Σάββατο 16 Μάη 2026 - Κυριακή 17 Μάη 2026
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 35
ΠΟΙΚΙΛΗΣ ΥΛΗΣ - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Μια κριτική στο «Τράνταγμα» του Νικόλα Ευαντινού

Κυκλοφόρησε πέρσι από τις εκδόσεις «Κέδρος» η πρώτη πεζογραφική δουλειά του Νικόλα Ευαντινού, με τίτλο «Τράνταγμα», μια συλλογή διηγημάτων που σηματοδοτεί τη μετάβασή του από την ποίηση στην πεζογραφία. Η συλλογή αποτελείται από δεκατρία διηγήματα, τα οποία, παρότι αυτοτελή, συνδέονται υφολογικά - αν ψάξει κανείς κάτω από την επιφάνεια - και θεματικά, δημιουργώντας μια ενιαία αίσθηση κόσμου και μια διακριτή αφηγηματική ταυτότητα.

Η πρώτη προσπάθεια στην πεζογραφία του Νικόλα Ευαντινού έχει πολύ καλά στοιχεία. Δείχνει να έχει γνώση των εργαλείων του ως λογοτέχνης. Για παράδειγμα, σέβεται τη μορφή της πλοκής του είδους του διηγήματος, η οποία απαιτεί μια ανοδική πορεία προς την κορύφωση. Αυτό επιτυγχάνεται χωρίς σχηματικότητα, αλλά με φυσική εξέλιξη των επεισοδίων και προσεκτική διαχείριση της έντασης. Ως ποιητής δείχνει να μπορεί να ελέγξει τον ρυθμό και του πεζού λόγου, με διακυμάνσεις εκεί όπου χρειάζεται, ώστε να τονίσει αυτό που θέλει να περάσει, χωρίς να διαταράσσεται η συνοχή της αφήγησης.

Σημαντικά στο έργο του είναι και τα διακειμενικά στοιχεία. Πέρα από τα άμεσα εντοπίσιμα, όπως η «Γυναίκα της Γεράπετρος» σε συνομιλία με τη «Γυναίκα της Ζάκυθος», σε πολλά διηγήματα υπάρχει μια ευρύτερη συνομιλία με το είδος του παραμυθιού αλλά και με την εικονοποιία του ελληνικού μύθου συνολικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η συνομιλία του γέροντα με τον Χάρο στα «Εφτά Χιλιόμετρα». Τα στοιχεία αυτά εντάσσονται οργανικά στην αφήγηση και δεν λειτουργούν απλώς ως διακοσμητικές αναφορές. Μάλιστα, στο πρώτο διήγημα, «Μαγεμένο μήλο», υπάρχει και το στοιχείο του μαγικού ρεαλισμού, κάτι που θα μπορούσε να υποστηριχθεί και για το «Τζόρνταν, ω!».

Οι εικόνες της παιδικής ηλικίας είναι έντονες, ενώ η θεματική της μνήμης, σε αντίθεση με το παρόν, καθώς και η πολλές φορές άρρητη αλλά έντονη παρουσία του ανεκπλήρωτου ονείρου αποτελούν βασικούς άξονες της συλλογής. Σε αρκετές περιπτώσεις, το παρελθόν επιστρέφει όχι απλά ως αφήγηση, αλλά ως εμπειρία, που επιμένει, επηρεάζει και συχνά αμφισβητεί τις επιλογές των προσώπων. Αυτό πραγματώνεται μέσα από πολλές μορφές προσωπικού λόγου, από το παιδικό ημερολόγιο μέχρι και την εμφάνιση οραμάτων από το παρελθόν στον ενήλικο εαυτό. Η εστίαση, επίσης, είναι συχνά εσωτερική και, σχεδόν στα μισά διηγήματα, πρωτοπρόσωπη.

Το σημαντικό, όμως, για τον προσωπικό λόγο στη συλλογή είναι ότι χρησιμοποιείται ως εργαλείο για να αγγιχτούν θέματα όχι καθαρά προσωπικά, αλλά κοινωνικά σημαντικά. Τα διηγήματα «Δρεπάνι», «Τζόρνταν, ω!» και «Τρεις μέρες» έχουν κάποιες από τις πιο δυνατές σελίδες της συλλογής, ακριβώς γιατί τάσσονται με το πλευρό των αδυνάτων - κάτι που ο συγγραφέας αξίζει να συνεχίσει να κάνει με την πένα του, χωρίς φόβο.

Συνολικά, πιστεύουμε ότι το «Τράνταγμα» είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί. Η εμπειρία του συγγραφέα στην ποίηση και η γνώση των εργαλείων του κάνουν την πρώτη αυτή προσπάθεια στο πεζό να μη φαίνεται πρωτόλεια. Θα είχε ενδιαφέρον να τον δούμε να δοκιμάζεται και σε πιο μακροσκελείς μορφές, όπως το μυθιστόρημα, όπου η αφηγηματική του φωνή θα μπορούσε να αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο - πιθανότατα με εξίσου καλά αποτελέσματα.


Ντ. ΤΖΑΒΑΡΑΣ

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ
Για τον θάνατο του ποιητή και πεζογράφου Πρόδρομου Χ. Μάρκογλου (17/9/2024)
ΑΤΙΤΛΟ (28/9/2013)
Αφιέρωμα στον Α. Σαμαράκη (3/1/2006)
«Ασία, Ασία (Σινικές και άλλες μαρτυρίες)» (24/2/2000)
Στερνό "αντίο" στον Γ. Σιδέρη (20/1/1998)
Αρνηση από πεποίθηση... (13/6/1997)

Κορυφή σελίδας
Διακήρυξη της ΚΕ του ΚΚΕ για τα 80 χρόνια από την έναρξη της εποποιΐας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας
Μνημεία & Μουσεία Αγώνων του Λαού
Ο καθημερινός ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 1 ευρώ