ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Κυριακή 3 Δεκέμβρη 2017
Σελ. /32
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ
Σφοδροί μονοπωλιακοί ανταγωνισμοί για τις πηγές και τους δρόμους της Ενέργειας

Γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο ετοιμάζει τώρα και η Τουρκία
Γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο ετοιμάζει τώρα και η Τουρκία
Η πρόσφατη πραγματοποίηση νέας Τριμερούς Συνόδου μεταξύ Ελλάδας, Αιγύπτου, Κύπρου ήρθε να επισημάνει πόσο αμείωτα προχωρούν οι μονοπωλιακοί και ευρύτερα γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί στην ήδη «εύφλεκτη» γειτονιά μας. Η διεύρυνση του παζαριού με τα σχέδια για «μετεξέλιξη» του σχήματος σε τετραμερές, με τη συμμετοχή και της Ιταλίας, αλλά και η επιτάχυνση των συνομιλιών για κατασκευή αγωγού που θα μεταφέρει στην Αίγυπτο κυπριακό φυσικό αέριο, ήταν δύο μόνο από τις πλευρές που βεβαίωσαν ότι η Νοτιοανατολική Μεσόγειος παραμένει βάση ανάπτυξης αλλά και περιπλοκής διαφόρων μονοπωλιακών σχεδιασμών, με την Ενέργεια να παραμένει βασικός μοχλός σε αυτήν την κατεύθυνση.

Ολα αυτά, ενώ στη διπλανή Μέση Ανατολή και τον Περσικό Κόλπο οι στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις «τρέχουν» διαρκώς, ενώ επαναξιολογούνται πολύχρονες συμμαχίες, αναδεικνύοντας πόσο μεγαλώνει η ρευστότητα όλων των ενδοϊμπεριαλιστικών συμβιβασμών.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, αποκτούν ειδικό βάρος οι επιλογές δυνάμεων όπως η Τουρκία, που αποτελεί μια μεγάλη και σημαντική, αναπτυσσόμενη αγορά, μια ισχυρή στρατιωτική μηχανή, που αφενός είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αφετέρου διευρύνει το παζάρεμα με δυνάμεις όπως η Ρωσία και το Ιράν.

Με φόντο την «εξουδετέρωση των τζιχαντιστών» σε Συρία και Ιράκ, επανέρχονται άλλωστε πιο επιτακτικά σχέδια και κόντρες για τον έλεγχο ενεργειακών αγορών και δρόμων. Από τη μεριά της, η αστική τάξη της Τουρκίας εδώ και καιρό επενδύει στη μετατροπή της χώρας σε ευρύτερο ενεργειακό κόμβο, μεταξύ άλλων ιεραρχώντας και την «απορρόφηση» επικίνδυνων κραδασμών από ανακατατάξεις που προετοιμάζονται (βλ. αναβάθμιση των Κούρδων, εδαφικές αλλαγές κ.τ.λ.).

Ανησυχία για το προβάδισμα και σχέδια γεωτρήσεων

«Το όνειρο της Τουρκίας να γίνει ενεργειακό κέντρο βρίσκεται σε κίνδυνο» εκτιμούσε την Τρίτη ανάλυση σε ιστοσελίδα μεγάλης τουρκικής αστικής εφημερίδας, εξηγώντας ότι η ντόπια πλουτοκρατία προβληματίζεται για το αν θα μπορέσει να βγει ωφελημένη από τις αναδιατάξεις σε Μέση Ανατολή και Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Ανάμεσα σε άλλα, η πρόσφατη τριμερής Ελλάδας - Κύπρου - Αιγύπτου και ο αγωγός που εξετάζεται για να μεταφέρει αιγυπτιακό και κυπριακό αέριο σε Ευρώπη μέσω Ελλάδας, εμφανίζονταν ως σχέδια που «αποκλείουν την Τουρκία». Μάλιστα, αναφερόταν ότι «ο υποθαλάσσιος αγωγός για την Ελλάδα θα είναι σχεδόν διπλάσια ακριβός από εκείνον που θα μπορούσε να περάσει χερσαία από την Ελλάδα. Αλλά αν το αέριο από (όλη) την Ανατολική Μεσόγειο και το αέριο από το Ισραήλ συναντηθούν ενιαία στο ίδιο κοινό σχέδιο, το ελληνοκυπριακό - ισραηλινό σχέδιο δεν είναι παράλογο».

Αλλωστε, η σημασία που η Τουρκία δίνει στην Ανατολική Μεσόγειο φαίνεται και από τα σχέδια γεωτρήσεων, τα οποία το υπουργείο Ενέργειας έχει ανακοινώσει ήδη από τον περασμένο Απρίλη. Ο επικεφαλής του, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, σημείωνε από τότε ότι στόχος είναι να ανοίξουν δύο βάσεις γεωτρήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και άλλες δύο στη Μαύρη Θάλασσα, όπως και ότι εκτός από το ερευνητικό πλοίο «Μπαρμπαρός», η Τουρκία σκοπεύει να αγοράσει και άλλο σεισμογραφικό πλοίο.

