Εχει επομένως μια αξία να θυμίσουμε και το πώς αυτό αξιοποιήθηκε σε διάφορους πολέμους και επεμβάσεις των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, αλλά και το πώς όπου πάτησαν οι μπότες των ιμπεριαλιστών, η παραγωγή και το εμπόριο ναρκωτικών «άνθισαν», ενώ σε πλήθος περιπτώσεις αποτέλεσαν και το «καύσιμο» για τη χρηματοδότηση των διαφόρων «μαχητών της ελευθερίας», αχυρανθρώπων και επίδοξων πραξικοπηματιών, με την αμέριστη συμπαράσταση της CIA και άλλων αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ, η CIA ανέπτυξε στενές σχέσεις με τους πολέμαρχους του οπίου στο «Χρυσό Τρίγωνο» (Λάος, Βιρμανία, Ταϊλάνδη). Ιδιαίτερα ενεργή ήταν η δράση της στο Λάος, κατά τη διάρκεια του «Μυστικού Πολέμου» της CIA (1955-1974), σε αυτό που η ίδια αποκαλεί τη «μεγαλύτερη παραστρατιωτική επιχείρηση που έχει αναλάβει η Υπηρεσία».¹

Κεντρικό εργαλείο αυτής της επιχείρησης υπήρξε η ιδιόκτητη αεροπορική εταιρεία της CIA, η «Air America», η οποία έχει κατηγορηθεί πως αξιοποιήθηκε ακόμα και για τη μεταφορά οπίου από τις ένοπλες δυνάμεις του υποστηριζόμενου από τις ΗΠΑ καθεστώτος του Λάος. Ο Αμερικανός καθηγητής Ιστορίας, Alfred McCoy στην έρευνά του «The Politics of Heroin: CIA Complicity in the Global Drug Trade» κατέγραψε: «Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο ρόλος της CIA περιλάμβανε διάφορες μορφές συνενοχής, ανοχής ή μελετημένης άγνοιας για το εμπόριο, όχι άμεση εμπλοκή στην ίδια τη διακίνηση. Η CIA δεν χειριζόταν ηρωίνη, αλλά παρείχε στους συμμάχους της, τους πολέμαρχους ναρκωτικών, μεταφορικά μέσα, όπλα και πολιτική προστασία».

Είναι χαρακτηριστικό πως ακόμα και o ιστορικός William Leary, που ανέλαβε να «καθαρίσει» το όνομα της CIA από τη ρετσινιά του εμπορίου ναρκωτικών, γράφει: «Η σχεδόν εικοσαετής έρευνά μου υποδεικνύει ότι η "Air America" δεν συμμετείχε στο εμπόριο ναρκωτικών. Οπως γράφει ο Joseph Westermeyer, που πέρασε τα έτη 1965 έως 1975 στο Λάος ως γιατρός: "Οι αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες δεν μετέφεραν ποτέ γνωρίζοντας όπιο μέσα ή έξω από το Λάος, ούτε οι Αμερικανοί πιλότοι τους επωφελήθηκαν ποτέ από τη μεταφορά του. Παρ' όλα αυτά, κάθε αεροπλάνο στο Λάος αναμφίβολα μετέφερε όπιο κάποια στιγμή, χωρίς να το γνωρίζει ο πιλότος ή οι ανώτεροί του - όπως συνέβαινε πρακτικά με κάθε ποδήλατο - ταξί, κάθε βάρκα στον ποταμό Μεκόνγκ και κάθε ιεραποστολικό τζιπ ανάμεσα στην Κίνα και τον Κόλπο του Σιάμ"».

Από τα τέλη του 1981, η αμερικανική κυβέρνηση ξεκίνησε να στηρίζει τις παραστρατιωτικές ομάδες των Κόντρας, με σκοπό την ανατροπή της κυβέρνησης του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου των Σαντινίστας (FSLN).

