2026, The Associated Press. Al |
Μέσα στα ερείπια και τις πρόχειρες σκηνές, η ζωή στη Γάζα είναι καθημερινή κόλαση |
Η περιοχή τον τελευταίο καιρό θυμίζει (ξανά...) «ναρκοπέδιο». Λίγες σπίθες αρκούν για να μπουρλουτιάσουν τα πάντα: Από το Ιράν και την Υεμένη (όπου φάνηκε ξεκάθαρα η κόντρα ΗΑΕ - Σαουδικής Αραβίας) έως τη Συρία (κόντρα Τουρκίας - Ισραήλ), τον Λίβανο (κόντρα «φιλοδυτικών» αστικών κομμάτων με τη Χεζμπολάχ) και τη Γάζα (όπου προωθείται η δεύτερη φάση του άθλιου σχεδίου Τραμπ), όλα θυμίζουν «καζάνι που βράζει». Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών δημιουργούν γενικότερη αίσθηση ρευστότητας και πιθανών ανατροπών, με απρόβλεπτες, επικίνδυνες εξελίξεις προς διάφορες κατευθύνσεις.
Υπό τη μέγγενη ασφυκτικών «δυτικών» κυρώσεων και απροκάλυπτων πολεμικών απειλών από ΗΠΑ και Ισραήλ, εν μέσω καπιταλιστικής κρίσης το Ιράν βιώνει από τις 28 Δεκέμβρη σημαντικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, έκφραση της λαϊκής οργής. Ξεκίνησαν με την απεργία εμπόρων της Τεχεράνης και σύντομα προστέθηκαν εργαζόμενοι και φοιτητές, που βλέπουν τα εισοδήματά τους να εξανεμίζονται λόγω του πληθωρισμού, που ξεπερνά ετησίως το 42%, της υποτίμησης - ρεκόρ του ριάλ έναντι του δολαρίου, που είχε διαμορφώσει (στις 28/12/2025) τερατώδη ισοτιμία, της τάξης του ενός δολαρίου έναντι περίπου 1,5 εκατ, ριάλ, και την ακρίβεια που εδώ και καιρό κάνει απλησίαστα τρόφιμα (αύξηση τιμής 72%), φάρμακα (ακρίβυναν κατά 50%) και άλλα είδη πρώτης ανάγκης.
Μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν |
Σε έναν βαθμό ορισμένες από τις κινητοποιήσεις επιχειρήθηκε να αξιοποιηθούν από προβοκάτορες ή και πράκτορες ξένων μυστικών υπηρεσιών (Mossad, CIA), όπως φάνηκε από εμπρηστικές ή ένοπλες επιθέσεις σε κυβερνητικές υπηρεσίες και αστυνομικά τμήματα.
Τα συνθήματα είναι πολύμορφα, όπως πολύμορφες είναι και οι κινητοποιήσεις. Αρχικά περιορίζονταν σε θέματα οικονομίας και ακρίβειας. Στη συνέχεια πήραν χαρακτήρα διεκδίκησης ευρύτερων μεταρρυθμίσεων (όχι απαραίτητα ανατροπής του καθεστώτος, όπως ευελπιστούν οι ΗΠΑ, το Ισραήλ ή και το Ηνωμένο Βασίλειο, μολονότι σε ορισμένες περιπτώσεις - ειδικά το τελευταίο διάστημα - ακούγεται το σύνθημα «Θάνατος στον δικτάτορα», εννοώντας τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ), αλλά και αντίθεσης σε ορισμένες επιλογές του ιρανικού καθεστώτος σε περιφερειακό επίπεδο εξωτερικής πολιτικής (π.χ. με το σύνθημα «Ούτε για τη Γάζα ούτε για τον Λίβανο, δίνουμε το αίμα μας για το Ιράν»).
