Τα Στενά του Ορμούζ από δορυφορική λήψη

Ο Αμερικανός Πρόεδρος πίεσε «συμμάχους» των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και σε Ασία - Ειρηνικό, καθώς και την Κίνα, να συμμετάσχουν σε επιχείρηση για να «εξασφαλιστεί» η ναυσιπλοΐα και άρα η μεταφορά υδρογονανθράκων μέσω των Στενών του Ορμούζ, την ώρα που ισχυρά καπιταλιστικά κράτη αρχίζουν να αποδεσμεύουν ποσότητες πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα για να αποτρέψουν σοκ ελλείψεων στην αγορά.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος «Air Force One», ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι η αμερικανική κυβέρνηση βρίσκεται σε επαφή με «περίπου επτά» χώρες για να στείλουν στα Στενά του Ορμούζ πολεμικά πλοία που θα «αστυνομεύουν» το κρίσιμο ενεργειακό πέρασμα: Από κει διέρχεται το 1/5 των υδρογονανθράκων που προορίζονται για τις διεθνείς αγορές, επηρεάζοντας κυρίως τις ασιατικές και ευρωπαϊκές οικονομίες.

«Ελπίζω πως Κίνα, Γαλλία, Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Ηνωμένο Βασίλειο και άλλοι» θα στείλουν πολεμικά πλοία στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή, είπε ο Τραμπ. «Η Κίνα θα πρέπει επίσης να βοηθήσει, επειδή παίρνει το 90% του πετρελαίου της από τα Στενά».

«Είναι απολύτως λογικό όσοι επωφελούνται από τα Στενά να συμβάλουν ώστε να μη συμβεί τίποτε κακό εκεί», είπε ακόμα, σε συνέντευξη που παραχώρησε στους «Financial Times» την Κυριακή. Νωρίτερα είχε διαβεβαιώσει ότι το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό θα αρχίσει «πολύ σύντομα» να «συνοδεύει» πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια στα Στενά.

Σύμφωνα με τον Τραμπ, κάποιες χώρες τού είπαν ότι θα βοηθήσουν ενώ άλλες δεν ήταν τόσο ενθουσιώδεις να δώσουν βοήθεια.

Πάντως ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί διευκρίνισε χθες ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι αποκλεισμένα μόνο για πλοία των ΗΠΑ, του Ισραήλ και των «συμμάχων» τους. Νωρίτερα είχε δηλώσει ότι αρκετές χώρες τον προσέγγισαν για να μπορούν τα πλοία τους να περνάνε άνετα τα Στενά του Ορμούζ, χωρίς να πει ποιες είναι αυτές.

Ιδιαίτερα αυστηρές προειδοποιήσεις απηύθυνε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ στους «συμμάχους» του ΝΑΤΟ, διαμηνύοντας ότι θα υπάρξουν «πολύ κακές συνέπειες για το μέλλον του NATO» αν «δεν υπάρξει ανταπόκριση ή αν η απάντηση είναι αρνητική».

Υπενθύμισε ότι χώρες της Ευρώπης αλλά και η Κίνα είναι πολύ πιο εξαρτημένες από το πετρέλαιο του Περσικού Κόλπου σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, και πρόσθεσε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν περισσότερα ναρκαλιευτικά από τις ΗΠΑ και θα μπορούσαν να συμβάλουν σε επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών, ενώ δεν απέκλεισε ακόμα και αποστολή ειδικών δυνάμεων, για την αντιμετώπιση απειλών από τις ιρανικές ακτές.

Οι «σύμμαχοι» στο ΝΑΤΟ «πρέπει να υπερασπιστούν το δικό τους έδαφος», το οποίο είναι «εκεί από όπου προέρχεται η Ενέργειά τους».

Προειδοποίησε ακόμα ότι η Ουάσιγκτον «θα θυμάται» ποιες χώρες βοήθησαν και ποιες όχι.

