Η ημερίδα, που ξεκινά στις 12.30 το μεσημέρι, επιδιώκει να ανοίξει τη συζήτηση γύρω από τις εμφανείς και τις αθέατες μορφές λογοκρισίας που επηρεάζουν την καλλιτεχνική έκφραση στον κινηματογράφο και τον ευρύτερο οπτικοακουστικό χώρο.

Από την ιστορική διαδρομή της λογοκρισίας έως τις σύγχρονες και συχνά αόρατες μορφές της - όπως η θεσμική κατεύθυνση, η πίεση της αγοράς, η ενσωμάτωση, η αλγοριθμική επιλογή και η αυτολογοκρισία - η ημερίδα στοχεύει να αναδείξει τους μηχανισμούς που διαμορφώνουν το περιεχόμενο, τη μορφή και τη διακίνηση των έργων σήμερα. Θα παρουσιαστούν θεματικές εισηγήσεις, με ιστορικές, θεωρητικές, νομικές αλλά και βιωματικές προσεγγίσεις, με στόχο την πυροδότηση ενός ουσιαστικού διαλόγου για τα όρια, τις πιέσεις και τις δυνατότητες της καλλιτεχνικής δημιουργίας σήμερα, σε ένα περιβάλλον όπου η λογοκρισία δεν επιβάλλεται μόνο ως απαγόρευση, αλλά λειτουργεί μέσα από πιο σύνθετους και διάχυτους μηχανισμούς.

Αναλυτικά το πρόγραμμα έχει ως εξής:

Ανοιγμα της ημερίδας:

Κώστας Σταματόπουλος - σκηνοθέτης, πρόεδρος της ΕΣΔ

Εισηγήσεις:

Γιώργος Ανδρίτσος - ιστορικός, ανεξάρτητος ερευνητής: «Η λογοκρισία στον ελληνικό κινηματογράφο από το 1945 μέχρι το 1981: τομές και συνέχειες»

Νίκος Θεοδοσίου - σκηνοθέτης, συγγραφέας: «Ο κινηματογράφος εχθρός»

Στρατής Μπουρνάζος - δρ. Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης: «Στα χρόνια του Πολιτισμικού Ψυχρού Πολέμου: το Congress for Cultural Freedom (CCF): αυτονομία, χειραγώγηση, στράτευση»

Στρατούλα Θεοδωράτου - σκηνοθέτις, συγγραφέας, Αντιπρόεδρος της ΕΣΔ: «Εμμεση λογοκρισία, χειραγώγηση και αυτοπεριορισμός»

Διονυσία Κοπάνα - σκηνοθέτις, κινηματογραφίστρια: «Επιλογές, τάσεις, φίλτρα και αποκλεισμοί στον κινηματογράφο και την τηλεόραση σήμερα: Μια σύγχρονη μορφή λογοκρισίας»

Γιάννης Κατωμερής - σκηνοθέτης, γραμματέας της ΕΣΔ: «Λογοκρισία παντού, ακόμη και εκεί που δεν φαντάζεσαι»

Κώστας Φέρρης - σκηνοθέτης, επίτιμος πρόεδρος της ΕΣΔ: «Ο λόγος και η κρίση του»

Αλέξανδρος Λαμπρίδης - σκηνοθέτης, κυρατζής: «Μετέωρα βήματα σε άλλες θάλασσες»

Χριστίνα Φοίβη - κινηματογραφίστρια, εικαστικός: «Ημερολόγιο αντιστάσεων στη λογοκρισία 2023-2026: προς ένα Πολιτιστικό Δίκτυο για την Παλαιστίνη»

Ιάκωβος Γωγάκης - πολιτικός επιστήμονας, κριτικός κινηματογράφου: «Ποιος ορίζει το βλέμμα μας;»

Σήφης Στάμου - σκηνοθέτης, μέλος ΔΣ της ΕΣΔ: «Από την Τεχεράνη στην οθόνη: Εικόνα, προπαγάνδα και πολιτιστική ισχύς»

Ελλη Σταυροπούλου - δικηγόρος, μέλος ΔΣ Σωματείου Μισθωτών Δικηγόρων: «Λογοκρισία στην καλλιτεχνική έκφραση, έλεγχος στη συνείδηση: Το νομικό και θεσμικό πλαίσιο»

Στις 16.30, πριν το κλείσιμο της ημερίδας προβλέπονται σύντομες παρεμβάσεις εκπροσώπων σωματείων και φορέων.

Η είσοδος είναι ελεύθερη.

«Μνημείο στη Ρόζα Λούξεμπουργκ», Ελ Λισίτσκι

Λόγια του μεγάλου ποιητή της Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης Βλαδίμηρου Μαγιακόφσκι, που ορίζουν το αποτύπωμα της σπουδαίας Τέχνης που εμφανίστηκε στη Ρωσία τα προεπαναστατικά χρόνια και άνθισε τα πρώτα χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, που ονομάστηκε μετέπειτα από τους ιστορικούς Τέχνης, Ρώσικη Πρωτοπορία.

