Το Ιράν είναι μία αχανής χώρα, έκτασης περίπου 1.648.000 τ.χλμ. γεγονός που την αναδεικνύει ως τη 17η μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο. Διαθέτει σημαντικότατο ορυκτό πλούτο, έχοντας ορισμένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο αλλά και στρατηγικά μέταλλα όπως ο γραφίτης (απαραίτητος για μπαταρίες ηλεκτροκίνησης) και σπάνιες γαίες όπως κοιτάσματα λιθίου. Διαθέτει παράλληλα αξιόλογο πολιτισμικό πλούτο, που διανθίζεται από τη διάδραση με πλειάδα εθνοτικών και θρησκευτικών μειονοτήτων όπως οι Αζέροι στο βορειοδυτικό Ιράν, οι Κούρδοι στο δυτικό και βορειοδυτικό τμήμα της χώρας, οι Αραβες στη νοτιοδυτική επαρχία Χουζεστάν και στις παράκτιες περιοχές του Κόλπου, οι Μπαλούχοι στα νοτιοανατολικά και οι Τουρκμένοι στα βορειοανατολικά (κατά μήκος των συνόρων με Τουρκμενιστάν). Αν και οι Σιίτες αποτελούν το 90% του πληθυσμού, στο Ιράν ζουν (πάνω από 5%) Σουνίτες (κυρίως Κούρδοι, Μπαλούχοι, Αραβες) ενώ σε πολύ μικρό ποσοστό (περίπου 1%) συναντά κανείς Χριστιανούς (Αρμένιοι, Ασσύριοι, Χαλδαίοι) και Εβραίους (που καίτοι μικρή παραμένει έως σήμερα σημαντική κοινότητα).

Κορυφαία είναι επίσης η γεωστρατηγική θέση της χώρας, καθώς ελέγχει τη βόρεια πλευρά του Στενού του Ορμούζ, από όπου περνά πάνω από το 30% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και LNG της Αραβικής Χερσονήσου. Οποιαδήποτε απόπειρα στρατιωτικής επέμβασης στο Ιράν επισείει περιφερειακές και (εν δυνάμει) διεθνείς επιπτώσεις, πρώτα από όλα στις διεθνείς τιμές Ενέργειας.

Αξιόλογη είναι η γεωπολιτική επιρροή που ασκεί το Ιράν στην ευρύτερη περιοχή, που περνά και από τις στενές, πολυετείς σχέσεις που έχει αναπτύξει με κινήματα και οργανώσεις στη Μέση Ανατολή, όπως οι σιιτικές πολιτοφυλακές του Ιράκ, το κίνημα «Ανσάρ Αλλάχ» των Χούθι στην Υεμένη έως τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τη Χαμάς στα παλαιστινιακά εδάφη. Η όποια σκέψη για επίθεση εναντίον του Ιράν προκαλεί συχνά επιπτώσεις και στις σχέσεις αυτές.

Η γεωπολιτική αξία του Ιράν ενισχύεται παράλληλα από τις στρατηγικές σχέσεις που αναπτύσσει μεθοδικά τις τελευταίες δεκαετίες με ανταγωνιστές των ΗΠΑ σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, όπως είναι η Κίνα και η Ρωσία και τις διακρατικές ιμπεριαλιστικές ενώσεις όπως τους BRICS, που από το 2024 έχει συνδεθεί.

Το αμερικανικό σαμποτάρισμα στη διεθνή συμφωνία του 2015 για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα που επήλθε οριστικά με την αποχώρηση των ΗΠΑ τον Μάη του 2018 έριξε «νερό στον μύλο» συνεργασιών του Ιράν με ισχυρούς ανταγωνιστές της Δύσης.

Εκτοτε οι σχέσεις του Ιράν με Ρωσία και Κίνα έγιναν στενότερες σε ευρύ πλέγμα τομέων όπως εκείνοι σε ορυκτό πλούτο, έργα υποδομών σε λιμάνια, αεροδρόμια, στρατιωτικά συστήματα.

Ξεχωρίζει το στρατηγικό 25ετές σύμφωνο («Comprehensive Strategic Partnership») που υπέγραψε το Ιράν με την Κίνα τον Μάρτιο του 2021, που δρομολόγησε κινέζικες επενδύσεις (αξίας τουλάχιστον 400 δισ. δολαρίων) σε υποδομές, Ενέργεια, τεχνολογία αιχμής, με μεταξύ άλλων αντάλλαγμα καλής ποιότητας πετρέλαιο σε προνομιακές τιμές. Οι επιθέσεις ΗΠΑ - Ισραήλ στο Ιράν τον Ιούνιο του 2025 επιτάχυναν τα σινικά έργα υποδομών σε τομείς όπως οι σιδηρόδρομοι υψηλής ταχύτητας και σύγχρονα οδικά δίκτυα για την εξυπηρέτηση του σύνθετου δικτύου των σύγχρονων δρόμων του μεταξιού (Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ενας Δρόμος» - BRI). Επιπλέον επισπεύστηκε η ιρανο-σινική συνεργασία και σε τομείς όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι τηλεπικοινωνίες, προγράμματα ηλεκτρονικού πολέμου και «έξυπνη» βιομηχανία.

Εξίσου ανεπτυγμένες σχέσεις ανέπτυξε την ίδια περίοδο το Ιράν και με τη Ρωσία, η οποία κορυφώθηκε στις 17 Ιανουαρίου 2025 με την υπογραφή του 20ετούς «Στρατηγικού Συμφώνου Εταιρικής Σχέσης», που επιδιώκει στενότερες και βαθύτερες σχέσεις σε οικονομία, εμπόριο (και μέσω παράκαμψης σκληρών αμερικανικών κυρώσεων που ασκούνται ταυτόχρονα σε Μόσχα - Τεχεράνη), ειρηνική πυρηνική ενέργεια, άμυνα και πολεμικές βιομηχανίες, πολιτική συνεργασία. Μολονότι το ρωσο-ιρανικό σύμφωνο δεν εμπεριέχει ρήτρα αμοιβαίας στρατιωτικής άμυνας, δημιουργεί συνθήκες στενότερου συντονισμού σχέσεων έναντι δυτικών χωρών.

Στους σχεδιασμούς των ΗΠΑ για τη λεγόμενη «νέα» Μέση Ανατολή στο πλαίσιο μετατόπισης της βαρύτητας του γεωπολιτικού ενδιαφέροντος της κυβέρνησης Τραμπ σε Δυτικό Ημισφαίριο και Ασία - Ειρηνικό, εντάσσεται και η κλιμάκωση ασφυκτικών πιέσεων σε βάρος του Ιράν, ώστε να επιτευχθούν οι αμερικανο-ισραηλινές επιδιώξεις με κάθε τρόπο. Είτε με ακόμη σκληρότερο παζάρι, είτε με πόλεμο.