Μάλιστα, υπογράμμιζε ότι η χώρα θα αυξήσει συγκεκριμένα τις επενδύσεις για τη σεισμογραφική εξερεύνηση και τη γεώτρηση πετρελαίου και φυσικού αερίου, δραστηριότητες που θα ιεραρχούνται τουλάχιστον για την επόμενη 10ετία. Επίσης, είχε αναφέρει ότι οι νέες γεωτρήσεις θα αρχίσουν στα τέλη του 2017 και πρόσθετε ότι η Τουρκία δίνει προτεραιότητα στις γεωτρήσεις στη Μεσόγειο, εξαιτίας των δυνατοτήτων της, υποστηρίζοντας ότι η εξερεύνηση ενεργειακών πόρων στην περιοχή μπαίνει σε μια νέα περίοδο, εξαιτίας των εξελίξεων στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου την τελευταία 15ετία.

Πρόσφατα, ο Αλμπαϊράκ παρουσίασε στην αρμόδια επιτροπή της τουρκικής Βουλής και τα επενδυτικά σχέδια για άλλους τομείς της Ενέργειας. Τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι και οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποκτούν αυξημένη σημασία για τη μετάβαση σε μορφές Ενέργειας «πιο καθαρές», όπως και για τη συνολικότερη ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, για τη «διαφοροποίηση» των ενεργειακών πόρων που χρησιμοποιεί.

Μάλιστα, είπε ότι ενώ διεθνώς το ποσοστό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από «εναλλακτικές μορφές ενέργειας» (ηλιακή, αιολική κ.τ.λ.) είναι 24%, στην Τουρκία έχει φτάσει στο 33,2%. Το 2002 από τέτοιες μορφές Ενέργειας παρήχθησαν 34 δισ. kWh, ενώ το 2016 η παραγωγή έφτασε στα 91 δισ. (αυξημένη κατά 168%). Επίσης, δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη και η συμφωνία με τη Ρωσία για τη δημιουργία του πυρηνικού αντιδραστήρα στο Ακουγιού.

Εκτιμήσεις για την ενεργειακή αγορά στη Ν/Α Ευρώπη

Ενδιαφέρον έχουν και τα στοιχεία που παρέθεσε σε έρευνά του το Ινστιτούτο για την Ενέργεια στη Νοτιοανατολική Ευρώπη (ΙΕΝΕ). Σύμφωνα με αυτή, «η Τουρκία αναδύεται ως κυρίαρχος παράγοντας στη διαμόρφωση της τελικής ενεργειακής ζήτησης στην περιοχή. Αυτό προκύπτει επειδή η οικονομία της αναπτύσσεται βιώσιμα και επειδή επιδεικνύει υψηλά ποσοστά ανάπτυξης σε σύγκριση με την υπόλοιπη Νοτιοανατολική Ευρώπη». Ανάμεσα σε άλλα, η έκθεση αναφέρει:

-- Η αύξηση των συνολικών ενεργειακών αναγκών της Τουρκίας θα φτάσει το 52% (το 2020) μέχρι και το 60% (το 2050).

-- Οσον αφορά την παραγωγή Ενέργειας, η συνολική παραγωγή πρωτογενούς ενέργειας στη Ν/Α Ευρώπη υπολογίζεται να αυξηθεί από τα 111 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου πετρελαίου (ΜΤΟΕ) το 2015 στα 143 το 2050, με την Τουρκία να καλύπτει αυτήν την αύξηση μέχρι κατά 45%. «Οταν δεν υπολογίζεται η Τουρκία, τότε η συνολική παραγωγή μένει σχεδόν ίδια», αναφέρει η έκθεση.

-- Οσον αφορά τις εκτιμήσεις για το ύψος των ενεργειακών επενδύσεων στο διάστημα 2016 - 2025, τόσο στο καλύτερο (321 δισ. ευρώ) όσο και στο χειρότερο δυνατό «σενάριο» (267 δισ. ευρώ), η Τουρκία εκτιμάται ότι θα «αντιπροσωπεύει» το μεγαλύτερο μέρος τους, αντίστοιχα 141,6 δισ. και 124,9 δισ. ευρώ.

-- Στο διάστημα 2006 - 2016 σχεδόν το 10% των άμεσων ξένων επενδύσεων (συνολικά 145 δισ. ευρώ) στην Τουρκία αφορούσε την Ενέργεια, που είναι τρίτη σε προσέλκυση επενδύσεων με 15,7 δισ. δολάρια, με πρώτη τη μεταποίηση (38,4 δισ.) και δεύτερο το χρηματοπιστωτικό τομέα.


Το βάρος των εξελίξεων στο Κυπριακό

Ενδεικτικές ορισμένες αναλύσεις σε τουρκικά ΜΜΕ

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, ίσως δεν είναι τυχαία μια φιλολογία που συντηρούν τα αστικά ΜΜΕ της Τουρκίας και γύρω από το Κυπριακό, φανερώνοντας αυξημένη διάθεση για κλιμάκωση του παζαριού, αμέσως μετά τις προεδρικές εκλογές που θα γίνουν στην Κύπρο στα τέλη Γενάρη (αρχές Γενάρη θα γίνουν και «βουλευτικές εκλογές» στο ψευδοκράτος). Αποκαλυπτικές είναι και πλευρές συμφωνιών που παζαρεύονταν το περασμένο καλοκαίρι στο Μοντ Πελεράν, όπως και η ετοιμότητα για διάφορες «εναλλακτικές».

