Από τις έμμεσες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ - Ιράν στο Ομάν (εδώ ο Αμερικανός απεσταλμένος Στ. Γουίτκοφ)

Τον ρόλο του μεσολαβητή ανέλαβε το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν, και ο αρμόδιος υπουργός Μπαντρ αλ Μπουσάιντι, σε κλίμα έντασης και (δικαιολογημένα) σφοδρής δυσπιστίας από την πλευρά του Ιράν. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας, συναντώντας το πρωί της Παρασκευής τον ΥΠΕΞ του Ομάν, ανέφερε στη συνέχεια σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα «Χ»: «Το Ιράν εισέρχεται στη διπλωματία με τα μάτια ανοικτά και τη μνήμη των γεγονότων της περασμένης χρονιάς. Ενεργούμε καλόπιστα και ορθώνουμε ανάστημα σταθερά για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων μας. Οι δεσμεύσεις πρέπει να τιμώνται. Με ισοτιμία, αμοιβαίο σεβασμό που δεν είναι ρητορικά σχήματα, αλλά πυλώνες μίας βιώσιμης συμφωνίας».

Ακολούθησε συνάντηση του ΥΠΕΞ του Ομάν και με την αμερικανική αντιπροσωπεία, που αποτελούνταν από τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, τον σύμβουλο στον Λευκό Οίκο και γαμπρό του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και τον διοικητή της Κεντρικής Διοίκησης του αμερικανικού στρατού για τη Μέση Ανατολή, (CENTCOM), ναύαρχο Μπραντ Κούπερ.

Μετά τον πρώτο γύρο συνομιλιών ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ανέφερε μεταξύ άλλων στην πλατφόρμα «Χ»: «Αυτή η διπλωματική διαβούλευση διεξάγεται με δύναμη και με τον σκοπό της επίτευξης δίκαιης, αμοιβαίας συμφωνίας και έντιμης κατανόησης στο πυρηνικό ζήτημα. Η πικρή εμπειρία του παρελθόντος, συμπεριλαμβανομένων προηγούμενων αθετήσεων υποσχέσεων, η στρατιωτική επίθεση τον Ιούνιο, οι ξένες επεμβάσεις τον περασμένο Δεκέμβρη, παραμένουν νωπές στη σκέψη μας. Παραμένουμε δεσμευμένοι στην απαίτηση υπεράσπισης των δικαιωμάτων του ιρανικού λαού. Ταυτόχρονα έχουμε ευθύνη να εξασφαλίσουμε ότι καμία ευκαιρία δεν θα χαθεί στη χρήση διπλωματίας για την εξασφάλιση των συμφερόντων του ιρανικού λαού και διατήρησης της ειρήνης και της ηρεμίας στην περιοχή. Εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας σε όλες τις φιλικές γειτονικές και περιφερειακές χώρες που συνέβαλαν υπεύθυνα και με ενδιαφέρον στη διαμόρφωση αυτής της διαδικασίας. Ελπίζουμε πως η αμερικανική πλευρά θα συμμετάσχει στη διαδικασία με υπευθυνότητα, ρεαλισμό και σοβαρότητα».

Η ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών του Ομάν, που εξεδόθη το μεσημέρι της Παρασκευής, σημείωνε: «Οι διαβουλεύσεις εστίασαν στην προετοιμασία των κατάλληλων συνθηκών για την έναρξη διπλωματικών και τεχνικών διαπραγματεύσεων, ενώ επισήμαναν τη σημασία, υπό το φως της αποφασιστικότητας των πλευρών να εξασφαλίσουν την επιτυχία τους σε ό,τι αφορά την επίτευξη βιώσιμης ασφάλειας και σταθερότητας».

Ενδεικτική του έντονου κλίματος αντιπαράθεσης και δυσπιστίας ήταν η κόντρα ΗΠΑ - Ιράν και για την ατζέντα των συνομιλιών, που παραλίγο να τορπιλίσει την πραγματοποίησή τους.

Εως τα μέσα της βδομάδας φαινόταν πως οι διαπραγματεύσεις θα αφορούσαν αποκλειστικά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και την απαίτηση των ΗΠΑ για μηδενικό εμπλουτισμό ουρανίου επί ιρανικού εδάφους.

Ωστόσο, το απόγευμα της Τετάρτης ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έβαλε στο τραπέζι όλη τη «βεντάλια» των απαιτήσεων ΗΠΑ - Ισραήλ: Ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, περιορισμός του βαλλιστικού - πυραυλικού προγράμματος, ανάσχεση της υποστήριξης και εξοπλισμού φιλοϊρανικών οργανώσεων όπως η Χαμάς στη Γάζα, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και οι Χούθι στην Υεμένη.

Η θέση του Ρούμπιο προκάλεσε σφοδρή αντίδραση στην Τεχεράνη, με ανώτερους αξιωματούχους να ξεκαθαρίζουν πως με τέτοια ατζέντα είναι προτιμότερο οι συνομιλίες να μην πραγματοποιηθούν.

