ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Παρασκευή 16 Γενάρη 2026
Σελ. /28
Επιστήμη και Πολιτική

1. Παρά τις άριστες προθέσεις και τον ταξικό προσανατολισμό του ΚΚΕ, οι επιστημονικές θέσεις όπως παρουσιάζονται στο «Πανδημία: Ο καπιταλισμός στη Δύση του» και στον «Ριζοσπάστη», δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα. Εδώ το ζήτημα δεν είναι μία συγκεκριμένη επιστήμη, όπως η ιατρική, αλλά η ίδια η λογική.

2. Οι θέσεις αυτές δεν αντιστοιχούν ούτε καν σε έναν επιστημονικοφανή φερετζέ, αλλά είναι απ' ευθείας αντιγραφή του πολιτικού αφηγήματος της μερίδας της αστικής τάξης που διαχειρίστηκε την πανδημία.

Συγκεκριμένα:

Η φαρμακευτικές ΔΕΝ είχαν μελετήσει στις κλινικές δοκιμές το αν εμβόλια σταματάνε τη μετάδοση του ιού, και ΔΕΝ είχαν μελετήσει αν προστατεύουν από θάνατο. Για την ακρίβεια οι κλινικές δοκιμές ακυρώθηκαν προς το τέλος του 2021, όταν το εμβόλιο χορηγήθηκε σε όλους όσους συμμετείχαν στις δοκιμές.

Ποιος υποστήριζε ότι τα εμβόλια σταματάνε τη μετάδοση; Ο Μπάιντεν, ο Σβάμπ, ο Μητσοτάκης.

Στις 10/10/2022, στην Ειδική Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την πανδημία, η εκπρόσωπος της «Pfizer Janine Small», σε Ερώτηση του ευρωβουλευτή Rob Roos, αν η εταιρεία είχε ελέγξει το αν τα εμβόλια σταματάνε την μετάδοση του ιού, απάντησε πως OXI (για την ακρίβεια οι εταιρείες ουδέποτε ισχυρίστηκαν πως τα εμβόλια σταματάνε τη μετάδοση του ιού, αφού εξάλλου δεν είχαν μελετήσει κάτι τέτοιο).

Τότε, πώς το Τμήμα Υγείας της ΚΕ υποστήριζε ότι τα εμβόλια αποδεδειγμένα σταματάνε τη μετάδοση (Πανδημία σελ. 93). Με ποια στοιχεία;

Εκ των υστέρων κάποιοι υποστηρίζουν ότι τα εμβόλια βοήθησαν. Με ποια στοιχεία;

Μια σειρά από τους αστούς ειδικούς της περιόδου δήλωναν ότι ακολουθώντας το πρωτόκολλο καταγραφής του ΠΟΥ κάθε θανόντας που είχε θετικό τεστ καταγράφονταν σαν από τον ιό. Βέβαια, αυτή η εκ των υστέρων παραδοχή είναι υστερόβουλη, και συγκεκριμένα γιατί η Ελλάδα έχει από τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας, παγκόσμια. Για να φτιάξει ο Μητσοτάκης την εικόνα του, παραδέχεται τη διαφορά ανάμεσα στο «από Covid» και το «με Covid». Οπότε αν τα νούμερα ήταν πειραγμένα, πώς το 2022 μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι τα εμβόλια μείωσαν τους θανάτους;

Αν δεν ξέραμε αν τα εμβόλια σταματάνε τη μετάδοση, τότε πώς δικαιολογείται το να εμβολιαστεί κάποιος για να προστατευτεί κάποιος άλλος;

Κ.λπ. κ.λπ.

Στα κείμενα του Κόμματος υπάρχουν, γενικά, σημαντικά λογικά κενά και εξ ορισμού αντιφάσεις. Κατά την άποψή μου αυτό είναι αποτέλεσμα του ανακατέματος της ταξικότητας του ΚΚΕ με τα παραμύθια της αστικής τάξης. Για παράδειγμα, ενώ σωστά καταγγέλλεται η ανύπαρκτη φαρμακοεπαγρύπνηση (βλέπε ταξικότητα), ταυτόχρονα επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά ο ισχυρισμός ότι τα εμβόλια είναι ασφαλή. Είναι προφανές ότι ο παραπάνω ισχυρισμός είναι παράλογος: Γιατί ναι μεν με το «μάτι» βλέπουμε ότι δεν πέθαναν οι μισοί από τους εμβολιασμένους, χωρίς όμως φαρμακοεπαγρύπνηση δεν μπορείς να ξέρεις αν έχουν πεθάνει κάποιοι από τα εμβόλια και πόσοι είναι αυτοί. Το «ανύπαρκτη φαρμακοεπαγρύπνηση» αλλά «ασφαλή εμβόλια» είναι το αντίστοιχο του «ολίγον έγκυος».

