Κυριακή 15 Οχτώβρη 2017
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Μύθοι και αλήθειες στα σκοτεινά «σοκάκια» του αντικομμουνισμού...

1ο Μέρος

Στα «σοκάκια» της αντισοβιετικής και αντικομμουνιστικής προπαγάνδας, εκεί που τις μέρες αυτές πολλοί εκπρόσωποι της αστικής τάξης συνωστίζονται ενόψει και της 100ής επετείου της Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης, δε συχνάζουν μόνο «κύριοι καθηγητές», υπερασπιστές των μνημονίων και θεωρητικοί του «ραφινάτου» αντικομμουνισμού και του αντισταλινισμού.

Συχνάζει και το γνώριμο είδος των αντικομμουνιστών του «κονσερβοκουτιού», διάφορα φασιστοειδή, χρυσαυγίτες και «ψεκασμένοι», που δεν κρύβουν τη λύσσα τους για τη Σοβιετική Ενωση, την οικοδόμηση του σοσιαλισμού και πολύ περισσότερο τα όσα αυτή σηματοδοτεί για την ταξική πάλη στο σήμερα. Το «είδος» αυτό μάλιστα προσπαθεί να αξιοποιήσει την άγνοια ιδιαίτερα νέων που δεν γνώρισαν το σοσιαλισμό, αλλά και τους τόνους «γλίτσας» που έχουν πετάξει οι αστοί στο σοσιαλισμό, αναμασώντας παλιές, χρεοκοπημένες και πολλαπλά απαντημένες ιστορικές «αλήθειες», κατασκευασμένες, πότε στα σαλόνια και τα πανεπιστήμια των αστών και πότε - συχνότερα - σε υπόγεια λογής υπηρεσιών. Ανάμεσα στα άλλα, παραθέτουμε μερικά από τα πιο «αγαπημένα» ψέματα και συκοφαντίες για την Οκτωβριανή Επανάσταση.

Το «σφραγισμένο τρένο»...

Ενα από τα αγαπημένα όσο και αστεία μυθεύματα των φασιστοειδών, αλλά όχι μόνο, είναι ότι ο ηγέτης των μπολσεβίκων, ο Λένιν, ήταν... πράκτορας των Γερμανών. Τη «βαριά» αυτή κατηγορία μάλιστα την «στοιχειοθετούν» με τον ίδιο τρόπο που τη «στοιχειοθετούσαν» το καλοκαίρι του 1917 οι αγγλικές μυστικές υπηρεσίες και η λεγόμενη «Προσωρινή Κυβέρνηση» (η αστική κυβέρνηση που προέκυψε μετά την αστική επανάσταση το Φλεβάρη του '17), τότε που επιχείρησε να σύρει τον Λένιν και άλλους ηγέτες των μπολσεβίκων σε δίκη ως «προδότες»: Ο Λένιν, έλεγαν, και άλλα στελέχη των μπολσεβίκων, μετά την επανάσταση το Φλεβάρη του 1917, έφτασαν στη Ρωσία (από τη Ζυρίχη όπου βρίσκονταν ως πολιτικοί πρόσφυγες), μέσω Γερμανίας. Πρόκειται για το περιβόητο «σφραγισμένο τρένο», με το οποίο οι Γερμανοί υποτίθεται ότι έστειλαν τον Λένιν στη Ρωσία... με αποστολή.

Από την ιμπεριαλιστική επέμβαση ενάντια στο νεοσύστατο Σοβιετικό κράτος. Στη φωτογραφία, Ελληνες φαντάροι στην Οδησσό
Από την ιμπεριαλιστική επέμβαση ενάντια στο νεοσύστατο Σοβιετικό κράτος. Στη φωτογραφία, Ελληνες φαντάροι στην Οδησσό
Ποια είναι η ιστορική αλήθεια; Οτι με το ξέσπασμα της αστικοδημοκρατικής επανάστασης, το καθήκον της επιστροφής των μπολσεβίκων που ήταν εξόριστοι (και βεβαίως του ίδιου του Λένιν) στη Ρωσία έμπαινε επιτακτικά. Ο Λένιν όμως δεν μπορούσε να επιστρέψει περνώντας από τα εδάφη που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο της Αντάντ για τον πολύ απλό λόγο ότι, σε αντίθεση με την «Προσωρινή Κυβέρνηση» και τους οπορτουνιστές που υπηρετώντας τα συμφέροντα της αστικής τάξης διατηρούσαν τη Ρωσία στο σφαγείο του Α' Παγκόσμιου Πολέμου (στο πλευρό της Αγγλίας και της Γαλλίας)1, οι μπολσεβίκοι, από συνεπείς ταξικές θέσεις, αποκάλυπταν σταθερά το περιεχόμενο του πολέμου ως ιμπεριαλιστικού, για τα συμφέροντα δηλαδή της αστικής τάξης, ζητούσαν να αποχωρήσει η Ρωσία από τον πόλεμο και πάλευαν, όπως και έγινε, για την ανατροπή της εξουσίας των καπιταλιστών ως το μόνο δρόμο για να σταματήσει η εργατική τάξη να χύνει το αίμα της στα πεδία του πολέμου των ιμπεριαλιστών.

Να και γιατί η μόνη επιλογή του Λένιν και των συντρόφων του ήταν να αξιοποιήσουν τις αντιθέσεις των ιμπεριαλιστικών στρατοπέδων, και συγκεκριμένα το κίνητρο της Γερμανίας, που πίστευε ότι η επιστροφή του Λένιν θα συνέβαλλε στην έξοδο της Ρωσίας από τον πόλεμο και στην αποδυνάμωση των αντιπάλων της.

Για το λόγο αυτό με τη μεσολάβηση δύο Ελβετών σοσιαλιστών, των Γκριμ και Πλάτεν, ήρθε σε συμφωνία με τον πρέσβη της Γερμανίας στην Ελβετία για να μεταβεί μέσω γερμανικού εδάφους σε κάποιο λιμάνι της Βαλτικής, με τον κίνδυνο βέβαια να κατηγορηθεί από τους εχθρούς του ως πράκτορας του Κάιζερ αλλά και να συλληφθεί από τους Γερμανούς που φοβούνταν τη μετάδοση της επανάστασης στη Γερμανία.

Η περιβόητη «μυστική συμφωνία» με τους Γερμανούς ήταν μια βεβαίωση, που υπέγραψαν στις 9/4/1917 οι Ρώσοι πολιτικοί πρόσφυγες, η οποία πιστοποιούσε τη γνώση και από τις δύο πλευρές - από τον Πλάτεν με τη γερμανική πρεσβεία, από τη μια, και από τους επιβάτες, από την άλλη - των όρων του ταξιδιού μέσω της Γερμανίας καθώς και των ευθυνών που αναλάμβαναν και οι μεν και οι δε αναφορικά με το ταξίδι.

Η επιστολή έλεγε: «Εγώ ο κάτωθι υπογεγραμμένος πιστοποιώ με την υπογραφή μου: 1) ότι οι όροι που καθορίστηκαν από τον Πλάτεν με την γερμανική πρεσβεία μού ανακοινώθηκαν, 2) ότι θα συμμορφώνομαι προς τις εντολές του διευθυντή του ταξιδιού Πλάτεν, 3) ότι μου κοινοποιήθηκε είδηση δημοσιευμένη στην εφημερίδα "Πτι Παριζιέν", σύμφωνα με την οποία η ρωσική Προσωρινή Κυβέρνηση απειλεί να φέρει στο δικαστήριο με την κατηγορία της έσχατης προδοσίας εκείνους τους Ρώσους υπηκόους που θα ταξιδέψουν μέσω Γερμανίας, 4) ότι αναλαμβάνω καθ' ολοκληρία την πολιτική ευθύνη για το ταξίδι μου, 5) ότι από τον Πλάτεν μού παρασχέθηκε εγγύηση για ταξίδι μόνο μέχρι τη Στοκχόλμη».

Εξάλλου, για το αν ο Λένιν και οι μπολσεβίκοι ήταν «πράκτορες» των Γερμανών αποδείχθηκε περίτρανα στη συνέχεια όταν, πρωτοστατώντας στην επανάσταση και παίρνοντας η εργατική τάξη την εξουσία, πάλεψαν ενιαία εναντίον όλων των ιμπεριαλιστών εισβολέων, Αγγλογάλλων και Γερμανών, Αμερικανών κ.λπ., όταν στήριξαν την επανάσταση στην ίδια τη Γερμανία.

Να ποια είναι τα «τεκμήρια» για τον Λένιν ως... πράκτορα των Γερμανών. Οπως και τότε έτσι και τώρα, οι «συγκλονιστικές αποκαλύψεις» των αστών στο στόχαστρο έχουν τη θέση των μπολσεβίκων για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και τη διέξοδο από αυτόν για την εργατική τάξη, θέση που με την αποφασιστική δράση της εργατικής τάξης, με ηγέτη το Κόμμα της, επιβεβαιώθηκε από την ίδια τη ζωή με τη νικηφόρα Οκτωβριανή Επανάσταση και το τσάκισμα της αστικής εξουσίας.

