ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Κυριακή 24 Νοέμβρη 2002
Σελ. /32
ΔΙΕΘΝΗ
ΟΥΚΡΑΝΙΑ
Η σκληρή πραγματικότητα του καπιταλισμού
  • Εφτά εκατομμύρια εγκατέλειψαν ήδη τη χώρα, προς αναζήτηση καλύτερης τύχης
  • Εξαθλίωση για τη συντριπτική πλειοψηφία του λαού. Αμύθητος πλούτος για ελάχιστους
  • Ξένες επεμβάσεις και «ξεβράκωμα» από κάθε έννοια εθνικής αξιοπρέπειας

Από πρόσφατες αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις

Associated Press

Από πρόσφατες αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις
Εφτά εκατομμύρια πολίτες της Ουκρανίας εγκατέλειψαν τη χώρα μέχρι την 1η Ιούλη 2002 προς αναζήτηση καλύτερης τύχης κάπου αλλού! Αυτό ανακοίνωσε πριν μερικές μέρες η Ν. Καρπάτσεβα, υπεύθυνη για τα δικαιώματα του ανθρώπου στο Κοινοβούλιο της χώρας. Οπως σημείωσε, ένα μεγάλο κομμάτι αυτών των πολιτών αναγκάζεται να δουλεύει παράνομα στο εξωτερικό, κάτω από απάνθρωπες συνθήκες και συχνά καταστρέφει την υγεία του. Εκείνο βέβαια που ωθεί τους Ουκρανούς πολίτες να εγκαταλείπουν μαζικά τη χώρα τους δεν είναι κάτι άλλο από την οικονομική κατάσταση που επικρατεί εκεί. Από την ανατροπή του σοσιαλισμού ως το 1999, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν ανακοινωθεί, το ΑΕΠ σημείωσε πτώση κατά 52,9%, η βιομηχανική παραγωγή κατά 51,5% και η αγροτική παραγωγή κατά 48,9%. Ο πραγματικός μισθός, σε σχέση με τα σοσιαλιστικά χρόνια, έχει μειωθεί κατά 3,8 φορές και η σύνταξη κατά 4 φορές! Σύμφωνα με τα στοιχεία του τελευταίου προεδρικού διαγγέλματος, το 2001 περίπου 40,1 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ουκρανία, δηλαδή το 83,2% του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο διαβίωσης. Από αυτούς, το 16,4% (7,9 εκατομμύρια άνθρωποι) βρίσκονται στην κατηγορία των εξαθλιωμένων! Σε μια χώρα που πριν 12 χρόνια δεν υπήρχε ανεργία, σήμερα επίσημα είναι στο 3,9%, ενώ ανεπίσημα υπολογίζεται ότι υπάρχουν πάνω από 2,5 εκατομμύρια άνεργοι, δηλαδή το 11,5% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, ενώ συνολικά άνεργο και υποαπασχολούμενο είναι το 40% του πληθυσμού. Οπως φαίνεται όμως και από τα παραπάνω, και αυτοί ακόμα που δουλεύουν δεν μπορούν σε πολλές περιπτώσεις να εξασφαλίσουν ούτε τα στοιχειώδη. Μάλιστα την 1/9/2002 το ποσό των δεδουλευμένων μισθών που δεν είχαν καταβληθεί στους εργαζόμενους, έφτασε τα 2,5 δισ. γκρίβεν, τη στιγμή που ο μέσος μισθός είναι 391 γκρίβεν ή 73 δολάρια ΗΠΑ το μήνα. Τους εργαζόμενους «ξεχνούν» να πληρώσουν τόσο το κράτος, όσο και πολλοί ιδιώτες. Σε όλες τις περιοχές της χώρας οι θάνατοι είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις, ενώ θραύση κάνουν η φυματίωση, το AIDS, η σύφιλη και επανεμφανίστηκε η χολέρα.


