Ατομική ευθύνη, επιχειρηματική λειτουργία και στο βάθος ... πολεμική εμπλοκή στην Πολιτική Προστασία
Η κυβέρνηση της ΝΔ έθεσε σε δημόσια διαβούλευση μια σειρά αλλαγών του δικού της νόμου 4662/2020, που αποτέλεσε αντιδραστική τομή στη λειτουργία της Πολιτικής Προστασίας στη χώρα μας. Οι αλλαγές βαθαίνουν πολύπλευρα την επιλογή του αστικού κράτους όλες οι κοινωνικές του δαπάνες, μεταξύ τους και η αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών για την προστασία της ζωής και της περιουσίας του λαού, να κρίνονται στη βάση του κόστους - οφέλους, με αποτέλεσμα να εντείνεται η ατομική ευθύνη και, φυσικά, τα «κενά» που αντικειμενικά προκύπτουν να καλύπτονται από την επιχειρηματική λειτουργία. Είναι συνέχεια της λογικής του λεγόμενου Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, RescEU, αυτού του μηχανισμού διαιώνισης των χιλιάδων κενών πυροσβεστών και των τεράστιων ελλείψεων σε μέσα και υποδομές. Δεν έχει να δώσει τίποτε άλλο παρά μόνο παρεμβάσεις λιγοστών μέσων πυρόσβεσης, που μαζί με το εξαντλημένο και λιγοστό προσωπικό της κάθε χώρας, που δίνει άνιση μάχη στις πυρκαγιές, μετακινούνται από χώρα σε χώρα.
Η στρατηγική αυτή δημιουργεί τον απαραίτητο «δημοσιονομικό χώρο» στον κρατικό προϋπολογισμό για να κατευθύνεται όλο και μεγαλύτερο μέρος του στην ενίσχυση των επιχειρηματικών ομίλων στην πολεμική οικονομία και προετοιμασία, καθώς το ενδεχόμενο ενός γενικευμένου ιμπεριαλιστικού μακελειού μεγαλώνει.
Συγκεκριμένα, το προτεινόμενο νομοσχέδιο:
- Θωρακίζει το νομικό πλαίσιο που φορτώνει την υποχρέωση καθαρισμού των οικοπέδων στα λαϊκά στρώματα με την απειλή προστίμων χιλιάδων ευρώ. Πρόκειται για οικόπεδα στην ύπαιθρο που αντικειμενικά δεν αξιοποιούνται οικονομικά από τους ιδιοκτήτες τους (αλλιώς δεν θα αναπτύσσονταν πυκνή βλάστηση), ανήκουν κυρίως σε φτωχά λαϊκά στρώματα που τα απέκτησαν από κληρονομιά, και γι' αυτό πολλές φορές έχουν πολλούς ιδιοκτήτες. Είναι μια επιπρόσθετη δαπάνη ανάμεσα σε άλλες (π.χ. ΕΝΦΙΑ), γιατί συν τοις άλλοις οι δήμοι έχουν αποψιλωμένο προϋπολογισμό και προσωπικό, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να συμβάλλουν στον καθαρισμό τους. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, σε μια κρίσιμη περίοδο όπως η αντιπυρική το λιγοστό προσωπικό των ΠΥ, που φορτώνεται με συνεχείς επιφυλακές για να βγουν οι βάρδιες, επιφορτίζεται με την υποχρέωση να ελέγχει άμεσα και να ρίχνει πρόστιμα σε όλες τις καταγγελίες που γίνονται μέσω ψηφιακής πλατφόρμας. Το ασφυκτικό αυτό πλαίσιο κλείνει το μάτι σε διάφορα επιχειρηματικά συμφέροντα σε τουριστικές περιοχές, που έχουν βάλει στο μάτι τέτοια οικόπεδα και περιμένουν κάτω από το βάρος των δυσβάσταχτων δαπανών να τα αγοράσουν όσο - όσο.
- Θεσπίζει ένα γενικό νομικό πλαίσιο για τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών με ελεγχόμενη καύση και βόσκηση, μέθοδο ακατάλληλη για τα δασικά οικοσυστήματα της χώρας μας (βλ. αρθρογραφία στον «Ριζοσπάστη» 10-11/1/2026). Η επιλογή αυτή έρχεται ως συνέχεια στη μονιμοποίηση του αντιεπιστημονικού διαχωρισμού της πρόληψης από την καταστολή των δασικών πυρκαγιών τον οποίο ξεκίνησε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ το 1998, της αποδυνάμωσης της Δασικής Υπηρεσίας από επιστημονικό και εργατοτεχνικό προσωπικό και της έντασης της επιχειρηματικής δραστηριότητας στα δάση στη βάση του ν. 5104/2024, που εκφράστηκε και με τα προγράμματα «Anti-Nero». Παρά τις βαρύγδουπες διακηρύξεις του αρμόδιου υπουργού περί «μεγάλης βαρύτητας στο μοντέλο της πρόληψης», οι σχετικές ρυθμίσεις ουσιαστικά βάζουν ταφόπλακα στην εφαρμογή της επιστήμης της δασολογίας, στην πρόληψη.
