Tο Κόμμα μας κατάφερε «μέσα από φωτιά και σίδερο» να διαμορφώσει σύγχρονη επαναστατική στρατηγική, γεγονός που το βοηθά σημαντικά στη σωστή και σε βάθος ανάλυση σύνθετων προβλημάτων, όπως είναι οι διεθνείς εξελίξεις, η μελέτη της Ιστορίας του, στην καθημερινή παρέμβασή του στην εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα κ.α. Οποιος όμως είναι σίγουρος για το πού πρέπει να πάει, οφείλει να είναι αυστηρός με τον εαυτό του για το αν καθετί που κάνει υπηρετεί αυτό τον προσανατολισμό, πολύ περισσότερο που ο δρόμος της ανατροπής δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Για αυτό, σε όσους παρακολουθούν στενά το Κόμμα μας δεν μπορεί να είναι ξένη η εποικοδομητική αυτοκριτική που διαπερνά όλο το κείμενο των Θέσεων της ΚΕ.

Στη Θέσεις (σελ. 43) αναφέρεται ότι «παρότι στις Κομματικές Οργανώσεις υπάρχει ιδεολογική-πολιτική συμφωνία με τη στρατηγική μας, αυτή, όμως, πρέπει να εκφραστεί πιο συγκεκριμένα» και τίθενται στη συνέχεια οι τρόποι με τους οποίους αυτό μπορεί να γίνει. Κατά τη γνώμη μου πρέπει να σκύψουμε περισσότερο πάνω από το εξής ζήτημα: Μια γενική συμφωνία με την επαναστατική αλλαγή της κοινωνίας, από ένα τμήμα του δυναμικού μας, που όμως υποσυνείδητα θεωρείται ως καθήκον στο οποίο θα πρωταγωνιστήσουν κάποιοι άλλοι, δεν νομίζω ότι στην πράξη σημαίνει συμφωνία με τη στρατηγική μας. Το πρόβλημα είναι ότι η παραπάνω στάση δεν διαμορφώνεται σχεδόν ποτέ συνειδητά, μπλέκεται συνήθως με τα κάθε λογής προβλήματα της καθημερινότητας, που είναι όντως πολύ πιεστικά και σπρώχνουν στην αποστράτευση, στον ατομικό δρόμο. Εκφράζεται συνήθως με το «να αφήνουμε για αύριο αυτό που μπορούμε να κάνουμε σήμερα» γιατί είναι όντως δύσκολο, να αναβάλλεται το ξεδίπλωμα της κομμουνιστικής δουλειάς για «όταν θα είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι». Ενώ, η καλύτερη προετοιμασία του υποκειμενικού παράγοντα είναι αναμφισβήτητα η τριβή του μέλους του ΚΚ με την κομμουνιστική δουλειά (ιδεολογική - πολιτική - οργανωτική) με την ιδιαίτερη έκφραση που μπορεί να παίρνει κάθε φορά στον χώρο του, γιατί τελικά αυτό σημαίνει δουλειά με το Πρόγραμμα παντού. Αυτό είναι που προετοιμάζει τον υποκειμενικό παράγοντα από όλες τις πλευρές, που ανεβάζει το επίπεδο συνειδητότητας, ωριμάζοντας τόσο το κομματικό μέλος όσο και τον περίγυρο της ΚΟ, που απελευθερώνει δυνατότητες.

Η πείρα μας λέει ότι αυτό μπορεί να εξασφαλίζεται όπου έχουμε ΚΟ, ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες. Οπως π.χ. σε μία χώρα όπου σήμερα για διάφορους λόγους δεν έχει διαμορφωθεί σύγχρονη επαναστατική στρατηγική, που οι κομμουνιστές δεν επιδρούν για την ώρα σημαντικά στην εργατική τάξη με τις θέσεις τους ή που κάνουν και ζημιά δείχνοντας ως διέξοδο την ξεπερασμένη στρατηγική των σταδίων, «την ενότητα της Αριστεράς» ή εξιδανικεύοντας ιμπεριαλιστικούς πόλους. Ακόμη και εκεί που είναι παράνομη ή μισοπαράνομη η κομμουνιστική ιδεολογία, οι απεργίες, που στα μυαλά των εργαζομένων επικρατεί σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι στην Ελλάδα η λογική ότι «δεν υπάρχει εναλλακτική στον καπιταλισμό», ακόμη και εκεί, που η πείρα της πρώτης προσπάθειας σοσιαλιστικής οικοδόμησης σπιλώνεται από παντού, με όλα τα μέσα, πολλές φορές χωρίς τεκμηριωμένο αντίλογο.

