Τον δικό τους σχεδιασμό για τη Μέση Ανατολή και τα Στενά του Ορμούζ προχωρούν τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ, καθώς τα αντικρουόμενα συμφέροντα με τις ΗΠΑ έρχονται στην επιφάνεια. Η Ουάσιγκτον απειλεί με περαιτέρω απόσυρση ή μετακίνηση αμερικανικών στρατευμάτων από ευρωπαϊκά κράτη που δεν συνέβαλαν στον αμερικανικό σχεδιασμό στο Ιράν, πέρα από την ήδη ανακοινωθείσα αποχώρηση 5.000 στρατιωτών από τη Γερμανία.

Σήμερα Βρετανία και Γαλλία συγκαλούν σύνοδο υπουργών Αμυνας για την προώθηση πολυεθνικής «αποστολής ασφαλείας» στα Στενά του Ορμούζ.

Η Βρετανία ανακοίνωσε το Σάββατο ότι αναπτύσσει το αντιτορπιλικό «HMS Dragon» στη Μέση Ανατολή, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για ενδεχόμενη πολυεθνική αποστολή για την ...προστασία της ναυσιπλοΐας.

Εχει προηγηθεί η κίνηση της Γαλλίας για την ανάπτυξη της ομάδας κρούσης της στα νότια της Ερυθράς Θάλασσας. Το αεροπλανοφόρο «Charles de Gaulle» διέπλευσε τη διώρυγα του Σουέζ για να είναι έτοιμο σε περίπτωση που πραγματοποιηθεί στο μέλλον αυτή η αποστολή.

Στο μεταξύ, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμ. Μακρόν ισχυρίστηκε ότι η χώρα του «ουδέποτε εξέτασε το ενδεχόμενο» να προχωρήσει σε «ανάπτυξη» ναυτικών στρατιωτικών δυνάμεων στα Στενά του Ορμούζ, αλλά μόνο σε μια αποστολή για τη διασφάλιση των στενών «σε συντονισμό με το Ιράν».

«Οικοδομήσαμε μια ad hoc αποστολή, την οποία συνδιευθύνουμε μαζί με τους Βρετανούς και η οποία έχει συγκεντρώσει 50 χώρες και διεθνείς οργανισμούς ώστε να καταστεί δυνατό, σε συντονισμό με το Ιράν και με την έγκριση όλων των χωρών της περιοχής και των ΗΠΑ, να εξασφαλιστεί, μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες, η επανάληψη του θαλάσσιου εμπορίου», ιδιαίτερα για τη μεταφορά των λιπασμάτων, των τροφίμων και των υδρογονανθράκων.

Μάλιστα ο Γάλλος Πρόεδρος δήλωσε πως αντιτίθεται σε «κάθε αποκλεισμό απ' όπου κι αν προέρχεται», από την αμερικανική ή την ιρανική πλευρά, και «αρνείται οποιαδήποτε διόδια απ' όπου κι αν προέρχονται», προκειμένου «να εξασφαλιστεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας».

Το Ιράν απείλησε με «αποφασιστική και άμεση απάντηση» σε περίπτωση που αναπτυχθούν γαλλικές και βρετανικές δυνάμεις στα Στενά του Ορμούζ, μετά την ανακοίνωση από το Παρίσι και το Λονδίνο ότι στέλνουν πολεμικά πλοία στην περιοχή.

«Δεν τέθηκε ποτέ ζήτημα ανάπτυξης, όμως παραμένουμε έτοιμοι», επέμεινε ο Μακρόν.

