Ο κινηματογραφιστής και σκηνοθέτης Αλέξανδρος Παπαθανασίου ταξιδεύει στην Κρήτη και τα Λευκά Ορη και καταγράφει τη μαρτυρία του Λευτέρη Ηλιάκη, αντάρτη επί Κατοχής, μαχητή του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας στον Εμφύλιο Πόλεμο και πολιτικού κρατούμενου για σχεδόν είκοσι χρόνια. «To πλήρωσα ακριβά, αλλά δεν υπήρχε άλλος δρόμος», λέει στον φακό ο Λ. Ηλιάκης, ο οποίος μιλά συγκινητικά για τους συντρόφους του. «Επέζησα και θεωρώ χρέος μου να μιλήσω γι' αυτούς που δεν τα κατάφεραν». Η ταινία προβάλλεται ήδη στον κινηματογράφο «Μικρόκοσμος» για μία μόνο εβδομάδα μέχρι και την Τετάρτη 25/2. Την Κυριακή 22/2 στις 12.00 μετά την προβολή της ταινίας θα ακολουθήσει συζήτηση με τον ιστορικό Γιώργο Μαργαρίτη.

Με χαρά ο «Ριζοσπάστης» φιλοξενεί συνέντευξη του Αλέξανδρου Παπαθανασίου και θέλουμε να του ευχηθούμε και από αυτήν τη σελίδα, να είναι καλοτάξιδη η ταινία του!

- Γιατί επέλεξες να γυρίσεις μια ταινία με θέμα τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας σήμερα;

- Η ταινία αυτή είναι μια καταγραφή για τη στάση του Λευτέρη Ηλιάκη - καθώς και τη στάση των συντρόφων - απέναντι στην πραγματικότητα. Αυτή του η στάση κρατήθηκε καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του και μέχρι το τέλος. Η ζωή του Λευτέρη υπήρξε αδιάρρηκτα συνδεδεμένη με τον αγώνα της ΕΠΟΝ, του ΔΣΕ, το εργατικό κίνημα και την πρωτοπορία αυτού, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας.

Στο πλαίσιο λοιπόν των σημερινών κοινωνικών ανισοτήτων, ταξικών, ιμπεριαλιστικών εντάσεων και συγκρούσεων τα θέματα που αγγίζουν τα «Λευκά Ορη» αποκτούν μάλλον μια ιδιαίτερη βαρύτητα.

Γιατί ο Εμφύλιος υπήρξε μια κορυφαία στιγμή κοινωνικής και ταξικής αναμέτρησης στην Ελλάδα και ως τέτοιος προσεγγίζεται και στο ντοκιμαντέρ αυτό. Ο κοινωνικός και ταξικός χαρακτήρας του ηττημένου μεν, ηρωικού, δε, Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας προσδίδει αυτό το ξεχωριστό στοιχείο που γίνεται υλικό μορφής αντίστασης και πάλης για τον εργάτη του σήμερα - ασπρογιακά ή μπλε γιακά δεν έχει πολλή σημασία.

Επέλεξα ο τίτλος της ταινίας να είναι απλώς «Λευκά Ορη», επιτρέποντας στον θεατή να περάσει αυτήν την έντονη κοινωνική αναμέτρηση της Ιστορίας που καταγράφει το φιλμ στο δικό του παρόν. Η αντιπαραβολή με το σήμερα, είναι σίγουρα στοιχείο του «Λευκά Ορη».

- Ας γυρίσουμε λίγο πίσω... Πώς ξεκίνησε αυτό το ταξίδι;

- Η γνωριμία μου με τον Λευτέρη υπήρξε συγκυριακή. Δηλαδή, είμαστε φίλοι με έναν από τους απογόνους των ανταρτών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, τον Γιάννη Μποράκη. Ο Γιάννης εκδήλωσε τον καημό του που ο πατέρας του, Κωστής Μποράκης, μαχητής του Εμφυλίου στον ΔΣΕ και πολιτικός κρατούμενος με εξορίες, δεν κατέγραψε τις μαρτυρίες του. Τότε πρότεινα εάν υπάρχει κάποιος άλλος ζωντανός και ο Γιάννης σκέφτηκε τον Λευτέρη Ηλιάκη.

