Πλήρης επιβεβαίωση για τους εφιάλτες μαθητών, γονιών κι εκπαιδευτικών ήταν οι ανακοινώσεις της κυβέρνησης για το Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, που έγιναν τη βδομάδα που μας πέρασε.

Ο πρωθυπουργός κήρυξε την έναρξη διαλόγου για το θέμα που θα ξεκινήσει την ερχόμενη Τρίτη στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, ενώ παράλληλα θα συσταθεί και επιτροπή διαλόγου υπό τον προεδρεύοντα της Συνόδου των Πρυτάνεων που θα πρωτοσυνεδριάσει την ερχόμενη Παρασκευή.

Ο διάλογος θα είναι εννιάμηνος και θα διεξαχθεί αρχικά πάνω σε ερωτήματα - στόχους. Θα λειτουργήσει τον Απρίλιο και μια ηλεκτρονική πλατφόρμα «εκτόνωσης» για όποιον το επιθυμεί. Το χρονοδιάγραμμα λέει ότι στις αρχές του καλοκαιριού θα διαμορφωθεί ένα σχετικό κείμενο πάνω στο οποίο θα συνεχιστεί ο διάλογος, για να φτάσει σε καταληκτικό νομοθέτημα τον Οκτώβρη - Νοέμβρη του 2026.

Οσο για τις αλλαγές που θα νομοθετηθούν η κυβέρνηση λέει ότι θα αφορούν τους μαθητές που θα φοιτήσουν στην Α' Λυκείου το σχολικό έτος 2027 - 28.

Αν και το υπουργείο Παιδείας δήλωσε ότι την Τρίτη στη Βουλή θα παρουσιάσει ουσιαστικά την κυβερνητική πρόταση στο πλαίσιο αυτού του διαλόγου, η υπουργός Παιδείας επιβεβαίωσε με τη συνέντευξη Τύπου που έδωσε την περασμένη Πέμπτη ότι η βάση της κυβερνητικής πρότασης είναι αυτή που καταγράφεται στο πρόγραμμα της ΝΔ για το Εθνικό Απολυτήριο. Δηλαδή για το απολυτήριο και την πρόσβαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση θα μετρούν οι επιδόσεις των μαθητών σε όλες τις τάξεις του Λυκείου, με τις εξετάσεις στο τέλος κάθε τάξης να γίνονται με θέματα που θα επιλέγονται αποκλειστικά από την Τράπεζα Θεμάτων και με διατήρηση των πανελλαδικών εξετάσεων όπως τις ξέρουμε σήμερα και της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής.

Κοινώς σε ό,τι έχουμε μέχρι σήμερα στο σύστημα πρόσβασης, που την καθιστά μια ανταγωνιστική διαδικασία με τεράστιο κόστος και άγχος για γονείς και μαθητές, θα προστεθούν άλλες δυο χρονιές με αντίστοιχες διαδικασίες. Θα προστεθούν εξεταστικές δοκιμασίες πανελλαδικού τύπου, σε περισσότερα μαθήματα και από πιο νωρίς.

Αυτή η γενική εικόνα δεν αλλάζει, αν προστεθούν ή αφαιρεθούν τρία ή πέντε μαθήματα σε μια τάξη. Δεν αλλάζει από το πόσες και ποιες κατευθύνσεις θα υπάρχουν. Δεν αλλάζει από τους συντελεστές με βάση τους οποίους θα μετρούν οι βαθμοί των τριών τάξεων. Δεν αλλάζει σε τελική ανάλυση ακόμα κι αν πουν ότι τελικά δεν θα μετράει η Α' Λυκείου αλλά μόνο η Β' και η Γ' (ένα από τα σενάρια που ακούει, λέει, το υπουργείο). Η ουσία παραμένει ότι πολλαπλασιάζονται από πιο νωρίς οι εξετάσεις, τα φροντιστήρια, τα ιδιαίτερα, το άγχος, το κόστος... Και αυτή είναι η επιβεβαίωση του εφιάλτη των λαϊκών οικογενειών.

Το παραδέχτηκε εξάλλου και ο ίδιος ο υφυπουργός Παιδείας Ν. Παπαϊωάννου σε συνέντευξή του λέγοντας: «Το θέμα των φροντιστηρίων, υπάρχει και θα υπάρχει. Εκείνο που λέμε είναι ότι στο νέο Λύκειο η διαδικασία της μάθησης και η διαδικασία της όποιας βαθμολογίας θα πρέπει να προέρχονται από μια διδασκαλία εντελώς διαφορετική από τη σημερινή. Οταν θα λαμβάνεται υπόψιν και η βαθμολογία του Λυκείου, διαμορφώνεται μια διαφορετική αντίληψη».

