Στις εξελίξεις γύρω από τη Γροιλανδία φαίνεται με χαρακτηριστικό τρόπο - και μένει ακόμα να φανεί - πόσο βαθύ είναι το ενδοϊμπεριαλιστικό ρήγμα μέσα στον ευρωατλαντικό άξονα, ιδιαίτερα μεταξύ ΗΠΑ - ΕΕ.

Μάλιστα, και τα δύο αυτά «στρατόπεδα» έχουν φτάσει σε σημείο ανοιχτά και δημόσια είτε να αμφισβητούν τη «χρησιμότητα» του ΝΑΤΟ είτε να δυσπιστούν για τη «δέσμευση» των κρατών - μελών στη «συμμαχία», αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν αντικρουόμενα συμφέροντα.

Ενδεικτικά είναι τα δημοσιεύματα που αναφέρουν ότι οι Ευρωπαίοι του ΝΑΤΟ εξετάζουν σενάρια αντίδρασης σε περίπτωση που οι ΗΠΑ κάνουν κίνηση ελέγχου του δανέζικου νησιού, μεταξύ άλλων με ένταση του εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ, αλλά και κατάργηση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων σε ευρωπαϊκό έδαφος, κάτι που θεωρείται «αδιανόητο».

Ανεξάρτητα από το ποια θα είναι η ακριβής κατάληξη στη Γροιλανδία, δικαιώνεται ο χαρακτηρισμός «λυκοσυμμαχία» για το ΝΑΤΟ, με τον ανταγωνισμό των μονοπωλίων για πρώτες ύλες, δρόμους μεταφοράς εμπορευμάτων και Ενέργειας, νέες αγορές και γεωπολιτική «επιρροή» να συνθλίβει και υποτιθέμενους «συμμάχους» και φυσικά τους λαούς, οι οποίοι μπαίνουν στο στόχαστρο αυτού του ανελέητου ανταγωνισμού και τέτοιων ιμπεριαλιστικών «συμμαχιών».

Μπορεί ο Ντ. Τραμπ ως προσωπικότητα να λέει «και μια κουβέντα παραπάνω» στα εξελισσόμενα παζάρια, όμως ως Πρόεδρος των ΗΠΑ λέει - και εννοεί - αυτό ακριβώς που εξυπηρετεί το αμερικανικό κεφάλαιο, ή τουλάχιστον το κυρίαρχο τμήμα του σε αυτήν τη φάση της πολεμικής προπαρασκευής για γενικευμένη ιμπεριαλιστική σύγκρουση.

Εχοντας πλήρη επίγνωση τι θα σήμαινε για το ΝΑΤΟ η απόκτηση της Γροιλανδίας - με στρατιωτικά ή πολιτικά μέσα - ο Αμερικανός Πρόεδρος απάντησε: «Αν επηρεάσει το ΝΑΤΟ, ας το επηρεάσει. Αλλά, ξέρετε, αυτοί μας χρειάζονται πολύ περισσότερο απ' ό,τι εμείς».

Τα στοιχεία του ΝΑΤΟ δείχνουν ότι οι αναμενόμενες στρατιωτικές δαπάνες των ΗΠΑ για το 2025 φτάνουν τα 845 δισ. δολάρια, ενώ των υπόλοιπων 31 κρατών - μελών μαζί φτάνουν τα 559 δισ. δολάρια. Να σημειωθεί επίσης ότι οι Ενοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ έχουν 1,3 εκατ. ενεργό στρατιωτικό προσωπικό.

Παράλληλα ο Τραμπ εξέφρασε δυσπιστία ως προς τους «κοινούς σκοπούς» του ΝΑΤΟ, αφού τα αντικρουόμενα συμφέροντα τείνουν να γίνουν τόσο ασυμβίβαστα, ώστε δεν υπάρχει καμία «εμπιστοσύνη» ότι μέσω του ΝΑΤΟ οι αμερικανικές επιδιώξεις στην Αρκτική θα εκπληρωθούν.