Ο «κεμαλομπολσεβικισμός»

Με το περιβόητο επιχείρημα του «κεμαλομπολσεβικισμού», που λέει ότι η συνεργασία της νεαρής σοβιετικής εξουσίας με το κίνημα του Κεμάλ στην Τουρκία οδήγησε στη Μικρασιατική Καταστροφή και στη σφαγή των Ελλήνων του Πόντου, οι σημερινοί φασίστες δεν πρωτοτυπούν. Το ίδιο επιχείρημα αποτέλεσε αναπόσπαστο τμήμα του οπλοστασίου του αντικομμουνισμού των πολιτικών τους προγόνων, από τη δικτατορία του Πάγκαλου μέχρι τη χούντα των συνταγματαρχών, αλλά και άλλων αστικών κυβερνήσεων2.

Ανάμεσα σε πολλούς, απάντηση στα μυθεύματα έχει δώσει ο... αρχιεπίσκοπος Τραπεζούντας Χρύσανθος, ο οποίος, αναφερόμενος στα γεγονότα, τόνισε πως «όταν η νέα σοβιετική εξουσία έβγαλε τη χώρα από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, δεν εγκατέλειψε τον ελληνισμό του Πόντου στο έλεος των τσέτηδων. Τον βοήθησε και πάλι να αμυνθεί». Για να προσθέσει, σε μια άλλη περίπτωση, πως «οι άθεοι κομμουνιστές εφάνησαν περισσότερον χριστιανοί από τους "χριστιανούς" Αγγλογάλλους»3.

Μάλιστα, παρότι η Ελλάδα είχε ήδη επέμβει στρατιωτικά εναντίον της επαναστατημένης Ρωσίας (Ουκρανική Εκστρατεία, 1919 - 1920), οι μπολσεβίκοι επιχείρησαν να έρθουν σε συνεννόηση με τους Ποντίους με σκοπό τη στήριξη του αγώνα τους, προσφέροντας υλικο-στρατιωτική βοήθεια. Στις 27 Απρίλη 1920, ο Ελληνας πρόξενος στην Τιφλίδα ενημέρωσε σχετικά με επιστολή του στον ύπατο αρμοστή Κανελλόπουλο (ο οποίος με τη σειρά του το γνωστοποίησε στο υπουργείο των Εξωτερικών), για τις προθέσεις αυτές. Η απάντηση που έλαβαν οι μπολσεβίκοι στην πρότασή τους για βοήθεια του αγώνα του ποντιακού ελληνισμού ήταν τόσο άμεση όσο και κατηγορηματικά αρνητική4.

Η σοβιετο-τουρκική προσέγγιση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της πολιτικής για την υποστήριξη των εθνικοαπελευθερωτικών, αντιαποικιακών κινημάτων, με τη νεαρή σοβιετική κυβέρνηση να βοηθάει υλικά και στρατιωτικά το κίνημα του Κεμάλ, ως κίνημα αστικο-εθνικοαπελευθερωτικό, το οποίο αντιμαχόταν τη φεουδαρχία, την ιμπεριαλιστική διείσδυση και το διαμελισμό μιας χώρας, χωρίς να συμμερίζεται το ιδεολογικό του περιεχόμενο, το οποίο ήταν εθνικιστικό - αστικό, ή τις μεθόδους εφαρμογής του, αλλά και συνυπολογίζοντας το διεθνή συσχετισμό δυνάμεων (καπιταλιστική περικύκλωση, ξένη στρατιωτική επέμβαση, κ.λπ.) και τους κινδύνους που απέρρεαν από μια ενδεχόμενη μετατροπή της Τουρκίας σε στρατηγικό προγεφύρωμα εναντίον της σοβιετικής εξουσίας.

Τι έκανε η ελληνική αστική τάξη την ίδια περίοδο; Χρησιμοποίησε τους ελληνικούς πληθυσμούς του Πόντου αποκλειστικά και μόνο ως στρατηγικό αντιπερισπασμό ή διαπραγματευτικό χαρτί, προκειμένου να πετύχει τη διεύρυνση της επικράτειας του ελληνικού κράτους στην Ανατολική Θράκη ή (και) τη Μ. Ασία, ως αντάλλαγμα για τις καλές της υπηρεσίες στο πλευρό των μεγάλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, και σε αντιπαράθεση με την τουρκική αστική τάξη, που στο πλαίσιο της συγκρότησης του δικού της έθνους - κράτους και μην μπορώντας να αφομοιώσει το - άκρως επικίνδυνο για τα συμφέροντά της - εγχώριο ελληνικό κεφάλαιο, έστρεψε τις ενέργειές της προς τον αφανισμό του5.

Αξίζει να σημειωθεί και κάτι ακόμα: Λίγο πριν ο τυχοδιωκτισμός της αστικής τάξης στη Μικρά Ασία λάβει τέλος, τότε που αξιωματικοί του ελληνικού αστικού κράτους, όπως ο ύπατος αρμοστής της Σμύρνης, Στεργιάδης, απέτρεπε τον εκεί ελληνικό πληθυσμό να εγκαταλείψει έγκαιρα την περιοχή, με το σκεπτικό ότι «καλύτερα να μείνουν εδώ (σ.σ. στη Μ. Ασία) να τους σφάξει ο Κεμάλ, γιατί αν πάνε στην Αθήνα θα ανατρέψουν τα πάντα», η Σοβιετική Ρωσία επιχείρησε να μεσολαβήσει μεταξύ της ελληνικής και της τουρκικής πλευράς, προκειμένου να επιτευχθεί ειρηνική λύση.

Παρότι μεταξύ των δύο κρατών δεν υπήρχαν διπλωματικές σχέσεις, απεσταλμένος της Τρίτης Διεθνούς και του υπουργείου Εξωτερικών και Στρατιωτικών της Σοβιετικής Ρωσίας κατέφθασε τον Απρίλη του 1922 μυστικά στην Ελλάδα, και μέσω του τότε Γενικού Γραμματέα του ΣΕΚΕ(Κ), Γιάννη Κορδάτου, μετέφερε στην ελληνική κυβέρνηση τη σοβιετική πρόταση, που περιελάμβανε την υπογραφή ανακωχής ανάμεσα στην Ελλάδα και τον Κεμάλ και προέβλεπε καθεστώς αυτονομίας για την περιοχή της Μικράς Ασίας. Ως αντάλλαγμα ζητούσε από την ελληνική κυβέρνηση να αναγνωρίσει, έστω και ντε φάκτο, τη σοβιετική εξουσία. Ο ηγέτης του ΣΕΚΕ(Κ) συναντήθηκε με τον Ν. Στράτο (αντιπολίτευση τότε) και τον Α. Καρτάλη (υπουργό στην κυβέρνηση Γούναρη) προκειμένου να τους μεταφέρει τις σοβιετικές προτάσεις, χωρίς, ωστόσο, θετικό αποτέλεσμα. Ο τελευταίος μάλιστα, όπως γράφει ο ίδιος ο Κορδάτος, τον έβρισε και τον έδιωξε6.

Οταν πρωτοκατασκευάστηκε το ιδεολόγημα του «κεμαλομπολσεβικισμού» στόχος ήταν να αναχαιτιστεί η ριζοσπαστικοποίηση των προσφυγικών μαζών, να χτυπηθεί το Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο είχε τεθεί επικεφαλής στην οργάνωση των διεκδικήσεών τους απέναντι στο αστικό κράτος και τους εργοδότες. Ταυτόχρονα, σκοπός ήταν να μετατοπιστούν στους κομμουνιστές οι ευθύνες από τους κατεξοχήν υπαίτιους για την καταστροφή του ελληνισμού της Ανατολής. Ο κίνδυνος να συνειδητοποιήσουν οι λαοί ότι πηγή των πολέμων, της εξόντωσης ολόκληρων εθνών, αποτελούν οι καβγάδες των αστικών τάξεων για τη μοιρασιά της λείας ήταν και τότε, όπως τώρα, μεγάλος. Αυτό παλεύουν να κρύψουν και τα κάθε λογής φασιστοειδή, τα μαντρόσκυλα του συστήματος, που με «εθνικές» φανφάρες υπερασπίζονται τους πολέμους «για τ' αφέντη το φαΐ».

Παραπομπές

1. Μια από τις πρώτες πράξεις του Κερένσκι ήταν να δεσμευτεί στους Αγγλογάλλους της Ανταντ ότι η Ρωσία θα συνεχίσει τον πόλεμο στο πλευρό τους. Χαρακτηριστικό είναι δε ότι ο Πλεχάνοφ, που συντάχθηκε με τη θέση αυτή, επέστρεψε στη Ρωσία «μετά βαΐων και κλάδων».

2. Το 2008, το εν λόγω κατασκεύασμα είχε βρει το δρόμο του ακόμα και για τις Πανελλήνιες, προκαλώντας πολλές αντιδράσεις, αφού οι δεκάδες χιλιάδες υποψήφιοι κλήθηκαν να «στοιχειοθετήσουν» το «γιατί η συνεργασία Κεμάλ - μπολσεβίκων λειτούργησε ως ταφόπετρα του ποντιακού ζητήματος»...