Ακόμη και εκεί μπορούν να γίνονται βήματα, για τον απλό λόγο ότι είναι ανεξάντλητη η δύναμη των κομμουνιστικών ιδεών και της κομμουνιστικής οργάνωσης! Ομως για να εκφράζονται σε όλη την εμβέλεια και τη διεισδυτικότητά τους, οφείλουμε να εξασφαλίζουμε ότι το κάθε κομματικό μέλος και η κάθε ΚΟ τις συζητούν, τις αφομοιώνουν και δρουν με βάση αυτές, είναι όντως «το Κόμμα στον χώρο ευθύνης τους» (σελ. 50), καταπολεμώντας λαθεμένες αντιλήψεις, όπως το ότι η πολιτική παρέμβαση διεξάγεται μόνο «από τα πάνω» (σελ. 51).

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε μια ΚΟ σε μεγάλη πόλη του εξωτερικού κάναμε πολύ γρήγορα βήματα όταν δουλέψαμε στην παραπάνω κατεύθυνση. Δεν βρήκαμε κάποια «μαγική λύση». Ομως, αποφασίσαμε να δράσουμε σχεδιασμένα, χωρίς άγχος που να μας παραλύει παρότι οι συνθήκες ήταν πιεστικές, παίρνοντας μέτρα που ανεβάζουν το ενδιαφέρον για τη δράση της ΚΟ στον χώρο ευθύνης της. Προβληματίζοντας κάθε μέλος της ΚΟ για την οργάνωση και προετοιμασία της δράσης μας, παίρνοντας γνώμη από όλους που εμπλούτιζε τον σχεδιασμό μας, εξασφαλίζοντας τη στενότερη επαφή ανάμεσα σε μέλη και στελέχη. Πάνω από όλα εξασφαλίζοντας το περιεχόμενο, μια απαιτητική δουλειά, η οποία αναμφίβολα ενισχύθηκε από την πολιτική κατεύθυνση για πιο ουσιαστική συμβολή μας στην ανάπτυξη του κομμουνιστικού και εργατικού κινήματος (σελ. 20), αφού αντικειμενική της βάση είναι ότι και εμείς αντιμετωπίζουμε ίδια ή παρόμοια προβλήματα με τις υπόλοιπες εργατικές - λαϊκές δυνάμεις στη χώρα που διαμένουμε, εργαζόμαστε, σπουδάζουμε.

Δουλεύοντας σε αυτή την κατεύθυνση, μπορέσαμε να ηγηθούμε ή να επιδράσουμε σημαντικά σε διαδηλώσεις χιλιάδων για το έγκλημα των Τεμπών, εκατοντάδων (όλων των εθνικοτήτων) ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και την πολεμική εμπλοκή του αστικού κράτους, γνωριστήκαμε με πολλούς λαϊκούς ανθρώπους με διαφορετική καταγωγή από τη δική μας. Διακρίναμε ότι η πολιτική μας απαντά και στις δικές τους ανάγκες, ότι «η στρατηγική του ΚΚΕ δεν είναι μόνο για την Ελλάδα» αλλά συμβάλλει στην σκέψη και τη δράση παντού, γιατί στηρίζεται σε νομοτέλειες της ταξικής πάλης, στον κοινό ενιαίο και σύγχρονο στόχο της εργατικής τάξης σε όλο τον κόσμο για την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.