«Αμφιβάλλω ότι το ΝΑΤΟ θα ήταν εκεί για μας αν το χρειαζόμασταν πραγματικά», είχε δηλώσει την προηγούμενη βδομάδα.

Το πόσο σημαντική είναι η Αρκτική για τις ΗΠΑ, ώστε να μην «αφεθεί» στην «τύχη» του ΝΑΤΟ και των «συμμάχων», αναφέρεται και στη νέα «Αρκτική Στρατηγική» των ΗΠΑ, που δημοσιεύτηκε το 2024 (επί προεδρίας Μπάιντεν).

Εκεί η Αρκτική ορίζεται ως το βόρειο μέτωπο του Ινδο-Ειρηνικού θεάτρου. Δηλαδή το βόρειο μέτωπο στη σύγκρουση ΗΠΑ - Κίνας για παγκόσμια πρωτοκαθεδρία, πέρα από την Ταϊβάν και άλλα «νότια μέτωπα» σε Ασία - Ειρηνικό.

Και αυτό εξηγεί πολλά για την επιμονή των ΗΠΑ να αποκτήσουν το νησί, την ώρα που η Δανία δηλώνει ότι προσφέρει στην Ουάσιγκτον απεριόριστη πρόσβαση στη Γροιλανδία για στρατιωτικές βάσεις, εγκατάσταση πυραυλικών συστημάτων, επενδύσεις στον ορυκτό πλούτο.

«Οποιος ελέγχει τη Γροιλανδία ελέγχει τις κύριες οδούς της ναυσιπλοΐας στην Αρκτική και την αρχιτεκτονική ασφαλείας που προστατεύει τις ΗΠΑ», αναφέρεται σε πρόταση νόμου να γίνει η Γροιλανδία η 51η Πολιτεία των ΗΠΑ, την οποία κατέθεσε τη Δευτέρα στη Βουλή των Αντιπροσώπων ο Ράντι Φάιν, Ρεπουμπλικάνος βουλευτής από τη Φλόριντα.

Η κίνηση θεωρείται «συμβολική», αλλά πολύ ουσιαστική σε σχέση με τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και όσα διακυβεύονται.

Υπενθυμίζεται ότι η Ουάσιγκτον έχει εκφράσει πρόθεση να γίνει «Πολιτεία των ΗΠΑ» και ο Καναδάς, κράτος με μεγάλη πρόσβαση στην Αρκτική, έλεγχο στη Θάλασσα Μπάφιν, ανάμεσα σε Καναδά - Γροιλανδία, κ.ά.

Η Γροιλανδία έχει βρεθεί στην «πρώτη γραμμή» καθώς οι πάγοι λιώνουν στην Αρκτική, ανοίγοντας νέες θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές και αποκαλύπτοντας κρίσιμους πόρους, μεταξύ άλλων πετρέλαιο, φυσικό αέριο και σπάνιες γαίες.

Αρκετά αρκτικά κράτη έχουν «νόμιμα δικαιώματα» και διεκδικήσεις στην Αρκτική: Καναδάς, ΗΠΑ, Ρωσία, Δανία (μέσω Γροιλανδίας), Νορβηγία.

Με την απόκτηση της Γροιλανδίας οι ΗΠΑ θα αποκτούσαν πολύ μεγαλύτερα κυριαρχικά δικαιώματα.

Η συρρίκνωση των πάγων σημαίνει ότι ο Αρκτικός Ωκεανός γίνεται πλεύσιμος για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, ενώ το καλοκαίρι το παγοκάλυμμα δεν υπάρχει πλέον στις ρωσικές και καναδικές ακτές.

Η πιο ανεπτυγμένη είναι η Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή, η οποία επικαλύπτει και το Βορειοανατολικό Πέρασμα και εκτείνεται κατά μήκος των αρκτικών ακτών της Ρωσίας από την Ευρώπη έως την Ασία.