Υπό αυτές τις συνθήκες, όλα έδειχναν πως οι ΗΠΑ - και το Ισραήλ - θα επιτάχυναν τις διαδικασίες για «στρατιωτική δράση», αφού εδώ και μερικές βδομάδες πλέει στην Αραβική Θάλασσα το αμερικανικό αεροπλανοφόρο «USS Abraham Lincoln» και η αρμάδα του, πέρα από τις ενισχύσεις αμερικανικών πολεμικών αεροσκαφών σε βάσεις των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή. Από την άλλη απέπλευσε την 1η Φλεβάρη από το λιμάνι Εϊλάτ του Ισραήλ στην Ερυθρά Θάλασσα το αμερικανικό αντιτορπιλικό «USS Delbert D. Black», που είχε εμφανιστεί στην περιοχή λίγο μετά τις πυρετώδεις διαβουλεύσεις που είχαν στην Ουάσιγκτον την περασμένη βδομάδα ο Ισραηλινός επιτελάρχης Εγιάλ Ζαμίρ και ο διευθυντής της υπηρεσίας πληροφοριών του ισραηλινού στρατού Σλομί Μπίντερ.

Η επίσπευση των επιθετικών σχεδίων έναντι του Ισραήλ φαίνεται ότι δεν προχώρησε μετά από παραινέσεις χωρών όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, η Αίγυπτος, τα ΗΑΕ και η Τουρκία.

Οι διαδοχικές επισκέψεις που πραγματοποίησε μεσοβδόμαδα ο Τούρκος Πρόεδρος Ρ.Τ. Ερντογάν σε Σαουδική Αραβία και Αίγυπτο είχαν ως ένα από τα βασικά θέματα στις συναντήσεις με τους ηγέτες αμφοτέρων χωρών και την ανάγκη αποκλιμάκωσης της έντασης ΗΠΑ - Ιράν.

Σε κάθε περίπτωση, οι πιέσεις ιδιαίτερα των ισχυρών χωρών του Κόλπου προς την κυβέρνηση Τραμπ (που έχουν υποσχεθεί στις ΗΠΑ επενδύσεις τρισεκατομμυρίων δολαρίων) την έπεισαν να φανεί πιο διαλλακτική και να επιχειρήσει διπλωματική διευθέτηση με το Ιράν. Η ένταση φάνηκε να κατεβαίνει όταν επιχειρήθηκε συμβιβασμός τουλάχιστον στην ατζέντα των διαπραγματεύσεων, που επισήμως παραμένει αδιευκρίνιστη.

Το Ιράν φάνηκε να συζητά κυρίως το πυρηνικό του πρόγραμμα παζαρεύοντας την άρση (μερική ή συνολική) των αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων. Εμφανίστηκε δε (σύμφωνα με πληροφορίες της WSJ) πιο ανοικτό (και όχι κατηγορηματικά αδιάλλακτο όπως πριν) σε θέματα που αφορούν π.χ. την απαίτηση των ΗΠΑ για εκμηδενισμό του εμπλουτισμού ουρανίου σε ιρανικό έδαφος με πρόσχημα την αποτροπή κάθε πιθανότητας απόκτησης πυρηνικών όπλων. Αμερικανικά ΜΜΕ υποστήριξαν πως το Ιράν ήταν διατεθειμένο να συζητήσει σε προκαταρκτικό στάδιο τη στρατιωτική υποστήριξη και εξοπλισμούς που θεωρείται πως παρέχει σε «αντιπροσώπους του» (proxies) στην περιοχή ή και κάποιους πιθανούς περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα. Αυτό δεν επιβεβαιώθηκε επίσημα από την Τεχεράνη.

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA μετέδωσε πως το Ιράν απαιτεί «συγκεκριμένες απαιτήσεις» για την εξασφάλιση της πλήρους άρσης των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων συνομιλιών στη Μουσκάτ.

Επιπλέον, μερικές ώρες πριν τις συνομιλίες στο Ομάν, η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε πως «ένας από τους πιο προηγμένους βαλλιστικούς πυραύλους της χώρας μεγάλου βεληνεκούς, ο πύραυλος Khorramshahr 4 μεταφέρθηκε σε ένα από τα υπόγεια πυραυλικά συγκροτήματα των Φρουρών της Επανάστασης».

Λίγες μέρες πριν, Ιρανοί αξιωματούχοι έλεγαν στο πρακτορείο Reuters πως είναι πρόθυμοι να δείξουν «ευελιξία στον εμπλουτισμό ουρανίου», συμπεριλαμβανομένης και της παράδοσης υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου άνω των 400 κιλών ή και να δεχθούν μηδενικό εμπλουτισμό υπό διακανονισμό με μία κοινοπραξία «σαν λύση». Επισήμως πάντως το Ιράν θεωρεί αδιαπραγμάτευτο και το θέμα του εμπλουτισμού ουρανίου και τον περιορισμό του βαλλιστικού πυραυλικού προγράμματος.