Associated Press

Την ίδια ώρα στη χώρα ζούνε πλουσιοπάροχα μόνο 20 «οικογένειες», δηλαδή οικονομικές «κάστες», οι οποίες έχουν σήμερα στην κατοχή τους το 80% του οικονομικού δυναμικού της χώρας, ενώ τα υπόλοιπα 48,2 εκατομμύρια πολίτες έχουν στην κατοχή τους μόλις το 20% του εθνικού πλούτου. Ας αναφέρουμε, για παράδειγμα, τρεις πλουσιότερους: ο Ρ. Αχμέτοφ, ιδιοκτήτης μεταξύ των άλλων της ποδοσφαιρικής ομάδας «Σαχτιόρ» («Ανθρακωρύχος») έχει κάνει μια περιουσία 1,7 δισ. δολάρια, ενώ ο επιχειρηματίας Β. Πιντσούκ, γαμπρός του σημερινού Προέδρου Λ. Κούτσμα, έχει μια περιουσία 1,3 δισ. δολάρια. Ο επιχειρηματίας Β. Μεντβεντσούκ, επικεφαλής ταυτόχρονα του Γραφείου του Προέδρου, έχει μια περιουσία μόλις 800 εκατ. δολάρια! Οι τρεις τους δηλαδή έχουν μια περιουσία 3,8 δισ. δολάρια, ίση με το 47% του ετήσιου προϋπολογισμού της Ουκρανίας, που είναι 8 δισ. δολάρια. Κι αξίζει εδώ να σημειωθεί πως πριν δέκα χρόνια ο προϋπολογισμός της χώρας ήταν 85 δισ. δολάρια.

Το άρθρο 279 του Ποινικού Κώδικα

Στις 15/9 το πρώτο κανάλι της κρατικής τηλεόρασης της Ουκρανίας παρουσίασε μια ολόκληρη εκπομπή για το «πρόβλημα των παράνομων μπλόκων στους εθνικούς δρόμους», καθώς και για το άρθρο 279 του Ποινικού Κώδικα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις δραστηριότητες της Πανουκρανικής Ενωσης Εργατών (ΠΕΕ) και στις καταλήψεις των δρόμων και εθνικών λεωφόρων σε διάφορες περιοχές της χώρας, από ανθρακωρύχους και άλλους εργαζόμενους, με πρωτοβουλία της ΠΕΕ και του ηγέτη της Α. Μπονταρτσούκ, βουλευτή του Κομμουνιστικού Κόμματος Ουκρανίας (ΚΚΟυ). Οπως σημειώθηκε στην εκπομπή, το άρθρο 279 του Ποινικού Κώδικα προβλέπει μέχρι και φυλάκιση 7 χρόνων για το κλείσιμο των δρόμων. Την ίδια ώρα, βέβαια, είναι εντελώς νόμιμες, π.χ., οι απεργίες πείνας των εργαζομένων στους οποίους δεν καταβάλλονται οι μισθοί τους. Βέβαια, φέτος οι ανθρακωρύχοι διαπίστωσαν ότι δεν ήταν οι μαζικές απεργίες πείνας τους, αλλά το μαζικό κλείσιμο των δρόμων αυτό που τους βοήθησε να εξαναγκάσουν το Υπουργικό Συμβούλιο σε υποχωρήσεις απέναντι στα εργατικά αιτήματα. Πρόσφατα, για πρώτη φορά στα ιστορικά χρονικά της Ουκρανίας, εκδικάστηκε υπόθεση 9 διαδηλωτών, που είχαν συλληφθεί στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στις 16-17 Σεπτέμβρη, με βάση το άρθρο 279 «περί παρακώλυσης συγκοινωνιών». Τελικά, το δικαστήριο τους αθώωσε λόγω ελλιπών αποδεικτικών στοιχείων.

Οι κινητοποιήσεις «Ξεσηκώσου Ουκρανία!»