Αντιπροσωπευτικά δείγματα αυτής της Τέχνης στο πεδίο των εικαστικών φιλοξενούνται στην επετειακή Εκθεση που πραγματοποιείται στην Εθνική Πινακοθήκη, σε συνεργασία με το MOMUS - Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης - Συλλογή Κωστάκη, με τίτλο «Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας: Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Ανθρωπος», η οποία σηματοδοτεί τη συμπλήρωση τριάντα ετών από την πρώτη μεγάλη παρουσίαση της Συλλογής Κωστάκη στην Ελλάδα.

Αντικρίζοντας τα έργα μπορεί κανείς, εύκολα, να αντιληφθεί την καταλυτική επίδραση που άσκησε η Οκτωβριανή Επανάσταση στην Τέχνη, μιας και την απελευθέρωσε από τις εμπορικές εξαρτήσεις που είχε στον καπιταλισμό. Και δεν θα μπορούσε να γίνει και αλλιώς...

Αλλωστε, από τους διανοούμενους που αγκάλιασαν γρήγορα τη νέα εξουσία, ήταν οι καλλιτέχνες της Ρώσικης Πρωτοπορίας. Στις διακηρύξεις της Σοσιαλιστικής Επανάστασης αντιλαμβάνονται τις μεγάλες ομοιότητες που υπάρχουν με τα δικά τους πιστεύω στην Τέχνη, όπως η ρήξη με το σαθρό παρελθόν, η κυριαρχία του ανθρώπου στη φύση και τη ζωή. Ο Μαγιακόφσκι δήλωνε: «Τον δέχομαι ή δεν τον δέχομαι τον Οκτώβρη; Τέτοιο θέμα δεν υπήρξε για μένα και για τους άλλους φουτουριστές της Μόσχας. Δική μου η επανάσταση».

Αυτή η δημιουργική συνάντηση των καλλιτεχνών της Πρωτοπορίας με τη Σοσιαλιστική Επανάσταση και την εργατική εξουσία προκάλεσε μια πρωτοφανή δυναμική στην τέχνη και μια αστείρευτη έμπνευση στους καλλιτέχνες, οι οποίοι παράλληλα είχαν και στη διάθεσή τους όλα τα υπάρχοντα μέσα καλλιτεχνικής παραγωγής και προβολής.

Θα μπορούσε αυτή η καθοριστική επίδραση και σχέση της Επανάστασης και της νέας κοινωνίας με την Τέχνη να αναλυθεί περισσότερο - θα λέγαμε ότι μάλλον απουσιάζει - στα συνοδευτικά κείμενα της Εκθεσης, όπως και να προσεγγιστούν οι αντιφάσεις που αναπτύχθηκαν στο κίνημα της Πρωτοπορίας. Αντιφάσεις, βέβαια, που δεν μπόρεσαν να καθοδηγηθούν σωστά και να λυθούν από τη σοβιετική εξουσία, οδηγώντας σε τελευταία ανάλυση σε νέες αντιφάσεις στο πεδίο της Τέχνης στην ΕΣΣΔ.

Μια τέτοια προσέγγιση θα βοηθούσε καλύτερα τον θεατή να αντιληφθεί τις συνθήκες μέσα στις οποίες γεννήθηκε και αναπτύχθηκε το κίνημα της Πρωτοπορίας, αντί της υιοθέτησης μιας εύκολης απόρριψης του τι επακολούθησε. Βέβαια, η πραγματικότητα είναι ότι η προσέγγιση που επιχειρείται στο κίνημα της Ρώσικης Πρωτοπορίας απηχεί την κυρίαρχη επιχειρηματολογία για «ανελευθερία» και «καταπίεση».

Παρ' όλα αυτά, είναι μια έκθεση που αξίζει κανείς να επισκεφθεί, μιας και θα μπορέσει να αποκτήσει μια συνολική εικόνα των καλλιτεχνικών κινημάτων και ρευμάτων που εμφανίστηκαν εκείνη την περίοδο... Μπορεί, επίσης, κανείς να ανατρέξει και στο άρθρο που είχε δημοσιευτεί για τους «Κόκκινους καρπούς του Οκτώβρη στην Τέχνη και τον Πολιτισμό» για καλύτερη κατανόηση του κινήματος της Ρώσικης Πρωτοπορίας, https://www.rizospastis.gr/story.do?id=9525599.

Φιλοξενούνται έργα των: Babichev Aleksei, Bobrov Vassilii, Bubnova Varvara, Chashnik Ilya, Chekrygin Vassilii, Drevin Aleksandr, Ender Boris, Ender Ksenia, Ender Maria, Ender Yuri, Filonov Pavel, Grinberg Nikolai, Guro Yelena, Ioganson Karel, Kandinsky Vassily, Klucis Gustav, Kliun Ivan, Kruchenykh Aleksei, Kudriashov Ivan, Ladovsky Nikolai, Lissitzky El, Malevich Kazimir, Mayakovsky Vladimir, Matiushin Mikhail, Miller Grigori, Miturich Petr, Morgunov Aleksei, Nikritin Solomon, Puni Ivan, Plaksin Mikhail, Popova Liubov, Redko Kliment, Rodchenko Aleksandr, Rozanova Olga, Semashkevich Roman, Sofronova Antonina, Stepanova Varvara, Suetin Nikolai, Sulimo-Samuilo Vsevolod, Tatlin Vladimir, Udaltsova Nadezhda, Vialov Konstantin, Volkov Aleksandr.