3. Διδώ Σωτηρίου (1985) «Η Μικρασιατική Καταστροφή και η στρατηγική του ιμπεριαλισμού στην Ανατολική Μεσόγειο» (Αθήνα, «Κέδρος») σελ. 89 - 90 και εφημερίδα «ΝΕΑ» 1/9/1972. Τα στοιχεία για την ενότητα αυτή από το άρθρο του Α. Γκίκα, «Η διαστρέβλωση της Ιστορίας: Διαβατήριο για την εκπλήρωση των ονείρων χιλιάδων υποψήφιων φοιτητών», «Ριζοσπάστης», 8/6/2008.

4. Τα σχετικά έγγραφα του υπουργείου των Εξωτερικών παρατίθενται στο Φωτιάδης Κ. (2004), «Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου», Αθήνα, Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, σελ. 455.

5. Ενδεικτικά, βλέπε περισσότερα σε: Ν. Παπαγεωργάκη, «Πτυχές από τη σφαγή των Ελλήνων του Πόντου», ΚΟΜΕΠ, τ. 4, και στο Κ. Αυγητίδη, «Οι Ελληνοπόντιοι και η νεαρή σοβιετική εξουσία», στο ίδιο τεύχος, όπως επίσης και στο Α. Γκίκα, «Ο ποντιακός ελληνισμός στη Σοβιετική Ενωση - Μύθος και πραγματικότητα», ΚΟΜΕΠ, τ. 4-5.

6. Βλέπε Κορδάτος Γ. (1955) «Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας», τόμος XIII (Αθήνα: «20ός αιώνας») σελ. 567


Τ. Γαλ.

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
Οκτώβρης: Οι πρώτες αποφάσεις για την εξέγερση

Ο Οκτώβρης στην Πετρούπολη άρχισε με βροχές. Φύσαγε ένας διαπεραστικός και υγρός αέρας, οι δρόμοι σκεπάζονταν με πυκνή ομίχλη. Για λόγους οικονομίας υπήρχε αδύναμος φωτισμός στους δρόμους, ενώ τα σπίτια είχαν ηλεκτρικό ρεύμα μόνο από τις 6 μέχρι τις 12 το βράδυ. Τα κεριά κόστιζαν περίπου 2 ρούβλια το ένα, ενώ το πετρέλαιο ήταν δυσεύρετο. Από το σούρουπο μέχρι το ξημέρωμα, οι κάτοικοι της Πετρούπολης προσπαθούσαν να κυκλοφορούν κατά ομάδες, γιατί γίνονταν συχνά επιθέσεις και ληστείες.

Μια από αυτές τις βροχερές μέρες, στους έρημους δρόμους της Πετρούπολης, βάδιζαν χωρίς να βιάζονται δύο άτομα. Ο ασπρομάλλης, καλοξυρισμένος άνθρωπος, που έμοιαζε με πάστορα, άκουγε σιωπηλά τον συνοδοιπόρο του, που του έλεγε κάτι ενδιαφέρον, χωρίς, όμως, να ξεχνάει να ρίχνει προσεκτικές ματιές δεξιά και αριστερά. Ηταν ο Λένιν μεταμφιεσμένος και ο σύνδεσμος της ΚΕ Εϊνο Ράχια που τον συνόδευε. Πριν από λίγη ώρα μόλις είχε τελειώσει στο σταθμό Ουντέλναγια το επικίνδυνο ταξίδι που έκαναν για να φτάσουν στην επαναστατημένη πρωτεύουσα. Κατευθύνθηκαν γρήγορα στην οδό Σερντομπόλσκαγια στον αριθμό 192. Εκεί, στο διαμέρισμα της Μαργαρίτας Φοφάνοβα, πέρασε ο Λένιν τις τελευταίες μέρες της παρανομίας του, τις αποφασιστικές μέρες της προετοιμασίας του Κόμματος για τη σοσιαλιστική επανάσταση. Στις 10 Οκτώβρη, για πρώτη φορά μετά από την τρίμηνη παρανομία, ο Λένιν πήρε μέρος στην ειδική συνεδρίαση της ΚΕ του Κόμματος, που έγινε στην οδό Κάρποφκα, αρ. 321, διαμέρισμα 31.

Το χειρόγραφο του Β. Ι. Λένιν με την Απόφαση της ΚΕ του ΣΔΕΚΡ (Μπ.) για την ένοπλη εξέγερση
Το χειρόγραφο του Β. Ι. Λένιν με την Απόφαση της ΚΕ του ΣΔΕΚΡ (Μπ.) για την ένοπλη εξέγερση
Η Β. Γιακόβλεβα, μέλος του Κόμματος από το 1904, Γραμματέας του Γραφείου της Κεντρικής Βιομηχανικής Περιοχής, αφηγείται: «...Ο Γραμματέας της ΚΕ, σ. Σβερντλόφ, έστειλε τηλεγράφημα, με το οποίο ζητούσε τον χωρίς καθυστέρηση ερχομό του Λένιν και καλούσε και εμένα ως Γραμματέα του Γραφείου Περιοχής. Το τηλεγράφημα αυτό μάς έδωσε να καταλάβουμε τη σοβαρότητα της συνεδρίασης... Αν δεν με απατά η μνήμη μου, φτάσαμε στην Πετρούπολη το μεσημέρι της 10ης Οκτώβρη και εκεί ο σ. Σβερντλόφ μάς είπε ότι η Ολομέλεια καλείται να λύσει ένα και μοναδικό ζήτημα: Την απόφαση για το αν το Κόμμα θα κατευθυνθεί άμεσα προς την εξέγερση. Είπε, επίσης, ότι στη συνεδρίαση θα συμμετάσχει και ο Βλαντιμίρ Ιλίτς, ο οποίος είχε φτάσει παράνομα από τη Φινλανδία ... Ο Βλαντιμίρ Ιλίτς ήρθε όταν όλοι πια είχαν συγκεντρωθεί και παρουσιάστηκε έχοντας μια τελείως αγνώριστη εξωτερική εμφάνιση: Ξυρισμένος, με περούκα... Ο Βλαντιμίρ Ιλίτς ανακοίνωσε σύντομα το θέμα και έκανε την τοποθέτηση του ζητήματος. Μετά πρότεινε να κάνει εισήγηση ο Γραμματέας της ΚΕ σχετικά με τις πληροφορίες που υπάρχουν στην ΚΕ για τις διαθέσεις των μαζών και τη γενική κατάσταση πραγμάτων ... Αργά το βράδυ, πιθανόν μετά από τις 12, ψηφίστηκε απόφαση - με 2 ψήφους κατά (Κάμενεφ και Ζινόβιεφ) και 1 ή 2 αποχές - να κατευθυνθεί το Κόμμα προς την εξέγερση».

Το Συνέδριο των Σοβιέτ της Βόρειας Περιοχής

Στις 11 Οκτώβρη ξεκίνησε στο Σμόλνι το Συνέδριο των Σοβιέτ των εργατών και των στρατιωτών αντιπροσώπων της Βόρειας Περιοχής, το οποίο είχε συγκληθεί με πρωτοβουλία της ΚΕ του ΣΔΕΚΡ (Μπ.). Σε αυτό εκπροσωπήθηκαν τα Σοβιέτ πολλών πόλεων: Από την Πετρούπολη και τη Μόσχα μέχρι το Βίμποργκ και τη Νάρβα. Επιπλέον, στις εργασίες του Συνεδρίου έπαιρναν μέρος εκπρόσωποι του Σοβιέτ των αγροτών αντιπροσώπων της Πετρούπολης, του 2ου Συνεδρίου του Στόλου της Βαλτικής, της Περιφερειακής Επιτροπής του στρατού, του στόλου και των εργατών της Φινλανδίας κ.ά.

Ομάδα της Κόκκινης Φρουράς του μαχητικού αποσπάσματος του εργοστασίου «Πουτίλοφ»
Ομάδα της Κόκκινης Φρουράς του μαχητικού αποσπάσματος του εργοστασίου «Πουτίλοφ»
Η εσερο-μενσεβίκικη Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή των Σοβιέτ θεώρησε το Συνέδριο ως «ειδική σύσκεψη» και ανακάλεσε τους αντιπροσώπους της. Οι μενσεβίκοι θα παρέμεναν στο Συνέδριο μόνο για «λόγους ενημέρωσης». Με πρόταση της μπολσεβίκικης ομάδας, που είχε τον ηγετικό ρόλο στις εργασίες του Συνεδρίου, ψηφίστηκε απόφαση που αναιρούσε όλες τις επινοήσεις για τη δήθεν αναρμοδιότητα του Συνεδρίου.

Οι εισηγήσεις των εκπροσώπων των Σοβιέτ του Στόλου της Βαλτικής, της Κροστάνδης, του Ελσινγκφορς (Ελσίνκι), της Περιφερειακής Επιτροπής του στρατού, του στόλου και των εργατών της Φινλανδίας επιβεβαίωσαν πλήρως τα συμπεράσματα του Λένιν για την ετοιμότητα των μαζών για εξέγερση.