Από την πλευρά της η Λιθουανία θα στείλει έως 40 στρατιώτες και προσωπικό για να βοηθήσει τις ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ, ανέφερε σε χτεσινή πρόταση στη βουλή το Κρατικό Συμβούλιο Αμυνας, του οποίου ηγείται ο Πρόεδρος της χώρας. Η Λιθουανία είναι ανάμεσα στις χώρες που «διεκδικεί» να φιλοξενήσει τα στρατεύματα των ΗΠΑ που θα μετακινηθούν από τη Γερμανία.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, διπλωμάτες και αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ εκτιμούν ότι η Ουάσιγκτον ενδέχεται να απομακρύνει στρατεύματα ακόμα και από την Ιταλία, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και η ακύρωση σχεδίου για ανάπτυξη πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς Tomahawk στη Γερμανία. Η Γερμανία υπέβαλε επίσημο αίτημα στις ΗΠΑ για την αγορά του συστήματος Typhoon, ικανού να εκτοξεύει πυραύλους Tomahawk και SM-6, θεωρώντας το ως ενδιάμεση «γέφυρα» μέχρι να είναι έτοιμα τα ευρωπαϊκά συστήματα άμυνας.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι εξετάζονται επίσης σενάρια περιορισμού της αμερικανικής συμμετοχής σε στρατιωτικές ασκήσεις του ΝΑΤΟ, καθώς και μεταφοράς στρατευμάτων από χώρες που θεωρούνται «λιγότερο συνεργάσιμες» προς «συμμάχους» που αντιμετωπίζονται πιο θετικά από τον Λευκό Οίκο.

Το Σάββατο - μια μέρα μετά την περιοδεία του Αμερικανού ΥΠΕΞ σε Ρώμη και Βατικανό - ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντ. Τραμπ, δήλωσε στην ιταλική «Corriere della Sera» ότι «εξετάζεται ακόμη» το ενδεχόμενο αποχώρησης στρατευμάτων από βάσεις στην Ιταλία, αποφεύγοντας να σχολιάσει ευθέως τη Γερμανία. Παράλληλα ισχυρίστηκε ότι «οι ΗΠΑ ήταν πάντα εκεί για την Ιταλία», αλλά «η Ιταλία δεν ήταν εκεί όταν τη χρειαστήκαμε».

Οι δηλώσεις συνδέονται με την απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης, τον προηγούμενο μήνα, να μην επιτρέψει τη χρήση αμερικανικής βάσης για επιχειρήσεις στο Ιράν, υποστηρίζοντας ότι οι ισχύουσες συμφωνίες δεν καλύπτουν πολεμικές επιχειρήσεις χωρίς προηγούμενη κοινοβουλευτική έγκριση.

Ο Μ. Ρούμπιο δήλωσε από τη Ρώμη ότι εφόσον βασικός λόγος παρουσίας των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ είναι η δυνατότητα ανάπτυξης δυνάμεων από την Ευρώπη προς άλλες περιοχές, τότε η άρνηση ορισμένων συμμάχων να διευκολύνουν τέτοιες επιχειρήσεις «αποτελεί πρόβλημα που πρέπει να εξεταστεί».

Από την πλευρά του, ο Ιταλός ΥΠΕΞ Αντ. Ταγιάνι υπογράμμισε ότι η αμερικανική παρουσία στην Ευρώπη παραμένει «σημαντική» για την Ιταλία.

Πάντως αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ εκτιμούν ότι υπάρχουν ακόμη θεσμικά και στρατηγικά «αντίβαρα» που περιορίζουν τις δυνατότητες του Τραμπ. Το αμερικανικό Κογκρέσο είχε εγκρίνει πέρυσι νομοθεσία που απαιτεί κοινοβουλευτική έγκριση εάν ο αριθμός των Αμερικανών στρατιωτών στην Ευρώπη πέσει κάτω από τις 76.000. Σήμερα, οι ΗΠΑ διατηρούν περίπου 85.000 στρατιωτικούς στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη θεωρούνται κρίσιμες για την ταχεία ανάπτυξη δυνάμεων προς τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Κεντρική Ασία, ενώ η παρουσία στην Ανατολική Ευρώπη λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι στη Ρωσία. Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον επεκτείνει τις βάσεις στη Σούδα και στο στρατόπεδο Camp Kociuszko στην Πολωνία, γεγονός που τροφοδοτεί σενάρια μεταφοράς στρατευμάτων προς την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Η Λετονία θα καλωσόριζε περισσότερους Αμερικανούς στρατιώτες στο έδαφός της, υπογράμμισε η ΥΠΕΞ, Μπ. Μπράζε.