Ο Πρόεδρος Λ. Κούτσμα και η κυβέρνησή του γνωρίζουν μια έντονη αμφισβήτηση τόσο από τα δεξιά, όσο και από τα αριστερά. Στη χώρα από την άνοιξη πραγματοποιούνται μεγάλες διαδηλώσεις ενάντια στον Κούτσμα, ζητώντας την παραίτησή του. Τον Αύγουστο του 2002 δημιουργήθηκε μια «αντιπροεδρική» συμμαχία κομμάτων, στην οποία συμμετέχουν το ΚΚΟυ, το Σοσιαλιστικό Κόμμα Ουκρανίας και το κεντροδεξιό κόμμα «ΜΠΙΟΥΤ», μ' επικεφαλής την Ιούλια Τιμοσένκο. Ο συνασπισμός ονομάζεται «Ξεσηκώσου Ουκρανία!» και έχει βασικό αίτημα την απομάκρυνση του Κούτσμα από την προεδρία, τη διεξαγωγή νέων ελεύθερων και ανόθευτων εκλογών σε όλα τα επίπεδα, αλλά και την εθνικοποίηση όσων επιχειρήσεων έχουν «καταληστευτεί» από το ιδιωτικό κεφάλαιο. Βέβαια, το ΚΚΟυ και με τις αποφάσεις της τελευταίας Ολομέλειας της ΚΕ του (26/10/2002) σημείωνε «τον προσωρινό χαρακτήρα του συνασπισμού με αστικές, μικροαστικές και εθνικιστικές δυνάμεις για την επίλυση τακτικών στόχων και προειδοποιεί για την αναγκαιότητα της διατήρησης της πολιτικής αυτοτέλειας του ΚΚ, ώστε αυτό να μη διαχυθεί στο πανδημοκρατικό κίνημα».

Από την άλλη μεριά, και οι ΗΠΑ όλο και πιο φανερά δουλεύουν για την αντικατάσταση του Κούτσμα από τον ηγέτη του δεξιού κόμματος «Η Ουκρανία μας», Β. Γιούσενκο, η γυναίκα του οποίου είναι Αμερικανίδα (και μάλιστα ευρέως διαδίδεται ότι είναι αξιωματικός της CIA). Στις 7 Νοέμβρη έγιναν μεγάλες διαδηλώσεις για την 85η επέτειο της Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης, οι οποίες προσέλαβαν αντικυβερνητικό χαρακτήρα. Στο Κίεβο στη συγκέντρωση, σύμφωνα με την Αστυνομία, συμμετείχαν 5.000 άτομα, (σύμφωνα με το ΚΚΟυ 50.000 άτομα). Εκείνη τη μέρα έγιναν συγκεντρώσεις σε πάνω από 330 πόλεις και κωμοπόλεις της Ουκρανίας. Νιώθοντας την πίεση ο πρόεδρος Λ. Κούτσμα προχώρησε μια βδομάδα αργότερα, στις 15/11/02, στην αντικατάσταση του πρωθυπουργού Α. Κινάχ και της κυβέρνησής του.