Το Βορειοδυτικό Πέρασμα διασχίζει το αρκτικό αρχιπέλαγος του Καναδά, ενώ μια κεντρική αρκτική διαδρομή κατά μήκος του Βόρειου Πόλου αναδύεται επίσης στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, όταν οι πάγοι θα λιώσουν περισσότερο.

Με δυο λόγια, ο παγκόσμιος εμπορικός χάρτης επανασχεδιάζεται, προσθέτοντας διαδρομές που θα μπορούσαν να προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις στη Διώρυγα του Σουέζ και να μειώσουν το ταξίδι από τη Δυτική Ευρώπη στην Ανατολική Ασία σχεδόν στο μισό.

Το 2025 το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων «Istanbul Bridge» έγινε το πρώτο πλοίο τακτικών γραμμών που ταξίδεψε από την Κίνα (Νίνγκμπο) στην Ευρώπη (Φέλιξστοου), σε περίπου 20 μέρες, μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής, την οποία η Κίνα εντάσσει στον «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» (βλ. και «Ριζοσπάστη» 5/9/2025, «Αρκτική: Η Κίνα εγκαινιάζει θαλάσσια διαδρομή προς ευρωπαϊκά λιμάνια»).

Δεδομένα από το Marine Exchange of Alaska δείχνουν ότι το 2024 έγιναν 665 διελεύσεις μέσω του Βερίγγειου Πορθμού, που χωρίζει τη Ρωσία από τις ΗΠΑ (Αλάσκα), σημειώνοντας αύξηση 175% από 242 το 2010.

Η Μόσχα στοχεύει στη χρήση του Βορειοανατολικού Περάσματος από την Ευρώπη στην Ασία «όλο τον χρόνο» και επενδύει μεγάλα ποσά σε πυρηνικά παγοθραυστικά.

Το 2024 η Κίνα ανέπτυξε τρία παγοθραυστικά πλοία στην Αρκτική. Το Πεκίνο προωθεί την κατασκευή υπερσύγχρονων παγοθραυστικών και, κατά τη διάρκεια των 13 ερευνητικών αποστολών στην Αρκτική που έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα, τα πλοία του έχουν δοκιμάσει μεταξύ άλλων μη επανδρωμένα υποβρύχια drones.

«Η ασφάλεια αυτών των ναυτιλιακών οδών απαιτεί στρατιωτική εποπτεία από τα κράτη της Αρκτικής», τονίζουν Ευρωπαίοι διπλωμάτες και συμπληρώνουν:

«Μαζί με τις ευκαιρίες, αυξάνονται και τα οικονομικά κίνητρα για την εξασφάλιση αυτών των πολύτιμων πόρων, οδηγώντας σε αυξημένες εντάσεις σχετικά με τα χωρικά ύδατα και τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες. Για να μην αναφέρουμε τον ανταγωνισμό για τα αλιευτικά δικαιώματα και τα θαλάσσια σύνορα, ο οποίος θα εντείνει περαιτέρω τις γεωπολιτικές διαμάχες».

Η Γροιλανδία «είναι ζωτικής σημασίας για τον Χρυσό Θόλο που χτίζουμε», τόνισε επίσης την περασμένη βδομάδα ο Τραμπ, αναφερόμενος στη δημιουργία της αντιπυραυλικής ασπίδας των ΗΠΑ, ένα τριετές σχέδιο ύψους 175 δισ. δολαρίων.

Φυσικά, οι ΗΠΑ δεν χρειάζεται να καταλάβουν τη Γροιλανδία για να τη συμπεριλάβουν στον «Χρυσό Θόλο», όμως ο πλήρης έλεγχός της θα επέτρεπε ενδεχόμενη παράκαμψη των ΝΑΤΟικών «συμμάχων», δεδομένων και των οξυμένων αντιθέσεων.

Επιπλέον, η Γροιλανδία βρίσκεται στην ταχύτερη διαδρομή πτήσης μεταξύ Ασίας και Βόρειας Αμερικής, για διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους και στρατηγικά βομβαρδιστικά που πετούν από τη μία άκρη του κόσμου στην άλλη.