«Εχουμε αυτό το πράγμα που λέγεται ΝΑΤΟ», ανέφερε ο Τραμπ, ο οποίος έχει συχνά επικρίνει τη συμμαχία. «Ημασταν πολύ γλυκοί. Δεν ήταν ανάγκη να τους βοηθήσουμε με την Ουκρανία. Η Ουκρανία απέχει χιλιάδες μίλια από εμάς... Αλλά τους βοηθήσαμε. Τώρα θα δούμε αν θα μας βοηθήσουν αυτοί», είπε χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, αποκαλύπτοντας τις αντιθέσεις μέσα στον ευρωατλαντικό άξονα.

Αρνητικά απάντησαν τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ στην πρόταση των ΗΠΑ να στείλουν πολεμικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ, ενώ παράλληλα συζητούν να ενισχύσουν τις ιμπεριαλιστικές αποστολές ναυσιπλοΐας «Ασπίδες» και «Αταλάντη» στην Ερυθρά Θάλασσα.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε ότι η Βρετανία δεν προτίθεται να εμπλακεί στρατιωτικά στη σύγκρουση και δεν θα αποστείλει πολεμικά πλοία στην περιοχή, αν και ανέφερε ότι η κυβέρνηση εργάζεται για ένα ...«αξιόπιστο και βιώσιμο σχέδιο» σχετικά με την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ και την «προστασία των θαλάσσιων οδών Ενέργειας».

Ο Στάρμερ ξεκαθάρισε ότι η επιχείρηση «δεν θα είναι μια αποστολή του ΝΑΤΟ», αλλά θα βασιστεί σε μια «ευρεία διεθνή συμμαχία» που θα περιλαμβάνει ευρωπαϊκές χώρες, κράτη του Κόλπου και τις ΗΠΑ.

Το Ηνωμένο Βασίλειο δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο αποστολής εναέριων ναρκαλιευτικών για να βοηθήσουν στον καθαρισμό των υδάτινων οδών από νάρκες.

Η Γερμανία απέρριψε το αίτημα των ΗΠΑ, με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο να απαντά έμμεσα στον Τραμπ ότι «αυτός ο πόλεμος δεν έχει καμία σχέση με το ΝΑΤΟ. Δεν είναι πόλεμος του ΝΑΤΟ». Ο ίδιος «υπενθύμισε» ότι «ούτε οι ΗΠΑ, ούτε το Ισραήλ μας συμβουλεύτηκαν πριν από τον πόλεμο και η Ουάσιγκτον δήλωσε ρητά στην αρχή του πολέμου ότι η ευρωπαϊκή βοήθεια δεν ήταν ούτε απαραίτητη, ούτε επιθυμητή».

«Τι περιμένει (...) ο Ντόναλντ Τραμπ από μια - δυο χούφτες ευρωπαϊκές φρεγάτες να κάνουν στα Στενά του Ορμούζ που δεν μπορεί να κάνει το ισχυρό αμερικανικό Ναυτικό;», διερωτήθηκε με νόημα ο Γερμανός υπουργός Αμυνας, Μπ. Πιστόριους. «Δεν είναι πόλεμός μας, δεν τον έχουμε ξεκινήσει εμείς», πρόσθεσε.

Για το θέμα των Στενών του Ορμούζ είχαν τηλεφωνικές συνομιλίες ο Γάλλος Πρόεδρος Εμ. Μακρόν με τον Ιρανό ομόλογό του, Μ. Πεζεσκιάν, αλλά και ο Βρετανός πρωθυπουργός με τον Καναδό ομόλογό του, Μ. Κάρνεϊ.

Την ίδια στιγμή η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κ. Κάλας, ενόψει και της χθεσινής συνεδρίασης των ΥΠΕΞ της ΕΕ στις Βρυξέλλες, δήλωσε ότι είναι προς το «συμφέρον» της Ευρώπης να παραμείνουν ανοιχτά τα Στενά και ότι τα κράτη - μέλη συζητούν τι μπορούν να κάνουν.

Η Κάλας συνομίλησε με τον γγ του ΟΗΕ Αντ. Γκουτέρες για τη δυνατότητα «να υπάρξει μια αντίστοιχη πρωτοβουλία όπως είχαμε με την Πρωτοβουλία της Μαύρης Θάλασσας», όπου Ρωσία και Ουκρανία είχαν συμφωνήσει για την ελεύθερη μεταφορά σιτηρών και άλλων εμπορευμάτων, με την Τουρκία και τον ΟΗΕ να μεσολαβούν και να επιτηρούν αυτήν τη «ναυτική εκεχειρία».

