική Αραβία ή τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ο μεγαλύτερος προμηθευτής της Γερμανίας είναι η Νορβηγία, η οποία αντιπροσωπεύει το 16,6% των εισαγωγών, ακολουθούμενη από τις ΗΠΑ με 16,4%.

Αντίστοιχα, το 14,6% των εισαγωγών πετρελαίου της ΕΕ προέρχεται από τη Νορβηγία, το 14,5% από τις ΗΠΑ και το 12,2% από το Καζακστάν. Ετσι, μπορεί να μην υπάρχει - ακόμα - ποσοτικό πρόβλημα στην Ευρώπη, αλλά η Ευρώπη δεν θα γλιτώσει από το λεγόμενο «σοκ των τιμών», που καθορίζονται από τις παγκόσμιες αγορές. Αν μια σημαντική διαδρομή μεταφοράς όπως τα Στενά του Ορμούζ συρρικνώνεται, η τιμή αυξάνεται για όλους - ανεξάρτητα από το από πού προμηθεύονται το πετρέλαιό τους.

«Το πόσο άσχημα θα είναι για τη Γερμανία και την Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση και πόσο θα εξαπλωθεί», λέει η Σαμίνα Σουλτάν, ανώτερη οικονομολόγος για την Ευρωπαϊκή Οικονομική Πολιτική και το Εξωτερικό Εμπόριο στο Γερμανικό Οικονομικό Ινστιτούτο.

Το Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών της Κολωνίας (IW Koln) έχει υπολογίσει δύο σενάρια για τις πιθανές συνέπειες:

Αν η τιμή του πετρελαίου παρέμενε στα 100 δολάρια το βαρέλι για τα επόμενα δύο χρόνια, το ΑΕΠ της Γερμανίας θα ήταν 0,3% χαμηλότερο φέτος και 0,6% χαμηλότερο το 2027 απ' ό,τι θα ήταν χωρίς την αύξηση της τιμής. Συνολικά αυτό αντιστοιχεί σε απώλεια συνολικής οικονομικής παραγωγής περίπου 40 δισ. ευρώ σε πραγματικούς όρους σε διάστημα δύο ετών, λέει το IW.

Σε περίπτωση που η τιμή του πετρελαίου αυξηθεί στα 150 δολάρια το βαρέλι, το κόστος για τη γερμανική οικονομία θα ανέλθει σε 0,5% χαμηλότερο ΑΕΠ φέτος και 1,3% το 2027. Σε απόλυτους όρους αυτό θα ισοδυναμούσε με απώλεια άνω των 80 δισ. ευρώ σε διάστημα δύο ετών. Η γερμανική κυβέρνηση ανέμενε προηγουμένως ανάπτυξη περίπου 1% φέτος - πρόβλεψη πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.

«Η ενεργοβόρα βιομηχανία επηρεάζεται για άλλη μια φορά ιδιαίτερα, έχοντας ήδη δεχτεί σοβαρές πιέσεις κατά τη διάρκεια του σοκ των τιμών του φυσικού αερίου το 2022», μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, λέει ο Tόρστεν Σμιτ από το RWI - Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών της Λειψίας. Πολλές βιομηχανίες «δεν έχουν ανακάμψει πλήρως από αυτό το σοκ κόστους μέχρι σήμερα, και τώρα πρέπει να αντιμετωπίσουν ξανά τις αυξανόμενες τιμές Ενέργειας».

Σε άρθρο της στη γερμανική εφημερίδα «Handelsblatt», η οικονομολόγος Βερόνικα Γκριμ προειδοποίησε ότι όσο διαρκεί ο πόλεμος οι προοπτικές ανάπτυξης θα επιδεινώνονται, «εξανεμίζοντας για άλλη μια φορά τις ελπίδες της Γερμανίας για επιστροφή στην ανάπτυξη», την ώρα που ήδη συμπιέζεται ανάμεσα στον ανταγωνισμό από τις ΗΠΑ και την Κίνα.