- Μετατρέπει την Πυροσβεστική Ακαδημία σε ΑΕΙ που θα πρέπει να πληροί όλες τις προβλέψεις του ν. 4957/2022 και να διαθέτει Κέντρο Εκπαιδεύσεων για επί πληρωμή εκπαίδευση ένστολου προσωπικού και ιδιωτών, στη λογική της απόκτησης ίδιων πόρων, που θα ανοίξει τον δρόμο για μείωση των κρατικών δαπανών. Συστήνεται επίσης Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Ερευνας (ΕΛΚΕ) για να γίνονται οι ανάλογες μπίζνες με ιδιωτικές επιχειρήσεις, μεταξύ τους και αυτές που εντάσσονται στα μητρώα των «αμυντικών» εταιρειών και πουλάνε ήδη εξοπλισμό τους στο Πυροσβεστικό Σώμα.
- Ενισχύει για άλλη μια φορά την επί πληρωμή «επίταξη» μηχανημάτων και εργαζομένων τεχνικών εταιρειών και ιδιωτών στην Υγεία, ενώ προσπαθούν να καλύψουν τα χιλιάδες κενά σε μόνιμο πυροσβεστικό προσωπικό μέσω της απαράδεκτης αύξησης του ορίου ηλικίας των εθελοντών στα 65 έτη, της κάλυψης του μισθού και των ασφαλιστικών εισφορών τους από το κράτος, για να ελαφρυνθούν οι εργοδότες τους.
- Μετατρέπει το Πυροσβεστικό Σώμα, μέσω των γραφείων πυρασφάλειας, σε φοροεισπρακτικό μηχανισμό με την απαράδεκτη λογική μέρος των εισπράξεων από τα πρόστιμα να πηγαίνει στην κάλυψη αναγκών μετακίνησης, διαμονής, εκπαίδευσης και εξοπλισμού του προσωπικού!
Τα τελευταία χρόνια, διάφορες ιδιωτικές επιχειρήσεις που λειτουργούν ως εκπαιδευτικά κέντρα έρχονται ολοένα και περισσότερο να καλύψουν ανάγκες τις οποίες δημιουργούν ισχύουσες Πυροσβεστικές Διατάξεις (π.χ. στην εκπαίδευση ομάδων πυρασφάλειας ιδιωτικών επιχειρήσεων) ή άλλες νομοθετικές προβλέψεις (π.χ. πυρασφάλεια πλοίων), επειδή δεν υπάρχουν κατάλληλες δημόσιες εκπαιδευτικές δομές ή, όπου υπάρχουν, δεν στηρίζεται επαρκώς η λειτουργία τους.
Ταυτόχρονα με τα παραπάνω, εξελίσσεται η υλοποίηση μιας σειράς συμβάσεων του ελληνικού Δημοσίου με μεγάλους ευρωπαϊκούς και ελληνικούς επιχειρηματικούς ομίλους για την προμήθεια εναέριων μέσων, οχημάτων πυρόσβεσης και μεταφοράς προσωπικού αλλά και ψηφιακών/τηλεπικοινωνιακών συστημάτων συνολικής αξίας πάνω από 1,5 δισ. ευρώ, μέσω του προγράμματος «Αιγίς». Πολλές από αυτές τις προμήθειες δεν έρχονται να καλύψουν τις σοβαρές ελλείψεις που έχουν το ΠΣ, η Τοπική Διοίκηση και τα Δασαρχεία, αλλά «χτίστηκαν» με τη λογική για μεγάλα ποσοστά κερδοφορίας από τους ομίλους. Ενώ μέρος αυτών, όπως παραδέχτηκε και ο ίδιος ο πρωθυπουργός κατά την παραλαβή των αεροσκαφών επιτήρησης, αποτελεί εξοπλισμό διπλής χρήσης (πολιτικής και στρατιωτικής) και εξυπηρετεί την εμπλοκή όλων των φορέων της Πολιτικής Προστασίας στην αντιμετώπιση «υβριδικών» και συμβατικών επιθέσεων στις κρίσιμες για το αστικό κράτος υποδομές.
Στο νομοσχέδιο γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην αξιοποίηση της ψηφιακής «Εθνικής Βάσης Δεδομένων Κινδύνων, Απειλών και Απωλειών Καταστροφών», που κοστολογείται πάνω από 30 εκατ. ευρώ, για την αποτύπωση όλων των δημόσιων και ιδιωτικών επιχειρήσεων, των βασικών υποδομών και υπηρεσιών σε συνεργασία με αντίστοιχες λειτουργίες του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη (ν. 5236/2025), των διατάξεων για την κυβερνοασφάλεια (ν. 5160/2024) και τη διαχείριση διαβαθμισμένων πληροφοριών (ΠΔ 65/2025).