Το βράδυ της 8ης Γενάρη οι διαδηλώσεις κλιμακώθηκαν, και στην Τεχεράνη (όπου αναφέρθηκαν εκρήξεις και καμένα οχήματα και κτίρια) και σε πολλές άλλες μεγάλες πόλεις της χώρας, με τις πληροφορίες για τους νεκρούς κατά τις (έως τότε) 12 μέρες κινητοποιήσεων να ανέρχονται (κατά τη ΜΚΟ HRANA) σε 42 (34 διαδηλωτές, 8 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας) ή σε 45 (κατά την οργάνωση «Iran Human Right»).
Οι συλληφθέντες, σύμφωνα με τις δύο οργανώσεις, ξεπερνούσαν τους 2.200.
Σε μια προσπάθεια να θέσουν υπό έλεγχο την κατάσταση, οι ιρανικές αρχές σταμάτησαν την πρόσβαση των πολιτών στο ίντερνετ και προκάλεσαν προβλήματα σε τηλεπικοινωνίες (κυρίως κινητής τηλεφωνίας). Επίσης ακυρώθηκαν αρκετές πτήσεις εσωτερικών και εξωτερικών δρομολογίων, με την «Turkish Airlines» π.χ. να ακυρώνει 5 πτήσεις προς Τεχεράνη στις 9 Γενάρη.
Το ίδιο βράδυ ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντ. Τραμπ επανέλαβε τις απειλές περί επίθεσης στο Ιράν, λέγοντας ότι το περιμένει «κόλαση» αν χτυπηθούν κι άλλοι διαδηλωτές.
Την Παρασκευή ο 86χρονος ανώτατος Ιρανός ηγέτης, Αλί Χαμενεΐ, αναφερόμενος στην έκρυθμη κατάσταση στη χώρα εμφανίστηκε οργισμένος. Διεμήνυσε ότι οι αρχές δεν θα ανεχτούν άτομα που δρουν ως «μισθοφόροι ξένων δυνάμεων» και ότι δεν θα υποχωρήσει «σε σαμποτέρ και βανδάλους», κατηγορώντας μέρος των διαδηλωτών πως «καταστρέφουν τους δικούς τους δρόμους για να ευχαριστήσουν τον Πρόεδρο άλλης χώρας», υπονοώντας τον Τραμπ.
Την ίδια ώρα ο 66χρονος Ρεζά Παχλαβί (γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν, Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί), ο οποίος ζει στις ΗΠΑ, εμφανίζεται να διεκδικεί ρόλο εξουσίας στο Ιράν σε περίπτωση ανατροπής του καθεστώτος, και διάφοροι αναλυτές σημειώνουν ότι τον προωθεί κυρίως το Ισραήλ, και σε έναν βαθμό «δυτικές» δυνάμεις, αλλά δεν έχει τη στήριξη του Τραμπ ως «εναλλακτική».
Στην Υεμένη στα τέλη του 2025 οξύνθηκε περαιτέρω η γεωπολιτική κόντρα Σαουδικής Αραβίας (στηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση του Προέδρου Ρασάντ Αλ Αλίμι) και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (στηρίζουν τους αυτονομιστές του νότου και το «Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο», που αυτοδιαλύθηκε στις 9 Γενάρη). Στις 30 Δεκέμβρη η Σαουδική Αραβία βομβάρδισε το νότιο λιμάνι Μουκάλα, μετά τον εντοπισμό δύο μεταγωγικών πλοίων (εμιρατινών συμφερόντων) που ξεφόρτωναν τεθωρακισμένα και πολεμοφόδια για τους αυτονομιστές, λίγες βδομάδες αφότου οι τελευταίοι κατέλαβαν δύο σημαντικές επαρχίες (Χαντραμούτ και Μαχρά) κοντά στα σαουδαραβικά σύνορα. Οι εξελίξεις που ακολούθησαν ήταν ραγδαίες, σε σημείο που την περασμένη Τετάρτη ο ηγέτης των αυτονομιστών του νότου, Αϊνταρούς Αλ Ζουμπάιντι, αναγκάστηκε να διαφύγει στο Αμπου Ντάμπι των ΗΑΕ μέσω Σομαλιλάνδης (η οποία στις 26 Δεκέμβρη αναγνωρίστηκε από το Ισραήλ, στενό σύμμαχο των ΗΑΕ). Το ίδιο διάστημα, το υποστηριζόμενο από τη Σαουδική Αραβία Προεδρικό Συμβούλιο της Υεμένης απέλασε τον Ζουμπάιντι και τον κατηγόρησε για εσχάτη προδοσία. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρχικά η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, που επενέβησαν για πρώτη φορά στην Υεμένη πριν από περίπου μία δεκαετία (αφού οι Χούθι του Κινήματος «Ανσάρ Αλλάχ» κατέλαβαν την πρωτεύουσα της Υεμένης, Σαναά, το 2014), βρίσκονταν στο ίδιο «στρατόπεδο».