Για τις ΗΠΑ «η Αρκτική αντιπροσωπεύει την πρώτη και πιο κρίσιμη γραμμή έγκαιρης προειδοποίησης σε περίπτωση σύγκρουσης με τη Ρωσία ή την Κίνα», ανέφερε τον περασμένο μήνα έκθεση των δανέζικων μυστικών υπηρεσιών.

Η Ρωσία «διατηρεί την ικανότητα να αναπτύσσει γρήγορα μαχητικά και βομβαρδιστικά στις βάσεις της στην Αρκτική», γεγονός που θα την καθιστούσε «ικανή να χτυπήσει δυτικούς στόχους σε μεγάλο μέρος της Αρκτικής και του Βόρειου Ατλαντικού σε σύντομο χρονικό διάστημα».

Η δε Κίνα, «ενώ δεν έχει επί του παρόντος στρατιωτική παρουσία στην Αρκτική, στοχεύει να αναπτύξει μια ανεξάρτητη ικανότητα να χειρίζεται τόσο πλοία επιφανείας όσο και υποβρύχια στα ύδατα της Αρκτικής μέσα σε 5-10 χρόνια», σημειώνει η έκθεση.

Αντίστοιχη δυσπιστία για την «ενότητα του ΝΑΤΟ» υπάρχει και στους Ευρωπαίους για τις ΗΠΑ, όμως τα ευρωπαϊκά κράτη «εξαρτώνται» στρατιωτικά από τις ΗΠΑ.

Η ΕΕ και η Βρετανία παρουσιάζουν την «ασφάλεια» στην Αρκτική ως υπόθεση του ΝΑΤΟ, ώστε να εξασφαλίσουν και εκείνοι μερίδιο και λόγο.

«Η ασφάλεια στην περιοχή της Αρκτικής είναι στρατηγικής σημασίας για όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ», ξεκαθάρισε χαρακτηριστικά ο Ολλανδός υπουργός Αμυνας Ρ. Μπρέκελμανς.

Σε ένα τέτοιο φόντο, Γερμανία, Γαλλία, Σουηδία, Νορβηγία, Ολλανδία, Φινλανδία και Εσθονία έστειλαν στρατεύματα στη Γροιλανδία για να συμμετάσχουν στη στρατιωτική άσκηση «Arctic Endurance» («Αρκτική Αντοχή»), που οργανώνεται από τη Δανία και τη Γροιλανδία, σε μια προσπάθεια να αυξηθεί η ΝΑΤΟική στρατιωτική παρουσία στην Αρκτική και να «πειστεί» η Ουάσιγκτον να μην κάνει κίνηση κατάκτησης ή αγοράς του νησιού.

Στόχος είναι η «εδραίωση μιας πιο μόνιμης στρατιωτικής παρουσίας» στη Γροιλανδία, σύμφωνα με τον Δανό υπουργό Αμυνας Τρ. Λ. Πούλσεν.

Τις επόμενες μέρες η αποστολή θα ενισχυθεί με χερσαία, εναέρια και θαλάσσια μέσα, ενώ εξετάζεται και η ανάπτυξη μαχητικών αεροσκαφών «Eurofighter».

Η Ρωσία - που διατηρεί στρατιωτικές βάσεις στην Αρκτική - έκανε λόγο για στρατιωτικοποίηση της Αρκτικής και δήλωσε πως παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην περιοχή.

Ενώ η κυβέρνηση Τραμπ απειλεί ανοιχτά με στρατιωτική εισβολή στη Γροιλανδία, ένας επιχειρηματικός όμιλος, που βρίσκεται σε σφοδρή δικαστική σύγκρουση με τις κυβερνήσεις Γροιλανδίας και Δανίας για το μέλλον του μεγαλύτερου κοιτάσματος σπάνιων γαιών του νησιού, προσέλαβε μία από τις ισχυρότερες εταιρείες lobbying στην Ουάσιγκτον.