Πριν μερικές μέρες, γνωστός αρθρογράφος μεγάλης εφημερίδας εξηγούσε «Πώς θα αναβιώσουν οι συνομιλίες για το Κυπριακό», τονίζοντας:

«Οσο το ένα από τα δύο (εμπλεκόμενα) μέρη στην Κύπρο παραμένει ως "η μόνη νόμιμη κυβέρνηση" σε όλο το νησί, δεν μπορεί να υπάρξει διευθέτηση. Οσο οι Ελληνοκύπριοι διοικούν τη μόνη νόμιμη κυβέρνηση στην Κύπρο και όσο οι συνομιλίες με τους Τουρκοκύπριους εταίρους τους δεν περιλαμβάνουν μια ποινή ρήτρας σε περίπτωση αποτυχίας, οι προοπτικές για την επίτευξη οποιασδήποτε μορφής διευθέτησης βασισμένη στην πολιτική ισότητα και τη μοιρασιά της εξουσίας παραμένουν αυταπάτη... Η εγκαθίδρυση μιας ομοσπονδιακής Κύπρου ήταν μια λαμπρή ιδέα που δυστυχώς κατέρρευσε...».

Και παραπέμποντας σε προηγούμενα σχήματα διπλωματικών διαβουλεύσεων, η ανάλυση καλούσε (σ.σ. οι σημειώσεις δικές μας) σε διαμόρφωση μιας «πρωτοβουλίας διπλής διπλωματίας, με επιλεγμένες και αντιπροσωπευτικές προσωπικότητες από τις δύο πλευρές, υπό την καθοδήγηση μιας αξιοσέβαστης και αμοιβαίας αποδεκτής "ευρωπαϊκής" αλλά "ανεπίσημης" προσωπικότητας... Οι δύο προσωπικότητες θα μπορούσαν να παρουσιάσουν εποικοδομητικές ιδέες, διερευνώντας δομές που βρίσκονται κάπου ανάμεσα στην ομοσπονδία και τη συνομοσπονδία. Αυτό ίσως θα βοηθήσει τους Ελληνοκύπριους να δεχτούν ένα χαμηλό επίπεδο μοιρασιάς της εξουσίας με τους Τουρκοκύπριους. Με μια στρατιωτική βάση να δίνεται στην Τουρκία (όπως συμφωνήθηκε πειστικά στην τελευταία αποτυχημένη απόπειρα), όπως και τον τερματισμό του συστήματος των εγγυήσεων, και μια χωριστή συμφωνία για την ασφάλεια ανάμεσα στο τουρκο(κυπριακό) κράτος και τη συνομοσπονδία, θα μπορούσαν να μαλακώσουν τους Τουρκοκύπριους που έχουν εμμονή με την ασφάλεια και τους ελληνο-φοβικούς στην Τουρκία. Μέσα από διακανονισμούς για μια μεταβατική περίοδο και την επανεξέταση της ενίσχυσης των εξουσιών μιας αρχικά πολύ χαλαρής συνομοσπονδίας, το νησί θα μπορούσε να προχωρήσει προς ένα καλύτερο και πιο ειρηνικό μέλλον.

Ακόμα και αν πρόκειται να πάρουν διαζύγιο, οι δυο πλευρές πρέπει να συζητήσουν. Κανείς δεν πρέπει να διασκεδάζει με την ψευδαίσθηση ότι τελείωσε ο καιρός για συνομιλίες για την Κύπρο. Είναι καιρός τα ενδιαφερόμενα μέρη να εξετάσουν μια νέα προσέγγιση...».

Τρεις μέρες αργότερα, άλλη ανάλυση ουσιαστικά συνέδεε την - έστω σε ένα βαθμό - αναγνώριση του ψευδοκράτους με την «αποτελεσματικότητα» ενός νέου γύρου διαπραγματεύσεων. « (...) πριν επαναληφθούν οι συνομιλίες, οι Τουρκοκύπριοι πρέπει να είναι ξεκάθαρα ενήμεροι για ορισμένα ζητήματα... Ποιο θα είναι το καθεστώς υπό το οποίο θα τελεί η τουρκοκυπριακή πλευρά αν καταρρεύσουν οι συνομιλίες ή αν δεν καταλήξουν μέχρι κάποια καθορισμένη ημερομηνία...

Φυσικά, δεν πρέπει να βιαστούμε με το νέο γύρο συνομιλιών για την Κύπρο. Πρέπει να δοθεί μια ευκαιρία σε μια "διπλή διπλωματία" για να βρεθεί εναλλακτική στη λύση της ομοσπονδίας. Θα μπορούσε αυτή να είναι η δημιουργία δύο κρατών (μέσα) στην ΕΕ, ή μια συνομοσπονδία δύο κυπριακών κρατών ή ένα βελούδινο διαζύγιο;...».


Α. Μ




Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org