Διάβασα την αυτοβιογραφία του Λευτέρη, το φθινόπωρο του 2013 κατευθύνθηκα στην Κρήτη για να τον γνωρίσω με ιδιαίτερη περιέργεια. Αποφάσισα να κάνω μια ταινία καταγραφή για τον Λευτέρη Ηλιάκη, γιατί γνωρίζοντάς τον συνειδητοποίησα ότι είναι φορέας συλλογικής μνήμης.

- Πώς ήταν ο Λευτέρης Ηλιάκης;

- Γεμάτος χιούμορ! Με τα κρητικά του ανέκδοτα. Ο Λευτέρης τραγουδούσε ασταμάτητα! Με τον Λευτέρη γίναμε φίλοι.

Πιστεύω ότι είδε σοβαρά αυτήν την προσπάθεια καταγραφής. Κατάλαβα ότι του έδινε ζωή αυτή η διαδικασία με τα γυρίσματα, ξαναζούσε στιγμές είτε με συναισθηματική φόρτιση και το τραγούδι του, είτε με τις συνεντεύξεις. Εισέπραττα τη σημασία που είχε για εκείνον το ντοκιμαντέρ αυτό - ήταν σαν μια κατάθεση ψυχής.

Είναι μια ιδιαίτερη απολαβή που βίωσα ως κινηματογραφιστής, σκηνοθέτης αλλά και φίλος. Με την πάροδο του χρόνου είδα σαν χρέος μου και έβαλα προσωπικό στοίχημα την πραγματοποίηση αυτής της ταινίας παρότι μου πήρε αρκετά χρόνια η ολοκλήρωσή της.

- Ποιες είναι, λοιπόν, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει σήμερα ένας κινηματογραφιστής; Υπήρξε π.χ. χρηματοδότηση;

- Δεν υπήρξε χρηματοδότηση, δυστυχώς όχι. Παρότι μπορεί να υπάρχει ένα θετικό πνεύμα και διάθεση, αν θέλετε από υπευθύνους στον πολιτισμό, όμως αυτό πρέπει να εκφραστεί σε θεσμικό πλαίσιο αν θέλουμε να αποκτήσει και ένα ουσιαστικό και πραγματικό αντίκρισμα - όχι δηλαδή απλώς στην καλή διάθεση ή συμπεριφορά αλλά σε μια πολιτική που να επιτρέπει την πραγμάτωση και διανομή περιεχομένου που δεν προέρχονται από μεγάλες εταιρείες παραγωγής και διανομής.

Αυτήν τη στιγμή το θεσμικό πλαίσιο είναι μάλλον αποτρεπτικό, τουλάχιστον μιλώντας από τη δική μου εμπειρία.

Η ουσιαστική βοήθεια που είχα ήταν από απογόνους μαχητών του ΔΣΕ, οι οποίοι συνέβαλαν και ουσιαστικά για να υλοποιηθεί αυτή η ταινία. Θα ήθελα να τους ευχαριστήσω και από εδώ...

Με αφορμή τον τέταρτο προσωπικό δίσκο της πολυσχιδούς τραγουδοποιού Πολυξένης Καράκογλου «Υπόσχεση», συζητήσαμε μαζί της για τα πράγματα που την εμπνέουν, για τις σημαντικές συνεργασίες της και την επερχόμενη περιοδεία της σε αρκετές πόλεις ανά την Ελλάδα και την Κύπρο. Πρώτος σταθμός της περιοδείας Solo Project, ο πολυχώρος «Calderone Art Space» στον Κεραμεικό, την Παρασκευή 27 Φλεβάρη.

