Για τις ΗΠΑ, η υπόθεση της Ασίας αποτελεί μια δυσάρεστη υπενθύμιση παλιών και πρόσφατων λαθών. Κάθε αμερικανική πολιτική ελίτ έχει επώδυνες μνήμες να ανακαλέσει, εδώ και αρκετές δεκαετίες. Αναλυτές του δυτικού Τύπου, όμως, επισημαίνουν ότι δεν αποκλείεται οι ΗΠΑ, μη λαμβάνοντας υπόψη τους τα παλιά τους αμαρτήματα, να υποπέσουν στα ίδια και χειρότερα.

Η πραγματική απειλή στην Ασία, κραυγάζει το αμερικανικό περιοδικό "Business Week" (15 Απρίλη), δεν είναι η υποτιθέμενη επεκτατική πολιτική της Κίνας, αλλά ο μερκαντιλισμός της Ιαπωνίας και των συμβαινουσών με αυτήν χωρών. Ο μοναδικός υπαίτιος, γράφει, για την ανάδυση του ασιατικού μερκαντιλισμού, είναι οι ίδιες οι ΗΠΑ, οι οποίες δε φρόντισαν να ακολουθήσει η Ιαπωνία "το πρότυπο της Γερμανίας". Ποιο πρότυπο; Η Γερμανία, υπενθυμίζει το άρθρο, μετά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο, μπήκε στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο κι άνοιξε την οικονομία της στο διεθνή ανταγωνισμό. Στην Ιαπωνία, συνέβησαν τα αντίθετα. Η οικονομία της χώρας, απαλλαγμένη από το βραχνά της πολεμικής βιομηχανίας, στράφηκε σε περισσότερο προσοδοφόρους τομείς και, με τα προϊόντα της καλά προστατευμένα από την πολιτική των κυβερνήσεών της, μετεξελίχθηκε σε βιομηχανικό κολοσσό, με ασύλληπτες εξαγωγές. Τώρα, ακολουθούν κι άλλοι. Η Κορέα και η Μαλαισία αρχίζουν να υιοθετούν ακριβώς τέτοιου είδους οικονομική πολιτική. Και η Κίνα αρχίζει να φλερτάρει με τον μερκαντιλισμό.

Στην πραγματικότητα, υποστηρίζει το περιοδικό, η πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ, φερόμενη στην Κίνα σαν να αποτελεί στρατιωτική απειλή τύπου Σαντάμ Χουσε' ίν, τονώνει την ισχύ και το ρόλο του στρατού και το ισχύον κρατικομονοπωλιακό σύστημα. Και "φυσικά", τον υφέρποντα μερκαντιλισμό...

Σε προηγούμενα, αλλά και στο τελευταίο κύριο άρθρο του, το "Business Week" ...κατακεραυνώνει την αμερικανική πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ, όσον αφορά το ρόλο του χωροφύλακα της Ασίας, που προσπαθεί να ενσαρκώσει. Ποιος θα πληρώσει; διερωτάται, πλήρης ιερής οργής, ο αρθρογράφος.

Πέραν αυτού, όμως, αυτού του είδους η αστυνομική προσέγγιση των ασιατικών οικονομικών και πολιτικών πραγμάτων (περί αυτού πρόκειται κι άλλωστε η στήριξη των ΗΠΑ στην Ταϊβάν ακριβώς για τέτοιους λόγους υφίσταται) μέσω πολιτικοστρατιωτικής πίεσης είναι εσφαλμένη τακτική.

Ειδικά στην περίπτωση της Κίνας, οι αμερικανικές αντιδράσεις δεν έχουν καμιά αναλογία με αυτές που ακολουθούνται στις περιπτώσεις άλλων χωρών.

Ο Μπόρις Γιέλτσιν έστειλε στρατό στην Τσετσενία για να καταστείλει τους αυτονομιστές και διεξάγει έναν πόλεμο που έχει κοστίσει 30 χιλιάδες ζωές - μέχρι στιγμής. Για ...αντάλλαγμα, παίρνει διαβεβαιώσεις στήριξης από τη Δύση και δισεκατομμύρια δολάρια από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για να προωθήσει οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Ο Ζιανγκ Ζεμίν, που θεωρείται εξισορροπητικός παράγων μεταξύ των "σκληρών" και των "μετριοπαθών" Κινέζων, αφήνεται στην τύχη του. Ο Πρόεδρος Κλίντον αποφεύγει συστηματικά να επισκεφθεί την Κίνα (πάνε 7 χρόνια αφότου Αμερικανός Πρόεδρος πάτησε πόδι σε κινεζικό έδαφος για τελευταία φορά).

Οι Αμερικανοί διαπραγματεύονται εδώ και 40 χρόνια με την Ταϊβάν, για να σταματήσει να καταπατά πνευματικά δικαιώματα. Αλλά στην περίπτωση της Κίνας, απαιτούν να σταματήσει "εδώ και τώρα".

Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη ελαστικότητα τη Σεούλ, ακόμα και μετά τα γεγονότα στην επαρχία Κουάνγκτζου. Αλλά η Κίνα καταδικάζεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα, λόγω των γεγονότων της Πλατείας Τιεν Αν Μέν.

Η Ινδία πραγματοποιεί μια δοκιμή πυρηνικής συσκευής και κατασκευάζει δεκάδες πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, και στις ΗΠΑ αυτί δεν ιδρώνει. Αλλά η Κίνα κατηγορείται, επειδή μπορεί - και - να - παρείχε εξοπλισμό στο Πακιστάν, για να φτιάξει πυρηνικά όπλα και να συναγωνιστεί την Ινδία.

Ο κατάλογος των αμερικανικών αντιφάσεων είναι ατελείωτος...

Στην άλλη πλευρά, πολλοί Ασιάτες στέκονται με δυσπιστία απέναντι στην αμερικανική πολιτική. Η Κίνα δείχνει να αδυνατεί να παρακολουθήσει τις κινήσεις των ΗΠΑ. Η αίσθηση που αποκομίζει κανείς, μιλώντας με Κινέζους διπλωμάτες, είναι αυτή της πικρίας και του ανεπαίσθητου εκνευρισμού για την αναίρεση παλιών αμερικανικών υποσχέσεων.

Η Ιαπωνία ακροβατεί μεταξύ της ανάγκης για στρατιωτική υποστήριξη από πλευράς ΗΠΑ και αυτής για τήρηση του οικονομικού / εμπορικού "status quo".

Ο χορός των αμοιβαίων παρεξηγήσεων και των έντονων λεκτικών διατυπώσεων δεν αποτελεί παρά μια αμυδρή ένδειξη της αβεβαιότητας που επικρατεί, όσο διαρκεί η μεταβατική περίοδος - έως ότου να διαμορφωθούν ξεκάθαρα νέες ισορροπίες στην περιοχή. Για την ώρα, πάντως, ο κίνδυνος έναρξης ενός νέου Ψυχρού Πολέμου, αμέσως μετά τη λήξη του προηγούμενου, αυτή τη φορά μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, είναι υπαρκτός. Και οι αφορμές, που θα δοθούν στο άμεσο μέλλον, άφθονες...

Μπ. Γ.