Σάββατο 9 Μάη 2026 - Κυριακή 10 Μάη 2026
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 30
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Για τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας

Οι προσφυγικές πολυκατοικίες της Λεωφόρου Αλεξάνδρας χτίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1930, για να στεγάσουν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Στα χρόνια που ακολούθησαν, δεν στέγασαν μόνο τις αγωνίες και τα ζόρια, αλλά και την πάλη εκατοντάδων οικογενειών Μικρασιατών προσφύγων για μια καλύτερη ζωή.

Πρόκειται για κατοικίες που παρουσιάζουν ιδιαίτερη ιστορική, κοινωνική, αρχιτεκτονική και πολεοδομική σημασία, ενώ παράλληλα είναι και τόπος ιστορικής μνήμης. Οι τρύπες που παραμένουν στους τοίχους είναι αδιάψευστος μάρτυρας του μεγάλου αγώνα που έδωσε ο ελληνικός λαός στις 33 μέρες του Δεκέμβρη του '44. Τα Προσφυγικά, που ήταν το «σύνορο» των ελεύθερων συνοικιών της Αθήνας, έγιναν ταμπούρι των ηρωικών μαχητών του ΕΛΑΣ στην κρίσιμη ταξική σύγκρουση ενάντια στις στρατιωτικές δυνάμεις των Βρετανών ιμπεριαλιστών και της ελληνικής αστικής κυβέρνησης.

Οι ζημιές από τα κανόνια και τις βόμβες των Αγγλων και των Ελλήνων συνεργατών τους, μαζί με τη φθορά του χρόνου και την εγκατάλειψη, έφεραν τις 8 προσφυγικές πολυκατοικίες σε πολύ κακή κατάσταση τα επόμενα χρόνια.

Ολες τις προηγούμενες δεκαετίες υπήρχαν πολλές συζητήσεις, σχέδια και παρασχέδια από κυβερνήσεις και δημοτικές αρχές της Αθήνας για να γκρεμιστούν οι πολυκατοικίες και να αξιοποιηθεί ο χώρος για άλλες χρήσεις, τα οποία εμποδίστηκαν και τελικά αποτράπηκαν. Το 2009 με απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού χαρακτηρίστηκαν ιστορικά διατηρητέα μνημεία, «επειδή αποτελούν κτίρια με ιδιαίτερη κοινωνική και ιστορική σημασία, άρρηκτα συνδεδεμένα με την αποκατάσταση και ένταξη των Μικρασιατών προσφύγων στον παραγωγικό και κοινωνικό ιστό της χώρας». Από το 2008, μικρασιατικοί σύλλογοι είχαν προτείνει την ίδρυση Μουσείου του Ελληνισμού της Ανατολής στον χώρο, ενώ το 2017 η Περιφέρεια Αττικής είχε ανακοινώσει τη δημιουργία μουσείου.

Το καλοκαίρι του 2025 η Περιφέρεια Αττικής προχώρησε σε Προγραμματική Σύμβαση με τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) για την αποκατάσταση 4 εκ των 8 κτιριακών συγκροτημάτων. Το απαράδεκτο αυτό σχέδιο είναι εφαρμογή αντίστοιχης μελέτης και σχεδιασμού της περιφερειακής αρχής ΣΥΡΙΖΑ επί Ρ. Δούρου, του καθηγητή Ν. Μπελαβίλα, στελέχους του ΣΥΡΙΖΑ και επικεφαλής της εταιρείας - τότε του δήμου Αθηναίων - «Ανάπλαση ΑΕ», επί δημαρχίας Γ. Καμίνη του ΠΑΣΟΚ.

Οι εκπρόσωποι του ΚΚΕ στο Δημοτικό και στο Περιφερειακό Συμβούλιο είχαμε εκφράσει σταθερά τη διαφωνία μας και την περίοδο 2018 - 2019 αλλά και σήμερα, που η Περιφέρεια Αττικής προχωρά στην εν λόγω Προγραμματική Σύμβαση.

Ο λόγος είναι ξεκάθαρος. Δεν διαμορφώνεται ένα συνολικό σχέδιο που να αφορά το σύνολο της περιοχής, ώστε με ευθύνη του κράτους να διαμορφωθεί μια ανάπλαση που να σέβεται και τον ιστορικό χαρακτήρα του χώρου, το πολεοδομικό αποτύπωμα των κτιρίων και συνολικότερα τον ρόλο που έπαιξαν οι πολυκατοικίες στην κοινωνική εξέλιξη. Δεν παίρνει υπόψη τους περιβάλλοντες χώρους. Δεν παίρνει υπόψη επίσης την ανάγκη να αξιοποιηθεί ο χώρος αυτός για μια συγκροτημένη δομή σε σχέση με τη φιλοξενία των καρκινοπαθών και των οικογενειών τους, ενταγμένη στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, ενώ ο όρος που χρησιμοποιείται περί «κοινωνικής κατοικίας» είναι ασαφής, χωρίς να λαμβάνει υπόψη αυτούς που ζουν εκεί.