Σύντομα όμως τα ΗΑΕ αξιοποίησαν τη δράση αυτονομιστών στον νότο, ενθαρρύνοντας το 2017 το «Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο», το οποίο, μετά τις επιθέσεις - αστραπή της Σαουδικής Αραβίας αυτήν τη βδομάδα, φέρεται ότι ανακοίνωσε τη διάλυσή του στις 9 Γενάρη. Η είδηση ικανοποίησε τον Σαουδάραβα υπουργό Αμυνας, Χαλίντ Μπιν Σαλμάν, ο οποίος εκτίμησε ότι τώρα η νότια Υεμένη «μπαίνει σε γνήσιο μονοπάτι», ενόψει και της διάσκεψης στο Ριάντ για την αποκλιμάκωση της κατάστασης.
Στον Λίβανο η κατάσταση παραμένει τεταμένη, καθώς ΗΠΑ, Γαλλία και Ισραήλ εντείνουν τις πιέσεις για αφοπλισμό της Χεμπολάχ (που στηρίζεται πολιτικά και οικονομικά από το Ιράν) και την προώθηση μεταρρυθμίσεων στη βάση «δυτικών» και ισραηλινών συμφερόντων.
Ο στρατός του Λιβάνου ανακοίνωσε στις 8 Γενάρη ότι πέτυχε τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ νότια του ποταμού Λιτάνι μέχρι τα σύνορα με το Ισραήλ, με το τελευταίο να μην πείθεται, καθώς διαπίστωσε γενικά και αόριστα ότι «διατηρούνται στρατιωτικές υποδομές» της οργάνωσης σε νότιο και ανατολικό Λίβανο.
Οι πιέσεις των ΗΠΑ για μεταρρύθμιση του τραπεζικού συστήματος και άμεσες διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ με στόχο μια νέα «Συμφωνία του Αβραάμ» έχουν παραμερίσει ή περιορίσει τον (κάποτε ισχυρό) ρόλο της Γαλλίας, ενώ παράλληλα «ρίχνουν νερό στον μύλο» των παζαριών για νέες έρευνες και γεωτρήσεις στη λιβανέζικη ΑΟΖ από αμερικανικά και άλλα ενεργειακά μονοπώλια.
Την Παρασκευή υπογράφηκε στη Βηρυτό συμφωνία για γεωλογικές έρευνες και γεωτρήσεις φυσικού αερίου στο «οικόπεδο 8», σε επιφάνεια 1.200 τ.χλμ., της λιβανέζικης ΑΟΖ, ανάμεσα σε εκπροσώπους της κοινοπραξίας των μονοπωλίων «TotalEnergies», «QatarEnergy», «Eni» και στον υπουργό Ενέργειας του Λιβάνου, Τζο Σάντι. Λίγες ώρες μετά ο ισραηλινός στρατός επανέλαβε τις αεροπορικές επιδρομές σε μεθοριακά χωριά του νότιου Λιβάνου.