Η Energy Transition Minerals (ETM) είχε λάβει άδεια πριν από περίπου είκοσι χρόνια, για να εξερευνήσει και να εκμεταλλευτεί το κοίτασμα Kvanefjeld στη Γροιλανδία, που εκτιμάται ότι περιέχει πάνω από 11 εκατομμύρια τόνους σπάνιων μετάλλων, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων ποσοτήτων ουρανίου. Το μέγεθος του Kvanefjeld το καθιστά το μεγαλύτερο κοίτασμα θορίου, το δεύτερο μεγαλύτερο κοίτασμα ουρανίου και συνολικά το τρίτο μεγαλύτερο κοίτασμα σπάνιων γαιών στον κόσμο.

Το μέλλον του Kvanefjeld ήταν ένα από τα κεντρικά ζητήματα των εθνικών εκλογών της Γροιλανδίας το 2021. Η νίκη του συνασπισμού με επικεφαλής το σοσιαλδημοκρατικό «Inuit Ataqatigiit» οδήγησε στην απαγόρευση εξορύξεων από την ETM στο γιγαντιαίο κοίτασμα. Το 2022 η εταιρεία μήνυσε τις κυβερνήσεις της Γροιλανδίας και της Δανίας, υποστηρίζοντας ότι τα περιουσιακά της στοιχεία έχουν «απαλλοτριωθεί» από την απόφαση να αποκλείσει την εξόρυξη στο Kvanefjeld, αφαιρώντας παράνομα τα δικαιώματα που της είχαν χορηγηθεί.

Η εταιρεία, που πρόσφατα κατηγόρησε τη Γροιλανδία ότι καθυστερεί τη διαδικασία διαιτησίας, ζητά αποζημίωση 11,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ποσό υπερ-τετραπλάσιο του ΑΕΠ της Γροιλανδίας.

Πριν από λίγες ημέρες, η ETM ανακοίνωσε ότι προσέλαβε την «Ballard Partners», εταιρεία lobbying που διευθύνει ο Brian Ballard, ένας από τους βασικούς χορηγούς της προεκλογικής καμπάνιας του Τραμπ. Η γενική εισαγγελέας των ΗΠΑ Παμ Μπόντι και η προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Σούζι Γουάηλς διορίστηκαν από τον Τραμπ απευθείας από την «Ballard Partners».

Η εταιρεία, που εδρεύει στη Φλόριντα και δεν είχε καν γραφείο στην Ουάσιγκτον πριν από την πρώτη θητεία του Τραμπ, αναδείχτηκε σε μια από τις μεγαλύτερες - αν όχι η μεγαλύτερη - εταιρεία lobbying στις ΗΠΑ. Πελάτες της είναι μεγαθήρια όπως η Palantir, η Boeing, η Amazon, η Meta, αλλά και η κυβέρνηση του Κατάρ.

Η πρόσληψη της «Ballard Partners» από την ETM έγινε με ξεκάθαρη στόχευση. Οπως σημειώνει σε σχετική ανακοίνωση, «ο διορισμός (της Ballard) ενισχύει τους δεσμούς της ETM με τις ΗΠΑ και βελτιώνει τη θέση της ως αναδυόμενου προμηθευτή κρίσιμων ορυκτών που αναζητούνται έντονα από τις ΗΠΑ».

Οι υπηρεσίες που θα προσφέρει η «Ballard» είναι «συμβουλές σε θέματα δημόσιας πολιτικής και ρυθμιστικά ζητήματα που διαμορφώνουν την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού σπάνιων γαιών», ενώ σημειώνεται πως «η τεχνογνωσία της Ballard στον χώρο της πολιτικής για τα κρίσιμα ορυκτά, σε συνδυασμό με τις στενές διασυνδέσεις της εταιρείας με βασικούς φορείς λήψης αποφάσεων στην Ουάσιγκτον, αναδεικνύει την ικανότητά της να προωθήσει τη στρατηγική εμπλοκής της ETM με Αμερικανούς επενδυτές και να ενισχύσει τη διεθνή θέση της εταιρείας».

