Παρότι στο Ιστορικό Αρχείο του ΚΚΕ, όπως και στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης στην Καισαριανή, υπάρχουν πολύτιμα ντοκουμέντα που αφορούν την εκτέλεση, σημειώματα και αντικείμενα των εκτελεσμένων, μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν γνωστά φωτογραφικά ντοκουμέντα που να αποτυπώνουν τη θηριωδία αυτή των ναζί κατακτητών και τη θυσία των κομμουνιστών.

Συγκεκριμένα, 82 χρόνια μετά τη μεγάλη αυτή θυσία, φωτογραφίες ήρθαν στο φως αφού εντοπίστηκαν σε δημοπρασία στο ebay. Κάτοχος φαίνεται να είναι ο Βέλγος πωλητής Τιμ Ντε Κράνε, που σχετίζεται με παρόμοιες αγοροπωλησίες. Το υλικό αφορά άλμπουμ που ανήκε σε ναζί αξιωματικό, τον λοχία Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος την περίοδο της Κατοχής υπηρετούσε στη μονάδα 1012 Festungs - Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα. Το εν λόγω πακέτο που ανέβηκε προς δημοπράτηση αφορούσε 12 φωτογραφίες που δείχνουν τους κομμουνιστές να φορτώνονται στα καμιόνια στο Χαϊδάρι, να μπαίνουν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής και να στέκονται μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Βέβαια, όπως αποδείχθηκε στην πορεία, το σύνολο των φωτογραφιών του άλμπουμ ανέρχεται σε 262, επομένως αποτελεί ερώτημα πόσες αφορούν την εκτέλεση την Πρωτομαγιά του 1944.

Από την πρώτη στιγμή που δημοσιεύτηκε το υλικό, ο λαός μας, με πρώτους τους συγγενείς και απογόνους των εκτελεσμένων και όλης της δρακογενιάς της Αντίστασης, διεμήνυσε πως οι φωτογραφίες αυτές δεν ανήκουν στο «παζάρι», πρέπει να βρεθούν εκεί που ανήκουν, στο «Θυσιαστήριο της Λευτεριάς» στον δήμο Καισαριανής, στον δήμο Χαϊδαρίου του «Μπλοκ 15», στο Κόμμα των εκτελεσμένων, το τιμημένο ΚΚΕ, το οποίο πήρε σειρά πρωτοβουλιών σε αυτήν την κατεύθυνση (βλ. σχετικό θέμα).

Η άμεση κινητοποίηση και οι αντιδράσεις, το παλλαϊκό αίτημα που πραγματικά «ξεχείλισε», έκαναν «την ανάγκη φιλοτιμία» για την κυβέρνηση και το αστικό κράτος για να τις διεκδικήσει. Επέβαλαν επί της ουσίας να σταματήσει η δημοπράτηση των ντοκουμέντων, με τον πωλητή τους να δηλώνει «ανοιχτός σε εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές κυβερνητικές αρχές σχετικά με το μέλλον αυτού του υλικού».

Τις επόμενες μέρες το υπουργείο Πολιτισμού κήρυξε ως Μνημείο τις συγκλονιστικές φωτογραφίες των τελευταίων στιγμών των 200 κομμουνιστών πριν εκτελεστούν την 1η Μάη 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, όπως και το σύνολο του αρχείου των φωτογραφιών του ναζιστή αξιωματικού. Η απόφαση πάρθηκε μετά τη γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, «λόγω της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας των φωτογραφιών ως τεκμήριο διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων με εργαλείο την εικόνα, από την πλευρά των προπαγανδιστικών μηχανισμών των στρατευμάτων Κατοχής, στην Ελλάδα».

Την Παρασκευή 20 Φλεβάρη στο Βέλγιο μετέβησαν εμπειρογνώμονες εκ μέρους του υπουργείου Πολιτισμού και επιβεβαίωσαν την αυθεντικότητα του υλικού της συλλογής Χόιερ. Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του υπουργείου, αυτή «αποτελείται από 262 φωτογραφίες, τραβηγμένες στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της θητείας του το 1943 - 1944, καθώς και κάποια έντυπα που ο ίδιος είχε περιλάβει σε αυτή». Ακόμα, το υπουργείο ανακοίνωσε ότι «υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη, και η συλλογή αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών».

Το podcast του «902.gr» δεν θα μπορούσε να βρεθεί κάπου αλλού αυτήν τη βδομάδα. Με αφορμή τις φωτογραφίες των 200 κομμουνιστών λίγο πριν την εκτέλεσή τους από τους ναζί κατακτητές, επισκεφτήκαμε το Σκοπευτήριο της Καισαριανής, το Θυσιαστήριο της Λευτεριάς όπως το μάθαμε με τα χρόνια.

Εκεί συζητάμε με τον Φάνη Παρρή, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και υπεύθυνο του Ιστορικού Αρχείου του Κόμματος, επικεντρώνοντας στα ιστορικά γεγονότα, αυτά που προηγήθηκαν τη δεκαετία του '30, αυτά που εξελίσσονται παράλληλα με τις εκτελέσεις, δηλαδή την πορεία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και αυτά που ακολούθησαν τις εκτελέσεις την Πρωτομαγιά του 1944. Παρακολουθούμε ποιοι ήταν οι 200... Οι περισσότεροι κρατούμενοι για πολλά χρόνια, που πιάστηκαν ακόμα και επί κοινοβουλευτικής δημοκρατίας (πριν την επιβολή της δικτατορίας Μεταξά), για να παραδοθούν από το ελληνικό αστικό κράτος στους κατακτητές, ηγέτες μεγάλων εργατικών αγώνων του Μεσοπολέμου, στελέχη του ΚΚΕ και του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος, πρόεδροι Σωματείων και Ομοσπονδιών. Σύντροφοι όπως ο Ν. Σουκατζίδης, που πιάστηκε χωρίς κατηγορητήριο τον Ιούνιο του 1936. Εγραφε στον πατέρα του να μη στεναχωριέται και ότι θα είναι για λίγες μέρες κρατούμενος... Τελικά έμεινε κρατούμενος έως την Πρωτομαγιά του 1944, οπότε και εκτελέστηκε...

Παράλληλα, με τη βοήθεια της Αννας Αγαθοκλέους, μέλους της ΚΕ του ΚΚΕ, περιηγούμαστε στα αναμνηστικά, στα σημειώματα και τα αντικείμενα κάποιων από τους 200 κομμουνιστές, οι οικογένειες των οποίων φρόντισαν αυτά να φυλαχτούν για πολλά χρόνια και να φτάσουν εκεί που θα ήθελαν και οι εκτελεσμένοι: Στο Κόμμα τους.

Διαθέσιμο σε Spotify, Apple Podcasts και YouTube.

Παρουσίαση - επιμέλεια: Κώστας Πασακυριάκος

Ηχοληψία: Σωτήρης Γκέκας

Μουσική: Γιάννης Μπαλλούς