Μάθαμε και οι ίδιοι να τους ακούμε, να κατανοούμε τις βαθύτερες αιτίες προβληματικών προσεγγίσεών τους για να μπορέσουμε να τις αντιμετωπίσουμε. Να επιδιώκουμε την κοινή δράση, να τους εξοπλίζουμε προβάλλοντας στη γλώσσα τους τα συμπεράσματα που αντλεί το Κόμμα μας από την ταξική πάλη στη χώρα τους. Μεταφράσαμε τις εκδόσεις μας, τα ντοκιμαντέρ μας, επιμείναμε να έρθουν σε επαφή με το έργο του «παγκόσμιου Μίκη», γιατί και αυτά μετρούν στην προσπάθεια σφυρηλάτησης της ταξικής ενότητας και αλληλεγγύης. Για να αποκτά περιεχόμενο και βάσεις στην πραγματική ζωή το «Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε», απέναντι στο προβαλλόμενο από την αστική τάξη (τη σοσιαλδημοκρατία και τον οπορτουνισμό) «Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε με τις κυβερνήσεις σας και αλληλοσφαχτείτε».

Σε αυτήν την προσπάθεια αποδείχθηκε ότι το κλειδί είναι να προσπαθούμε να αντιστοιχίζουμε την καθημερινή μας δράση με το κατακτημένο επαναστατικό μας Πρόγραμμα και Καταστατικό. Ετσι προετοιμαζόμαστε στην πράξη για οποιαδήποτε εξέλιξη (σελ. 38), έτσι συμφωνούμε στην πράξη με την στρατηγική μας.

Είναι ανάγκη μαζί με την «επιθεώρηση» των κομματικών δυνάμεών μας στο 22ο Συνέδριο - με στόχο την αποφασιστική και ολόπλευρη ισχυροποίηση του Κόμματος - να εξετάσουμε (με βάση το 19ο) τη στρατηγική μας ετοιμότητα για μια σειρά θεωρητικά - ιδεολογικά ζητήματα για τον ιμπεριαλισμό και την επανάσταση σήμερα.

1. Ο καπιταλισμός και την περίοδο αυτή αποδεικνύει καθημερινά αφενός τις ασυμφιλίωτες και διαρκώς οξυμένες του αντιθέσεις, τη στροφή «στην αντίδραση σε όλη τη γραμμή», αφετέρου τον ιστορικά ξεπερασμένο χαρακτήρα του. Αποδεικνύει όμως - προς το παρόν - και την «ανθεκτικότητά» του και την ικανότητά του να ενσωματώνει με διάφορους τρόπους τους λαούς αλλά και τις επαναστατικές τους πρωτοπορίες, παρά τα λαϊκά ξεσπάσματα σε διάφορες χώρες. Να μελετήσουμε βαθύτερα τις εξελίξεις στον ιμπεριαλισμό και την επίδραση της επανάστασης στον υποκειμενικό παράγοντα, με στόχο ουσιαστικές απαντήσεις σε ζητήματα όπως:

- Οι ρίζες της (πολυπόθητης) επαναστατικής κατάστασης, σε τελευταία ανάλυση, βρίσκονται αντικειμενικά στις αντιθέσεις του τρόπου παραγωγής. Η αντανάκλαση αυτών των αντιθέσεων στην κοινωνική συνείδηση και στην ανάπτυξη ταξικής συνείδησης δεν είναι αυτόματη, ευθύγραμμη. Οι εξελίξεις επιδρούν αντιφατικά (δημιουργώντας νέες δυσκολίες, νέες δυνατότητες), κάτι που απαιτεί περισσότερη μελέτη (π.χ. επίδραση σ' αυτή των νέων εργασιακών σχέσεων, της Τεχνητής Νοημοσύνης, του πολέμου κ.ά.) τόσο για την αξιοποίηση των «ρωγμών» και του κύματος αμφισβήτησης - αγανάκτησης που δημιουργούν, όσο και την απόκρουση των πρόσθετων δυσκολιών - εμποδίων.

- 35 χρόνια από τις ανατροπές των σοσιαλιστικών χωρών, με τις δεκάδες πολεμικές συγκρούσεις, τη μεγάλη κρίση του 2008, ή την πανδημία, δεν είχαμε (γιατί;) εμφάνιση αντικειμενικών παραγόντων «επαναστατικής κατάστασης» σε κάποια χώρα. Ουσιαστικά η τελευταία επανάσταση (που πήρε σοσιαλιστικό χαρακτήρα και κρατήθηκε) τα τελευταία χρόνια ήταν μόνο στην Κούβα. Ας σκεφτούμε βαθύτερα το γιατί και ας διδαχτούμε και από αυτή!