Οι Κόντρας οργανώθηκαν, εκπαιδεύτηκαν και στηρίχθηκαν με όπλα και χρηματοδότηση μέσω της CIA μετά την υπογραφή της απόρρητης Οδηγίας Εθνικής Ασφάλειας NSDD-17 από τον Πρόεδρο Ρίγκαν. Ο ίδιος αποκαλούσε τους Κόντρας «μαχητές της ελευθερίας».² Πρόκειται για τα «φιντάνια» που «επανειλημμένα προέβαιναν σε απαγωγές, βασανισμούς και δολοφονίες άοπλων αμάχων», όπως τόνιζε σε έκθεσή της ακόμα και η Americas Watch (σήμερα Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων).³

Προκειμένου η κυβέρνηση Ρίγκαν να παρακάμψει τις προσπάθειες του αμερικανικού Κογκρέσου να αποτρέψει την CIA και άλλες υπηρεσίες να χρησιμοποιούν κονδύλια «με σκοπό την ανατροπή της κυβέρνησης της Νικαράγουας» - για λόγους φυσικά ενδοαστικών αντιθέσεων - ίδρυσε μέσω της CIA μυστικά δίκτυα χρηματοδότησης των Κόντρας. Ενα μέρος των χρημάτων προήλθε από παράνομες πωλήσεις όπλων στο Ιράν (το διαβόητο σκάνδαλο Ιράν - Κόντρα). Ενα άλλο μέρος προήλθε από τη διακίνηση ναρκωτικών.

Τα πρώτα δημοσιεύματα για τις σχέσεις των Κόντρας με το εμπόριο ναρκωτικών εμφανίστηκαν το 1985 από το «Associated Press». Η Υποεπιτροπή Τρομοκρατίας, Ναρκωτικών και Διεθνών Επιχειρήσεων της Γερουσίας διεξήγαγε έρευνα δύο ετών (1987-1988) που κατέληξε σε έκθεση 1.166 σελίδων. Παρά τα εμπόδια, το τελικό συμπέρασμα της έκθεσης ήταν σαφές: «Είναι προφανές ότι άτομα που παρείχαν υποστήριξη στους Κόντρας εμπλέκονταν σε διακίνηση ναρκωτικών, το δίκτυο εφοδιασμού των Κόντρας χρησιμοποιήθηκε από οργανώσεις διακίνησης ναρκωτικών, και στοιχεία των ίδιων των Κόντρας εν γνώσει τους έλαβαν οικονομική και υλική βοήθεια από διακινητές ναρκωτικών».⁴

Η έκθεση τεκμηρίωσε μεταξύ άλλων ότι το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ κατέβαλε πάνω από 806.000 δολάρια σε «τέσσερις εταιρείες που ανήκαν και διευθύνονταν από διακινητές ναρκωτικών» για να μεταφέρουν «ανθρωπιστική βοήθεια» στους Κόντρας.

Το 1998, ο γενικός επιθεωρητής της CIA Frederick Hitz κατέθεσε ενώπιον κοινοβουλευτικής επιτροπής: «Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η CIA δεν διέκοψε, με ταχύ ή συνεπή τρόπο, τις σχέσεις με άτομα που υποστήριζαν το πρόγραμμα των Κόντρας και φέρονταν να εμπλέκονται σε δραστηριότητες διακίνησης ναρκωτικών, ούτε ανέλαβε δράση για την επίλυση των καταγγελιών».

Ο πρώην αναλυτής συμβολαίων της CIA David MacMichael αναφέρει στην Εκθεση της Γερουσίας των ΗΠΑ: «Μόλις στήσεις μια μυστική επιχείρηση για να προμηθεύεις όπλα και χρήματα, είναι πολύ δύσκολο να τη διαχωρίσεις από τους ανθρώπους που εμπλέκονται σε άλλες μορφές εμπορίου, ιδιαίτερα τα ναρκωτικά. Υπάρχει περιορισμένος αριθμός αεροπλάνων, πιλότων και διαδρόμων προσγείωσης. Αναπτύσσοντας ένα σύστημα εφοδιασμού των Κόντρας, οι ΗΠΑ έχτισαν έναν δρόμο για την προμήθεια ναρκωτικών στις ΗΠΑ».

