2025 The Associated Press. All

Από την πιο πρόσφατη συνάντηση στην Τεχεράνη των ΥΠΕΞ Τουρκίας και Ιράν στις 30 Νοέμβρη του 2025

Την Παρασκευή, το τουρκικό υπουργείο Αμυνας εξέδωσε νέα σχετική ανακοίνωση, μετά από νέο, τρίτο κατά σειρά από τις 4 Μάρτη (όπως τουλάχιστον υποστηρίζει η Αγκυρα) «περιστατικό» που σημειώθηκε με αναχαίτιση πυραύλου που εκτοξεύτηκε «από το Ιράν και εισήλθε στον τουρκικό εναέριο χώρο», αλλά «εξουδετερώθηκε από στοιχεία αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας του ΝΑΤΟ που βρίσκονται ανεπτυγμένα στην Ανατολική Μεσόγειο». Θυμίζουμε ότι μεσοβδόμαδα το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε την αποστολή μίας ακόμα συστοιχίας πυραύλων «Patriot» στη νότια τουρκική επαρχία Μαλάτια, έχοντας από τα πρώτα κιόλας 24ωρα του πολέμου εκφράσει απόλυτη αλληλεγγύη στους «συμμάχους μας, περιλαμβανομένης της Τουρκίας».

Ολα αυτά ενώ από τη μεριά της η Αγκυρα επικαλείται τη σημασία που αποκτούν οι σχέσεις «μεταξύ συμμάχων του ΝΑΤΟ» ενόψει «των συνεχιζόμενων κρίσεων ασφαλείας», για να υψώσει τους τόνους κατά της Αθήνας, κατηγορώντας την για «θεμελιώδη παραβίαση» συνθηκών και «προσπάθειες τετελεσμένων» επειδή - όπως λέει - δεν συμμορφώνεται στην «αποστρατιωτικοποίηση» του Αιγαίου και νησιών όπως οι Λήμνος και Κάρπαθος, όπως και για «εκμετάλλευση των κρίσεων στην περιοχή μας».

Την ίδια στιγμή, στο όνομα της «υπεράσπισης των αδελφών Τουρκοκυπρίων» αλλά και επικαλούμενη ανοιχτά τα «δικαιώματά ως εγγυήτριας δύναμης», η Τουρκία εκτιμάται ότι πλέον έχει στο ψευδοκράτος της Κύπρου πάνω από 40.000 Τούρκους στρατιώτες, ενώ εκτός από τα έξι F-16, έστειλε εκεί μια σειρά άλλα σύγχρονα «αμυντικά» συστήματα, τα Akinci και Bayraktar, το αντιαεροπορικό σύστημα HISAR. Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπογραμμίζει ότι «δεν είμαστε μια χώρα που παραμένει αδιάφορη για τις κρίσεις γύρω μας ή που γυρίζει την πλάτη της στους φίλους και τους αδελφούς της σε περιόδους κρίσης (...) Αντίθετα, είμαστε ένα κράτος, μια κυβέρνηση που παίρνει ρίσκα, αναλαμβάνει την ευθύνη όταν χρειάζεται για την επίλυση κρίσεων», ενώ, όπως και άλλοι καταξιωμένοι αστοί αναλυτές, ο απόστρατος αντιναύαρχος, Τζιχάτ Γιαϊτζί, στηλίτευσε «ένα γεωπολιτικό και στρατιωτικό παιχνίδι με επίκεντρο την Κύπρο» που βρίσκεται σε εξέλιξη, με στόχο «μια Κύπρο χωρίς Τούρκους και μια Ανατολική Μεσόγειο χωρίς Τουρκία»,

Τέλος, αξιωματούχοι του ψευδοκράτους πηγαινοέρχονται σχεδόν καθημερινά στην Αγκυρα για συναντήσεις, από όπου επισημαίνεται ότι «η σημασία των τουρκικών στρατευμάτων και του καθεστώτος εγγυητή της Τουρκίας έγινε για άλλη μια φορά σαφής (...) έχει μεγάλη αξία να ληφθούν νέα μέτρα για να ενισχυθεί η διεθνής νομιμότητα και προβολή της "Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου"» (ψευδοκράτος), όπως δήλωσε ο «πρόεδρος» της «βουλής» Ζίγια Ουζτιουρκλέρ.