«Αν φέτος υπάρξει έλλειψη λιπασμάτων, θα υπάρξει επίσης έλλειψη τροφίμων την επόμενη χρονιά», πρόσθεσε.

Οι ΥΠΕΞ της ΕΕ συζήτησαν επίσης το ενδεχόμενο να αλλάξει η εντολή της ναυτικής αποστολής της ΕΕ στη Μέση Ανατολή «Ασπίδες», η οποία αυτήν τη στιγμή εστιάζει στη συνοδεία πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα για προστασία από τους Χούθι της Υεμένης.

«Τίθεται επίσης ζήτημα ενός συνασπισμού εθελοντών σχετικά μ' αυτό, όμως οφείλουμε να δούμε τι θα επέτρεπε να ανοίξουν το ταχύτερο τα Στενά του Ορμούζ», επεσήμανε η Κάλας.

«Οι αποστολές "Ασπίδες" και "Αταλάντη" δεν μπορούν να φτάσουν μέχρι τα Στενά του Ορμούζ, όπου πρέπει να υπερισχύσει η γραμμή της διπλωματίας», δήλωσε από την πλευρά του ο ΥΠΕΞ της Ιταλίας Αντ. Ταγιάνι.

«Πρέπει να καταβληθεί μια επιπλέον διπλωματική προσπάθεια για διασφαλιστεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας», πρόσθεσε ο Ταγιάνι. «Είμαστε μέρος της ΕΕ, είμαστε στη διοίκηση της αποστολής "Ασπίδες", η οποία θεωρώ ότι πρέπει να ενισχυθεί, ώστε να τύχει προστασίας η ναυσιπλοΐα στο Σουέζ και στην Ερυθρά Θάλασσα», σημείωσε ο Ιταλός ΥΠΕΞ.

Από την πλευρά της η Δανία θα εξετάσει με «ανοιχτό μυαλό» με ποιον τρόπο μπορεί να συνεισφέρει ώστε να επιτρέπονται οι διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ, «ως αυτή η μικρή χώρα που είμαστε, αλλά μια μεγάλη ναυτιλιακή δύναμη», υπογράμμισε χθες ο Δανός ΥΠΕΞ Λ. Λ. Ράσμουσεν.

Η Δανία, έδρα της κορυφαίας εταιρείας ολοκληρωμένης εφοδιαστικής αλυσίδας και θαλάσσιων μεταφορών, «Maersk», είχε στείλει φρεγάτα στην Ερυθρά Θάλασσα το 2024 για να λάβει μέρος στην υπό τις ΗΠΑ συμμαχία με στόχο την περιφρούρηση της εμπορικής κίνησης εναντίον επιθέσεων από τους Χούθι της Υεμένης.

Την ανησυχία της για τη διατάραξη που προκαλεί η «τεταμένη κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ και στα κοντινά ύδατα» για τη «σταθερότητα στην περιοχή», έχοντας «επηρεάσει τη διαδρομή για το διεθνές εμπόριο αγαθών και Ενέργειας», εξέφρασε ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών (ΥΠΕΞ), Λιν Ζιαν, αποφεύγοντας να απαντήσει πώς το Πεκίνο θα αντιμετωπίσει την πρόταση της κυβέρνησης των ΗΠΑ υπό τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για συγκρότηση «ναυτικής συμμαχίας» για την ελεύθερη διέλευση απ' τα Στενά του Ορμούζ.

Η πρόταση Τραμπ να εμπλέξει χώρες της περιοχής του Ινδο-Ειρηνικού από την Κίνα έως την Αυστραλία φέρνει αυτό το πεδίο στο προσκήνιο, που έτσι και αλλιώς αποτελεί πεδίο σφοδρού ανταγωνισμού ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα.

Ο εκπρόσωπος της Κίνας πάντως σημείωσε ότι η χώρα του «καλεί τα (εμπλεκόμενα) μέρη να σταματήσουν αμέσως τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, να αποφύγουν περαιτέρω κλιμάκωση της τεταμένης κατάστασης και να αποτρέψουν την περιφερειακή αναταραχή από το να επηρεάσει περαιτέρω την παγκόσμια οικονομία» και πρόσθεσε πως «είμαστε σε επικοινωνία με τα αρμόδια μέρη για να εργαστούμε για την αποκλιμάκωση της κατάστασης».