Θα μπορούσε τώρα κάποιος να ισχυριστεί ότι η επιστημονική αδυναμία δεν αποτελεί πολιτικό ζήτημα - εξάλλου το ΚΚΕ είναι πολιτικό κόμμα, όχι ερευνητικός οργανισμός - και πως το ΚΚΕ είχε τη σωστή πολιτική στάση και αυτό είναι που μετράει. Ας δούμε γιατί αυτός ο ισχυρισμός θα ήταν παραπλανητικός.

Ενα σημαντικό ζήτημα αφορά το πρωτόκολλο αντιμετώπισης της πανδημίας. Το παραμύθι της αστικής τάξης επαναλαμβάνει συνεχώς ότι ο καθολικός εμβολιασμός και η 2χρονη καραντίνα είναι ό,τι προβλέπει η επιστήμη. Στην έκδοση «Πανδημία...» σελ. 98-99 η γραμμή αυτή υποστηρίζεται με τις αναφορές στην ΕΣΣΔ και την αντιμετώπιση της ευλογιάς και της πολιομυελίτιδας. Η εξαπάτηση εδώ γίνεται προφανής μόλις τεθεί η ερώτηση: και πώς αντιμετώπισαν οι Σοβιετικοί την πανδημία γρίπης το 1977 - 1979; Εμβολιάζοντας μόνο όσους το είχαν ανάγκη και χωρίς να κλειδώσουν σπίτι του κανέναν! Μάλιστα, στην καπιταλιστική Δύση μέχρι, σχεδόν, χτες το πρωτόκολλο αντιμετώπισης ήταν αντίστοιχο με των Σοβιετικών και τo ακριβώς αντίθετο από αυτό που εφαρμόστηκε τώρα! Στο «Πανδημία...» σελ. 139, υποσημείωση 33, γίνεται αναφορά σε έκθεση του βρετανικού υπουργείου Υγείας από το 2011. Η έκθεση, λοιπόν, αυτή, σε άλλο σημείο της, επιχειρηματολογεί γιατί στην αντιμετώπιση ενός κορονοϊού ΔΕΝ υπάρχει όφελος από την χρήση μάσκας από το γενικό κοινό, ΔΕΝ έχει νόημα ο καθολικός εμβολιασμός, ΔΕΝ έχει αποτέλεσμα η καραντίνα, ΔΕΝ έχει νόημα η απαγόρευση των συναθροίσεων.

Τα παραπάνω φέρνουν στην επιφάνεια ένα βασικό ζήτημα: Στην πανδημία εφαρμόστηκε, εν μια νυκτί, ένα πρωτόκολλο, ουσιαστικά, βιολογικού πολέμου. Για αυτό υπάρχει μία πιθανή πολιτική εξήγηση:

Η Κίνα πρώτη εφάρμοσε πρωτόκολλο βιολογικού πολέμου. Η Δύση ακολούθησε. Το σύνολο των μέτρων δεν είχαν στόχο την προστασία της υγείας. Ηταν αντικαθρέφτισμα των μέτρων της Κίνας, ακριβώς όπως θα έκανε μία χώρα με τα στρατεύματά της - αν ο εχθρός μετακινήσει το στρατό στα σύνορα το κάνεις και εσύ για να είσαι έτοιμος για κάθε ενδεχόμενο. Αν βγάλει τα πυρηνικά έξω, επίσης. Και αν η αντίπαλη χώρα ετοιμάζεται για παγκόσμιο βιολογικό πόλεμο (όλοι καραντίνα, καμία είσοδος και έξοδος από τη χώρα, υπερεξουσίες της εκτελεστικής εξουσίας, κ.λπ.), αντίστοιχα. Ισως δεν είναι τυχαία χρονική σύμπτωση το ότι το ζήτημα ολοκληρώθηκε όταν οι δύο πλευρές πέρασαν σε φάση συμβατικού πολέμου στην Ουκρανία.