Σε συνεδρίαση της μπολσεβίκικης ομάδας του Συνεδρίου διαβάστηκε το «Γράμμα προς τους συντρόφους μπολσεβίκους που παίρνουν μέρος στο συνέδριο των Σοβιέτ της Περιοχής του Βορρά», που είχε στείλει ο Λένιν. «Σύντροφοι», έλεγε, «η Επανάστασή μας περνάει εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο ... Η στιγμή είναι τέτοια που η αργοπορία ισοδυναμεί αληθινά με θάνατο»(«Απαντα», τόμ. 34, σελ. 385 - 390, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή»).

Κάτω από την επιρροή των μπολσεβίκων, το συνέδριο πήρε απόφαση με την οποία τόνιζε την κρίσιμη εσωτερική και εξωτερική κατάσταση της χώρας και παραδεχόταν ότι «μόνο το άμεσο πέρασμα όλης της εξουσίας στα χέρια των οργάνων της Επανάστασης - στα Σοβιέτ των εργατών, στρατιωτών και αγροτών αντιπροσώπων στο κέντρο και κατά τόπους - μπορεί να σώσει το λαό».

Οι μπολσεβίκοι της Πετρούπολης κατάφεραν να βρουν μια πολύ πετυχημένη λύση για να υλοποιήσουν την κατεύθυνση που είχε δώσει ο Λένιν για την άμεση συγκρότηση ενός επιτελείου της ένοπλης εξέγερσης. Συνέδεσαν το ζήτημα αυτό με την αντίδραση στις προσπάθειες των αντεπαναστατικών δυνάμεων - με διάφορα προσχήματα - να βγάλουν από την Πετρούπολη τις στρατιωτικές μονάδες της φρουράς της πόλης, οι οποίες ήταν στήριγμα της Επανάστασης. Το όργανο καθοδήγησης της εξέγερσης δημιουργήθηκε ως επαναστατικό επιτελείο άμυνας της πόλης το οποίο είχε «νόμιμη» εμφάνιση και ανέλαβε να προσδιορίσει το μίνιμουμ των μάχιμων δυνάμεων και των βοηθητικών μέσων που ήταν απαραίτητα για την άμυνα της Πετρούπολης. Το ίδιο, επίσης, επιτελείο έπρεπε να πάρει μέτρα και στον τομέα της άμυνας κατά κάθε αντεπαναστατικής απόπειρας στο εσωτερικό. Η Εκτελεστική Επιτροπή του Σοβιέτ της Πετρούπολης αποφάσισε να ονομάσει το όργανο αυτό Στρατιωτική Επαναστατική Επιτροπή (ΣΕΕ). Το αποτελούσαν εκπρόσωποι του Σοβιέτ της Πετρούπολης, του Κέντρου Βαλτικής, της Φινλανδικής Περιφερειακής Επιτροπής, των Εργοστασιακών Επιτροπών και της Στρατιωτικής Οργάνωσης της ΚΕ του Κόμματος των Μπολσεβίκων.

Τα μέλη της Στρατιωτικής Επαναστατικής Επιτροπής της Πετρούπολης
Τα μέλη της Στρατιωτικής Επαναστατικής Επιτροπής της Πετρούπολης
{ΕΝΘΕΤΟ}@@@@@@@@@@@@@@@

Απόφαση για την ένοπλη εξέγερση, που ψηφίστηκε στη συνεδρίαση της ΚΕ του ΣΔΕΚΡ (Μπ.) («Απαντα», τόμ. 34, σελ. 393, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή»)

10 Οκτώβρη 1917

Η ΚΕ θεωρεί ότι τόσο η διεθνής θέση της ρωσικής Επανάστασης (εξέγερση στο στόλο της Γερμανίας, ως ανώτατη εκδήλωση της ανάπτυξης σε όλη την Ευρώπη της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης, καθώς και ο κίνδυνος σύναψης ειρήνης μεταξύ των ιμπεριαλιστών με σκοπό να πνίξουν την Επανάσταση στη Ρωσία), όσο και η στρατιωτική κατάσταση (βέβαιη απόφαση της ρωσικής αστικής τάξης και του Κερένσκι και Σία να παραδώσουν την Πετρούπολη στους Γερμανούς), όσο και η κατάκτηση από το προλεταριακό κόμμα της πλειοψηφίας στα Σοβιέτ - όλ' αυτά, σε συνδυασμό με την εξέγερση των αγροτών και τη στροφή της εμπιστοσύνης του λαού προς το Κόμμα μας (εκλογές στη Μόσχα), τέλος, η έκδηλη προετοιμασία ενός δεύτερου κινήματος Κορνίλοφ (απομάκρυνση των στρατευμάτων από την Πετρούπολη, μεταφορά κοζάκων στην Πετρούπολη, κύκλωση του Μινσκ από κοζάκους κ.λπ.) - όλ' αυτά βάζουν στην ημερήσια διάταξη την ένοπλη εξέγερση.

Διαπιστώνοντας έτσι ότι η ένοπλη εξέγερση είναι αναπόφευκτη και ότι έχει ωριμάσει πέρα για πέρα, η ΚΕ καλεί όλες τις Οργανώσεις του Κόμματος να καθοδηγούνται από τη γραμμή αυτήν και να συζητούν και να λύνουν ανάλογα όλα τα πρακτικά ζητήματα (Συνέδριο των Σοβιέτ Βόρειας Περιοχής, απομάκρυνση των στρατευμάτων από την Πετρούπολη, δράση των κατοίκων της Μόσχας και του Μινσκ κ.λπ.).

Εκθεση γραμματοσήμων και ντοκουμέντων για την Οκτωβριανή Επανάσταση

Την Τρίτη 17 Οκτώβρη τα εγκαίνια στη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά

{7} Γραμματόσημο του 1972, με το έμβλημα του υπουργείου Επικοινωνιών της ΕΣΣΔ που ιδρύθηκε το 1946, αντικαθιστώντας το Λαϊκό Επιτροπάτο Ταχυδρομείων και Τηλεγραφείων
{7} Γραμματόσημο του 1972, με το έμβλημα του υπουργείου Επικοινωνιών της ΕΣΣΔ που ιδρύθηκε το 1946, αντικαθιστώντας το Λαϊκό Επιτροπάτο Ταχυδρομείων και Τηλεγραφείων
Στην τελική τους ευθεία βρίσκονται πλέον οι προετοιμασίες για τη μεγάλη έκθεση ντοκουμέντων και γραμματοσήμων για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση, που οργανώνει η ΚΕ του ΚΚΕ στο κτίριο της Δημοτικής Πινακοθήκης Πειραιά (Φίλωνος 29, στο παλιό Ταχυδρομείο). Η έκθεση έχει τίτλο «100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση. Ταξίδι στην Ιστορία, με το βλέμμα στο μέλλον. Εκθεση γραμματοσήμων και ντοκουμέντων».

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα γίνουν την Τρίτη 17 Οκτώβρη, στις 6 το απόγευμα. Στα εγκαίνια θα μιλήσει ο Βαγγέλης Μαρούπας, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ.

Η έκθεση θα λειτουργεί έως τις 28 Οκτώβρη 2017. Ολες τις μέρες η λειτουργία της έκθεσης θα είναι τις εξής ώρες: 10.00 - 14.00 και 17.00 - 21.00.

Για ομαδικές επισκέψεις και οργανωμένες ξεναγήσεις, επικοινωνία στο τηλέφωνο 210.41.22890, τις ώρες 11.00 - 14.00, στην ΚΟ Πειραιά.

Βιβλιοπαρουσιάσεις στο χώρο της έκθεσης

Στο χώρο της έκθεσης, τις επόμενες μέρες θα γίνουν βιβλιοπαρουσιάσεις εκδόσεων της «Σύγχρονης Εποχής»:

-- Κυριακή 22 Οκτώβρη, στις 7 μ.μ. το έργο του Μαξίμ Γκόρκι «Η Μάνα» από την Μαρία Γαβαλά, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ.

-- Τρίτη 24 Οκτώβρη, στις 7 μ.μ. η σειρά εκδόσεων της ΚΝΕ «Αλήθειες και ψέματα για το σοσιαλισμό», θα μιλήσουν ο Λουκάς Αναστασόπουλος, μέλος του Γραφείου του ΚΣ της ΚΝΕ, και η Κωνσταντίνα Τσιουπρά, υπεύθυνη της Ιδεολογικής Επιτροπής του ΚΣ της ΚΝΕ.

{2} Ο Λένιν σε σουηδικό γραμματόσημο
{2} Ο Λένιν σε σουηδικό γραμματόσημο
-- Παρασκευή 27 Οκτώβρη, στις 7 μ.μ. η έκδοση «1917: Η πορεία προς την Οκτωβριανή Επανάσταση από μήνα σε μήνα», θα μιλήσουν οι Κώστας Μπορμπότης και Δημήτρης Ξεκαλάκης, μέλη της Ιδεολογικής Επιτροπής της ΚΕ του ΚΚΕ.

Η έκθεση

Μέσα από ένα πλήθος ντοκουμέντων και γραμματοσήμων, η έκθεση επιχειρεί να παρουσιάσει τη διαδρομή της ΕΣΣΔ. Εχει σαν πυρήνα της τα γραμματόσημα, αυτά τα μικρά χαρτάκια που αποδεικνύονται σημαντικά ιστορικά σήματα μιας άλλης κοινωνίας, της σοσιαλιστικής, που είχε ως σκοπό της ύπαρξής της την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών, σε αντιπαράθεση με το καπιταλιστικό κέρδος.