Η περίπτωση του στρατηγού Μανουέλ Νοριέγα αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του αμερικανικού «πολέμου κατά των ναρκωτικών». Οταν το 1988 τα αμερικανικά δικαστήρια άσκησαν δίωξη κατά του άλλοτε ισχυρού άνδρα (και μεγαλέμπορου ναρκωτικών) του Παναμά, δημοσιεύματα αποκάλυψαν ότι «η CIA πλήρωνε τον Νοριέγα 200.000 δολάρια τον χρόνο για τουλάχιστον μια δεκαετία».

Παρότι η εμπλοκή του Νοριέγα στη διακίνηση ναρκωτικών ήταν γνωστή στις αμερικανικές υπηρεσίες, οι ΗΠΑ συνέχισαν να τον χρησιμοποιούν. Η CIA τον πλήρωνε για να επιτρέπει στις ΗΠΑ να διεξάγουν υπέρ των Κόντρα και κατά της Κούβας μυστικές επιχειρήσεις μέσα στον Παναμά. Οταν ο Νοριέγα έπαψε να εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα, οι ΗΠΑ προχώρησαν στην εισβολή του Δεκεμβρίου 1989 με την επιχείρηση «Just Cause», επικαλούμενες τις ίδιες κατηγορίες για διακίνηση ναρκωτικών που για δεκαετίες είχαν αγνοήσει. Ο πόλεμος έληξε έναν μήνα μετά, με τον Νοριέγα να οδηγείται σε αμερικανική φυλακή.

Η επιχείρηση «Cyclone», με την οποία η CIA στήριξε τους Μουτζαχεντίν του Αφγανιστάν απέναντι στην ΕΣΣΔ το 1980, αποτέλεσε μια από τις μεγαλύτερες και πιο δαπανηρές μυστικές επιχειρήσεις στην ιστορία της υπηρεσίας. Μέχρι το 1987, η CIΑ έφτασε να δαπανά πάνω από 600 εκατομμύρια δολάρια ανά έτος σε χρήμα και όπλα προς τους Μουτζαχεντίν, σε στενή συνεργασία με την πακιστανική υπηρεσία πληροφοριών ISI. Η ISI, με τη σύμφωνη γνώμη της CIA, έδινε προτεραιότητα στις πιο φανατικές ισλαμιστικές φατρίες, όπως αυτή του Γκουλμπουντίν Χεκματυάρ, ενός από τους εμπόρους ηρωίνης της περιοχής. Ο Χεκματυάρ, αξιοποιώντας τη στήριξη των Αμερικανών, έφτασε στο σημείο να γίνει ένας από τους μεγαλύτερους εμπόρους ναρκωτικών σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Μεταξύ 1982 και 1989, η παραγωγή οπίου στο Αφγανιστάν εκτινάχθηκε από περίπου 250 τόνους σε περίπου 800 τόνους. Σύμφωνα με έκθεση του United States Institute of Peace, μέχρι το 1984 το 60% της ηρωίνης υψηλής καθαρότητας παγκοσμίως παραγόταν ή διακινούνταν μέσω Πακιστάν, από τα δίκτυα των Μουτζαχεντίν.

Ο McCoy στο βιβλίο του εξηγεί τον μηχανισμό: «Για να χρηματοδοτήσουν την αντίσταση για παρατεταμένη περίοδο, οι Μουτζαχεντίν έπρεπε να βρουν πηγή εισοδήματος πέρα από τα όπλα που παρείχε η CIA. Τα όπλα δεν μπορούσαν να θρέψουν τις οικογένειες των μαχητών ούτε να τους αποζημιώσουν για τη χαμένη εργασία. Ετσι, οι αντάρτες στράφηκαν στο όπιο». Φορτηγά φορτωμένα με αμερικανικά όπλα ταξίδευαν από το Πακιστάν στο Αφγανιστάν και επέστρεφαν γεμάτα όπιο για τα νέα εργοστάσια ηρωίνης που είχαν φυτρώσει κατά μήκος των συνόρων. Σύμφωνα με την έκθεση του USIP, «υπήρχαν εκτεταμένες ενδείξεις ότι ο μυστικός αγωγός εφοδιασμού που διαχειριζόταν η ISI, μεταφέροντας όπλα και υλικά στους Αφγανούς Μουτζαχεντίν, διακινούσε επίσης ηρωίνη».