Πρόκειται για εγκληματική εξέλιξη. Από τη μια δεν υπάρχει κανένας σχεδιασμός διαφυγής για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που ζουν και εργάζονται σε περιοχές που κινδυνεύουν άμεσα από ένα Βιομηχανικό Ατύχημα Μεγάλης Εκτασης, όπως το προηγούμενο διάστημα στο Πέραμα, ή που κινδυνεύουν από φωτιές και πλημμύρες, και ο κρατικός μηχανισμός να αρκείται στην αποστολή ενός μηνύματος στο κινητό. Και από την άλλη τίθεται η βάση για να στραφεί όλος ο μηχανισμός (δαπάνες, προσωπικό, μέσα, επιχειρησιακός σχεδιασμός) στην προστασία των μεγάλων καπιταλιστικών επιχειρήσεων από τις συνέπειες της εμπλοκής στα ιμπεριαλιστικά σφαγεία της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, για να αυγαταίνουν τα κέρδη τους.
Ενάντια σε όλους αυτούς τους σχεδιασμούς ο λαός, οι πυροσβέστες και οι δασικοί υπάλληλοι θέτουμε τα δικά μας αιτήματα, που είναι:
- Η έγκαιρη και αναγκαία χρηματοδότηση των εμπλεκόμενων κρατικών φορέων στη διαχείριση και προστασία των δασών.
- Η κατάργηση όλου του αντιλαϊκού νομικού πλαισίου για τα δάση και τη χρήση γης, που ψήφισαν όλες διαχρονικά οι κυβερνήσεις.
- Η επιστημονική κατάρτιση και χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό όλων των αναγκαίων δασοτεχνικών μελετών και έργων για την αντιπυρική προστασία, λήψη μέτρων βοήθειας της φυσικής αναγέννησης και αναδάσωσης.
- Να τρέξουν όλοι οι διαγωνισμοί για τα αναγκαία έργα αντισεισμικής και αντιπλημμυρικής θωράκισης, κόντρα στη λογική του κέρδους των εργολάβων και του «κόστους - οφέλους», όπως γίνεται με τα λιγοστά έργα που χρηματοδοτούνται από το ΕΣΠΑ και αντίστοιχα προγράμματα.
- Να καλυφθούν όλα τα κενά στο προσωπικό της Δασικής Υπηρεσίας, των Τεχνικών Υπηρεσιών και των Τμημάτων Πολιτικής Προστασίας των δήμων. Να μονιμοποιηθεί όλο το προσωπικό του Πυροσβεστικού Σώματος που έχει προσληφθεί με ελαστικές συμβάσεις εργασίας (Πενταετούς Υποχρέωσης, Πυροσβέστες Δασικών Επιχειρήσεων). Να καταργηθεί η νέα κατηγορία των Πυροσβεστών Επί Θητεία (ΠΕΘ) και οι ίδιοι να ενταχθούν στο ΠΣ ως μόνιμο προσωπικό.
- Να εφαρμοστεί ένα σύγχρονο μισθολόγιο στο ΠΣ, με πενθήμερη εβδομάδα εργασίας και πλήρη αποζημίωση όλων των κατηγοριών της πρόσθετης εργασίας. Να καταργηθεί το απαράδεκτο πλαίσιο του 4662/2020, που προβλέπει προληπτική κλήση σε μερικές και γενικές επιφυλακές.
- Να αποστρατιωτικοποιηθεί το Πυροσβεστικό Σώμα, με αποχαρακτηρισμό του από Σώμα Ασφαλείας και μετατροπή του σε πολιτική διοικητική υπηρεσία, στη βάση της εξυπηρέτησης της κοινωνικής αποστολής του, με αρμοδιότητες την αντιμετώπιση των πυρκαγιών, τις διασώσεις, την πρόληψη και πυροπροστασία. Να σταματήσουν να διώκονται οι πυροσβέστες που καταγγέλλουν και διαμαρτύρονται για προβλήματα και ελλείψεις στην υπηρεσία τους. Να σταματήσει η εμπλοκή του σε μηχανισμούς και λειτουργίες του αστικού κράτους που είναι εκτός της κοινωνικής αποστολής του (φοροεισπρακτικός μηχανισμός, «προστασία» κρίσιμων υποδομών κ.λπ.).
- Να καταργηθεί ο 4662/2020 και να μην κατατεθεί το νομοσχέδιο στη Βουλή.
Αξιωματικός Πυροσβεστικής