Σημειωτέον ότι πολυήμερες επαφές στη Μέση Ανατολή είχε ο ειδικός απεσταλμένος της Κίνας, Ζχάι Ζουν, που βρέθηκε μεταξύ άλλων σε Σαουδική Αραβία, Ιορδανία, Κουβέιτ, Μπαχρέιν κ.τ.λ. Αντίστοιχες επαφές είχε με τους πρέσβεις των χωρών - μελών του Συμβουλίου των Χωρών του Περσικού Κόλπου, στο Πεκίνο, ο αναπληρωτής ΥΠΕΞ της Κίνας, Μιάο Ντεγιού, τονίζοντας ότι «η Κίνα αντιτίθεται σε στρατιωτικά πλήγματα εναντίον κυρίαρχων κρατών χωρίς την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και καταδικάζει οποιεσδήποτε επιθέσεις σε αμάχους και μη στρατιωτικούς στόχους».

Το Σαββατοκύριακο, ο Τραμπ μιλώντας στους «Financial Times» είπε ότι «θα ήθελα να ξέρω» τη σχετική άποψη της Κίνας - για ναυτική συνεργασία για το Ορμούζ - πριν το ταξίδι που είχε προγραμματίσει στο Πεκίνο (31/3-2/4), αναφέροντας αόριστα ότι αυτό «ίσως καθυστερήσει». Χτες, πάντως, ο υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, υποστήριξε ότι «αν η συνάντηση (με τον Κινέζο Πρόεδρο, Σι Τζινπίνγκ, στο Πεκίνο) για κάποιο λόγο επαναπρογραμματιζόταν, αυτό θα γινόταν λόγω θεμάτων υλικοτεχνικής υποστήριξης (...) Ο Πρόεδρος θέλει να παραμείνει στην Ουάσιγκτον για να συντονίσει τον πόλεμο και τα ταξίδια στο εξωτερικό, σε μια τέτοια στιγμή μπορεί να μην είναι η βέλτιστη επιλογή».

Στο μεταξύ, την αντίδρασή τους στην πρόταση Τραμπ μελετούν οι άλλες χώρες της περιοχής. Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, δήλωσε ότι ακόμα το Τόκιο δεν έχει λάβει επίσημη πρόσκληση από την Ουάσιγκτον για «αποστολή πλοίων συνοδείας», δηλώνοντας ότι «συνεχίζουμε να εξετάζουμε τι η Ιαπωνία μπορεί να κάνει ανεξάρτητα και τι μπορεί να γίνει εντός (του σημερινού) νομικού πλαισίου». Με δεδομένους τους περιορισμούς που θέτει το Σύνταγμα - αλλά γοργά τα τελευταία χρόνια αναπροσαρμόζονται - για τη δράση στρατιωτικών δυνάμεων εκτός συνόρων, η Τακαΐτσι είπε ότι «από νομικής πλευράς, αυτό είναι πολύ δύσκολο».

Αλλά και η Αυστραλία, δια στόματος υπουργού Μεταφορών Κάθριν Κινγκ, δήλωσε ότι «γνωρίζουμε πόσο σημαντικό είναι» (η αποστολή πλοίων στο Ορμούζ) αλλά «δεν είναι κάτι για το οποίο ακόμα έχουμε λάβει αίτημα (επίσημο)».

Τέλος, η Νότια Κορέα διαμήνυσε ότι «θα συνεχίσει να επικοινωνεί στενά με τις ΗΠΑ για το θέμα και θα λάβει μια απόφαση μετά από προσεκτική εξέταση».

Τέλος, ας καταγραφεί ότι ο ΥΠΕΞ της Ινδίας, Σουμπραμανιάμ Τζαϊσάνκαρ, δήλωσε ότι συνεχίζει συνομιλίες με την ιρανική πλευρά που «έχουν αποφέρει κάποια αποτελέσματα» και γι' αυτό θα συνεχίζει να τις εξετάζει ως μέθοδο για την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας από το Ορμούζ.