Το σκάνδαλο «ΚΟΛΤΣΟΥΓΚΑ»
και οι απαιτήσεις των ΗΠΑ

Κοντά στα παραπάνω, ξέσπασε επίσης το σκάνδαλο «ΚΟΛΤΣΟΥΓΚΑ» («πλεκτός θώρακας»), ένα οπλικό σύστημα που παράγει η Ουκρανία μαζί με τη Ρωσία. Αυτό το οπλικό σύστημα έχει 3 ραντάρ, που τοποθετούνται σε απόσταση περίπου 300 χλμ. το ένα από το άλλο και έχουν τη δυνατότητα να ενημερώνουν και να δίνουν πολύ έγκαιρα συντεταγμένες εχθρικών στόχων που πλησιάζουν. Είναι δηλαδή ένα καθαρά αμυντικό σύστημα, που έχει ένα ακόμη πλεονέκτημα. Είναι «παθητικό» και δεν μπορεί να εντοπιστεί ακόμα κι όταν λειτουργεί! Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι έχουν μια μαγνητοφωνημένη κασέτα, την οποία τους παραχώρησε άνθρωπος της ασφάλειας του Κούτσμα, ο οποίος έχει πάρει πολιτικό άσυλο στις ΗΠΑ. Σ' αυτή την κασέτα ακούγεται ο Κούτσμα να δίνει εντολή στο διευθυντή της ουκρανικής εταιρίας εξαγωγής όπλων (που αργότερα σκοτώθηκε κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες) να πουλήσει «ΚΟΛΤΣΟΥΓΚΑ» στο Ιράκ. Αλλες πληροφορίες, από έγκυρες πηγές, βεβαιώνουν ότι οι ΗΠΑ έχουν υποκλέψει ορισμένες συνομιλίες χάρη σ' ένα σύστημα ασφάλειας επικοινωνιών που είχαν παραδώσει στον προηγούμενο Πρόεδρο της Ουκρανίας Λ. Κραβτσούκ, τάχατες για να είναι ασφαλείς οι επικοινωνίες του, αλλά, στην ουσία, δινόταν η δυνατότητα στους Αμερικανούς να ακούν τα πάντα στο προεδρικό μέγαρο. Ασχετα όμως από το αν υπάρχουν αυτές οι συνομιλίες ή αν είναι κατασκεύασμα των ίδιων των μυστικών υπηρεσιών, η ουσία είναι ότι οι ΗΠΑ και η Μ. Βρετανία ζήτησαν εξηγήσεις από την Ουκρανία, αν και πρόκειται για ένα όπλο καθαρά αμυντικού χαρακτήρα. Η Ουκρανία απάντησε ότι δεν έχει πουλήσει αυτό το οπλικό σύστημα στο Ιράκ. Οι ΗΠΑ έστειλαν υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία στο Κίεβο για να αντλήσει σχετικά στοιχεία. Οι Ουκρανοί τη δέχτηκαν και έδωσαν κάποιες απαντήσεις και στοιχεία, τα οποία όμως οι ΗΠΑ και η Μ. Βρετανία τα θεώρησαν ανεπαρκή. Ζήτησαν επίσης: α) Να έχουν πρόσβαση στα ντοκουμέντα και στα πρωτόκολλα των συνεδριάσεων των δύο τελευταίων χρόνων της επιτροπής υπό τον Πρόεδρο της Ουκρανίας για τα ζητήματα εξαγωγών και στρατιωτικής-τεχνολογικής συνεργασίας, β) Να τους παραδοθούν τα πλήρη χαρακτηριστικά του συστήματος «παθητικής» κατασκοπίας «ΚΟΛΤΣΟΥΓΚΑ», γ) Να μάθουν το σχήμα της συνεργασίας μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας στην κατασκευή της «ΚΟΛΤΣΟΥΓΚΑ», δ) Να μάθουν όλες τις λεπτομέρειες των συνομιλιών για την πώληση «ΚΟΛΤΣΟΥΓΚΑ» στην Κίνα.

Η συμπεριφορά των ΗΠΑ και της Μ. Βρετανίας και οι νεοαποικιοκρατικές απαιτήσεις τους είναι φανερό πως έκαναν «κομμάτια» κάθε έννοια εθνικής αξιοπρέπειας. Και χρειάστηκε η παρέμβαση της Ρωσίας, (βέβαια για την υπεράσπιση των δικών της οικονομικών συμφερόντων), ώστε αυτοί οι όροι να απορριφθούν, τουλάχιστον δημόσια, από την Ουκρανία. Οι ΗΠΑ πέτυχαν να μην σταλεί πρόσκληση στον Κούτσμα για τη Σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Πράγα. Μάλιστα ο εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ δήλωσε πως «δε θα ήταν φρόνιμο ο Πρόεδρος Κούτσμα να έρθει στην Πράγα. Τελεία!» Οχι λοιπόν τυχαία η ρωσική εφημερίδα «Νεζαβίσιμαγια» έγραψε πως απ' ό,τι φαίνεται ο Ουκρανός Πρόεδρος θα είναι ο επόμενος κατηγορούμενος στο δικαστήριο της Χάγης. Οι παραπάνω αμερικανονατοϊκές «σφαλιάρες» δε φαίνεται να έθιξαν στο παραμικρό το φιλότιμο και την αξιοπρέπεια του ίδιου του Κούτσμα, που δημόσια ζήτησε να του δοθεί τσεχική βίζα, ώστε να μην χάσει το νατοϊκό «πάρτι». Ολο όμως και περισσότεροι αναλυτές θεωρούν πως το σκάνδαλο «ΚΟΛΤΣΟΥΓΚΑ» είναι απλώς μια πρόφαση που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ, στην προσπάθειά τους να αναδείξουν ένα «δικό» τους, έναν πειθήνιο Πρόεδρο σ' αυτήν, τη μεγαλύτερη μετά τη Ρωσία, πρώην Σοβιετική Δημοκρατία. Κι όμως ο Κούτσμα ήταν και είναι υπέρ της ένταξης στο ΝΑΤΟ, στην ΕΕ, υπέρ της «οικονομίας της αγοράς», τι ήταν τελικά αυτό που προκάλεσε την οργή των ΗΠΑ; Λέγεται ότι αυτό που «ξεχείλισε» το «ποτήρι» των Αμερικάνων ήταν η οικονομική προσέγγιση που παρατηρείται με τη Ρωσία, όπως, π.χ., το ρωσο-ουκρανικό κονσόρτσιουμ φυσικού αερίου. Δεν είναι τυχαίο ότι ο νέος πρωθυπουργός, νομάρχης του Ντονιέτσκ, Β. Γιανουκόβιτς θεωρείται άνθρωπος «ρωσικών ιδιωτικών οικονομικών συμφερόντων». Ενώ με την ανακοίνωση του διορισμού του, ο Κούτσμα αναχώρησε για την Κίνα, περνώντας από τη Μόσχα, για να δειπνήσει με τον Ρώσο Πρόεδρο Β. Πούτιν. Δεν έμεινε απαρατήρητο ότι ήταν η 7η συνάντησή τους από τις αρχές του χρόνου.