Το υπουργείο Παιδείας επιμένει ότι σήμερα υπάρχει «υπερβολική πίεση γιατί όλα κρίνονται σε μια στιγμή», δηλαδή στις πανελλαδικές εξετάσεις. Μα αν αυτή τη «μια στιγμή» την κάνεις τρεις ή δεκατρείς αντίστοιχες στιγμές, που σε κρίνουν όλες, θα μειωθεί η πίεση; Δεν θα αυξηθεί όσο προσθέτεις δοκιμασίες και εξετάσεις;

Κι είναι επίσης ψεύτικη και υποκριτική η επίκλησή τους ότι δεν μπορεί όλα να κρίνονται σε μια στιγμή, όταν απρόθυμα και με μεγάλη πίεση δέχτηκαν την επαναφορά των επαναληπτικών πανελλαδικών για όσους νοσούν και κυρίως όταν αρνούνται την πρόταση του εκπαιδευτικού κόσμου και του ΚΚΕ για κατοχύρωση βαθμολογίας μαθημάτων στις πανελλαδικές και επανάληψη της προσπάθειας στα υπόλοιπα μαθήματα.

Παραδέχεται επίσης το υπουργείο ως πρόβλημα την «εξάρτηση από τα φροντιστήρια και τα ιδιαίτερα» και τις «άνισες αφετηρίες που εξαρτώνται από το πορτοφόλι της οικογένειας», δεν κάνει τίποτα όμως για την ανακούφιση από αυτά, αντίθετα τα πολλαπλασιάζει.

Προπαγανδιστικά η κυβέρνηση προσπαθεί να πείσει ότι με το νέο σύστημα το «απολυτήριο από μόνο του θα έχει αξία». Τώρα πώς συνδέεται η «αξία» του απολυτηρίου με τις περισσότερες και δυσκολότερες εξετάσεις δεν μας το εξηγεί. Γιατί δεν μπορεί προφανώς. Δεν υπάρχει κανένα πανεπιστήμιο και κανένας άλλος φορέας σήμερα που αμφισβητεί το απολυτήριο Λυκείου. Είναι παντού αποδεκτό ως τέτοιο.

Το πού μπορεί να εργαστεί κανείς με το απολυτήριο Λυκείου δεν εξαρτάται από το πόσες εξετάσεις θα έχει δώσει για να το πάρει. Ούτε πρόκειται οι πιο δύσκολες εξετάσεις να αυξήσουν τις εργασιακές δυνατότητες που έχει ένας νέος με το απολυτήριο Λυκείου. Είναι αντικειμενική τάση που μπορεί να την αντιληφθεί κανείς εύκολα ότι η ενσωμάτωση της επιστήμης σε όλο και περισσότερες εργασίες, μειώνει τα επαγγέλματα που μπορεί να κάνει κάποιος «ανειδίκευτος».

Και μιλάμε για περισσότερες και πιο δύσκολες εξετάσεις γιατί κρίσιμο θέμα για την κυβέρνηση, στο οποίο επιμένει και θέλει να επικεντρώσει εκεί τον διάλογο, είναι το πώς θα διατηρηθεί το αδιάβλητο των εξετάσεων και των βαθμολογιών. Την αξιοπιστία και το αδιάβλητο αυτό που έχουν κατακτημένο και κοινώς αποδεκτό οι πανελλαδικές εξετάσεις. Γι' αυτό μιλά για «κοινά και διαφανή κριτήρια αξιολόγησης και επίδοσης», «δικλίδες που διασφαλίζουν την ισότητα και τη δικαιοσύνη στους βαθμούς (προφορικούς και γραπτούς)». Σ' αυτό το πλαίσιο, με δεδομένη την Τράπεζα Θεμάτων εξετάζει διάφορα σενάρια για αντικειμενική αξιολόγηση τύπου πανελλαδικών, προκειμένου να αποσυμφορήσει την πίεση γονιών και μαθητών προς τους εκπαιδευτικούς της τάξης στο πλαίσιο μιας βαθμοθηρίας κι από την άλλη να μην ακυρώσει πλήρως τον ρόλο των εκπαιδευτικών της τάξης αφαιρώντας από τα χέρια τους εντελώς τη βαθμολόγηση. Και λέμε να μην ακυρώσει πλήρως, γιατί και μόνο η ύπαρξη της Τράπεζας Θεμάτων είναι το πρώτο σκαλί στην ακύρωση του ρόλου του εκπαιδευτικού, που του αφαιρείται το δικαίωμα να επιλέξει αυτός τα θέματα αξιολόγησης των μαθητών του.

Ο διάλογος που θα ξεκινήσει η κυβέρνηση για όλα αυτά βέβαια δεν έχει μόνο το νόημα να καθοριστούν όλες αυτές οι τεχνικές λεπτομέρειες του συστήματος που θέλει να φέρει. Στοχεύει επίσης στη συναίνεση. Επιδιώκει να φέρει ένα σύστημα που θα αντέξει στον χρόνο και δεν θα ξηλωθεί από το επόμενο κυβερνητικό σχήμα. Κυρίως όμως, με ένα νομοθέτημα που θα έχει διακομματική στήριξη θέλει να κατευνάσει την αγανάκτηση και τις λαϊκές αντιδράσεις που προφανώς ξέρει ότι θα ξεσηκωθούν.