Νωρίς το απόγευμα της Παρασκευής και έπειτα από δύο γύρους έμμεσων διαπραγματεύσεων η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε πως στον δεύτερο γύρο η ατμόσφαιρα ήταν «πιο σοβαρή από τον προηγούμενο γύρο» και πως οι συνομιλίες «θα συνεχιστούν τις επόμενες μέρες». Μετέδωσε επίσης πως οι συνομιλίες αφορούσαν τα επίπεδα εμπλουτισμού ουρανίου...

Απέναντι σε αυτήν τη διαδικασία η κυβέρνηση Νετανιάχου του Ισραήλ δείχνει να πιέζει για «δράση» με στόχο ένα «τελικό ξεκαθάρισμα», που θα οδηγήσει ακόμη και σε αντικατάσταση του καθεστώτος με ένα πιο φιλικό, που θα συναινέσει σε πιο ευνοϊκές συνθήκες για τα ισραηλινά γεωπολιτικά συμφέροντα και θα οδηγήσει σε νέες «συμφωνίες του Αβραάμ» για εξομάλυνση των σχέσεων με μουσουλμανικές, αραβικές χώρες.

Σύμφωνα με το ισραηλινό ynetnews.com, την Παρασκευή ο διοικητής της Πολεμικής Αεροπορίας αντιστράτηγος Τόμερ Μπαρ και ο επικεφαλής Πληροφοριών του στρατού, Σλομί Μπίντερ, «εξέταζαν τα επιχειρησιακά σχέδια για πιθανή δράση κατά του Ιράν εάν οι ΗΠΑ ξεκινήσουν επίθεση».

Δεκάδες Παλαιστίνιοι άμαχοι, ανάμεσά τους βρέφη λίγων μηνών, παιδιά, ηλικιωμένοι, σκοτώθηκαν ή σακατεύτηκαν τις τελευταίες μέρες από τη νέα απότομη κλιμάκωση των επιθέσεων του ισραηλινού κράτους - δολοφόνου στην ισοπεδωμένη Λωρίδα της Γάζας.

Η δε επαναλειτουργία του μεθοριακού περάσματος στη Ράφα της νότιας Γάζας, στα σύνορα με την Αίγυπτο, από την περασμένη Δευτέρα, ξεκίνησε με πολλά εμπόδια, άδειες με το σταγονόμετρο, ταπεινωτικές πολύωρες αναμονές και «ελέγχους».

Κομβικό ρόλο σε αυτό το μαρτύριο παίζει η ευρωενωσιακή αποστολή EUBAM Rafah, βάζοντας πλάτη στους απάνθρωπους και εξευτελιστικούς περιορισμούς που επιβάλλουν οι ισραηλινές κατοχικές δυνάμεις σε ανθρωπιστική βοήθεια, εμπορεύματα και διελεύσεις Παλαιστινίων.

Συνολικά, εν μέσω της περιβόητης «εκεχειρίας» που είναι σε ισχύ από τον περασμένο Οκτώβρη, στη διάρκεια της οποίας προωθείται το άθλιο σχέδιο Τραμπ για την μετατροπή της Γάζας σε αμερικανο-ισραηλινό προτεκτοράτο, έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 556 Παλαιστίνιοι και έχουν τραυματιστεί πάνω από 1.500 από τις συνεχείς επιθέσεις του ισραηλινού κατοχικού στρατού, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε την Πέμπτη το παλαιστινιακό κυβερνητικό Γραφείο Τύπου της Γάζας.

Σε ό,τι αφορά τη διέλευση φορτηγών με ανθρωπιστική βοήθεια και καύσιμα, καταγράφηκε από τις 10/10/2025 η διέλευση 29.603 φορτηγών, από τις υποτιθέμενες 69.000 διελεύσεις που προέβλεπε το σχέδιο Τραμπ για την «εκεχειρία».

Την ίδια ώρα, η ισραηλινή εφημερίδα «Yedioth Ahronoth» κατέγραψε τις ετοιμασίες του ισραηλινού κατοχικού στρατού για την «πιθανότητα» ανάφλεξης των επιθέσεων στη Γάζα, με πρόσχημα την «ανάκτηση ισχύος» της Χαμάς και «σχέδια» για «επιθέσεις σε Ισραηλινούς αξιωματικούς». Το ρεπορτάζ αναφέρει πως θα γίνουν «ρουτίνα» οι «σποραδικές στρατιωτικές επιχειρήσεις» στη Γάζα «τα επόμενα χρόνια», με το ίδιο πρόσχημα.

Σε αυτές τις συνθήκες, και υπό την αμερικανική και ευρωενωσιακή πίεση για «μεταρρυθμίσεις», ο Παλαιστίνιος Πρόεδρος Μ. Αμπάς προκήρυξε τις πρώτες εκλογές για την ανάδειξη μελών του κοινοβουλίου της PLO (Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης), την 1η Νοέμβρη 2026, ώστε να διασφαλιστεί «η μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή του παλαιστινιακού λαού». Μέχρι σήμερα τα μέλη του κοινοβουλίου της PLO διορίζονταν ή εκλέγονταν έμμεσα.