Σε αυτήν την περίπτωση, δηλαδή σε προετοιμασία παγκόσμιου πολέμου, με βάση το Πρόγραμμα, το ΚΚΕ δεν θα έπρεπε σε καμία περίπτωση να συνταχθεί πίσω από την αστική τάξη. Αυτό δεν είναι μόνο για ιδεολογικούς λόγους αλλά και πρακτικούς. Αν η δική μας αστική τάξη δεν μπορεί να πειθαρχήσει την εργατική, τότε πιθανά να αποδεχθεί την ήττα της, και ο πόλεμος να μη γίνει.

Πρόταση: Η νέα ΚΕ να επανεξετάσει την πολιτική του Κόμματος στην περίοδο της πανδημίας με τα εξής βασικά θέματα:

Είναι σωστά τα επιστημονικά δεδομένα επί των οποίων στηρίχθηκαν οι πολιτικές επιλογές;

Αν ό,τι έχει εμφανιστεί ως επιστημονικό είναι τελικά η αστική πολιτική διαχείριση, πώς έγινε και αυτή πέρασε μέσα στο Κόμμα;

Αν τα πραγματικά επιστημονικά δεδομένα είναι τελικά εντελώς διαφορετικά, ποια θα ήταν σωστή η πολιτική στάση του ΚΚΕ με βάση τα σωστά επιστημονικά δεδομένα;

Κλείνοντας να πούμε ότι η συζήτηση δεν είναι για το αν συντασσόμαστε με την επιστήμη. Αυτό είναι δεδομένο. Το ζήτημα είναι η κυριαρχία του μονοπωλίου. Αν το μονοπώλιο μας σερβίρει μοσχαρίσιες μπριζόλες από τρελές αγελάδες, εμείς δεν θα τις φάμε μόνο και μόνο επειδή η κατανάλωση κρέατος έπαιξε ιστορικό ρόλο στη διαμόρφωση του ανθρώπου, έτσι δεν είναι;


Μ.Α.

Κίνα: «Σοσιαλισμός με κινέζικα χαρακτηριστικά» ή καπιταλισμός με σοσιαλιστικό προσωπείο;

Εδώ και χρόνια καλλιεργείται στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα η βαθιά αυταπάτη ότι η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας αποτελεί έναν «σοσιαλιστικό πόλο» παγκόσμιας αντίστασης, έναν κρατικό σχηματισμό που ανταγωνίζεται τις ΗΠΑ και τη Δύση από «αριστερή» και «προοδευτική» σκοπιά, ένα πρότυπο ανάπτυξης που, έστω με ιδιαιτερότητες, υπηρετεί την υπόθεση της εργατικής τάξης. Ωστόσο, ο μαρξισμός - λενινισμός δεν κρίνει τα κοινωνικά συστήματα με βάση τη ρητορική αυτοχαρακτηρισμού ή τις γεωπολιτικές αντιθέσεις, αλλά με βάση το σε ποια τάξη ανήκει η οικονομική και πολιτική εξουσία. Ποια τάξη, δηλαδή, κατέχει τα μέσα παραγωγής και με ποιο σκοπό οργανώνεται η παραγωγή. Με αυτό το κριτήριο - και όχι με την εργαλειοποίηση σοσιαλιστικών συμβόλων που εξωραΐζουν και συγκαλύπτουν την ταξική πραγματικότητα - η Κίνα αποτελεί καπιταλιστικό κράτος.

Το μεγαλύτερο μέρος του ΑΕΠ παράγεται από επιχειρήσεις που λειτουργούν με βάση κριτήρια κερδοφορίας και ανταγωνιστικότητας στην αγορά. Ο ιδιωτικός τομέας συνεισφέρει πάνω από το 60% του συνολικού ΑΕΠ και καταγράφονται περισσότερο από 57 εκατομμύρια ιδιωτικές επιχειρήσεις σε εθνικό επίπεδο. Στις μεγαλύτερες κινεζικές εταιρείες η μισθωτή εργασία αξιοποιείται με πλήρως επιχειρηματικούς όρους, ανεξάρτητα από την τυπική ιδιοκτησία, ενώ η ταχύτατη συσσώρευση ιδιωτικού πλούτου έχει οδηγήσει την Κίνα σε μία από τις πρώτες θέσεις διεθνώς ως προς τον αριθμό δισεκατομμυριούχων. Η ταξική πόλωση βαθαίνει: ένα μικρό ανώτατο στρώμα ιδιοποιείται τη μερίδα του λέοντος του κοινωνικού πλούτου, ενώ εκατοντάδες εκατομμύρια εργαζόμενοι βιώνουν εξαντλητικά ωράρια και συνεχή πίεση για «ανταγωνιστικότητα». Αυτά δεν αποτελούν «παροδικές αστοχίες» μέσα σε σοσιαλιστική οικοδόμηση. Συνιστούν τον ίδιο τον πυρήνα των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής.