Αξιωματούχοι που υπηρέτησαν στην αμερικανική αποστολή στο Πακιστάν παραδέχτηκαν αργότερα ότι λάμβαναν τακτικά αναφορές για τα κέρδη των Μουτζαχεντίν από το όπιο, αλλά «δεν ασχολήθηκαν». Οπως το έθεσε ο Edmund McWilliams, «ειδικός απεσταλμένος» της CIA στους Μουτζαχεντίν την περίοδο 1988-1989: «Πρέπει να καταλάβεις τη νοοτροπία της εποχής. Υπήρχε ένας μόνο στόχος: η ήττα των Σοβιετικών. Θέματα όπως ο Χεκματυάρ και η εμπλοκή της ISI στα ναρκωτικά δεν έπρεπε να αποσπάσουν την προσοχή από την κεντρική αποστολή».⁷

Το 2000, η κυβέρνηση των Ταλιμπάν απαγόρευσε την καλλιέργεια οπίου, με αποτέλεσμα η παραγωγή να πέσει σε 185 τόνους το 2001. Μετά την αμερικανική εισβολή, η παραγωγή εκτινάχθηκε σε πρωτοφανή επίπεδα. Σύμφωνα με το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Εγκλημα (UNODC), το 2007 το Αφγανιστάν παρήγαγε περίπου 8.200 τόνους οπίου, καταλήγοντας σχεδόν αποκλειστικά προμηθευτής του πιο θανατηφόρου ναρκωτικού στον κόσμο.⁸

«Μαχητές της ελευθερίας» βάφτισαν τα ευρωατλαντικά επιτελεία και τους μαχητές του UCK, που με την υποστήριξη των ΗΠΑ και άλλων ευρωατλαντικών πολέμησαν τη δεκαετία του '90 για την απόσχιση του Κοσόβου από τη Γιουγκοσλαβία, η οποία ουσιαστικά επισφραγίστηκε με τους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ - ΝΑΤΟ το 1999, πριν το προτεκτοράτο του Κοσόβου ανακοινώσει μονομερώς την ανεξαρτησία του το 2008.

Η περίπτωση του Κοσόβου αποτελεί ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς οι ένοπλες δυνάμεις και οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στήριξαν και ενίσχυσαν παραστρατιωτικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνταν στο εμπόριο ναρκωτικών, το οποίο και γιγαντώθηκε μετά από τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις. Το προτεκτοράτο του Κοσόβου αποτελεί πλέον βασικό κόμβο της διακίνησης ναρκωτικών στην Ευρώπη.

Ο πρώην αξιωματούχος της Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών των ΗΠΑ (DEA), Μάικλ Λεβίν, έχει δηλώσει ότι ο UCK ήταν «συνδεδεμένος με κάθε γνωστό ναρκω-καρτέλ στη Μέση Ανατολή και την Απω Ανατολή» και ότι σχεδόν κάθε ευρωπαϊκή υπηρεσία πληροφοριών και αστυνομία διαθέτει φακέλους για «διασυνδέσεις μεταξύ Αλβανών ανταρτών και της διακίνησης ναρκωτικών». Σε έκθεση που παρουσιάστηκε στο αμερικανικό Κογκρέσο, αναφέρεται: «Η Αλβανία και το Κόσοβο αποτελούν την καρδιά της βαλκανικής οδού διακίνησης ναρκωτικών, η οποία συνδέει το Πακιστάν και το Αφγανιστάν με την Ευρώπη. Η διαδρομή αυτή αποφέρει περίπου 7 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως και περίπου το 80% της ηρωίνης που προορίζεται για τη δυτικοευρωπαϊκή αγορά διακινείται μέσω αυτής».

