Με αστραπιαία ταχύτητα, δυνάμεις που χαρακτηρίζουν «τραμπισμό» την πολιτική των ΗΠΑ και βλέπουν σ' αυτήν τον μεγαλύτερο κίνδυνο για τη «σταθερότητα» του πλανήτη, αναγνώρισαν ως «ιστορική» την ομιλία του Καναδού πρωθυπουργού στο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός. Πριν δούμε τι είπε, ας δούμε ποιος είναι ο Μαρκ Τζόζεφ Κάρνεϊ, που το 2025 έγινε ο 24ος πρωθυπουργός του Καναδά.

Ο Κάρνεϊ είναι απόφοιτος του Χάρβαρντ και της Οξφόρδης, με θητεία στην «Goldman Sachs» και στην Τράπεζα του Καναδά, αρχικά ως αναπληρωτής διοικητής. Αργότερα διετέλεσε αναπληρωτής υφυπουργός Οικονομικών και διοικητής της Τράπεζας του Καναδά, υπεύθυνος για τη νομισματική πολιτική στη διάρκεια της μεγάλης καπιταλιστικής κρίσης. Ηταν δεύτερος πρόεδρος του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και μετά το 2013 διορίστηκε διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας. Υπήρξε επίσης πρόεδρος σε διάφορους επενδυτικούς οίκους, όπως και ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ για το Κλίμα και τα Οικονομικά. Πριν εκλεγεί πρωθυπουργός, διετέλεσε συμπρόεδρος του «εργαστηρίου επενδύσεων» της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Τι είπε ο Κάρνεϊ που προκάλεσε τέτοιο ενθουσιασμό; Διαπίστωσε ότι «σήμερα υπάρχει ρήξη στη διεθνή τάξη, όχι μια απλή μετάβαση». Οτι «η κυριαρχία, που παλαιότερα βασιζόταν σε κανόνες, πρέπει πλέον να στηρίζεται στην ικανότητα αντοχής σε πιέσεις». Οτι τα προηγούμενα χρόνια «το αφήγημα της διεθνούς τάξης που βασιζόταν σε κανόνες ήταν εν μέρει ψευδές, αφού οι ισχυρότεροι εξαιρούνταν όταν τους συνέφερε». Οτι «οι μεσαίες δυνάμεις - όπως ο Καναδάς - δεν μπορούν πλέον να στηρίζονται στους πολυμερείς θεσμούς ή στην υπόθεση ότι η συμμόρφωση και η προσαρμογή θα εξασφαλίσουν ασφάλεια».

Είπε ακόμα ότι «ζούμε σε μια εποχή ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων», όπου «οι ισχυροί πράττουν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι υφίστανται ό,τι πρέπει». «Απέναντι σε αυτήν τη λογική, υπάρχει έντονη τάση τα κράτη να συμμορφώνονται για να αποφύγουν τις συγκρούσεις: Να προσαρμόζονται, να αποφεύγουν τις τριβές, να ελπίζουν ότι η συμμόρφωση θα αγοράσει ασφάλεια. Δεν την αγοράζει», πρόσθεσε ο Κάρνεϊ. Κατέληξε ότι «οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να ενεργήσουν από κοινού, διαφορετικά θα υποταχθούν» και ότι πρέπει «να αναπτύξουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία - στην Ενέργεια, στα τρόφιμα, στα κρίσιμα ορυκτά, στη χρηματοδότηση και στις εφοδιαστικές αλυσίδες».

Μισές αλήθειες και ολόκληρα ψέματα από τον Καναδό οικονομολόγο και τραπεζίτη, που με τον «πύρινο» λόγο του αναδείχθηκε σε ...MVP του Νταβός! Ο κυνισμός με τον οποίο περιγράφει τις συμμαχίες και τους ανταγωνισμούς στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, βέβαια, δεν είναι τυχαίος. Ο Καναδάς είναι μέλος του G7, δηλαδή των μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη. Είναι ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ από το 1949 και ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, όπου κατευθύνεται το 75% των εξαγωγών του. Μέχρι πρόσφατα η αστική τάξη του Καναδά ατένιζε τον κόσμο από την κορυφή των «ισχυρών» που έβαζαν τους «κανόνες», όπως περιγράφει ο Κάρνεϊ στην ομιλία του.