Το ιστορικό σημείο καμπής που επισφράγισε αυτή την πορεία ήταν η «μεταρρύθμιση και το άνοιγμα της οικονομίας προς τις καπιταλιστικές σχέσεις και την παγκόσμια αγορά» της δεκαετίας του 1980, συνδεδεμένη με την ιδεολογία του Ντενγκ Σιαοπίνγκ. Η γνωστή φράση του, «δεν έχει σημασία αν η γάτα είναι άσπρη ή μαύρη, αρκεί να πιάνει ποντίκια», δεν ήταν απλώς σχήμα λόγου, αλλά συμπύκνωση μιας συνολικής ιδεολογικής αντίληψης: η μορφή των παραγωγικών σχέσεων - ο πυρήνας δηλαδή του σοσιαλισμού - υποβιβάστηκε σε τεχνικό ζήτημα. Η αγορά, το κέρδος και ο νόμος της αξίας έγιναν «εργαλεία ανάπτυξης». Ο καπιταλισμός, όμως, όταν υιοθετηθεί ως τρόπος οργάνωσης της παραγωγής, αναπτύσσει τη δική του νομοτέλεια και τελικά επικρατεί. Η ιστορική πείρα της ΕΣΣΔ, ιδιαίτερα με τις αποφάσεις του 20ού Συνεδρίου του ΚΚΣΕ το 1956 και την επακόλουθη «μεταρρύθμιση Κοσίγκιν» το 1965, αποδεικνύει ότι όταν ο νόμος της αξίας, η αγορά και η κερδοφορία αποτελέσουν ρυθμιστές της παραγωγής, ο σοσιαλισμός δεν «διορθώνεται», αλλά ακυρώνεται. Η εφαρμογή καπιταλιστικών μεθόδων στην προσπάθεια επίλυσης υπαρκτών προβλημάτων της σοσιαλιστικής οικοδόμησης δεν οδήγησε στην αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό της. Αντίθετα, την εκτροχίασε, ανοίγοντας τον δρόμο για την παλινόρθωση του καπιταλισμού.

Από λενινιστική σκοπιά, η εικόνα είναι ακόμη πιο καθαρή. Ο Λένιν χαρακτήρισε τον ιμπεριαλισμό ως το ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού, όπου κυριαρχεί η εξαγωγή κεφαλαίων, η δράση μονοπωλίων και η επέκταση σε τρίτες χώρες για πρώτη ύλη, αγορές και σφαίρες επιρροής. Η Κίνα ταιριάζει ολοένα και περισσότερο σε αυτή την περιγραφή: κινεζικά μονοπώλια και χρηματοπιστωτικοί κολοσσοί εξαγοράζουν λιμάνια, υποδομές και μεταλλευτικά αποθέματα σε Ασία, Αφρική και Ευρώπη, ενώ η χώρα συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση νέων ιμπεριαλιστικών μπλοκ, όπως οι BRICS. Αυτές δεν είναι «παράπλευρες δραστηριότητες» ενός σοσιαλισμού «με ιδιαιτερότητες» αλλά χαρακτηριστικά μιας δύναμης που λειτουργεί ως ανερχόμενος ιμπεριαλιστικός πόλος στο παγκόσμιο σύστημα.

