Eurokinissi

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, που επικαλείται έξι πηγές, το ΝΑΤΟ εξετάζει να μην γίνεται κάθε χρόνο Σύνοδος Κορυφής για να αποτραπεί μια ενδεχόμενη τεταμένη συνάντηση των Ευρωπαίων ηγετών με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντ. Τραμπ, η κυβέρνηση του οποίου έχει επανειλημμένα ασκήσει δριμεία και δημόσια κριτική σε πολλά από τα 31 υπόλοιπα μέλη, πιο πρόσφατα για «ανεπαρκή υποστήριξη» στις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.

Μετά την άρνηση των Ευρωπαίων ΝΑΤΟικών να συμμετάσχουν στους σχεδιασμούς των ΗΠΑ στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή, ο Τραμπ και άλλοι Αμερικανοί αξιωματούχοι αμφισβήτησαν ανοιχτά τη «χρησιμότητα» του ΝΑΤΟ για τις ΗΠΑ καθώς και του Αρθρου 5 της Συνθήκης, περί «αμοιβαίας άμυνας».

Η συχνότητα των συνόδων του ΝΑΤΟ έχει μια σχετική περιοδικότητα και επικεφαλής των χωρών - μελών του συναντώνται κάθε καλοκαίρι από το 2021, ενώ φέτος πρόκειται να συγκεντρωθούν στην Αγκυρα στις 7-8 Ιούλη. Ωστόσο, ορισμένα μέλη πιέζουν για επιβράδυνση του ρυθμού, δήλωσαν στο Reuters ένας ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος και πέντε διπλωμάτες από χώρες - μέλη του ΝΑΤΟ.

Ενας διπλωμάτης ανέφερε ότι η σύνοδος του 2027 στην Αλβανία πιθανότατα θα πραγματοποιηθεί φθινόπωρο, ενώ το ΝΑΤΟ εξετάζει το ενδεχόμενο να μη γίνει καθόλου σύνοδος το 2028, έτος των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ.

Ενδεικτικές για το κλίμα που επικρατεί μέσα στην ιμπεριαλιστική συμμαχία είναι οι πρόσφατες δηλώσεις του Πολωνού πρωθυπουργού, Ντ. Τουσκ, στους «Financial Times»: Το «μεγαλύτερο και πιο σημαντικό ερώτημα της Ευρώπης είναι, αν οι ΗΠΑ θα είναι τόσο πιστές όσο περιγράφονται στις συνθήκες μας [στο ΝΑΤΟ]».

«Για ολόκληρη την ανατολική πλευρά (...) το ερώτημα είναι αν το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να είναι ένας οργανισμός έτοιμος, πολιτικά αλλά και υλικοτεχνικά, να αντιδράσει, για παράδειγμα εναντίον της Ρωσίας εάν επιχειρήσει να επιτεθεί».

«Αυτό είναι κάτι πραγματικά σοβαρό. Μιλάω για βραχυπρόθεσμη προοπτική, μάλλον για μήνες παρά για χρόνια», δήλωσε ο Τουσκ αναφερόμενος σε μια πιθανή ρωσική επίθεση σε κάποιο μέλος του ΝΑΤΟ.

Μάλιστα, ορισμένοι «σύμμαχοι» «προσποιήθηκαν ότι δεν συνέβη τίποτα» όταν περίπου 20 ρωσικά drones παραβίασαν τον εναέριο χώρο της Πολωνίας πέρυσι.

Τέτοια περιστατικά, όπως και περιστατικά με αναχαιτίσεις μαχητικών, ή υβριδικού πολέμου, μπορούν να αξιοποιηθούν ανάλογα τη συγκυρία και να αποτελέσουν αφορμή για επέκταση της ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης με τη Ρωσία.

Ολα αυτά, ενώ πριν λίγες μέρες στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στην Κύπρο οι ηγέτες συζήτησαν την επαναφορά της ρήτρας «αμοιβαίας άμυνας», το άρθρο 42.7 της συνθήκης ΕΕ, σε απάντηση στις απειλές της Ουάσιγκτον.

Πάντως, χτες σε συνάντησή τους στο Ελσίνκι ο Πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλ. Στουμπ, και ο Εσθονός ομόλογός του Αλαρ Κάρις, φάνηκαν να υποβαθμίζουν τις «εκτιμήσεις» του Πολωνού πρωθυπουργού περί ρωσικής επίθεσης εντός μηνών.

«Δεν βλέπω κίνητρο για τη Ρωσία να δοκιμάσει το Αρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Θα υπάρχουν πάντα υβριδικές δοκιμές, δεν το αρνούμαι αυτό», είπε ο Στουμπ.