Οσο οξύνεται όμως ο ανταγωνισμός ΗΠΑ - Κίνα για την πρωτοκαθεδρία και μεγαλώνει η απόκλιση συμφερόντων ανάμεσα στην αμερικάνικη αστική τάξη και στους παραδοσιακούς συμμάχους της, οι «μεσαίες» δυνάμεις - όπως τις χαρακτηρίζει ο Καναδός πρωθυπουργός - στριμώχνονται ολοένα και περισσότερο στο καναβάτσο του διεθνούς ανταγωνισμού και πέφτουν «νοκ ντάουν» από τους σιδερένιους νόμους του καπιταλισμού και την ανισομετρία. Πράγματι, λοιπόν... Η ευρωατλαντική συμμαχία δεν περνάει τις καλύτερες μέρες της, γιατί τα κοινά συμφέροντα που ένωναν τους συμμάχους στον μεταπολεμικό κόσμο έχουν αρχίσει να αποκλίνουν, σε βαθμό που οι παλιές «σταθερές» να μη λειτουργούν όπως παλιά...

Η απάντηση που δίνει ο «ιστορικός» λόγος του Κάρνεϊ είναι να αναζητήσουν οι «μεσαίοι» σύμμαχοι την «ισχύ εν τη ενώσει», αναβαθμίζοντας τη «στρατηγική αυτονομία» τους και συνάπτοντας νέες εμπορικές και άλλες συμφωνίες, τόσο μεταξύ τους όσο και με άλλα κέντρα. Ολα αυτά για να μην «υποταχθούν» στους ισχυρότερους της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας, να υπερασπιστούν δηλαδή τα συμφέροντα της αστικής τάξης στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Να λοιπόν πώς η όξυνση της αντιπαράθεσης για την πρωτοκαθεδρία και η προετοιμασία για μια γενικευμένη ιμπεριαλιστική σύγκρουση οδηγούν σε αναδιάταξη των στρατοπέδων - και στο εσωτερικό τους - προκαλώντας ρωγμές ακόμα και σε συμμαχίες που φάνταζαν αιώνιες και ακλόνητες.

Από την άλλη πλευρά, η κίνηση των ΗΠΑ να δημιουργήσουν έναν νέο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό οργανισμό, το λεγόμενο «Συμβούλιο της Ειρήνης», ερμηνεύεται από πολλούς ως μια προσπάθεια να προσαρμόσουν τις διεθνείς συμμαχίες τους στα καινούργια δεδομένα που γεννάει ο ανταγωνισμός με την Κίνα, αφού οι παλιές συμμαχίες και συμβιβασμοί δεν «κουμπώνουν» πλέον όπως πριν με τα αμερικανικά συμφέροντα, χωρίς να διαχωρίζονται βέβαια με τείχη. Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους λαούς; Ακόμα μεγαλύτερη όξυνση των ανταγωνισμών, ένταση της εκμετάλλευσης, επιτάχυνση της ανεπίστρεπτης πορείας προς τη σύγκρουση, νέες θυσίες για τα συμφέροντα του κεφαλαίου, προετοιμασία να δώσουν ακόμα και τη ζωή τους γι' αυτά στα πεδία των ιμπεριαλιστικών μαχών.

Για του λόγου το αληθές, στον «ιστορικό» λόγο του ο Καναδός πρωθυπουργός ανέλυσε ως εξής τα μέτρα που παίρνει η κυβέρνησή του για να υπερασπιστεί τα συμφέροντα της αστικής τάξης στον κόσμο που έχει πάρει φωτιά από τους ανταγωνισμούς: «Μειώσαμε τους φόρους στα κεφαλαιακά κέρδη και στις επιχειρηματικές επενδύσεις, αίρουμε όλα τα ομοσπονδιακά εμπόδια στο διαπεριφερειακό εμπόριο και επιταχύνουμε επενδύσεις ύψους ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων στην Ενέργεια, στην Τεχνητή Νοημοσύνη, στα κρίσιμα ορυκτά, σε νέους εμπορικούς διαδρόμους και πέραν αυτών. Διπλασιάζουμε τις αμυντικές μας δαπάνες έως το 2030. Διαφοροποιούμαστε ταχύτατα στο εξωτερικό. Συμφωνήσαμε σε μια συνολική στρατηγική εταιρική σχέση με την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ένταξης στο SAFE, το ευρωπαϊκό πλαίσιο προμηθειών άμυνας. Υπογράψαμε 12 ακόμα εμπορικές και αμυντικές συμφωνίες σε τέσσερις ηπείρους τους τελευταίους έξι μήνες (...) Στο Ουκρανικό, είμαστε βασικό μέλος του Συνασπισμού των Προθύμων και από τους μεγαλύτερους κατά κεφαλήν συνεισφέροντες στην άμυνα και ασφάλειά του»...