Στην παρούσα φάση, το άμεσο είναι να αποτραπεί να προχωρήσει η Προγραμματική Σύμβαση που έχει αποφασίσει η Περιφέρεια Αττικής και φέρει την κοινή υπογραφή ΝΔ - ΠΑΣΟΚ -ΣΥΡΙΖΑ, καθώς, με το πρόσχημα της «ανάπλασης», στην πραγματικότητα ανοίγει τον δρόμο για την επιχειρηματική εκμετάλλευση των ιστορικών κτιρίων, αγνοώντας τις ανάγκες των κατοίκων και τον ιστορικό χαρακτήρα του συγκροτήματος.

Το γεγονός ότι φαίνεται να έχει ναυαγήσει η χρηματοδότηση και εμπλοκή της ΔΥΠΑ στη Σύμβαση, αλλά παρ' όλα αυτά κυβέρνηση και περιφερειακή αρχή μιλάνε για συνέχιση του έργου, δημιουργεί ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία. Και η ανησυχία είναι ακόμα μεγαλύτερη γιατί η συγκεκριμένη περιοχή στο κέντρο της Αθήνας είναι «φιλέτο» για διάφορους επιχειρηματικούς σχεδιασμούς. Βρίσκεται δίπλα στην περιοχή της Διπλής Ανάπλασης Βοτανικού - Λεωφόρου Αλεξάνδρας, για την οποία επίσης «ακονίζονται μαχαίρια».

Οι κάθε λογής αστικές αναπλάσεις, όπως επιβεβαιώνει και η εμπειρία των τελευταίων χρόνων, δεν γίνονται με κριτήριο την ανάπτυξη πρασίνου και ελεύθερων κοινόχρηστων χώρων, ούτε για να εξυπηρετήσουν τις συνδυασμένες λαϊκές ανάγκες στη στέγαση, σε κοινωνικές υποδομές, στην Υγεία, στον Πολιτισμό, στον Αθλητισμό. Γίνονται εκεί που υπάρχει «επενδυτικό ενδιαφέρον».

Θεωρούμε επιτακτική ανάγκη να γίνει ανακαίνιση και ανάπλαση των προσφυγικών πολυκατοικιών, με απόλυτη διατήρηση του αρχιτεκτονικού τους χαρακτήρα, της ιστορικής μνήμης που περικλείουν. Να γίνει αποκλειστικά με κρατική χρηματοδότηση, σε συνδυασμό με την ανασύσταση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (που καταργήθηκε επί συγκυβέρνησης ΝΔ - ΠΑΣΟΚ).

Στο κτίριο της πρόσοψης να δημιουργηθεί Μουσείο Μικρασιατικού Πολιτισμού, αλλά και Μουσείο για την ΕΑΜική Εθνική Αντίσταση. Να μην τολμήσει καμία ανακαίνιση να σβήσει τα σημάδια στους τοίχους από τις σφαίρες των μαχών του Δεκέμβρη του 1944.

Να αξιοποιηθεί μέρος των κτιρίων για την εξασφάλιση σύγχρονων σπιτιών για εργατικές οικογένειες, με κοινωνικά κριτήρια. Η στέγη είναι κοινωνικό δικαίωμα.

Να δημιουργηθεί ξενώνας φιλοξενίας, χωρίς χρηματική επιβάρυνση, για ασθενείς και συγγενείς τους, των Νοσοκομείων «Αγιος Σάββας» και «Ελπίς».

Να λειτουργήσει, με ευθύνη του κράτους, δίκτυο δομών για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών (συμβουλευτικά κέντρα, ξενώνες φιλοξενίας κ.λπ.).

Να διαμορφωθούν, με ευθύνη του δήμου Αθηναίων, χώροι με παιδικές χαρές και πράσινο.

Να υπάρξει μέριμνα και να εξασφαλιστούν κατάλληλοι χώροι για να φιλοξενηθούν όσοι μένουν αυτήν τη στιγμή στα Προσφυγικά.

Η ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών, αλλά και η διατήρηση της ιστορικής μνήμης, δεν χωράνε καμία επιχειρηματική δραστηριότητα!


Χάρης ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ
Στέλεχος του ΚΚΕ, δημοτικός σύμβουλος Αθήνας


Κορυφή σελίδας
Διακήρυξη της ΚΕ του ΚΚΕ για τα 80 χρόνια από την έναρξη της εποποιΐας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας
Μνημεία & Μουσεία Αγώνων του Λαού
Ο καθημερινός ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 1 ευρώ