Και άλλες χώρες από την ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ είναι επίσης πρόθυμες να προσελκύσουν περισσότερα αμερικανικά στρατεύματα, ανάμεσά τους και η Λιθουανία. Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί, την περασμένη εβδομάδα, ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να μετακινήσουν στρατιώτες στην Πολωνία, με τη Βαρσοβία να δηλώνει έτοιμη να τους φιλοξενήσει.

Στο μεταξύ, η επικεφαλής της Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΕ, Κ. Κάλας, διεμήνυσε ότι είναι σημαντικό τα αμερικανικά στρατεύματα να παραμείνουν στην Ευρώπη, όπου προστατεύουν επίσης τα συμφέροντα των ΗΠΑ εκτός από την Ευρώπη.

Επικριτικό άρθρο για τη διαχείριση της σύγκρουσης με το Ιράν από την κυβέρνηση του Ντ. Τραμπ υπογράφει στο περιοδικό «The Atlantic» ο Ρόμπερτ Κέιγκαν, στέλεχος του ινστιτούτου Brookings, που μεταξύ άλλων είχε προωθήσει τον πόλεμο του 2003 στο Ιράκ, και σύζυγος της πρώην υφυπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Βικτόρια Νούλαντ, η οποία έπαιξε κρίσιμο ρόλο στο πραξικόπημα στην Ουκρανία και στην προετοιμασία για τη σύγκρουση με τη Ρωσία.

Στο άρθρο, με τίτλο «Checkmate in Iran» («Τελειωτικό χτύπημα - ήττα στο Ιράν»), ο Κέιγκαν επικρίνει τη διαχείριση της σύγκρουσης με το Ιράν από την κυβέρνηση Τραμπ, εκτιμώντας ότι η ήττα στην παρούσα αντιπαράθεση με το Ιράν θα έχει εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα, επειδή δεν μπορεί «ούτε να διορθωθεί ούτε να αγνοηθεί». Προειδοποιεί πως δεν θα υπάρξει επιστροφή στο πρότερο καθεστώς και συσχετισμό δυνάμεων σε ό,τι αφορά την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι καμία τελική αμερικανική νίκη δεν θα μπορέσει να αναιρέσει ή να ξεπεράσει τη ζημιά που έχει προκληθεί.

Τονίζει δε ότι τα Στενά του Oρμούζ δεν θα είναι «ανοιχτά», όπως ήταν κάποτε, και ότι με την εξέλιξη αυτή και τη διατήρηση ελέγχου της στρατηγικής περιοχής από το Ιράν, αυτό αναδεικνύεται ως «βασικός παράγοντας» στην περιοχή και ένας από τους βασικούς στον κόσμο.

Εκτιμά δε πως στην παρούσα φάση ενισχύονται και οι ρόλοι της Κίνας και της Ρωσίας, ως συμμάχων του Ιράν, αντίθετα μειώνεται σημαντικά ο ρόλος των ΗΠΑ. Υποστηρίζει επίσης ότι η παρούσα σύγκρουση αποκάλυψε μια Αμερική που «είναι αναξιόπιστη και ανίκανη να ολοκληρώσει αυτό που ξεκίνησε», και ότι εν τέλει αυτό θα πυροδοτήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση σε όλο τον κόσμο, καθώς φίλοι και εχθροί θα προσαρμόζονται στην αποτυχία της Αμερικής.

Σε άλλο σημείο επισημαίνει ότι χώρες σε Ευρώπη και Ασία που εξαρτώνται από την πρόσβαση στους πόρους του Περσικού Κόλπου είναι αβοήθητες απέναντι στην απώλεια ενεργειακών αποθεμάτων ζωτικής σημασίας για την οικονομική και πολιτική τους σταθερότητα, και ότι είναι θέμα χρόνου να φτιάξουν δικούς τους στόλους, «ως μέσο άσκησης επιρροής σε έναν κόσμο όπου κάθε έθνος θα παλεύει για τον εαυτό του και θα έχουν καταρρεύσει η τάξη και η προβλεψιμότητα».

Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η παγκόσμια προσαρμογή σε έναν μετα-αμερικανικό κόσμο επιταχύνεται, και ότι η κάποτε κυρίαρχη θέση της Αμερικής στον Κόλπο «είναι μόνο η πρώτη» από πολλές απώλειες.