Σ' αυτό το πλαίσιο έχουν ήδη εμφανιστεί πρόθυμοι συζητητές. ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ έχουν εκφραστεί και στο παρελθόν υπέρ της καθιέρωσης ενός Εθνικού Απολυτηρίου κι έσπευσαν να δηλώσουν το «παρών» στον διάλογο όπου θα καταθέσουν τις προτάσεις τους. Στις προτάσεις τους κι οι δυο εντάσσουν την... κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων. Οταν όμως το Λύκειο «μπουκωθεί» από εξετάσεις πανελλαδικού τύπου, όταν κάθε τεστ και διαγώνισμα, κάθε ανάσα και συμπεριφορά του μαθητή κρίνει την πρόσβαση και την κατάταξή του στην ανώτατη εκπαίδευση, όταν κάθε βαθμός μετρά για να του ανοίξει ή να του κλείσει πόρτες στο μέλλον... τότε ακόμα και η κατάργηση των πανελλαδικών δεν ακούγεται ανακουφιστική.

Ετσι κι αλλιώς θα δίνουν εξετάσεις οι μαθητές στο τέλος της Γ' Λυκείου, όπως και στο τέλος της Β' Λυκείου κ.ο.κ. Οταν οι εξετάσεις στο τέλος κάθε τάξης εμπεδωθούν ως πανελλαδικές που κρίνουν τα πάντα, τότε η κατάργηση των πανελλαδικών όπως τις γνωρίζουμε σήμερα μπορεί και να έρθει ως «ώριμο φρούτο», χωρίς να αλλάξει τίποτα στο άγχος, το κόστος, τον ανταγωνισμό που κυριαρχεί σήμερα.

Οσο και να προσπαθεί λοιπόν η κυβέρνηση να καθησυχάσει ότι τάχα «πάμε στον διάλογο χωρίς έτοιμες απαντήσεις», ότι «είμαστε έτοιμοι να ακούσουμε» και ότι «κανείς δεν θα αιφνιδιαστεί», τη συναίνεση των αστικών κομμάτων με τα οποία συναντιέται στρατηγικά μπορεί να την πετύχει, τη συναίνεση των λαϊκών οικογενειών όμως που και πάλι θα ματώνουν για το Λύκειο και την πρόσβαση δεν πρόκειται να την κερδίσει.

Εξάλλου, οι τελευταίες τρεις δεκαετίες είναι πλούσιες σε... κυβερνητικούς διαλόγους για την Παιδεία, αλλά και πιο συγκεκριμένα για το Λύκειο και το εξεταστικό σύστημα. Εχουν νομοθετηθεί και δοκιμάστηκαν στην πράξη διάφορα συστήματα με αυξομοιώσεις μαθημάτων, συντελεστών βαρύτητας, ελάχιστων βάσεων κ.λπ. σε καμιά όμως από όλες αυτές τις περιπτώσεις δεν θεραπεύτηκαν οι βασικές παθογένειες στο θέμα της πρόσβασης, ο ανταγωνισμός, η πίεση, το άγχος, τα φροντιστήρια, οι διαφορετικές ταξικές αφετηρίες και διακρίσεις.

Οπως σημειώνει το ΚΚΕ στην ανακοίνωσή του για τις εξαγγελίες της κυβέρνησης, «όλα τα παραπάνω αποτελούν τρανές αποδείξεις ότι το σχολείο και το Λύκειο νοσούν, γιατί εκφράζουν και δουλεύουν για μια άδικη, εκμεταλλευτική και ξεπερασμένη ιστορικά κοινωνία.

Και τα μέτρα που παίρνει η κυβέρνηση της ΝΔ δείχνουν ξεκάθαρα τους δυο κόσμους αυτής της κοινωνίας, απ' τη μια τον κόσμο της υλικής και πολιτιστικής πράξης που όλα τα δημιουργεί κι όμως όλα του λείπουν και απ' την άλλη τον κόσμο του παρασιτισμού, της αντικοινωνικής σπατάλης και του κέρδους. Σε αυτόν τον ταξικά πολωμένο κόσμο βρίσκονται οι αιτίες των αδιεξόδων της νέας γενιάς, των εμποδίων να ξεδιπλώσει αρετές και κλίσεις, να αναπτύξει ολόπλευρα την προσωπικότητά της, ειδικά κατά την περίοδο της εφηβείας. Και στην πάλη για την κατάργηση αυτού του κόσμου της εκμετάλλευσης βρίσκεται και η λύση αυτών των προβλημάτων.

Το ΚΚΕ και η ΚΝΕ θα πρωτοστατήσουν στην ενημέρωση και συζήτηση για τις ταξικές και αντιπαιδαγωγικές αλλαγές στο Λύκειο παντού: Στα σωματεία και στους συλλόγους διδασκόντων, στους συλλόγους και στις ενώσεις γονέων, στα 5μελή και 15μελή των μαθητών. Θα μπει μπροστά για την οργάνωση του αγώνα για να μην περάσουν αυτά τα απαράδεκτα μέτρα».