- Οι προοπτικές ενός ιμπεριαλιστικού πολέμου μεγάλης κλίμακας ήδη έχουν πολύπλευρες - τραγικές συνέπειες στους λαούς (θάνατοι, προσφυγιά, φτώχεια κ.ά.). Βαραίνουν όμως αποφασιστικά και στη διαμόρφωση της κοινωνικής συνείδησης. Στις χώρες όπου εξελίσσεται, δεν φαίνονται σήμερα προοπτικές διαμόρφωσης «επαναστατικής κατάστασης», αλλά μεγαλύτερης υποταγής των λαών, διάλυσης, ενσωμάτωσης ή απαγόρευσης των ΚΚ κ.λπ. Δεν είναι απαραίτητο να είναι αυτός ο «μεγάλος σκηνοθέτης της επανάστασης», αλλά μπορεί να πάμε προς παραπέρα υποχώρηση. Να γιατί θα πρέπει να δυναμώσει άμεσα - αποφασιστικά το αντιιμπεριαλιστικό κίνημα ειρήνης στη χώρα, με όλα τα χαρακτηριστικά που του δίνουμε και ως ο κρίκος για την προώθηση της στρατηγικής μας!

- Τη δεκαετία του '90 μετά τις ανατροπές έμειναν όρθια, για χρόνια, πολλά και ισχυρά ΚΚ που σήμερα διαλύθηκαν ή εκφυλίστηκαν. Ηταν νομοτελειακή αυτή η εξέλιξη μόνο λόγω ιδεολογικής τους παρέκκλισης; Το παραπέρα αδυνάτισμα - διάλυση του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος δημιουργεί πρόσθετα εμπόδια στον δικό μας επαναστατικό δρόμο για τα επόμενα χρόνια, δεδομένου ότι δεν εμφανίζονται σημάδια ανάκαμψής του, ιδιαίτερα στις μεγάλες καπιταλιστικές χώρες.

- Η ανάγκη του παραδείγματος στα όσα υποστηρίζουμε είναι αποφασιστικός παράγοντας. Η πορεία καπιταλιστικοποίησης της Κίνας είναι σοβαρά αρνητικός παράγοντας. Οι εξελίξεις στην Κούβα δημιουργούν πλήθος θεωρητικά ζητήματα. Ηταν η μόνη χώρα που άντεξε στην καπιταλιστική παλινόρθωση. Ας σκεφτούμε βαθύτερα το γιατί, καθώς και γιατί σήμερα προχωρά «σε υποχωρήσεις». Είναι απλά αντικειμενικές δυσκολίες και άρα αναγκαία τα βήματα προς τα πίσω, ή ιδεολογική υποχώρηση; Και, τελικά, κατά πόσο μια χώρα με τέτοιο καπιταλιστικό περίγυρο(δολοφονικός αποκλεισμός κ.λπ.) μπορεί να αντέξει και να χαράξει τον σοσιαλιστικό δρόμο; Φυσικά η σοσιαλιστική επανάσταση δεν είναι απομονωμένο φαινόμενο σε μία χώρα, εκδηλώνεται κατά «κύματα» σε ομάδες χωρών, το ζήτημα είναι να προβλέψεις πού αυτά εμφανίζουν σήμερα μεγαλύτερες πιθανότητες να ξεσπάσουν.