Μέσα από το σύνολο των ντοκουμέντων που θα υπάρχουν στην έκθεση, παρουσιάζεται το μακρύ ταξίδι της ΕΣΣΔ, ένα ταξίδι της μέρας μέσα στη νύχτα. Παράλληλα, παρουσιάζονται βασικά συμπεράσματα της συλλογικής μελέτης του ΚΚΕ για τις αιτίες των ανατροπών, της καπιταλιστικής παλινόρθωσης και της διάλυσης της ΕΣΣΔ.

Πολλά από αυτά τα μικρά χαρτάκια αποτελούν ξεχωριστά ντοκουμέντα της καταγραφής των ιστορικών μεταβολών, των πολιτικών αλλαγών, των επαναστάσεων, των επιτευγμάτων και των δυσκολιών ενός λαού.

Μετά τη νίκη της Οκτωβριανής Επανάστασης, τα πρώτα σοβιετικά γραμματόσημα τυπώθηκαν το 1918, στην πρώτη επέτειο της προλεταριακής επανάστασης. Νωρίτερα η σοβιετική εξουσία χρησιμοποιούσε γραμματόσημα της τσαρικής περιόδου, τα οποία είχαν σφραγιστεί με σφραγίδες της νέας εξουσίας.

{3}Γραμματόσημο του 1949, από τον Σοβιετικό Τομέα στη Γερμανία. Μνήμη των Ρόζας Λούξεμπουργκ και Καρλ Λίμπκνεχτ, που δολοφονήθηκαν στις 15 Γενάρη του 1919
{3}Γραμματόσημο του 1949, από τον Σοβιετικό Τομέα στη Γερμανία. Μνήμη των Ρόζας Λούξεμπουργκ και Καρλ Λίμπκνεχτ, που δολοφονήθηκαν στις 15 Γενάρη του 1919
Για τη σημασία των γραμματοσήμων είναι χαρακτηριστικός ένας ζωγραφικός πίνακας που θα υπάρχει στην έκθεση, του Μπόρις Νεμένσκι, με τίτλο «Πράγματα μακρινά μα οικεία», που δείχνει την ώρα που φτάνει ένα γράμμα. Την περίοδο του Β' Παγκοσμίου, στην ΕΣΣΔ είχαν διακινηθεί δισεκατομμύρια γράμματα. Τα σοβιετικά ταχυδρομεία έδωσαν τις δικές τους μάχες για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση, ως ένα δίκτυο επικοινωνίας στην υποστήριξη λειτουργίας της οικονομίας με βάση τον κεντρικό σχεδιασμό, την καταγραφή και τον έλεγχο. Τα σοβιετικά ταχυδρομεία ανέλαβαν και την υπηρεσία διανομής του Τύπου. Οργανώθηκαν κινητά ταχυδρομεία για τις αγροτικές περιοχές και σταδιακά κάλυψαν με κατ' οίκον παράδοση μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Το 1925 είχαν καταφέρει να καλύπτουν το 68% του πληθυσμού με κατ' οίκον παράδοση - ήταν μεγάλο βήμα αν αναλογιστεί κανείς τις τεράστιες καταστροφές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, της ξένης επέμβασης και του εμφυλίου, αλλά και το αχανές του εδάφους. Αντίθετα, προεπαναστατικά η διανομή επιστολών κατ' οίκον ήταν κάτι άγνωστο για το λαό και προνόμιο των λίγων. Η νεαρή Σοβιετική Ρωσία έκανε έμβλημά της τα σύμβολα της δουλειάς, το σφυρί και το δρεπάνι. Ετσι και στα πρώτα γραμματόσημα πρωταγωνιστεί ο εργαζόμενος άνθρωπος - οι μορφές του εργάτη, του αγρότη, της εργαζόμενης γυναίκας, καθώς και ο στρατιώτης του Κόκκινου Στρατού, υπερασπιστής των κατακτήσεων της εργατικής τάξης. Στα γραμματόσημα αποτυπώθηκαν κεντρικά θέματα της πολιτικής του σοβιετικού κράτους, επιτεύγματα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, καθώς και Σοβιετικών που διακρίθηκαν για τις ηρωικές τους πράξεις και έδωσαν ακόμα και τη ζωή τους στην υπεράσπιση της Σοβιετικής Ενωσης.

Μια ιστορία πίσω από την έκθεση

{5} Ο Θοδωρής Νικολάκης προετοιμάζοντας τα υλικά της έκθεσης
{5} Ο Θοδωρής Νικολάκης προετοιμάζοντας τα υλικά της έκθεσης
Αναζητήσαμε τον φιλοτελιστή που βρίσκεται «πίσω» από αυτήν την έκθεση. Είναι ο Θοδωρής Νικολάκης. Τον βρήκαμε στο εργαστήριό του να μοντάρει γραμματόσημα στις ειδικές προθήκες, ώστε όλα να είναι έτοιμα στη θέση τους την Τρίτη στα εγκαίνια.

Οπως μας εξηγεί, η προετοιμασία της έκθεσης άρχισε το Φλεβάρη του 2017. Μέχρι τότε υπήρχε μόνο ένα τμήμα της συλλογής, με περίπου 300 σοβιετικά γραμματόσημα.

Με αφορμή τον επικείμενο γιορτασμό των 100 χρόνων από την Οκτωβριανή Επανάσταση, έπεσε η ιδέα για μια έκθεση γραμματοσήμων με αυτό το θέμα. Στην ιδέα ανταποκρίθηκε αρχικά ο Χρ. Δημουλάς, ο οποίος έφερε 7 άλμπουμ, και έτσι η συλλογή έφτασε στα 600 γραμματόσημα. Κι εκεί ακριβώς άρχισε ένας αγώνας δρόμου. Στην αρχή αναζητήθηκαν γραμματόσημα στις αγορές, διαπιστώθηκε πως υπάρχουν συνολικά 7.800 γραμματόσημα με θέματα που σχετίζονται με τον Οκτώβρη. Αποκτήθηκαν αρχικά τα 1.000 από αυτά και αφορούν την περίοδο από το 1923 έως και το 1992. Παράλληλα, φίλοι απ' όλο τον κόσμο ανταποκρίθηκαν στο σχετικό κάλεσμα και άρχισαν να στέλνουν διαρκώς γραμματόσημα, μέχρι και από το Λάος, τη Νικαράγουα και βεβαίως την Κούβα. Η συλλογή έφτασε να καλύπτει 35 χώρες, από τις 53 που έχουν εκδώσει γραμματόσημα σχετικά με τον Οκτώβρη. Ετσι η συλλογή έφτασε σήμερα να έχει 5.000 γραμματόσημα, αδύνατον να εκτεθούν όλα.

{4} Και μία έκπληξη: Ενας από τους κλασικούς ζωγραφικούς πίνακες με το «Αβρόρα» «ζωγραφίστηκε» ξανά όλος από τον Θ. Νικολάκη, με χιλιάδες μικρά κομματάκια γραμματοσήμων (θα υπάρχει στην έκθεση στον Πειραιά)
{4} Και μία έκπληξη: Ενας από τους κλασικούς ζωγραφικούς πίνακες με το «Αβρόρα» «ζωγραφίστηκε» ξανά όλος από τον Θ. Νικολάκη, με χιλιάδες μικρά κομματάκια γραμματοσήμων (θα υπάρχει στην έκθεση στον Πειραιά)
Η έκθεση έχει κινήσει ήδη το μεγάλο ενδιαφέρον των φιλοτελιστών, έτσι που να αναζητείται αίθουσα ώστε μετά την έκθεση με το ειδικό θέμα που οργανώνει η ΚΕ του ΚΚΕ, να γίνει άλλη μία ατομική έκθεση του Θ. Νικολάκη, με πρωτότυπο υλικό που δεν θα ταυτίζεται με όσα ήδη θα έχουν εκτεθεί στον Πειραιά.

Για την ίδια τη διαδικασία της συλλογής ο Θ. Νικολάκης σημειώνει πως τελικά όλη αυτή η ιστορία ανέδειξε ενδιαφέρουσες πλευρές. Μέσα από τη συλλογή αποκτάμε γνώση. Βγαίνουν ιστορικά στοιχεία από τα γραμματόσημα. Δείχνουν τι αρέσει στη χώρα να προβάλλει, την περηφάνια της. Θα δούμε στην έκθεση ό,τι αξίζει να θυμόμαστε από τα 100 χρόνια της Επανάστασης. Πώς προόδεψε ο κόσμος, το παράδειγμά της κ.ά.

Ο ίδιος κατέχει ρωσικά γραμματόσημα ακόμα και από την τσαρική εποχή, ένα είναι του 1850, άλλα από τις Δημοκρατίες που συναποτέλεσαν την ΕΣΣΔ («μου λείπουν - λέει - δύο γραμματόσημα από την Υπερκαυκασία...»).

