Με επιστολές τους συγγενείς κομμουνιστών εκτελεσμένων την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή ζητούν οι φωτογραφίες να ανακτηθούν και αποδοθούν εκεί που ανήκουν:

«Σήμερα Κυριακή 15/02/2026 νωρίς το πρωί, έκπληκτος διάβασα άρθρο - αναφορά σχετικά με τη δημοσίευση για πρώτη φορά συγκλονιστικών φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής! Σχεδόν τρέμοντας αναζήτησα σε κάποια απ' αυτές τον παππού μου Δημήτρη Κυριακούδη, έναν από τους 200. Δεν ήταν σε καμία απ' αυτές... Ομως, οι συγκεκριμένες φωτογραφίες αποτυπώνουν με τον πλέον συγκλονιστικό και συνάμα συγκινητικό τρόπο στιγμές ενός από τα πιο εμβληματικά γεγονότα της νεότερης ιστορίας μας, σύμβολο του ηρωικού αγώνα του λαού μας και αναπόσπαστο μέρος της Ιστορίας του ΚΚΕ.

Ο παππούς μου Δημήτρης Κυριακούδης, εξόριστος από το Μεταξικό καθεστώς στη Φολέγανδρο ήδη από τον Φεβρουάριο του 1937, ακολούθησε τη διαδρομή Φολέγανδρος, Ακροναυπλία, Στρατόπεδο Λάρισας, Στρατόπεδο Χαϊδαρίου κι από εκεί στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944.

Εχοντας πολύ πρόσφατα προσφέρει ως οικογένεια στο Ιστορικό Αρχείο του ΚΚΕ επιστολές του παππού μου από την Ακροναυπλία, καθώς και σχετικό φωτογραφικό υλικό από τα χρόνια της εξορίας του, πιστεύω βαθιά ότι οι φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας σήμερα, ως τεράστιας αξίας ιστορικό ντοκουμέντο, πρέπει να αποκτηθούν και αποδοθούν εκεί που ανήκουν, πρωτίστως δε στο ΚΚΕ.

Οποιοδήποτε σοβαρό κράτος θα είχε ήδη κινήσει τη διαδικασία για την απόκτησή τους. Στηρίζουμε με όλη μας τη δύναμη την προσπάθεια του Κόμματός μας να αποκτήσει και αξιοποιήσει αυτά τα ντοκουμέντα.

Με συντροφικούς χαιρετισμούς,

Δημήτρης Π. Κυριακούδης».

«Από την Κυριακή το πρωί, που πληροφορήθηκα για την ύπαρξη αυτών των φωτογραφιών, ήρθαν ολοζώντανα μπροστά μου όλα όσα γνώριζα για την δράση και τον ηρωικό θάνατο του θείου μου - αδελφού του πατέρα μου - Σπήλιου Αμπελογιάννη, που εκτελέστηκε στην Καισαριανή την 1η Μάη του '44, μαζί με άλλους 199 συντρόφους του.

Ο Σπήλιος Αμπελογιάννης, εργάτης από το Ανεμοχώρι της Ηλείας, Γραμματέας της Κομματικής Οργάνωσης του ΚΚΕ στον Κολωνό την περίοδο της Κατοχής, συνελήφθη από τους Γερμανούς στο μπλόκο του Κολωνού. Αλύγιστος και χωρίς καμία υποχώρηση, οδηγήθηκε στο Χαϊδάρι, από εκεί στην Καισαριανή και την 1η Μάη του '44 στο Σκοπευτήριο, όπου και εκτελέστηκε.

Στον δρόμο προς την εκτέλεση πρόλαβε να πετάξει ένα μαντήλι, όπου με μολύβι ήταν γραμμένο στην άκρη του "Αμπελογιάννης Σπήλιος του Κωνσταντίνου. Οδός Αστρους 93, Κολωνός. Ετσι πεθαίνουν οι τίμιοι Ελληνες. Πεθαίνω περήφανος. Ζήτω η λευτεριά. Διαβάτη Ελληνα, το ρούχο τούτο να το πας στην παραπάνω διεύθυνση. Είναι η στερνή επιθυμία ενός ανθρώπου που ξέρει να πεθαίνει για τη λευτεριά. Ζήτω ο ελληνικός λαός".

Εβδομήντα τέσσερα χρόνια μετά το μαντήλι παραδόθηκε στον ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ από τον εξάδελφό μου, Νίκο Σοφιανό, γιο της αδελφής του Σπήλιου, που το είχε φυλάξει όλα αυτά τα χρόνια.

Ολη τη μέρα με κυρίευαν πολλά αλληλοσυγκρουόμενα συναισθήματα. Από τη μια περίσσια συγκίνηση βλέποντας και ξαναβλέποντας αποτυπωμένες στις φωτογραφίες τη λεβεντιά, την αποφασιστικότητα, τη σιγουριά ότι πράττουν αυτό που τους πρέπει, αλλά και το ατρόμητο ύφος με τα οποία οι ήρωες κομμουνιστές βάδισαν προς τον θάνατο και από την άλλη οργή και αγανάκτηση γιατί αυτά τα απίστευτα ιστορικά ντοκουμέντα κάποιοι τα βγάζουν σε δημοπρασία, λες και είναι φωτογραφίες σταρ του κινηματογράφου.

Είμαι απόλυτα σύμφωνος με την απόφαση του ΚΚΕ να αναλάβει πρωτοβουλίες ώστε αυτές οι φωτογραφίες να αποδοθούν στον Δήμο Καισαριανής, στον Δήμο Χαϊδαρίου και στο ΚΚΕ για να βρουν τη θέση τους δίπλα στα άλλα ντοκουμέντα της Εθνικής Αντίστασης και να συμβάλλουν στο να παραμένει διαχρονικά ζωντανή η ιστορική μνήμη.

Συντροφικά,

Βασίλης Αμπελογιάννης».

«Οι φωτογραφίες, που είδαν το φως της δημοσιότητας και αφορούν τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών, πριν την εκτέλεσή τους από τους ναζί κατακτητές στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, συγκλονίζουν και συγκινούν.

Αποτελούν ιστορικά τεκμήρια και ντοκουμέντα ανεκτίμητης αξίας.

Ανάμεσα στους 200 εκτελεσμένους της Καισαριανής, ήταν και ο θείος μου Βαλασόπουλος Βαλάσης από το Αρφαρά Μεσσηνίας. Τρέμουμε από θαυμασμό, δέος και ευγνωμοσύνη. Ορκιζόμαστε να μετατρέψουμε τον θαυμασμό σε καθημερινή ανυποχώρητη πάλη με το Κόμμα μας.

Οι συγκλονιστικές αυτές φωτογραφίες πρέπει να αποκτηθούν από το Ελληνικό Κράτος και να αποδοθούν στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, στον Δήμο Χαϊδαρίου και το ΚΚΕ, ανοιχτά και προσιτά στον λαό και τη νεολαία.

Τάσος Νιάρχος, ανιψιός του Βαλάση Βαλασόπουλου».

(Αναλυτικά τα βιογραφικά στοιχεία του Β. Βαλασόπουλου στο «902.gr.»)

• Ο «Ριζοσπάστης» θα συνεχίσει αύριο με δημοσίευση και άλλων επιστολών συγγενών