Τα όρια της υπομονής κι οι νέες μορφές αγώνα

Βέβαια, όπως έδειξαν κι οι μέχρι τώρα συναντήσεις των δύο Προέδρων μάλλον κέρδη στους καπιταλιστές των δύο χωρών μπορεί να εγγυηθούν, ενώ οι λαοί τους δεν έχουν να προσμένουν και πολλά. Από δημοσκοπήσεις που διενεργούνται φαίνεται ότι τα περιθώρια της υπομονής του κόσμου αρχίζουν να εξαντλούνται. Σε πρόσφατη δημοσκόπηση για λογαριασμό του Ιδρύματος «Δημοκρατικές πρωτοβουλίες», το 55% των Ουκρανών πολιτών δήλωσαν ότι συμφωνούν με το βασικό αίτημα της πρόωρης απομάκρυνσης του Προέδρου Κούτσμα από το προεδρικό αξίωμα που προβάλει η συμμαχία «Ξεσηκώσου Ουκρανία!». Επίσης, το 66% εκτιμά πως είναι πολιτική δίωξη η απόφαση των αρχών να κινήσουν ποινική δίωξη σε βάρος των οργανωτών αυτών των εκδηλώσεων. Τέλος, στο ερώτημα: «Κατά τη γνώμη σας θα πρέπει να υπομένουμε τις υλικές δυσκολίες, ώστε να μην διαταραχτεί η τάξη, η ειρήνη και ηρεμία στη χώρα, ή στις περιπτώσεις σημαντικής χειροτέρευσης των συνθηκών ζωής θα πρέπει να αντιδράσουμε;», το 42% των ερωτηθέντων απάντησε «Να υπομείνουμε», «να αντιδράσουμε» επίσης 42%, ενώ το 16% δυσκολεύτηκε να απαντήσει.

Στις 26/10/2002 ο Πιότρ Σιμονιένκο, Α` Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΟυ, σημείωσε στην εισήγησή του στην Ολομέλεια της ΚΕ του Κόμματος ότι οι μαζικές διαδηλώσεις της συμμαχίας «Ξεσηκώσου Ουκρανία!» βοήθησαν στη συνειδητοποίηση πολλών εκατομμυρίων Ουκρανών. «Εδειξαν ότι πολιτικός αγώνας μπορεί να διεξαχθεί και πέρα από τις εκλογικές καμπάνιες που τις ελέγχει το καθεστώς». Η ΚΕ του ΚΚΟυ αποφάσισε να βοηθήσει το Κόμμα στη δημιουργία παντού, σε όλες τις επιχειρήσεις, οργανώσεων της Πανουκρανικής Ενωσης Εργατών, απεργιακών επιτροπών, αλλά και «επιτροπών λαϊκού ελέγχου». Οπως μάλιστα σημείωσε ο Π. Σιμονιένκο, αυτές στην πορεία θα μπορούσαν να μετατραπούν σε «παράλληλα όργανα εξουσίας του λαού». «Η Ουκρανία, τόνισε, μπαίνει πλέον σε ένα νέο στάδιο του αγώνα για την αποκατάσταση της εξουσίας των εργαζομένων».


Ελισαίος ΒΑΓΕΝΑΣ




Διαβάστε στο «Ρ»

Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org