Στη Συρία ο ανταγωνισμός Τουρκίας και Ισραήλ αναζωπυρώνει κάθε τόσο τις συγκρούσεις ή τις σφαγές σε διάφορες περιοχές της χώρας. Από την Τρίτη έως και την Πέμπτη που μας πέρασε καταγράφηκαν σφοδρές συγκρούσεις σε 6 συνοικίες της πόλης Χαλέπι της βόρειας Συρίας, ανάμεσα σε δυνάμεις ασφαλείας τζιχαντιστών του «Προέδρου» Αχμεντ Αλ Σαράα και σε Κούρδους των «Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων» (SDF).
Την Παρασκευή, στις 3 π.μ., μετά από αιματηρές συγκρούσεις που προκάλεσαν τον θάνατο και τον τραυματισμό δεκάδων ατόμων και τον αναγκαστικό εκτοπισμό εκατοντάδων αμάχων (στην πλειοψηφία τους Κούρδων), και έπειτα από πίεση του Αμερικανού απεσταλμένου Τομ Μπάρακ, η συριακή κυβέρνηση ανακοίνωσε «εκεχειρία», σταματώντας τις μάχες με τους Κούρδους μαχητές. Προηγουμένως «παρέκαμψε» πρόταση της Τουρκίας «να τη βοηθήσει» στις συγκρούσεις με τις SDF.
Παρά την «εκεχειρία», η κατάσταση παραμένει αβέβαιη, καθώς, όπως καταγράφεται το τελευταίο διάστημα, εκεί που σβήνει μία «φωτιά» ανάβει η επόμενη...
Στη πολύπαθη Γάζα, την ίδια ώρα, η κατάσταση παραμένει δραματική. Περίπου 2 εκατομμύρια ελεύθεροι πολιορκημένοι Παλαιστίνιοι υποφέρουν, και όταν δεν σκοτώνονται από τις ισραηλινές σφαίρες στερούνται τα πιο βασικά αγαθά και επιβιώνουν μέσα στα συντρίμμια και στα παραπήγματα.
Η δολοφονική στρατιωτική μηχανή του Ισραήλ καθημερινά κάνει κουρέλι την εκεχειρία στη Λωρίδα της Γάζας, και την Πέμπτη σκότωσε τουλάχιστον 14 Παλαιστίνιους, μεταξύ τους και 5 παιδιά.
Το κράτος - δολοφόνος εξαπέλυσε νέες επιθέσεις σε σκηνές εκτοπισμένων Παλαιστινίων στην περιοχή Αλ Μαουάσι στη νότια Γάζα και στη συνοικία Ζεϊτούν της Πόλης της Γάζας, και βομβάρδισε τις περιοχές Μπουρέιτζ και Νουσεϊράτ στην κεντρική Γάζα.
Σύμφωνα με το παλαιστινιακό υπουργείο Υγείας στη Γάζα, τουλάχιστον 425 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί και άλλοι 1.206 έχουν τραυματιστεί σε ισραηλινές επιθέσεις από τις 11 Οκτώβρη 2025, οπότε συνάφθηκε η εκεχειρία «με το πιστόλι στον κρόταφο».
Σύμφωνα με αμερικανικά ΜΜΕ, την ερχόμενη βδομάδα ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντ. Τραμπ αναμένεται να ανακοινώσει τη σύνθεση του λεγόμενου «Συμβουλίου Ειρήνης», με εκείνον επικεφαλής, καθώς πασχίζει να προωθήσει τη δεύτερη φάση του άθλιου σχεδίου του (το οποίο παρ' όλα αυτά προσπαθεί να το καθυστερήσει το Ισραήλ).
Μεσοβδόμαδα ο Ισπανός πρωθυπουργός Π. Σάντσεθ δήλωσε «παρών», εκφράζοντας επιθυμία για συμμετοχή στη «Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης» στη Γάζα και στην ανοικοδόμηση της περιοχής.