- Δεν μπορούμε να μην ξεκινήσουμε τη συνέντευξή μας από τη συναυλία που σε λιγότερο από μια βδομάδα ανεβάζεις στην Αθήνα. Τι να περιμένουμε;

Πράγματι, την Παρασκευή 27/2 ξεκινάει το SOLO PROJECT. Ενα πρόγραμμα που θέλω πολύ καιρό να τολμήσω και να πραγματοποιήσω. Πιάνο, φωνή και ηλεκτρονικός σχεδιασμός. Μια προσπάθεια σύνδεσης και υπενθύμισης του πιο απλού. Ενας προς έναν να φτιάξουμε ένα σαλόνι σπιτιού και να τραγουδήσουμε όλοι μαζί.

Θα χαρώ πολύ να σας δω εκεί. Επειτα ξεκινάω την Περιοδεία. Πολύγυρος Χαλκιδικής, Κομοτηνή, Χαλκίδα, Κύπρος, Τρίκαλα, Λάρισα, Σέρρες, Θεσσαλονίκη είναι κάποια από τα μέρη που θα βρεθούμε σίγουρα και θα ανακοινώσω και καινούργιους σταθμούς.

- Από τη δική σου «Πρωτομαγιά» μέχρι το «Μονάκριβό μου», τι είναι εκείνο που «συνθέτει» την δημιουργό Πολυξένη Καράκογλου;

- Η ζωή είναι γεμάτη χρώματα. Αλλες φορές πιο μουντά, άλλες πιο λαμπερά και άλλες πιο γαλήνια. Η μουσική και ο στίχος, οι ιστορίες που σκαρφιζόμαστε με την Αθηνά έχουν πάντα μια αναφορά, ένα έναυσμα από την καθημερινότητα.

Προσωπικά είμαι ένας άνθρωπος που πεισμώνει με το άδικο, εμπνέεται από την ομορφιά και θέλει να τραγουδάει όλες τις αποχρώσεις και τις πλευρές της ανθρώπινης ύπαρξης στο σήμερα, καθώς όλες εμπεριέχουν πολιτική θέση και απόφαση.

- Πρόσφατα κυκλοφόρησες και το νέο σου άλμπουμ, «Υπόσχεση».

- Η «Υπόσχεση» αποτελείται από 9 τραγούδια που το καθένα από αυτά έρχεται να αποτυπώσει μια στιγμή, ένα συναίσθημα, μια κομβική στάση στη ζωή καθενός από εμάς.

Από την επανάσταση στη γονεϊκότητα και από ένα νανούρισμα για μια νέα ζωή στη βρώμικη δημοσιογραφία.

Είναι σε στίχους κυρίως της Αθηνάς Σπανού, δικούς μου και των Κοινών Θνητών στο τραγούδι «Μη Φοβηθείς», που λέμε παρέα. Η μουσική σε όλο το άλμπουμ είναι δική μου.

- Μια τελευταία ερώτηση... Από τις μέχρι τώρα συνεργασίες ποιες είναι αυτές που σε καθόρισαν;

- Η συνεργασία που με ταρακούνησε και άλλαξα τιμονιά ήταν με τον σπουδαίο Θάνο Μικρούτσικο. Χάρη σε εκείνον πήρα το θάρρος να βάλω μπρος την κυκλοφορία των τραγουδιών μου. Ηταν μεγάλη μου τιμή να ερμηνεύσω τα πολιτικά του τραγούδια λίγο πριν φύγει απ' τη ζωή.

Επειτα με τίμησε με την επιλογή του ο συγκλονιστικός Φώντας Λάδης και τραγούδησα τα ποιήματα «Τα τραγούδια του Νόμου και της Τάξης» που έχουν κυκλοφορήσει από τη «Σύγχρονη Εποχή» (μελοποιημένα κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Μετρονόμος») σε μελοποίηση του Γιώργου Κομπογιάννη.

Η συνεργασία που δένει με τον χρόνο όλο και περισσότερο και αποκτά καινούργιες υφές και βαθύ δέσιμο είναι η όμορφη ομάδα που συνεχίζουμε παρέα να φτιάχνουμε τραγούδια και εικόνες. Η Αθηνά Σπανού, ο Αλέξανδρος Κούρος, ο Μάριος Ιβάν Παπούλιας, ο Ακης Βαλεργάκης και η Ρουμπίνη Καρέλη. Συνεργάτες και σταθεροί συνοδοιπόροι πια.