- Στον ταξικό συσχετισμό στη χώρα μας βαραίνουν υπέρ του κεφαλαίου επιπλέον - ας το πάρουμε σοβαρά υπόψη - οι αναβαθμισμένες σε ρόλο βάσεις, η εμπλοκή της σε ευρύτερους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς, η μετατροπή της σε ενεργειακό κόμβο, η στρατηγική συμφωνία με ΗΠΑ, Ισραήλ κ.ά. Με βάση αυτά, με ποια στοιχεία (πρόβλεψη) μπορεί να θεωρηθεί η χώρα μας - πιθανά - ο «αδύναμος κρίκος» το επόμενο διάστημα;

- Στην τακτική μας, πριν τη διαμόρφωση επαναστατικής κατάστασης (και όχι απλά περιμένοντάς την), πρέπει να επιλέγεται ο σωστός κρίκος (ποιον θεωρούμε σήμερα;) για το τράβηγμα ολόκληρης της αλυσίδας (σύνδεση της τακτικής δηλαδή με τον στρατηγικό στόχο), λαμβάνοντας υπόψη κάθε φορά το εν εξελίξει επίπεδο του συσχετισμού κοινωνικών - πολιτικών δυνάμεων και της ταξικής συνείδησης. Το Κόμμα να είναι έμπρακτα σε ετοιμότητα για να αξιοποιήσει όλες τις μορφές πάλης, ανάλογα με τις συνθήκες ανάπτυξης της ταξικής πάλης (πόσο άραγε έχει γίνει αυτό κατανοητό στις γραμμές μας, π.χ για δράση σε μη νόμιμες συνθήκες, σε μη ειρηνικό δρόμο περάσματος, και πώς θα είναι αυτός στον 21ο αιώνα;).

Συνοπτικά, με βάση τα παραπάνω, υπάρχουν δύο κίνδυνοι: Ο ένας είναι η μοιρολατρία, που οδηγεί στην απογοήτευση, στην αποστράτευση, στον ρεφορμισμό. Ο άλλος, ο βερμπαλισμός και ο βολονταρισμός, η «φυγή προς τα εμπρός», η μετατροπή της επιθυμίας σε πραγματικότητα, που κι αυτός μετά από ένα χρονικό διάστημα οδηγεί στα ίδια αποτελέσματα. Αρα, αυτό που χρειάζεται είναι το ατσάλωμα των γραμμών μας με βάση τον επαναστατικό ρεαλισμό, δηλαδή τη «συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης» (που περιέχει και την αισιοδοξία που παρέχει η γνώση) και την ξεκάθαρη θέση ότι ο δρόμος μας είναι «μακρύς και δύσκολος», με πολλά «επεισόδια», τόσο για να πάρουμε την εξουσία όσο και να την κρατήσουμε (κυρίως), αλλά και στη συνέχεια να οικοδομήσουμε αυτό που προστάζει η ιστορική εξέλιξη!

2. Μεγάλο βάρος από την πλευρά της αστικής τάξης δίνεται στα ζητήματα της Ιστορίας, με πολλούς τρόπους (πλήθος βιβλίων ακόμα και από εφημερίδες, εκπομπές, ταινίες, θέατρο, λογοτεχνία, συνέδρια, ογκώδης παρέμβαση στο διαδίκτυο και στα ΜΚΔ κ.ά.). Κοντά στο «αναθεωρητικό ρεύμα της Ιστορίας» (αιχμή στα ΑΕΙ) το τελευταίο διάστημα έχουμε στροφή στην ωμή αντικομμουνιστική παρέμβαση, που μας ξαναγυρνά σε παλιότερες εποχές. Και εδώ μπαίνει το μεγάλο καθήκον να απαντάμε άμεσα και ολοκληρωμένα στον ορυμαγδό της προπαγάνδας, αξιοποιώντας όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις.

Να μας απασχολήσει αποφασιστικά το ζήτημα αν (και γιατί) οι νέες επεξεργασίες μας δεν έχουν φτάσει στο μεγάλο κομμάτι των κομματικών μελών, αν έχουν αφομοιωθεί και κυρίως αν δουλεύονται πλατιά στον λαό. Κάθε καθυστέρηση είναι επικίνδυνη!

Η επεξεργασία του Δοκιμίου της Ιστορίας 1974 - 1991 να είναι αποτέλεσμα μεγαλύτερης συλλογικής προσπάθειας, με οργάνωση π.χ. σχετικών ημερίδων και ευρύτερου διαλόγου στις γραμμές μας και στην κοινωνία. Ταυτόχρονα, να μελετηθεί η συγγραφή Δοκιμίου για την Ιστορία της ΚΝΕ.