ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Κυριακή 9 Απρίλη 2017
Σελ. /32
ΕΠΙΣΤΗΜΗ
ΑΠΟΣΤΟΛΗ «ΗΡΑ»
Ανήμπορη να αλλάξει πορεία, παρατηρεί τον Δία από κοντά

Καλλιτεχνική απεικόνιση του σκάφους «Ηρα» σε τροχιά πάνω από τον Δία
Καλλιτεχνική απεικόνιση του σκάφους «Ηρα» σε τροχιά πάνω από τον Δία
Εντυπωσιακές φωτογραφίες των νεφών του πλανήτη Δία και άλλες επιστημονικές πληροφορίες στέλνει στη Γη το σκάφος «Juno» (ρωμαϊκή ονομασία της θεάς Ηρας) της NASA, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει στην πλοήγησή του και το εμποδίζουν να αλλάξει την τροχιά του. Ενα πρόβλημα με τις βαλβίδες του κυκλώματος αερίου ηλίου (μέρος των «υδραυλικών» στοιχείων του κινητήρα), οι οποίες καθυστερούν πάρα πολύ να ανοίξουν, έκανε την ομάδα ελέγχου της αποστολής να αποφασίσει μετά από πολλή περίσκεψη να αποφύγει να ενεργοποιήσει τον κινητήρα ώστε να αλλάξει τροχιά, όπως προβλεπόταν, ενέργεια που πιθανώς θα έθετε σε κίνδυνο το υπόλοιπο της αποστολής, αν η πυροδότηση προκαλούσε έκρηξη ή έθετε το σκάφος σε μη επιστημονικά αξιοποιήσιμη τροχιά. Ετσι η Ηρα θα παραμείνει σε τροχιά με περίοδο περιφοράς 53 μέρες, αντί της προβλεπόμενης αλλαγής σε τροχιά με περίοδο 14 μέρες. Οι υπεύθυνοι της αποστολής υποστηρίζουν ότι η παραμονή στην τρέχουσα τροχιά δεν θα επηρεάσει καθόλου το επιστημονικό αποτέλεσμα της αποστολής, θα προφυλάξει καλύτερα το σκάφος από τις ζώνες ακτινοβολίας γύρω από τον Δία, ενώ ταυτόχρονα θα τους επιτρέψει να μελετήσουν καλύτερα την ισχυρότατη μαγνητόσφαιρα του γίγαντα πλανήτη.

Η αποστολή «Juno» ξεκίνησε με την εκτόξευση του ομώνυμου μη επανδρωμένου σκάφους από το ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριντα, στις 5 Αυγούστου του 2011, ενώ το επιστημονικό της μέρος άρχισε όταν το σκάφος τέθηκε σε τροχιά γύρω από τον Δία στις 4 Ιούλη του 2016.

Αυτή η φωτογραφία προέκυψε από χρωματική επεξεργασία της φωτογραφίας που τράβηξε η «Ηρα» στις 2 Φλεβάρη 2017, ενώ βρισκόταν σε ύψος 101.000 χιλιομέτρων πάνω από τα νέφη στον νότιο πόλο του Δία. Τονίζει τα φωτεινά σύννεφα μεγάλου ύψους και τα αμέτρητα οβάλ των καταιγίδων, που συνδέονται με σχηματισμούς, που θυμίζουν μαιάνδρους, θυσάνους και κυματισμούς
Αυτή η φωτογραφία προέκυψε από χρωματική επεξεργασία της φωτογραφίας που τράβηξε η «Ηρα» στις 2 Φλεβάρη 2017, ενώ βρισκόταν σε ύψος 101.000 χιλιομέτρων πάνω από τα νέφη στον νότιο πόλο του Δία. Τονίζει τα φωτεινά σύννεφα μεγάλου ύψους και τα αμέτρητα οβάλ των καταιγίδων, που συνδέονται με σχηματισμούς, που θυμίζουν μαιάνδρους, θυσάνους και κυματισμούς
Το σκάφος έχει κάνει ήδη 4 κοντινά περάσματα πάνω από τον Δία, κατεβαίνοντας στο περίδειο (κατά το περίγειο, δηλαδή το κοντινότερο στον πλανήτη σημείο της τροχιά του) σε ύψος μόλις 4.100 χιλιομέτρων πάνω από την κορυφή της νεφοκάλυψης του αεριώδους γίγαντα και κινούμενο εκείνη τη στιγμή με ταχύτητα 57,8 χλμ. ανά δευτερόλεπτο. Σε κάθε νέο κοντινό πέρασμα, οι επιστήμονες καταγράφουν πληθώρα πληροφοριών που τους επιτρέπουν να καταλάβουν καλύτερα αυτόν τον θαυμαστό πλανήτη.