Από την πλευρά του, ο Ρώσος υπουργός Αμυνας Αντρέι Μπελαούσοφ διεμήνυε ότι η προμήθεια drones από την Ευρώπη στο Κίεβο για επιθέσεις σε ρωσικό έδαφος θα μπορούσε να οδηγήσει σε απρόβλεπτες συνέπειες.

Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη πρέπει να κινηθούν γρήγορα για να διαφοροποιήσουν τις στρατιωτικές αλυσίδες εφοδιασμού, μειώνοντας την υπερβολική εξάρτηση από την Κίνα για κρίσιμα ορυκτά, σύμφωνα με ανώτερους αξιωματούχους χώρας - μέλους του ΝΑΤΟ, που επικαλείται το Bloomberg.

Διαφορετικά, τα σχέδια για αύξηση των στρατιωτικών δαπανών και της παραγωγής όπλων «απειλούνται», καθώς το Πεκίνο θα διατηρούσε το στρατηγικό πλεονέκτημα και τη δυνατότητα να περιορίσει την παροχή βασικών υλικών.

Την περασμένη Παρασκευή η ΕΕ και η Ουάσιγκτον κατέληξαν σε συμφωνία για συντονισμό στην εξασφάλιση κρίσιμων ορυκτών και στην ενίσχυση των εφοδιαστικών αλυσίδων, σε μια προσπάθεια μείωσης της εξάρτησης από την Κίνα. Το σχέδιο περιλαμβάνει συνεργασία στον καθορισμό κατώτατων τιμών, σε επιδοτήσεις και άλλα εμπορικά μέτρα ώστε να ενισχυθεί η αγορά κρίσιμων ορυκτών μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών, σύμφωνα με έγγραφο των ΗΠΑ.

Η Κίνα επεξεργάζεται πάνω από το 80% των παγκόσμιων σπάνιων γαιών, οι οποίες χρησιμοποιούνται από κινητήρες drones και μαχητικά αεροσκάφη μέχρι πυραύλους και ραντάρ. Η απόφαση του Πεκίνου πέρυσι να επιβάλει ελέγχους εξαγωγών σε ορισμένες σπάνιες γαίες και μόνιμους μαγνήτες ως αντίμετρα στους αμερικανικούς δασμούς, έδειξε την ισχυρή πίεση που μπορεί να ασκεί η Κίνα.

Η ηγεσία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανακοίνωσε την απόφασή της την 1η Μάη η χώρα να αποχωρήσει και από τον OPEC και από τον OPEC+, μετά από τουλάχιστον πέντε δεκαετίες.

Η εξέλιξη αντανακλά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα ΗΑΕ από τον πόλεμο που εξαπέλυσαν ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, αλλά και από τα σθεναρά ιρανικά αντίποινα τόσο στο έδαφός τους όσο και σε άλλες χώρες του Περσικού Κόλπου.

Σύμφωνα με το κρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο των ΗΑΕ, WAM, η απόφαση «έρχεται μετά από συνολική αναθεώρηση της πολιτικής παραγωγής των ΗΑΕ και της σημερινής και μελλοντικής δυνατότητας, και βασίζεται στο εθνικό μας συμφέρον και στη δέσμευσή μας να συμβάλουμε αποτελεσματικά στις πιεστικές ανάγκες της αγοράς». «Ενώ η βραχυπρόθεσμη αστάθεια, συμπεριλαμβανομένων των διαταραχών στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ, συνεχίζει να επηρεάζει τη δυναμική της προσφοράς, οι υποκείμενες τάσεις δείχνουν διαρκή αύξηση της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα», αναφέρεται χαρακτηριστικά, ενώ στη συνέχεια επισημαίνεται ότι η απόφαση «αντικατοπτρίζει μια εξέλιξη που καθοδηγείται από την πολιτική προσέγγιση των ΗΑΕ με στόχο την ενίσχυση της ευελιξίας, ώστε να ανταποκρίνεται στη δυναμική της αγοράς με λελογισμένο και υπεύθυνο τρόπο».

Δεν διευκρινίζεται πάντως αν η απόφαση αυτή είναι προσωρινή - και για πόσο διάστημα - ή μόνιμη.

Σύμφωνα με την εμιρατινή εφημερίδα «The National», τα κρατικά έσοδα από τομείς που δεν σχετίζονται με το πετρέλαιο αντιστοιχούν περίπου στο 75% των εσόδων του ΑΕΠ. Τα ΗΑΕ ωστόσο είχαν θέσει στόχο (τουλάχιστον πριν την έναρξη του πολέμου στο Ιράν) την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου από 3,4 εκατ. βαρέλια τη μέρα σε 5 εκατ. μέχρι το 2027.