Σε αυτό το τοπίο, το ΚΚΕ έχει αναδείξει με συνέπεια - κόντρα στο κυρίαρχο ρεύμα και με μεγάλο ιδεολογικό κόστος - τις αντιφάσεις και τον πραγματικό χαρακτήρα του κινεζικού μοντέλου, επιμένοντας ότι η ύπαρξη κρατικών μονοπωλίων, η αύξηση του ΑΕΠ και η γεωπολιτική ισχυροποίηση δεν αποτελούν κριτήρια σοσιαλισμού. Το ταξικό κριτήριο πρέπει να παραμένει αδιαπραγμάτευτο: αν ο κοινωνικός πλούτος παράγεται από την εργατική τάξη αλλά ιδιοποιείται από τάξη καπιταλιστών - έστω και «κρατικών» - τότε μιλάμε για καπιταλισμό.

Η αναπαραγωγή της αυταπάτης περί «σοσιαλιστικής Κίνας» έχει σοβαρότατες συνέπειες για το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα: θολώνει τη σημασία της εργατικής εξουσίας, μετατρέπει τον σοσιαλισμό σε γεωπολιτική ταυτότητα, αποπροσανατολίζει τις εργατικές - λαϊκές μάζες σε μια λογική «επιλογής ιμπεριαλιστή», όπου η ταξική πάλη αντικαθίσταται από γεωπολιτικά στρατόπεδα. Με αυτόν τον τρόπο, η ταξική αυτοτέλεια εγκαταλείπεται και στη θέση της εμφανίζεται η ψευδαίσθηση ότι ο σοσιαλισμός μπορεί να «ωριμάσει» μέσα στην αγορά και στις καπιταλιστικές σχέσεις.

Το κίνημα δεν έχει τίποτα να κερδίσει όσο αποδέχεται τον καπιταλισμό μεταμφιεσμένο ως «σοσιαλισμό», γιατί έτσι ακυρώνεται η ίδια η ουσία της επαναστατικής πάλης. Αντιθέτως, εγκλωβίζεται σε μια λογική επιλογής «λιγότερο επιθετικού» ιμπεριαλιστή, αντί της σύγκρουσης με τον καπιταλισμό συνολικά ως σύστημα. Πραγματικός διεθνισμός δεν είναι η στοίχιση πίσω από έναν ιμπεριαλιστικό πόλο που συγκρούεται με έναν άλλο (βλέπε ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, ΕΕ εναντίον Ρωσίας, Κίνας). Είναι η κοινή πάλη των εργαζομένων σε όλες τις χώρες ενάντια στο κεφάλαιο, όποια μορφή η προσωπείο κι αν φέρει αυτό.

Η υπεράσπιση αυτής της αλήθειας δεν είναι, ασφαλώς, ούτε εύκολη, ούτε δημοφιλής. Αποτελεί όμως βασικό όρο επιβίωσης για το κομμουνιστικό κίνημα. Ας την πούμε, λοιπόν, ξεκάθαρα: Ο πολυδιαφημισμένος «σοσιαλισμός με κινέζικα χαρακτηριστικά» δεν είναι σοσιαλισμός, αλλά μια κρατικά οργανωμένη μορφή καπιταλισμού, όπου η αγορά και το κέρδος καθορίζουν την παραγωγή, ενώ τα κομμουνιστικά σύμβολα χρησιμοποιούνται ως ιδεολογικό περίβλημα για να αποκρυφτεί η ταξική ουσία του συστήματος.

Η Ιστορία επαναλαμβάνεται «την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα», έγραφε ο Μαρξ στη «18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη». Οσοι δεν μπόρεσαν ή δεν θέλησαν να δουν εγκαίρως την πορεία που οδηγούσε στην παλινόρθωση του καπιταλισμού στην ΕΣΣΔ και τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης βρέθηκαν μπροστά στην αλήθεια όταν ήταν ήδη αργά. Σήμερα, 35 χρόνια μετά την επικράτηση της αντεπανάστασης, καλούμαστε να βγάλουμε πολύτιμα συμπεράσματα που πρέπει να αποτελέσουν οδηγό για το παρόν και κυρίως το μέλλον του κομμουνιστικού κινήματος. Το γενικό δίδαγμα είναι περισσότερο από σαφές: Ο σοσιαλισμός δεν οικοδομείται με ευχές, ιδεολογικές αυταπάτες και γεωπολιτικές ψευδαισθήσεις, αλλά με καθαρό ταξικό κριτήριο και επαναστατική στρατηγική.


Νίκος Μόττας
Αθήνα



Μνημεία & Μουσεία Αγώνων του Λαού
Ο καθημερινός ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 1 ευρώ