Από τα δεδομένα που έχει στείλει, ήδη έχει ανακαλυφθεί ότι τα μαγνητικά πεδία του Δία είναι πολύ πιο σύνθετα και ισχυρά απ' ό,τι θεωρούνταν έως τώρα και ότι οι ζώνες και οι περιοχές που δίνουν στα ανώτερα νέφη του Δία τη χαρακτηριστική τους όψη εκτείνονται βαθιά προς το εσωτερικό του. Οι παρατηρήσεις των σωματιδίων υψηλής Ενέργειας που δημιουργούν το σέλας στους πόλους του, δείχνουν ένα περίπλοκο σύστημα ρευμάτων, που περιλαμβάνει και υλικό από τα ηφαίστεια του δορυφόρου του Ιώ. Μέσα στους επόμενους μήνες αναμένεται να δημοσιευτούν επιστημονικές εργασίες που θα αναλύουν σε βάθος τα συμπεράσματα από τις μέχρι τώρα παρατηρήσεις που έχει κάνει η «Ηρα».


Επεξεργασμένη χρωματικά φωτογραφία της μυστηριώδους μαύρης κηλίδας στην ατμόσφαιρα του Δία, που ταυτόχρονα αποκαλύπτει πλειάδα από δίνες καταιγίδων μέσα στα νέφη του γίγαντα πλανήτη. Νοτιότερα (αριστερά) από τη σκούρα καταιγίδα, φαίνεται το οβάλ σχήμα μιας καταιγίδας που μοιάζει με σπειροειδή γαλαξία. Με τον χρωματικό τονισμό, η αρχική φωτογραφία, που λήφθηκε από ύψος 14.500 χλμ. πάνω από τα νέφη του Δία, έχει μετασχηματιστεί σε έργο τέχνης
Επεξεργασμένη χρωματικά φωτογραφία της μυστηριώδους μαύρης κηλίδας στην ατμόσφαιρα του Δία, που ταυτόχρονα αποκαλύπτει πλειάδα από δίνες καταιγίδων μέσα στα νέφη του γίγαντα πλανήτη. Νοτιότερα (αριστερά) από τη σκούρα καταιγίδα, φαίνεται το οβάλ σχήμα μιας καταιγίδας που μοιάζει με σπειροειδή γαλαξία. Με τον χρωματικό τονισμό, η αρχική φωτογραφία, που λήφθηκε από ύψος 14.500 χλμ. πάνω από τα νέφη του Δία, έχει μετασχηματιστεί σε έργο τέχνης

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: www.nasa.gov


Πρώτη επιτυχής επαναχρησιμοποίηση του πρώτου σταδίου πυραύλου

Το πρώτο στάδιο του πυραύλου Falcon-9 της SpaceX ξεφορτώνεται στον Λιμένα Κανάβεραλ, από την αυτόματη πλατφόρμα πάνω στην οποία προσγειώθηκε στον Ατλαντικό. Αυτό το τμήμα πυραύλου είχε πετάξει και προσγειωθεί και πριν από ένα χρόνο.

Orlando Sentinel

Το πρώτο στάδιο του πυραύλου Falcon-9 της SpaceX ξεφορτώνεται στον Λιμένα Κανάβεραλ, από την αυτόματη πλατφόρμα πάνω στην οποία προσγειώθηκε στον Ατλαντικό. Αυτό το τμήμα πυραύλου είχε πετάξει και προσγειωθεί και πριν από ένα χρόνο.
Την πρώτη επαναχρησιμοποίηση του πρώτου σταδίου ενός πυραύλου, πέτυχε την περασμένη βδομάδα η εταιρεία «SpaceX», χρησιμοποιώντας ανακατασκευασμένο εξάρτημα του πυραύλου της Falcon-9, για να θέσει σε γεωστατική τροχιά έναν εμπορικό τηλεπικοινωνιακό δορυφόρο, τον SES-10. Ο πύραυλος εκτοξεύτηκε από το ακρωτήριο Κανάβεραλ, όπου η εταιρεία νοικιάζει μια εξέδρα εκτόξευσης και μετά την εξάντληση των καυσίμων του, αφού αποσπάστηκε από το δεύτερο στάδιο που συνέχισε την πορεία του, προσγειώθηκε κάθετα πάνω σε μη επανδρωμένη θαλάσσια πλατφόρμα. Στη συνέχεια, η πλατφόρμα τηλεκατευθύνθηκε ώστε να μεταφέρει το εξάρτημα στον Λιμένα Κανάβεραλ, για να εξεταστεί το ενδεχόμενο νέας, τρίτης χρήσης του.