Ο πόλεμος στο Ιράν εξαφάνισε από την ημερήσια παραγωγή τον Μάρτη πάνω από 7,88 εκατ. βαρέλια τη μέρα στις χώρες του OPEC, προκαλώντας τη μεγαλύτερη κατάρρευση παραγωγής του οργανισμού εδώ και δεκαετίες. Ειδικότερα, η παραγωγή πετρελαίου τον Μάρτη έπεσε κατά 27% και περιορίστηκε στα 20,7 εκατ. βαρέλια τη μέρα.

Το σοκ στην πετρελαϊκή παραγωγή ξεπέρασε και εκείνο που προκλήθηκε τον Μάη του 2020, την περίοδο της πανδημίας COVID-19, αλλά και τη μείωση της παραγωγής κατά την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970 και εκείνη που σημειώθηκε στον Πόλεμο των ΗΠΑ κατά του Ιράκ το 1991, γνωστό ως Πόλεμο του Κόλπου.

Για την Ιστορία, τα ΗΑΕ ήταν από τα ιδρυτικά μέλη του OPEC, ενώ μαζί με τη Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ ήταν από τους βασικούς παράγοντες στην παραγωγή πετρελαίου στη Μέση Ανατολή, που ισοδυναμεί με το 30% της παγκόσμιας παραγωγής «μαύρου χρυσού».

Τον Γενάρη του 2019 αποχώρησε από τον OPEC το Κατάρ, κρίνοντας τότε ότι επειδή είναι σχετικά μικρός παραγωγός πετρελαίου (περίπου το 2% της παραγωγής του OPEC) είχε περιορισμένη επιρροή στις αποφάσεις του Oργανισμού, οπότε έκρινε ότι η συμμετοχή του σε αυτόν δεν εξυπηρετούσε πλέον τα οικονομικά του συμφέροντα.

Σύμφωνα με ορισμένους, η απόφαση αποχώρησης των ΗΑΕ από τον OPEC και τον OPEC+ συνιστά «δικαίωση» του Προέδρου των ΗΠΑ Ντ. Τραμπ, που είχε εκφραστεί με δυσαρέσκεια κατά του οργανισμού πετρελαιοπαραγωγών χωρών, κατηγορώντας τον ότι «εκμεταλλεύεται» τη διεθνή αγορά και ότι χειραγωγεί τις τιμές πετρελαίου.

Φανερώνει επίσης τη δυσαρέσκεια της κυβέρνησης των ΗΑΕ, με τον Ανουάρ Γκαργκάς, διπλωματικό σύμβουλο του ηγέτη της χώρας, σεΐχη Μοχάμεντ Μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχγιάν, να δυσανασχετεί δημόσια για την «ανεπαρκή πολιτική και στρατιωτική στήριξη» από τα κράτη του Κόλπου κατά τη διάρκεια των ιρανικών επιθέσεων. Οπως δήλωσε, η στάση του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου ήταν «ιστορικά αδύναμη», ενώ εξέφρασε έκπληξη για την περιορισμένη αντίδραση των συμμάχων.

Για τον Εμπτισάμ Αλ Κίτμπι, πρόεδρο του Κέντρου Πολιτικής των Εμιράτων, η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον OPEC σηματοδοτεί τη μετάβαση «από δεσμεύσεις σε συλλογικές ποσοστώσεις - στόχους σε μια ανεξάρτητη ευελιξία στη διαχείριση της παραγωγής, που καθιστά γρηγορότερη την κατάλληλη στάση σε διαταράξεις που αφορούν τις αγορές Ενέργειας, όπως συμβαίνει σήμερα με τα Στενά του Ορμούζ».

Υπενθυμίζεται ότι τα ΗΑΕ είναι η μοναδική αραβική χώρα του Κόλπου που διαθέτει πυρηνικό σταθμό παραγωγής Ενέργειας (τον σταθμό Barakah), που καλύπτει το 25% των εσωτερικών ενεργειακών αναγκών σε ηλεκτρικό ρεύμα.

Στη σκιά αυτών των εξελίξεων κλήθηκε χτες εκτάκτως να συνεδριάσει το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, GCC, στην Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας.

Το Συμβούλιο συνεδρίασε υπό την προεδρία του Σαουδάραβα πρωθυπουργού και πρίγκιπα - διαδόχου στον θρόνο, Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν, επιχειρώντας «την αντιμετώπιση περιφερειακών και διεθνών εξελίξεων και την εξεύρεση τρόπων συντονισμού».