Την ίδια στιγμή, τουρκικές πηγές ασφαλείας δήλωναν (ανώνυμα), μετά το νέο πλήγμα από το Ιράν που σημειώθηκε την Παρασκευή, ότι οι εξελίξεις «δείχνουν σε πόσο ευαίσθητο σημείο έχουν φτάσει οι παγκόσμιες και περιφερειακές ισορροπίες ασφαλείας», αλλά και ότι «η Τουρκία ενεργεί με αίσθημα ευθύνης για να αποτρέψει τη δημιουργία νέων γραμμών έντασης στην περιοχή και το μεταφέρει σε όλα τα μέρη», προσθέτοντας ωστόσο πως «η προσεκτική στάση της Τουρκίας δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως απεριόριστη ανοχή. Η Τουρκία έχει την απαραίτητη αποτρεπτική δύναμη για να διασφαλίσει την εθνική της ασφάλεια και δεν θα διστάσει να λάβει αντίποινα και τιμωρητικά μέτρα με τον τρόπο που θα καθορίσει όταν έρθει η ώρα». Παράλληλα, οι ίδιες πηγές δήλωναν ότι οι πύραυλοι που εκτοξεύτηκαν στην Τουρκία από το Ιράν ακολουθούν διαφορετικό μοτίβο από τις επιθέσεις που δέχτηκαν χώρες της περιοχής όπως Ιράκ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Σαουδική Αραβία, Μπαχρέιν, Ομάν, Κατάρ, Λίβανος, καθώς «δεν υπήρξαν θύματα ή απώλειες περιουσίας», εκφράζοντας ικανοποίηση ότι η αναχαίτισή τους από ΝΑΤΟικά συστήματα αεράμυνας στάθηκε «κρίσιμο παράδειγμα της αποτελεσματικότητας του συμμαχικού συντονισμού»...

Κι ενώ ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί επέμεινε σε συνομιλία με τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, ότι «οι πύραυλοι που στόχευαν τον τουρκικό εναέριο χώρο δεν προέρχονταν από το Ιράν και θα διεξαχθεί ολοκληρωμένη έρευνα για το ζήτημα», την Παρασκευή έγινε γνωστό ότι ένα τουρκικό πλοίο που περίμενε κοντά στο Ιράν έλαβε άδεια από την Τεχεράνη για να περάσει από το Στενό του Ορμούζ. Ο Τούρκος υπουργός Μεταφορών Αμπντουλκαντίρ Ουραλόγλου δήλωσε μάλιστα ότι συνεχίζονται συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους και για τα άλλα 14 τουρκικά πλοία που βρίσκονται στην περιοχή.

Ενδιαφέρον είχε ανάλυση στην ισραηλινή «Χααρέτζ», που εστίαζε στη σχέση Τουρκίας - Ιράν, η οποία «υπήρξε όλα τα προηγούμενα χρόνια ένα ιδιόμορφο κράμα ανταγωνισμού και συνεργασίας», παρατηρώντας ότι «καθώς η ευρύτερη Μέση Ανατολή αναμορφώνεται ριζικά μέσα από τη φωτιά του πολέμου», κύκλοι της Τεχεράνης ενδέχεται να «επιφυλάσσουν ιδιαίτερο ρόλο» στην Τουρκία. Ανάμεσα σε άλλα επισήμαινε ότι οι δυο χώρες «έχουν κοινό συμφέρον στην καταπολέμηση του κουρδικού αυτονομισμού και θεωρούν και οι δύο τις ένοπλες κουρδικές οργανώσεις ως απειλή για την εθνική ασφάλεια», όπως και ότι, όταν έρθει η «επόμενη μέρα του πολέμου (...) η Τουρκία μπορεί να αποτελέσει για το Ιράν πιθανή εναλλακτική λύση για οικονομική συνεργασία, η οποία ήδη υπάρχει, και ενδεχομένως να παράσχει επίσης ένα διπλωματικό και στρατιωτικό δίχτυ προστασίας».

Τέλος, ας καταγραφεί ότι, με φόντο τη ραγδαία εξάπλωση του πολέμου, η Αγκυρα εντείνει «αμυντικούς» συντονισμούς με δυνάμεις από τον αραβικό και «μουσουλμανικό κόσμο», όπου σταθερά λανσάρεται ως κεντρικός «προστάτης» του, δηλώνοντας και «παρών» σε κρίσιμα «μέτωπα» όπως το Παλαιστινιακό.

Στις 11 Μάρτη 2026, οι ΥΠΕΞ Τουρκίας, Αιγύπτου, Ινδονησίας, Ιορδανίας, Πακιστάν, Κατάρ, Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων έκριναν σκόπιμο να καταδικάσουν «το συνεχιζόμενο κλείσιμο των πυλών του Τζαμιού Αλ-Ακσα / Αλ-Χαράμ Αλ-Σαρίφ» από τις ισραηλινές αρχές - ενώ μάλιστα είναι σε εξέλιξη και το Ραμαζάνι - μιλώντας για «κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου» και λέγοντας ότι «το Ισραήλ δεν έχει καμία κυριαρχία στην κατεχόμενη Ιερουσαλήμ ή στους ισλαμικούς και χριστιανικούς ιερούς τόπους της», ζητώντας και παρέμβαση της «διεθνούς κοινότητας» ενάντια στις «συνεχιζόμενες παραβιάσεις και παράνομες πρακτικές» του Ισραήλ κατά ισλαμικών και χριστιανικών ιερών τόπων...