Η επιτυχία αυτή γιορτάστηκε με έντονο τρόπο από την «SpaceX» και το αφεντικό της, τον πολυδισεκατομμυριούχο Ελον Μασκ, καθώς ανοίγει το δρόμο για παραγγελίες από την κρατική αμερικανική διαστημική υπηρεσία NASA και ήδη διαφαίνεται στον ορίζοντα συμβόλαιο 2,5 δισ. δολαρίων για μεταφορά αστροναυτών στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ΔΔΣ).

Σύμφωνα με δηλώσεις εκπροσώπου της «SpaceX», η ανακατασκευή του πρώτου σταδίου του πυραύλου Falcon-9 που χρησιμοποιήθηκε πέρσι σε αποστολή μεταφοράς εφοδίων στον ΔΔΣ, ώστε να χρησιμοποιηθεί εκ νέου για την αποστολή SES-10, κόστισε «σημαντικά λιγότερο από το μισό» του κόστους για την κατασκευή ενός καινούριου αντίστοιχου εξαρτήματος. Εκτίμησε, μάλιστα, ότι επειδή επρόκειτο για την πρώτη φορά που θα επαναχρησιμοποιούνταν το πρώτο στάδιο του Falcon-9, έγιναν σε αυτό πολύ περισσότερες εργασίες απ' όσες θα χρειάζεται να γίνονται στο μέλλον, οπότε αναμένεται το κόστος να πέσει ακόμη περισσότερο.

Ωστόσο, όλα αυτά δεν σημαίνουν σημαντικά φτηνότερες εκτοξεύσεις, συγκριτικά με το τι χρεώνει τώρα η «SpaceX», δηλαδή γύρω στα 62 εκατομμύρια δολάρια ανά εκτόξευση. Ο μεγαλοκαπιταλιστής ιδιοκτήτης της εταιρείας, Ελον Μασκ, είχε δηλώσει ότι το κόστος για τη σχεδίαση και ανάπτυξη του επαναχρησιμοποιούμενου συστήματος θα πρέπει να μοιραστεί στις πτήσεις που θα γίνουν από τη στιγμή που θα επιτευχθεί η εκ νέου χρησιμοποίηση του πρώτου τμήματος του πυραύλου.

Η «SpaceX» έκανε γνωστό ότι θα προσπαθήσει να ανακτήσει και να ξαναχρησιμοποιήσει και το κάλυμμα του φορτίου (του δορυφόρου), που στοιχίζει 6 εκατ. δολ. ανά εκτόξευση. Ακόμη κι αν το πετύχει, η τιμή της υπηρεσίας εκτόξευσης που προσφέρει δεν θα πέσει πολύ. Υπάρχουν πολλές κρατικές διαστημικές υπηρεσίες που προς το παρόν προσφέρουν οικονομικές τιμές, όπως της Ινδίας, της Κίνας, της Ρωσίας, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) κ.ά. Πέρα από το οικονομικό θέλγητρο, η «SpaceX», σύμφωνα με δήλωση του Μασκ, θα προσπαθήσει να περιορίσει το «παράθυρο» επαναχρησιμοποίησης του πρώτου σταδίου του πυραύλου της στις 24 ώρες, δηλαδή να μπορεί να τον ανακατασκευάσει για νέα εκτόξευση την επόμενη μέρα.

Αν και το επίτευγμα της «SpaceX» είναι πράγματι μια πρωτιά, όσον αφορά το πρώτο στάδιο ενός τυπικού πυραύλου, επαναχρησιμοποιούμενα τμήματα συστημάτων εκτόξευσης έχουν υπάρξει εδώ και δεκαετίες και μάλιστα επρόκειτο για ολόκληρα διαστημόπλοια, όπως ήταν το αμερικανικό Διαστημικό Λεωφορείο και το σοβιετικό «Μπουράν». Επαναχρησιμοποιήσιμοι ήταν και οι βοηθητικοί πύραυλοι του Διαστημικού Λεωφορείου. Η διαφορά είναι ότι τα Διαστημικά Λεωφορεία προσγειώνονταν σαν αεροπλάνα στη στεριά, ενώ το εξάρτημα του Falcon-9 προσγειώνεται κάθετα σε εξέδρα στη θάλασσα. Επιπλέον, το κόστος τους ήταν πολύ μεγαλύτερο και φυσικά ήθελαν πολύ χρόνο μέχρι να προετοιμαστούν για να ξαναχρησιμοποιηθούν.




Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org