Η ETM, σύμφωνα με διάφορες πηγές, έδειχνε μικρό ενδιαφέρον για την αμερικανική πολιτική μέχρι πρόσφατα. Πρόκειται για μια εταιρεία με έδρα το Σίδνεϊ, χωρίς στελέχη από τις ΗΠΑ και χωρίς σχέσεις με αμερικανικές εταιρείες. Οι πρόσφατες εξελίξεις ωστόσο, με την επαναφορά της Γροιλανδίας στην ιμπεριαλιστική πολιτική της Ουάσιγκτον και μετά τα τετελεσμένα στη Βενεζουέλα, έχουν ευθυγραμμίσει τα συμφέροντα της εταιρείας με τον Λευκό Οίκο, με τον οποίο έχει ανοιχτή γραμμή.

Παράλληλα, η ETM προσέλαβε την «Cohen & Company Capital Markets», μια άλλη συμβουλευτική εταιρεία, επίσης στενά συνδεδεμένη με τον Τραμπ, ο οποίος την αξιοποίησε πέρσι για να συγκεντρώσει 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια για την πλατφόρμα Truth Social. Σύμφωνα με την ΕΤΜ, η εταιρεία προσλήφθηκε για να παρέχει υπηρεσίες σχετικά με μια πιθανή εισαγωγή της ETM στον χρηματιστηριακό δείκτη Nasdaq.

Αυτό που κινεί το ενδιαφέρον, είναι το γεγονός ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κανένα λειτουργικό ορυχείο στον κόσμο που να εξάγει προϊόντα υπό την ETM. Τα πρότζεκτ που η εταιρεία κατέχει στο χαρτοφυλάκιό της, είναι στην καλύτερη περίπτωση σε φάση διερεύνησης. Στη περίπτωση μάλιστα του κοιτάσματος της Γροιλανδίας, η εταιρεία όπως προαναφέρθηκε βρίσκεται σε μια ακριβή νομική διαμάχη και σε αναμονή πολιτικών και νομικών αποφάσεων.

Η υπόθεση της ETM είναι κομμάτι στο παζλ που συναρμολογείται σε μια κρίσιμη φάση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Περιλαμβάνει ωστόσο και μια σημαντική λεπτομέρεια: Τον Αύγουστο του 2025, η αυστραλιανή εταιρεία OCJ Investments Pty Ltd κατείχε το 17% των μετοχών της εταιρείας. Βασικός μέτοχος αυτής της επενδυτικής είναι ο Κινέζος Chunlin Ouyang, ο οποίος κατέχει σημαντικά ποσοστά και σε άλλες δύο αυστραλιανές μεταλλευτικές εταιρείες.

Στο μετοχικό σχήμα της ETM, ακολουθεί με 7% η «Shenghe Resources», εταιρεία που το μετοχικό της κεφάλαιο ανήκει κατά πλειοψηφία στο κινεζικό Υπουργείο Φυσικών Πόρων. Ολα αυτά βέβαια διαμορφώθηκαν σε μια προηγούμενη φάση των ανταγωνισμών και είναι βέβαιο ότι θα αποτελέσουν καταλύτη εξελίξεων για το μέλλον της Γροιλανδίας, την οποία οι ΗΠΑ προειδοποιούν ότι θα «αποκτήσουν» ως «ζωτικής σημασίας» για την άμυνά τους, για να μην πέσει στα χέρια της Ρωσίας ή της Κίνας.

Εν αναμονή εξελίξεων στο «ιδιοκτησιακό» της Γροιλανδίας, είναι φανερό ότι η ETM επιχειρεί να κατοχυρώσει τη μελλοντική θέση για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος Kvanefjeld και η υπόθεσή της θα αξιοποιείται στα παζάρια και στα σχέδια στρατιωτικής επέμβασης. Το άλογο των μονοπωλιακών συμφερόντων σέρνει το κάρο των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και μια νέα ζοφερή εποχή έχει ανοίξει για τους λαούς σε όλο τον καπιταλιστικό κόσμο.