Για το πλήθος των γραμματοσήμων που εξέδιδε η ΕΣΣΔ, σημειώνει χαρακτηριστικά πως εκτός από τα φιλοτελικά που βγάζουν όλα τα ταχυδρομεία, στη Ρωσία βγάζανε και με αφορμή π.χ. όλες τις αποστολές στο Διάστημα. Ετσι υπάρχουν και για τις 586 πτήσεις του «Σογιούζ» ή τις 29 αποστολές στην Αφροδίτη, τα ανάλογα για το «Σαλιούτ» και το Μιρ...


{6} Λεπτομέρεια του πίνακα με τα γραμματόσημα
{6} Λεπτομέρεια του πίνακα με τα γραμματόσημα
ΤΟ ΑΠΟΛΥΤΟ ΡΟΔΟ
Σκόρπιες σκέψεις

1. Δεν θυμάμαι ούτε μια μέρα σε αυτόν τον κόσμο που να απουσίαζε η ανάγκη. Ποιος άνθρωπος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι δεν βρέθηκε ποτέ σε ανάγκη; Είδα όμως την ανάγκη στα χέρια των τεχνικών της εξουσίας να μεταμορφώνεται σε κάτι χειρότερο: σε πεπρωμένο.

2. Η επινόηση του πεπρωμένου ξεπέρασε όλες τις φιλοσοφικές σχολές, πλήττοντας καίρια τον άνθρωπο. Δημιούργησε μια ατέλειωτη στρατιά από υποταγμένους, που ψιθυρίζουν ο ένας στον άλλο πως «ό,τι γράψει το πεπρωμένο, δεν ξεγράφει». Αυτή είναι μια από τις γνωστές φράσεις όλων των λαών αυτού του κόσμου, που έχει ριζώσει βαθιά μέσα μας. Το πεπρωμένο και όσοι προσπαθούν να το μεταμφιέσουν σε τρόπο ζωής - από τους φτηνούς θεολόγους, τους τυχοδιώκτες της πολιτικής σκηνής μέχρι την Ιερά Σύνοδο - βρίσκουν απέναντί τους την επιστήμη, που είναι πράξη, όπως και η επανάσταση.

3. Η ανάγκη πλήττει κυρίως τη νεότητα. Νέοι γυρίζουν σαν πλανόδιοι Ιουδαίοι ψάχνοντας μια ευκαιρία για εργασία και εισπράττοντας διαρκώς την απόρριψη. Μέσα σε δύσκολες συνθήκες, οι εργοδότες ζητούν όλο και περισσότερα, ενώ σε κάθε αντίσταση αντικαθιστούν τον εργαζόμενο με τον επόμενο που περιμένει στην ουρά. Μπροστά στα μάτια όλων μας εκτυλίσσεται μια γνωστή, παμπάλαια ιστορία και οι πολίτες αυτής της χώρας παρακολουθούν το έργο με κατεβασμένα τα φτερά. Στο τέλος βέβαια, ο λογαριασμός θα πάει στους δύο κορυφαίους κοκορομάχους, που με τη στάση τους επιτρέπουν στο Κεφάλαιο να στήνει συνωμοσίες σε βάρος ενός ολόκληρου λαού.

4. Οσο η ανάγκη συνεχίζει το παιχνίδι της στο κέντρο της ζωής μας, όλα γύρω θα βρίσκονται σε κατάσταση ταραχής. Η ζωή είναι η κόρη της ανάγκης, άγρια περιπλανώμενη και επικίνδυνη.

5. Τα κόμματα των αστών πολιτικών θυμούνται με νοσταλγία τις αξέχαστες μέρες όπου ο αυταρχισμός βασίλευε μαζί με την τρομοκρατία. Με την εμφάνισή τους, οι χρυσαυγίτες κάλυψαν αυτό το κενό. Οπου έκριναν ότι υπάρχουν άνθρωποι της απόλυτης ανάγκης, όπως οι μετανάστες, απέδειξαν με «φιλόστοργο» τρόπο πώς μπορεί να εξαλειφθεί αυτή η ανάγκη! Με μεγάλο ζήλο, αυτοδιαφημίζονται ότι μόνο αυτοί χαρίζουν απλόχερα τον πόνο.

6. Πάλι τη σκέψη μου διαπερνάει η νεότητα, το οξυμένο πνεύμα της, που προσπαθεί να απαλλαγεί από τη μιζέρια στην οποία την καταδικάζουν. Ολες οι κυβερνήσεις από τη μεταπολίτευση κι έπειτα θεωρούσαν τη νεότητα ιδιοκτησία τους, προσπαθώντας να κάμψουν την ορμή και τη διαύγεια της κρίσης της. Κάθε γενιά έχει τη δική της Ιλιάδα. Πρέπει να ακούσουμε όχι απλώς τη φωνή της, όπως κοινότοπα επαναλαμβάνεται, αλλά τη διδασκαλία της. Αν δεν προσέξουμε, το άλογο της νιότης θα χαθεί μαζί με τον αναβάτη.

7. Οι περισσότεροι διανοούμενοι προσφέρονται σε τιμή ευκαιρίας ανεξαρτήτως πεποιθήσεων μήπως εξασφαλίσουν κάποια δημόσια θέση. Σχηματίζοντας μεταξύ τους έναν μικρόκοσμο, ζουν και αναπνέουν παίρνοντας προφυλάξεις από την πραγματικότητα. Είναι μακρόχρονη η εφηβεία τους και παρατείνεται στο διηνεκές. Παλιάτσοι σε έναν κόσμο που καταρρέει, μιλάνε μεταξύ τους με σεβασμό για τον άλλο, ενώ η αλήθεια είναι πως τα πισώπλατα χτυπήματα είναι σε καθημερινή βάση. Υπερβολικά φιλάρεσκοι, νιαουρίζουν, αλλά δεν ουρλιάζουν ποτέ. Πληρώνουν ακριβά τη μανία τους για δημοσιότητα, αλλά αγνοούν ότι το θέαμα έχει το πάνω χέρι και θα τους οδηγήσει εκεί που αξίζουν.


Του
Γιώργου ΚΑΚΟΥΛΙΔΗ

Το εκμαγείο

Η μάσκα θανάτου του Λένιν έγινε από τον γλύπτη Σεργκέι Μέρκουροφ (1881-1952).

Την 21η Γενάρη 1924, ο Μέρκουροφ κλήθηκε στο Γκόρκι, όπου ο Βλαντιμίρ Λένιν είχε μόλις πεθάνει, μετά το τελευταίο θανατηφόρο εγκεφαλικό επεισόδιο. Αρχικά έριξε τρεις μάσκες στο πρόσωπο του Λένιν. Η πρώτη μάσκα πήγε στο Κεντρικό Μουσείο Λένιν, η δεύτερη στο μουσείο «Γκόρκι» και η τρίτη στο μουσείο του γλύπτη.

Ο γλύπτης μετά από αυτές έκανε άλλες 11 (σύνολο 14) μάσκες από το ίδιο εκμαγείο. Από τα έργα αυτά προέκυψε και η συγκεκριμένη μάσκα.

Συνηθιζόταν να δημιουργούνται νεκρικές μάσκες σπουδαίων ανθρώπων, ποιητών, φιλοσόφων, επιστημόνων, δραματουργών, πολιτικών. Χαρακτηριστικά είναι τα νεκρικά προσωπεία των Δάντη, Σαίξπηρ, Μπετόβεν και τόσων άλλων, που φυλάσσονται σε βιβλιοθήκες και μουσεία.

ΝΕΚΡΙΚΟ ΕΚΜΑΓΕΙΟ ΤΟΥ ΛΕΝΙΝ
Μια σημαντική προσφορά στο Αρχείο του ΚΚΕ

Συνέντευξη με τον ζωγράφο και αρχιτέκτονα Δημήτρη Ταλαγάνη, ο οποίος το παραχώρησε

«Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε. Κάτω από τη σημαία του μαρξισμού - λενινισμού και την καθοδήγηση του Κομμουνιστικού Κόμματος. Προχωράμε μπροστά προς τη νίκη του κομμουνισμού», αναγράφεται στο λάβαρο. Το συγκεκριμένο λάβαρο είναι του ΚΚΣΕ, κατασκευασμένο μετά το 1956 (15 Ενωσιακές Δημοκρατίες) από βελούδινο ύφασμα με κεντημένη γραφή και φέρει μόνο το κρατικό έμβλημα της ΕΣΣΔ
«Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε. Κάτω από τη σημαία του μαρξισμού - λενινισμού και την καθοδήγηση του Κομμουνιστικού Κόμματος. Προχωράμε μπροστά προς τη νίκη του κομμουνισμού», αναγράφεται στο λάβαρο. Το συγκεκριμένο λάβαρο είναι του ΚΚΣΕ, κατασκευασμένο μετά το 1956 (15 Ενωσιακές Δημοκρατίες) από βελούδινο ύφασμα με κεντημένη γραφή και φέρει μόνο το κρατικό έμβλημα της ΕΣΣΔ
Συγκίνηση και δέος προκαλεί σε όποιον το αντικρίζει το νεκρικό εκμαγείο του Λένιν, που πλέον ανήκει στο Αρχείο του ΚΚΕ.