Οπως κατέγραψε ο ερευνητής Πίτερ Κλέμπνικοφ το 2000, οι Κοσοβάροι διακινητές μετέφεραν ηρωίνη από την αποκαλούμενη «Χρυσή Ημισέληνο» παραγωγής οπίου (Αφγανιστάν - Ιράν - Πακιστάν). «Από εκεί, η βάση της ηρωίνης περνά μέσω του Ιράν στην Τουρκία, όπου επεξεργάζεται» και στη συνέχεια κατέληγε σε πόλεις μεταξύ Βόρειας Μακεδονίας, Αλβανίας και Σερβίας (ακόμα το Κόσοβο δεν είχε αποσχιστεί από τη Γιουγκοσλαβία). «Οχι τυχαία, εκεί έχει ανθίσει και ο UCK», σημείωνε ο Κλέμπνικοφ: «Σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, τέσσερις έως έξι τόνοι ηρωίνης διέρχονται από την Τουρκία κάθε μήνα».⁹

Μια ανάλυση 67 σελίδων της μυστικής υπηρεσίας της Γερμανίας (BND) για το οργανωμένο έγκλημα στο Κόσοβο, που συντάχθηκε τον Φεβρουάριο του 2005 και στη συνέχεια διέρρευσε στον Τύπο, κατηγορεί τον Ραμούς Χαραντινάι (επικεφαλής της κυβέρνησης του προτεκτοράτου του Κοσόβου από τον Δεκέμβριο του 2004 έως τον Μάρτιο του 2005), τον Χασίμ Θάτσι (πρωθυπουργό από τον Ιανουάριο του 2008) και τον Τζαβίτ Χαλίτι, μέλος του προεδρείου του κοινοβουλίου, ότι υπήρξαν βαθιά εμπλεκόμενοι στο εμπόριο ναρκωτικών. Η έκθεση σημειώνει: «Σε ό,τι αφορά τα βασικά πρόσωπα (π.χ. Χαλίτι, Θάτσι, Χαραντινάι), υφίστανται οι στενότεροι δεσμοί μεταξύ πολιτικής, επιχειρηματικής δραστηριότητας και διεθνώς δρώντων δομών οργανωμένου εγκλήματος στο Κόσοβο. Τα εγκληματικά δίκτυα που βρίσκονται πίσω από αυτά ενθαρρύνουν την πολιτική αστάθεια. Δεν έχουν κανένα συμφέρον στη δημιουργία ενός λειτουργικού κράτους, το οποίο θα μπορούσε να υπονομεύσει την ακμάζουσα παράνομη δραστηριότητά τους»¹⁰.

Εδώ και δεκαετίες, οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ χρησιμοποιούν συστηματικά το εμπόριο ναρκωτικών. Ταυτόχρονα, αποτελεί βολικό πρόσχημα για επεμβάσεις ως ζήτημα «εθνικής ασφάλειας», αλλά και εργαλείο συνδιαλλαγής και στήριξης παραστρατιωτικών ομάδων σε διάφορες περιπτώσεις ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων.

Οπου δεν αξιοποιήθηκε άμεσα με εμπλοκή των ΗΠΑ και των συμμάχων τους σε βρώμικα και αιματοβαμμένα σχέδια, το εμπόριο ναρκωτικών άνθισε από τους διάφορους «εκλεκτούς» που πολέμησαν κράτη και λαούς που ευθυγραμμίζονταν με την εξωτερική πολιτική τους. Το εμπόριο ναρκωτικών λειτούργησε ως μηχανισμός προώθησης της αμερικανικής ισχύος - από τη Νοτιοανατολική Ασία μέχρι την Κεντρική Αμερική, από το Κόσοβο μέχρι το Αφγανιστάν.

Παραπομπές:

1. https://www.cia.gov/resources/csi/studies-in-intelligence/studies-in-intelligence-winter-1999-2000/cia-air-operations-in-laos-1955-1974/

2. https://www.reaganlibrary.gov/public/archives/reference/scanned-nsdds/nsdd17.pdf

3. https://digitalrepository.unm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1414&context=noticen

4. https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB113/north06.pdf(σελ. 36)

5. https://irp.fas.org/congress/1998_hr/980316-ps.htm

6. «How Opium Profits the Taliban» - https://www.usip.org/sites/default/files/resources/taliban_opium_1.pdf

7. Ο.π. σελ.9

8. https://www.unodc.org/documents/crop-monitoring/Afghanistan-Opium-Survey-2007.pdf

9. https://www.motherjones.com/politics/2000/01/heroin-heroes/

10. https://www.wikileaks.org/wiki/The_End_of_the_Affair%3F_The_BND,_CIA_and_Kosovo%27s_Deep_State