Την ώρα που μια ολόκληρη ευρωατλαντική αρμάδα ενισχύεται στα ανοιχτά της Κύπρου, στο όνομα της «προστασίας» της από το Ιράν και τους συμμάχους του, αλλά σε μια σαφή προώθηση των ΝΑΤΟικών συμφερόντων έναντι ανταγωνιστών, τη βδομάδα που πέρασε έγινε γνωστό ότι η Λευκωσία εξέτασε «συγκεκριμένες προτάσεις στρατιωτικής συνεργασίας» με την Ουάσιγκτον. Αυτό συνέβη στη διάρκεια επίσκεψης (28/2 - 3/3) που ολοκλήρωσε στις ΗΠΑ ο υπαρχηγός της κυπριακής Εθνικής Φρουράς, αντιστράτηγος Νεόφυτος Παχουλίδης, εν μέσω μάλιστα των επιθέσεων που άρχισε να δέχεται το Ακρωτήρι (1/3), καθώς οι βρετανικές βάσεις έχουν καταστήσει τη χώρα στόχο αντιποίνων από την πρώτη στιγμή.

Ετσι, ενώ η κυπριακή κυβέρνηση επιμένει ότι «δεν συμμετέχουμε στον πόλεμο», την Τετάρτη 11/3 η Εθνική Φρουρά ανακοίνωσε ότι 8 μέρες πριν είχαν ολοκληρωθεί τετραήμερες επαφές του Παχουλίδη στο αμερικανικό Πεντάγωνο, όπου συζήτησε για τις «τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις που επηρεάζουν την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου». Τονιζόταν δε ότι η επίσκεψη «εντάσσεται στο πλαίσιο της στρατηγικής συνεργασίας Κύπρου - ΗΠΑ στον τομέα της άμυνας και επιβεβαιώνει τη σπουδαιότητα του Προγράμματος Συνεργασίας "State Partnership Program - SPP"» (θεσμικό πλαίσιο για τη μακροχρόνια στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των δυο χωρών).

Την ίδια στιγμή έγινε γνωστό ότι στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ που θα γίνει την επόμενη βδομάδα στις Βρυξέλλες, ο Κύπριος Πρόεδρος θα συναντηθεί και με τον γγ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, «στο πλαίσιο της σαφούς και σταθερής πολιτικής βούλησης» της Λευκωσίας για «επανέναρξη των διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό», όπως είπε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, «σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εξελίξεων».

Παράλληλα συνεχίζονται αναλύσεις περί «νέων συνθηκών στο Κυπριακό» (ύστερα και από την ανάδειξη του Ερχιουρμάν στην ηγεσία του ψευδοκράτους), ενώ διαρκείς είναι οι επισημάνσεις για την ανάγκη να εντοπιστούν «οι πιο συμφέρουσες λύσεις» για την ενεργειακή διασύνδεση της περιοχής με την Ευρώπη. Επανερχόμενος, ο Ερχιουρμάν δήλωσε ότι το καλώδιο ηλεκτρικής σύνδεσης Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ (Great Sea Interconnector) δεν είναι οικονομικά βιώσιμο, ενώ σχετικά με τις πρόσφατες δοκιμές για τη λειτουργικότητά του σε βάθος 3.000 μέτρων υποστήριξε ότι πολλές μελέτες καταδεικνύουν τη μη βιωσιμότητα του έργου.

Πρόσθεσε ότι είναι έντονες οι συζητήσεις γύρω από το αν θα υλοποιηθεί ή όχι τελικά το έργο, και επανέλαβε πως από τη μεριά του υποστηρίζει εδώ και τουλάχιστον μια τριετία ότι η πιο ορθολογική επιλογή, τόσο σε οικονομικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, θα ήταν η εγκαθίδρυση ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Κύπρου, Τουρκίας και Ελλάδας. Γι' αυτό, κατέληξε, «η ΕΕ πρέπει να ξεκαθαρίσει τη στάση της και αν επιθυμεί επίλυση του Κυπριακού. Θα πρέπει να αποφασίσει αν θα στηρίξει έργα που θα περιπλέξουν περαιτέρω την κατάσταση, ή έργα που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη λύση μέσω της αλληλεξάρτησης».