Ο «Ριζοσπάστης» συζητά με τον Δημήτρη Ταλαγάνη, σπουδαίο ζωγράφο και αρχιτέκτονα με διεθνείς διακρίσεις, ο οποίος παραχώρησε στο ΚΚΕ το νεκρικό προσωπείο, καθώς και ένα λάβαρο του ΚΚΣΕ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το βάθρο στο οποίο βρίσκεται η νεκρική μάσκα φιλοτεχνήθηκε από τον Δ. Ταλαγάνη, ο οποίος στη συζήτησή μας θέλησε να μεταφέρει τις ευχαριστίες του και στον Γιάννη Κούρτη για την ουσιαστική βοήθειά του στην κατασκευή του βάθρου.

***

-- Ποια είναι η ιστορία που συνοδεύει το νεκρικό εκμαγείο του Λένιν;

-- Γυρίζοντας το ρολόι του χρόνου και της μνήμης για μισό και πλέον αιώνα πίσω, ξαναζώ σήμερα τον ενθουσιασμό και τις συγκινήσεις της νεότητός μου.

Η αναζήτηση και συνάντηση ενός νέου ανθρώπου με την ιστορία, τις μεγάλες στιγμές της και την εμβληματική μορφή του Λένιν, ηγέτη και ηγερέτη της Μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης, που έθεσε τον θεμέλιο λίθο των συγκλονιστικών, κοσμοϊστορικών ανατροπών που άλλαξαν τη μορφή του κόσμου, καθόρισαν και διαμόρφωσαν το νέο όραμα για το μέλλον του ανθρώπου, των κοινωνιών, του πολιτισμού και της Ιστορίας του κόσμου.

Σοφόν το σαφές!

Ο Λένιν ανήκει στη χορεία των μεγάλων μορφών, των μεγάλων διανοητών της Ιστορίας, θεμελιωτής των ιδεών της διαρκούς επανάστασης, οι οποίες θα εμπνέουν εσαεί τους ανθρώπους, τις κοινωνίες και τους εργαζόμενους του κόσμου.

Το νεκρικό εκμαγείο του Λένιν, σπουδαίο απόκτημα μνήμης, φορτισμένο εσαεί με τη μεγάλη συγκίνηση που νιώθει ένας καλλιτέχνης κρατώντας στα χέρια του το σημαντικό αυτό αποτύπωμα της μορφής και του περιεχομένου της ιστορικής μνήμης.


Το νεκρικό εκμαγείο του Λένιν αποτελεί την επί του νου, οιονεί αποτυπωμένη εντύπωση της ιστορικής μνήμης και του προσήκοντος σεβασμού στη μεγάλη αυτή μορφή της Ιστορίας.

Συγκινητική χειρονομία το δώρο αυτό σε μένα από έναν μεγάλο της εποχής του, Κονσταντίν Μέλνικωφ, σπουδαίο φίλο, μέντορα και δάσκαλό μου στη μεγάλη πόλη των ιδεών της τέχνης της Αρχιτεκτονικής.

-- Αναφέρατε ότι σας το παραχώρησε ο αρχιτέκτονας Κ. Μέλνικωφ... Αν θέλετε, πείτε μας περισσότερα γι' αυτό.

-- Ναι... Η τύχη μού επεφύλαξε στη διαδρομή μου μεγάλες εκπλήξεις, χαρές, συγκινήσεις και απορίες, όλα αυτά αποτελούν το μεγάλο άθροισμα των συμπτώσεων της ζωής. Οντας φοιτητής του Αρχιτεκτονικού Ινστιτούτου της Μόσχας 1964 - 1971, που εκείνη την εποχή εθεωρείτο ως ένα από δυο - τρία καλύτερα στον κόσμο, αξιώθηκα να συναντηθώ με τα μεγάλα πράγματα της εποχής και να έχω δασκάλους κορυφαίες φυσιογνωμίες της ιστορίας της Αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα. Αρχιτέκτονες και δάσκαλοι που σμίλεψαν, διαμόρφωσαν και καθόρισαν τη μορφή και το περιεχόμενο της αρχιτεκτονικής αναζήτησης, σκέψης και φιλοσοφίας του 20ού αιώνα.

Δάσκαλοι που μου φανέρωσαν εκτός όλων των άλλων το μεγαλείο της ελληνικής σκέψης της φιλοσοφίας, της αισθητικής και του πολιτισμού και δεν μπορώ να μην είμαι ευγνώμων για τη δημιουργική τους προσφορά στο άνοιγμα της πνευματικής μου περιπέτειας και των αναζητήσεών μου.

Ενας απ' όλους αυτούς ήταν ο Κονσταντίν Μέλνικωφ, κορυφαίος διανοητής αρχιτέκτων, μυθική μορφή, οραματιστής και εκφραστής του πνεύματος της βασιλίδος των τεχνών, της Αρχιτεκτονικής.

Ο Κονσταντίν Μέλνικωφ με τίμησε με τη διδασκαλία και τη φιλία του και αναμφίβολα διαδραμάτισε μεγάλο ρόλο στη διαμόρφωση της ουσιαστικής οραματικής σχέσης μου με τη μεγάλη τέχνη και επιστήμη της Αρχιτεκτονικής.

Ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, με τον Δημήτρη Ταλαγάνη
Ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, με τον Δημήτρη Ταλαγάνη
Ετσι, το 1970, όταν συμμετείχα ως φοιτητής στο μεγάλο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για το Νέο Μουσείο του Λένιν, όπου απέσπασα το πρώτο βραβείο, ο μέντορας και δάσκαλός μου μου χάρισε το αντίγραφο του νεκρικού εκμαγείου του Λένιν σε επιβράβευση της μεγάλης επιτυχίας μου, για την οποία στη συνέχεια τιμήθηκα με χρυσό μετάλλιο και η μελέτη μου εκτέθηκε στο Μουσείο του Λένιν στη Μόσχα και στην Εκθεση των Επιτευγμάτων της Σοβιετικής Επιστήμης και Τεχνολογίας επί ένα χρόνο.

Πρέπει να σημειώσω πως ο Κονσταντίν Μέλνικωφ ήταν ο αρχιτέκτονας που σχεδίασε την Κρυστάλλινη Σαρκοφάγο για το Μαυσωλείο του Λένιν.

Αυτός ο μεγάλος οραματιστής, που κινήθηκε ανάμεσα στο μύθο και στην ιστορία και ανάμεσα στον κόσμο των μεγάλων επαναστατικών ιδεών και στην ουτοπία, σχεδίασε το μέλλον της Αρχιτεκτονικής, ανταποκρινόμενος και απαντώντας με τις ιδέες του στα καλέσματα των μεγάλων επαναστατικών προκλήσεων που γέννησε ο 20ός αιώνας, προηγούμενος βέβαια της εποχής με την πρωτοποριακή του θεώρηση και ματιά για τα επόμενά του χρόνια.

Θεωρώ πως η γνωριμία των νέων αρχιτεκτόνων και καλλιτεχνών με τη μορφή και το έργο αυτού του μυθικού αρχιτέκτονα αποτελεί την απαραίτητη προϋπόθεση για τη μέθεξη, τον προβληματισμό και τη συνάντηση με τα μεγάλα πράγματα της εποχής και της ιστορίας.

-- Γιατί επιλέξατε να το παραχωρήσετε στο ΚΚΕ;

-- Θεωρώ πως το εκμαγείο αυτό εφεξής πρέπει να έχει θέση στο Μουσείο των Ιδεών, των αγώνων και της ιστορικής μνήμης του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ελλάδας.

Για το λόγο αυτό αποφάσισα να το προσφέρω με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση, ως ελάχιστο αφιέρωμα στη μνήμη των προγόνων και των ανθρώπων που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν στο βωμό των μεγάλων ιδεών της διαρκούς επανάστασης και ανανέωσης του κόσμου και του Ανθρώπου.


Α.

Συνάντηση του Δ. Κουτσούμπα με τον Αλ. Μυράτ

Ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, συναντήθηκε την Παρασκευή με τον μαέστρο Αλέξανδρο Μυράτ, που θα διευθύνει τη συναυλία της Τετάρτης στο Μέγαρο Μουσικής.

ΣΕΡΓΚΕΪ ΠΡΟΚΟΦΙΕΦ
Χρέος του καλλιτέχνη να ομορφύνει την ανθρώπινη ζωή και να την υπερασπιστεί

Μια μικρή αναφορά στη ζωή και το έργο του Σοβιετικού συνθέτη, καθώς και στο μπαλέτο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα», κομμάτια του οποίου θα παρουσιαστούν στη μεγάλη συναυλία που διοργανώνει η ΚΕ του ΚΚΕ

Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, στο πλαίσιο των εκδηλώσεών της για τα 100 χρόνια της Οκτωβριανής Επανάστασης, διοργανώνει την Τετάρτη 18 Οκτώβρη, στις 8.30 μ.μ., στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, συναυλία με τη συμφωνική ορχήστρα της ΕΡΤ με έργα Σοβιετικών συνθετών.

Θα διευθύνει ο διεθνούς φήμης διευθυντής ορχήστρας Αλέξανδρος Μυράτ.

Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει έργα τριών κορυφαίων Σοβιετικών συνθετών: Του Αράμ Χατσατουριάν, του Σεργκέι Προκόφιεφ και του Ντμίτρι Σοστακόβιτς.

Αναλυτικά, το πρόγραμμα έχει ως εξής:

A' Μέρος:

Αράμ Χατσατουριάν - Βαλς από το έργο «Μεταμφίεση» (Masquerade Valse)

Σεργκέι Προκόφιεφ - Επιλογή μερών από το μπαλέτο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα»: 1. Μοντέγοι και Καπουλέτοι, 2. Ο χορός των κοριτσιών με τα κρίνα και 3. Ο Ρωμαίος στον τάφο της Ιουλιέτας.

Αράμ Χατσατουριάν - «Χορός των σπαθιών»

Β' Μέρος:

Ντμίτρι Σοστακόβιτς - Συμφωνία Νο 12, «Το Ετος 1917»

Η είσοδος θα γίνεται με προσκλήσεις.

Η δημιουργία του Προκόφιεφ συνιστά μια «εποχή» στη μουσική του 20ού αιώνα

Ο Προκόφιεφ ανήκει στη γενιά των Ρώσων συνθετών που, αν και ξεκίνησαν τη σταδιοδρομία τους στην τελευταία περίοδο της τσαρικής Ρωσίας, σημαντικό μέρος της εξέλιξης και της διαμόρφωσής τους έγινε στα μετα-επαναστατικά χρόνια. Καινούριες τάσεις στη μουσική ξεπετάχτηκαν από την πρωτοτυπία της μουσικής του σκέψης και από την ξεχωριστή ποιότητα της μελωδίας, της αρμονίας, του ρυθμού, της ενορχήστρωσής του.


Στο πλούσιο συνθετικό έργο του περιλαμβάνονται περισσότερα από 135 έργα: Οπερες, μπαλέτα, επτά συμφωνίες, συμφωνικά ποιήματα, μουσική δωματίου, κινηματογραφική μουσική κ.ά.

Ο Προκόφιεφ γεννήθηκε το 1891 και άρχισε να μελετά μουσική από τα 5 του χρόνια, πλάι στη μητέρα του. Οταν μπήκε στο Ωδείο της Πετρούπολης, είχε συνθέσει ήδη τέσσερις όπερες, μια συμφωνία, δύο σονάτες και άλλα κομμάτια για πιάνο. Το 1909 αποφοίτησε από την τάξη της σύνθεσης και το 1914 από την τάξη της διεύθυνσης ορχήστρας.

Η εξέλιξη του Προκόφιεφ ως συνθέτη έγινε στη διάρκεια μιας περίπλοκης και αντιφατικής περιόδου, που χαρακτηρίστηκε από έντονη αναζήτηση νέων θεμάτων και εκφραστικών μέσων σε όλες τις τέχνες, ως αντανάκλαση στη συνείδηση των καλλιτεχνών, των αλλαγών στη ζωή από την είσοδο του καπιταλισμού στο ιμπεριαλιστικό του στάδιο.

Τα χρόνια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου ο Προκόφιεφ τα πέρασε κυρίως στην Πετρούπολη. Εκεί διηύθυνε σε συναυλία τη Σκυθική σουίτα και το 1918 παίχτηκε η Κλασική συμφωνία του. Την ίδια χρονιά, ο Προκόφιεφ άφησε τη Ρωσία και έζησε πολλά χρόνια στο εξωτερικό με άδεια της σοβιετικής εξουσίας. Τα χρόνια αυτά ενδιαφέρθηκε ενεργά για τις θεατρικές μορφές, έγραψε όπερες, μπαλέτα για την ομάδα του Ντιαγκίλεφ, συμφωνίες και κονσέρτα για πιάνο. Στο εξωτερικό δημιούργησε μια μεγάλη φήμη ως συνθέτης και πιανίστας και έδωσε δεκάδες ρεσιτάλ και συναυλίες, παίζοντας και διευθύνοντας τα έργα του σε Αμερική, Παρίσι, Ιταλία, Καναδά, Κούβα, αλλά και στην ΕΣΣΔ, το 1927 και το 1929.

Ο συνθέτης έχει καθήκον να υπηρετεί το λαό

Το 1932 επέστρεψε οριστικά στην πατρίδα του και ένωσε τις δυνάμεις του με όλους όσοι πάσχιζαν να οικοδομήσουν το σοβιετικό μουσικό πολιτισμό. Το δημιουργικό του έργο άνθισε την εποχή αυτή και πλουτίστηκε με νέα σημαντικά θέματα και υψηλές, ανθρωπιστικές ιδέες. Από το 1933 δίδαξε για αρκετά χρόνια σύνθεση στη μεταπτυχιακή σχολή του Ωδείου της Μόσχας.

Η Γκαλίνα Ουλάνοβα και ο Κονσταντίν Σεργκέγιεφ στο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» από τα Μπαλέτα Κίροφ
Η Γκαλίνα Ουλάνοβα και ο Κονσταντίν Σεργκέγιεφ στο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» από τα Μπαλέτα Κίροφ
Το μπαλέτο του «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» αποτελεί κορυφαίο επίτευγμα της σοβιετικής και της παγκόσμιας τέχνης, ενώ η όπερα «Συμεών Κότκο», βασισμένη στην ιστορία «Είμαι παιδί της εργατιάς» του Β. Π. Κατάγεφ, λύνει με τόλμη το πρόβλημα της αφομοίωσης σύγχρονων θεμάτων στην όπερα. Οι συνθέσεις του για το θέατρο και τον κινηματογράφο αποτελούν σημαντικό μέρος της δημιουργίας του. Τη δεκαετία του '30 ασχολήθηκε και με τη μουσική για παιδιά, ανάμεσά τους και το πασίγνωστο συμφωνικό ποίημα «Ο Πέτρος και ο Λύκος», που μαθαίνει στα παιδιά τα ηχοχρώματα των οργάνων της ορχήστρας.

Στα χρόνια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η δημιουργικότητά του μπαίνει σε νέο στάδιο, καθώς εργάζεται σχεδόν συγχρόνως σε μεγάλο αριθμό συνθέσεων. Η ολοκλήρωση όμως των περισσότερων έργων του καθυστερεί λόγω του πολέμου. Η όπερά του «Πόλεμος και Ειρήνη», βασισμένη στο μυθιστόρημα του Τολστόι, είναι το σημαντικότερο από τα έργα του, όχι μόνο αυτής της περιόδου, αλλά και ολόκληρης της δημιουργίας του και ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα της σοβιετικής οπερατικής τέχνης.

Στα μεταπολεμικά χρόνια συνέθεσε έργα πάνω σε θέματα που σχετίζονται με τη νέα γενιά, όπως μαρτυρεί το ορατόριο «Στη φρουρά της ειρήνης».

Για την προσφορά του τιμήθηκε πολλές φορές με το «Κρατικό Βραβείο της ΕΣΣΔ», το παράσημο της «Κόκκινης Σημαίας Εργασίας», το «Βραβείο Λένιν», ήταν μάλιστα ο πρώτος συνθέτης που έλαβε αυτή την ύψιστη τιμητική διάκριση.

Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια του... «Κατά τη γνώμη μου, ο συνθέτης, όπως και ο ποιητής, ο γλύπτης ή ο ζωγράφος, έχει καθήκον να υπηρετεί τον άνθρωπο, το λαό. Πρέπει να ομορφύνει την ανθρώπινη ζωή και να την υπερασπιστεί...».

«Ρωμαίος και Ιουλιέτα»

Η σύνθεση του μπαλέτου «Ρωμαίος και Ιουλιέτα», κομμάτια του οποίου θα ακούσουμε στη συναυλία που διοργανώνει η ΚΕ του ΚΚΕ, έγινε μετά από παραγγελία των Μπαλέτων Κίροφ και η πρεμιέρα του δόθηκε στο ομώνυμο θέατρο στις 11 Γενάρη 1940, στο Λένινγκραντ. Τη χορογραφία είχε κάνει ο Λεονίντ Λαβρόφσκι και τους πρωταγωνιστικούς ρόλους ερμήνευσαν η Γκαλίνα Ουλάνοβα και ο Κονσταντίν Σεργκέγιεφ.

Το μπαλέτο αποτελείται από 4 πράξεις, 9 σκηνές και 52 μουσικά μέρη και η συνολική του διάρκεια ξεπερνά τις δύο ώρες.

Για την ενορχήστρωση του έργου χρησιμοποιήθηκαν, επιπλέον των συνηθισμένων οργάνων μιας συμφωνικής ορχήστρας, ένα τενόρο σαξόφωνο, μια βιόλα ντ' αμόρε και δύο μαντολίνα, που έδωσαν ένα πολύ ιδιαίτερο ηχόχρωμα στο τελικό αποτέλεσμα.


Α. Π.



Διακήρυξη της ΚΕ του ΚΚΕ για τα 80 χρόνια από την έναρξη της εποποιΐας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας
Μνημεία & Μουσεία Αγώνων του Λαού
Ο καθημερινός ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 1 ευρώ